e-Конференция

е-КОНФРЕНЦИЯ: ЖҮСІПБЕК ҚОРҒАСБЕК (ТОЛЫҚ ЖАУАП)

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

 Интернет-конференциямыздың кезекті қонағы жазушы, публицист Жүсіпбек Қорғасбек оқырман тарапынан келіп тсүкен сауалдарға жауап беріп бастады Ол бір сөзінде: "Қазіргі заманда газет пен журналды жұрт жаңалық үшін ғана оқыйды десек қателесеміз. Ұстанған ұстанымы, табан тіреген позициясы үшін оқиды. Қазақ баспасөзінің аласы да, құласы да ішінде", - дейді.  

Жүсіпбек Қорғасбек «Жас Алаш», «Қазақ әдебиеті» газеттерінде бас редактор болған. «Тарлан-Үміт» сыйлығының иегері. «Көгілдір керуен», «Жансебіл», «Жынды қайың», «Үлпілдек», «Кітапхана» кітаптарының авторы. Қазір «Жас өркен» серіктестігінің бас директоры. Бұл серіктестікке «Ақ желкен», «Балдырған» журналдары мен «Ұлан», «Дружные ребята» газеттері қарайды.

56 пікір 5550 рет оқылды Қосылған: 27.10.15
    • #1
    • Атым Жөнім
    • сс, 27/10/2015 - 16:41

    Жүсіпбек, сендердің "Ақ Желкен" деген журналдарыңда МС Сайлаубек туралы мақала шығып, әлеуметтік желіде "Балалар басылымы Сайлаубек туралы жазбай-ақ қойса да болар еді" деген пікір шығып, артынан осы оймен келісетіндер және келіспейтіндер болып бір дау болып алды. Осыған орай айтарыңыз бар ма? Ақ Желкендіі қорғайсыз ба дегенім ғой? Жалпы Сайлаубек тақырыбын мектеп жасындағы балаларға жазудың не керегі болды?

    Сосын, 90 және 85 жылдықты атап өттіңіздер. Осыған орай 4 жігіт кітап-сыйлық жасады дейді. Сұрақ: "сол кітапты оқыдың ба?" Және артынша жауабыңды алдын-ала біліп, тағы бір сұрақ: "өзің оқымасаң басқа біреу оқиды деп ойлайсың ба? показуханың керегі не?"

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:10

    «Ақ желкен» журналында «Кімнен үйренеміз, неден жиренеміз?» деген айдар бар. Елдің назарын аударған жас адамдар туралы.  «Пифагор» мектебін ашқан 25 жастағы Асан Жолдасов, аты әлемге таныла бастаған тенисші Зарина Диас, Қазақстанда туып-өскен футболшы Александр Меркель, «Бизнес-бастау» тренингін өткізуші Ахметбек Нұрсила, Қазақстан футболының жұлдыздары Жұмасқалиев пен Смақов, Мұхтар Әуезовтің немересі Мағжан Әуезов, тағы басқалары осы соңғы бес-алты айда жарық көрді. Зарина Диастың өзімен жолығып, Мағжанның әкесімен сөйлесіп дегендей, бәрін де көшірмей жаздық. Байқасаңыз, «МС Сайлаубекке» ешкімнің күні қарап қалмапты. Сіз айтқан мақалада «МС Сайлаубегіңізді» дәстүрлі әнші, белгілі өнертанушы Ерлан Төлеутай қатты сынайды, ал эстрада әншісі Сәкен Майғазиев әлдеқандай ғып мақтайды. Мақала: «Бұрын жақсы деп танитынды өскелең ұрпақ керек етпей, керісінше, «түкке арзымайды» дегендерді таңсық көріп әуре. Бір ғана үміт бар, «бұл өткінші құбылыс» деген», – деп аяқталады.  «Ақ желкен» өз ұстанымын осы қорытынды сөз арқылы беріп отыр. Қазір жасөспірімдер ол бір «Аватардың тілімен» сөйлеп жүргендей қызық көріп, «МС Сайлаубегіңізді» ұялы телефондарына жазып алып тыңдап жүр. Оларға ақты ақ, қараны қара деп біз айтпасақ кім айтады?                                                                                                                                          

       Екінші сұрағыңызға байланысты айтарым, «Ақ желкенде» ай сайын дерлік жаңа есім көрініп жатады. Олардың шығармалары түгел менің қолымнан өтеді. Тырнақалды туындылары болғаннан кейін кейде кеңшілікпен қараймын. Бірақ, жастардың ағаларынан да артық жазатын түрі бар. Жақында Досхан Жылқыбайдың «Иттің жасы» деген әңгімесін оқып, әсерінен шыға алмай біраз отырдым. Сіз айтқан төрт жігіттің кітабы «Ақ желкен» мен «Ұланның» қатысуымен бірінші шыққан кітап емес. Мұның алдында осы басылымдарда жарық көрген жастардың шығармалары «Кітап» палатасының қолдауымен «Жауқазын» деген атпен кітап болып шыққан. Алғысөзін мен жазып бердім. Мейіржан табиғатынан суреткер бала. Дулат Исабеков Мейіржанды баласындай көреді. Елдос Тоқтарбай өзіне ғана емес, өзгеге де сын көзімен қарап үйреніп қалды. Смағұл Елубай арнайы телефон соғып, Елдос Тоқтарбайдың прозасын біраз жерге жеткізіп көтермелеп тастады. Думан мен Алпамыстың қанат қақты жырлары келешектерінен көп үміт күттіреді. Бұл төртеуіне бас-көз болып жүрген Зария Жұманова. «Ақ желкен» мен «Ұланды» ұмытпай, алғашқы кітаптарының атын «Ақ желкеннің ұландары» деп атағандары үшін мың да бір рахмет.

     

    • #2
    • Қасым
    • сс, 27/10/2015 - 16:54

    Жүсіпбек мырза, Сіздерге Роза Рымбаева, " Қазіргі кезде басылым көп, алайда шындықты айтатын басылым аз. Жаңа журнал осы үдеден шығатын, қоғамымыздағы шындықты шырылдап тұрып айтатын, ақиқаттың сөзін сөйлейтін, жұрт іздегенін табатын, жан-жақты, сапалы, ғұмырлы журнал болсын!", деп тілек айтқан екен. Осы тілекті орындай алып жұрсіздер ме.

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:11

    Қазіргі заманда газет пен журналды жұрт жаңалық үшін ғана оқыйды десек қателесеміз. Ұстанған ұстанымы, табан тіреген позициясы үшін оқиды. Қазақ баспасөзінің аласы да, құласы да ішінде. Табанының бүрі бар редакторлардың көбірек болғанын қалаймын. Бұл тарапта Роза Рымбаева екеуміздің сөзіміз бір жерден шығады. Демек, соған жұмыс істейміз деген сөз.

    • #3
    • Қасым
    • сс, 27/10/2015 - 16:54

    Жүсіпбек мырза, Сіздерге Роза Рымбаева, " Қазіргі кезде басылым көп, алайда шындықты айтатын басылым аз. Жаңа журнал осы үдеден шығатын, қоғамымыздағы шындықты шырылдап тұрып айтатын, ақиқаттың сөзін сөйлейтін, жұрт іздегенін табатын, жан-жақты, сапалы, ғұмырлы журнал болсын!", деп тілек айтқан екен. Осы тілекті орындай алып жұрсіздер ме.

    • #4
    • Айлин
    • сс, 27/10/2015 - 16:58

    Жүсіпбек аға, балалар басылымдары серіктестігінің басшысы ретінде жауап беріңізші: Қазақ жастарында идеал бар ма? Біз білетін Қытай қоғамында мемлекет үлгі болар тұлғаларды өздері жасайды, үгіттейді. Нəтижесінде жастар соларға еліктеп өседі. Бір қарасаң дұрыс нəрсе - билік өзі кімге еліктеу керек екенін көрсетіп беріп отыр. Ал біздің мемлекет Назарбаевтан өзге идеал тұлға жасай алып отыр ма? Сіздің ойыңызша, қазақ баласы кімге қарап бой түзеуң керек?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:12

    Қазақ баспасөзінде бұл тақырыпқа үлкен пікірталастар жүрді. Салыстырғаным үшін айып етпеңіз, бір кездері «тоқал» тақырыбынан кейінгі өтімді тақырып осы болды. Бірақ, мен үшін идеал тұту деген адамның дүниетанымын шектеп тастайтын сияқты көрінеді. Әйтпесе, тұлғаны жақсы жағымен де, жаман жағымен де қабылдап үйрену керек екенін Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожасы» не заманда-ақ дәлелдеп берген. Жастардың жан-жақты болып өскені дұрыс. Бізге «тәуелсіз елдің ұланы» дегеннен артық қандай идеал керек? 

    • #5
    • Жанайдар Болатбекұлы
    • сс, 27/10/2015 - 16:59

    Жүсіпбек аға ассалаумағалейкүм! Сізге қояр сауалым мынадай! Бір кездері әдебиеттің айналасында жүрген екі адамды шақырып алып, шығармалар талдап, ақын-жазушылардың шығармашылықтарына тоқталатынсыз. Және бұл формат телеарна арқылы көптеген әдебиет сүйер оқырмандарға таралатын. Қазір бұны "Ақ Желкен" журналынан оқып жүрміз. Сол жоба қазір телеарна арқылы тарай ма?! Өзіңіз жүргізген сол хабар әлі де түсіріле ме?!

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:14

    Кітап туралы сұхбаттасу менің стихияма айналды. «Кітапхананы» әзірге ешкім жауып тастаған жоқ. Телеарналарда жүріп жатыр. Біраз аудиториясы қалыптасты. Соны «Ақ желкеннің» насихатына пайдаланғым келіп жүргені ғой. Хабар қазір де түсіріліп жүр. «Білім және мәдениет» арнасынан әр дүйсенбі сайын кешкі тоғызда көрсетіледі. Басқа кезде қайталайды.

    • #6
    • Пәле Түгеншеұлы Сергеев
    • сс, 27/10/2015 - 17:05

    Сізді Жазушылар Одағының нөмірі бірінші жауы дейді. Қаншалықты рас?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:15

    Екі қазақ бірін бірі «нөмірі бірінші» жау көре берсе несі қалады? Кейбір елдерде сынаған адамды өзіне дос көреді екен. Қалтай Мұхаметжанов: «Мақтағаннан өлген қазақты көргем жоқ», – депті. Сол құсағандай, сынағаннан түзелген ешкімді көрмесек те, кемшілікті көрсетіп айту парыз. Ал, өзімнің ұстанымымды сұрасаңыз, мынандай:

     

    Қоламтадай күл мен күйе жасырған,                                                                                 

    Отың сөніп, өртің неге басылған?

    Қарашы өзің, жанбай бықсып жатсаң да,

    Рух сенің кете алмай жүр қасыңнан.

     

    Жыл құсы емес алысқа ұшып кететін,

    Көктем шықса шулап қайта жететін.

    Қандай уақыт, қандай заман болса да,

    Рух тастап кете алмайды мекенін.

     

    Бізбен бірге рух күйіп, жанады,

    Бізбен бірге рух мұздап, тоңады.

    Рух қалып, біз кетеміз ақыры,

    Секілденіп жалған дүние қонағы.

     

    Ал рухтың басқа барар жері жоқ,

    Ол бір Бейбақ төрі бар да, көрі жоқ.

    Ұмыт қалып бұл жалғанда,

    Жалғыз сол,

    Ұлып қалар артымызда Бөрі боп...

     

    Мен ақын емеспін. Осы сұраққа жауап беріп отырып ойыма кеп қалды. Төрт аяғынан тең басып, тайпалып тұрмағанын да білем. Бірақ сөздің де (сұрақтың да) оты болғаны жақсы ғой. Сұрақтар қоңыртөбелдеу болып жатқан соң жаздым мұны.

    • #7
    • Арайлым Рамазанкызы
    • сс, 27/10/2015 - 17:06

    Салеметсиз бе,Жусипбек агай!(казакша карип жок еди,алдын ала кеширим сураймын...) жакын арада гана озиниз баскарып отырган ужымнын,ягни "Жас Оркен" ЖШСына карайтын "Ак желкен" журналынын 90 жылдык , балалардын тол басылымы "Уланнын" 85 жылдык мерейтойы тамаша дарежеде аталып откени баримизге белгили,жигиттердин тырнак алды китаптары жарык корди,кутты болсын,ендиги кезекте сизге койылатын сурак:"Ак желкен" мен "Улан" коптеген дарынды,шыгармашыл жастарды тарбиелеп,олардын биик шындардан коринуине септигин тигизип келе жаткан бирден-бир басылымдар деп билемин (озимнин субьективти ойым)келер жылдары тагы кандай сый кутемиз,Казак журналистикасына казирги танда не жетиспейди деп ойлайсыз,

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:17

    Тоқсаныншы жылдардың аяғында Оралхан Бөкей «Қазақ әдебиеті» газетінде бас редактор, мен ол кісіге орынбасар болдым. Бір жолы кілең проблемаларды жазып кеткен екенбіз. Сонда Орағаң: «Оқырманға обал емес пе, бір май, бір ет қылып берсеңдерші», – деген. Бір жиналыста Жаңабек Шағатай: «Біздің мақалаларымызда лиризм жетпейді», – деп айтқан. Әлия Бөпежанованың: «Жігіттер, алдымен «генеральная линиямыз» қайсы, соны анықтап алмаймыз ба?», – деген бір сөзі есімде қалып қойыпты. Шерхан Мұртаза: «Қане, жұрт бізге нені жазбадыңдар деп жатыр?», – деп сұрайтын. Менің жауабым: Жұрт бізге нені жазбадыңдар деп жатса, қазақ баспасөзіне сол жетпейді. 

    • #8
    • Султан Алиев
    • сс, 27/10/2015 - 17:30

    Балалар басылымын баскарудан жалыккан жоқсыз ба, адеби БАКка неге бармайсыз?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:17

    Кеңес заманында Қазақстан Жазушылар одағының мәжіліс залында «Жұлдыз» журналына бас редактор кім болады?» деген мәселе қаралып жатты. Сонда Шерхан Мұртаза да бас редакторлыққа ұсынылды. Ол кісі "Жұлдызда" бұрын да бір мәрте бас редактор болған. Жиналыста орысша сөйлеп қорқытқандарды орысша сөйлеп тойтарып тастайтын. «Жұлдыз» мен үшін пройденный этап» деп төбесінен тоқ еткізді. Арыстан мінез ағаларым-ай деп қайран қаламын. Балалар мен жасөспірімдердің басылымдарындағы жұмыс әлдеқайда жауапты екенін сезініп жүрмін. Не болса соны жаза алмайсың. Әр сөздің артында қаракөз бала сығалап қарап тұрады. Жалыққан жоқпын.   

    • #9
    • Дарабек
    • сс, 27/10/2015 - 19:26

    Жүсіпбек аға, мен болашақта жаңа замаға сай журналист болсам деймін. Бірақ "корпоративтік журналистиканы" дамытқым келеді. Бұл - пікірлестердің клубы сияқты. Осы үшін әр мамандықты маңдаған, бірақ журналистикаға әуес 10 баланың басын қостым. Ішінде құқық саласының да, медицинаның да өкілі бар. Осыған қалай қарайсыз? Бір сайт ашсақ немесе газет ашсақ, нәтиже шыға ма? Естіп білгенім, сіздің курстастар кейін әр түрлі мамандықты таңдап кетті. Әрине, бәрі де халыққа белгілі. Біз керісінше әр мамандықты бір шаңыраққа жинай аламыз ба? Әзірше пікіріміз бір, кейін көп өзгермейтін шығар. Ұлтқа қызмет етсек дейміз.

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:19

    Мына сөзіңмен сен мені үйретейін деп тұрсың. «Бас редакторлардың басын қоссам» деп талай ағаларың әуреленген. Бәрі аяқсыз қалды. «Корпоративтік журналистика» дегеніңнің жаңалығы бар. Бірақ бірігіп сайт ашып жатқандар жоқ емес. Сондықтан тәжірибесі барлармен ақылдасып алғандарың жөн. Сенің артықшылығың, әр түрлі мамандық иелерінің басын қосқаныңда болып отырған секілді.  Идеяңды айта бермей, іске асырмасаң ұрлатып аласың.   

    • #10
    • Молдабай
    • сс, 27/10/2015 - 19:38

    Курметти жусипбек! Халкымыздын Улы акыны кадыр мырза- Элинин атына алматыдан да, астанадан да бир коше берилмей келе жатканы туралы кандай ойдасыз?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:20

    Алматының қыр желкесінде, тау жақта бір шағын ауыл бар екен. Кездейсоқ үстінен түстім. Сол ауылда Оралхан Бөкей атындағы кішкене көшеге кезігіп қалдым. Көзіме соншалықты ыстық көрінді. Сол көшені өз басым үлкен көшеден артық көрдім. Дағарадай ғып даңғылға таласып қажеті жоқ-ау. Қадыр мен Тұманбай атында көше болса, ол саябақтардың маңайында болуы керек сияқты. 

    • #11
    • Генадий Баскиім
    • сс, 27/10/2015 - 22:36

    Жүсіпбек Мырза! Сіздерде жарияанбаса да, сіздің шәкіртіңіздің жазғаны ғой. Елдос Тоқтарбай есімді "Ақ Желкеннің Ұланы" өзінің "Әдебиет - еріккеннің ермегі емес" деп айғайлап тұрған тақырыпты хатында Жазушылар Одағы жастарды керек етпейді, олар эгоист, өздерін оқығаныңды қалайды, ал жастарды оқымайды деген болатын. Сұрағым: "Бұл сіздің берген сабағыңыздан жиналған ой ма, әлде өзінің миының жеткені осы ма?" тағы бір сұрақ: "Бұ бала өзінің осы жазуымен молаға қарай қарқынды жылдамдықпен жүгіріп бара жатқанын біледі ма?"

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:22

    Жазушылар одағы сол «баланы» шақырып алып сөйлесейік десе, қолы жетпей тұрған жоқ шығар. Жалпы, Жазушылар одағына қарсы сөйлегендерді маған тели беру қайдан шыққан әдет? Жұлдыз Әбділда Есенғали Раушановтан сұхбат алса, Есенғали Раушанов Жазушылар одағы мен «Қазақ әдебиеті» газетін сынаса, оған менің қатысым қанша? Ол сұхбат мен шығарып тұрған басылымдарда жарияланған жоқ қой. Содан кейін бір айтарым, соңғы сұрағыңыздан 37 жылдың ызғары еседі. Ағаларымыз бен өз қатарымыз қалып, енді жастарды қорқытып-үркіте бастасақ жетіскен екенбіз.                                                

    • #12
    • Әулиеағаш тұрғыны
    • сн, 28/10/2015 - 8:36

    Жүсаға, ассалаумағалейкум! Сізге қояр сауалым: қашан біздің қаламгерлер аққа жариды аға? Жазушылар қашан жарытып қаламақы алады? Неге жазған-сызған дүниесі орыс, ағылшын, қытай, швед тілдеріне аударылмайды. Неге осыны Одақ жолға қоймайды? Неге министрлікте Мәдениет комитеті бар да, Әдебиет комитеті жоқ? Мәдениетті қалыптастыратын әдебиет емес пе?! Неге осыны сіздер министрлікке, қажет болса Президентке жеткізбейсіздер? Қалам ұстаған жан қаламгер болғанына өкінетін жағдайда отырмыз ғой.

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:24

    Нұрлан Оразалин бұл мәселені Парламентте көтерді. Сұрағыңызды сол тарапқа қарай аударғым келіп отыр. Мен «Жас Алашта» бас редактор болып тұрғанда, директорымыз бір татар әйел еді. Бір күні қаламақыны көтеру туралы мәселе қойсам, «жұмыстарың соншалықты қиын ба?» дегендей қылады. Мен: «Сіз онда жақсы көретін бір адамыңызға шын көңілмен хат жазып көріңізші, қанша рет түзеп, қанша рет жыртар екенсіз», – дедім. Ақылы бар әйел екен, ертесінде күліп қарсы алды. Басқасына өздері жауап берер, «Ақ желкен» мен «Ұланда» азғантай болса да жазғандарына құжатын өткізсе, қаламақысын төлейміз.  

    • #13
    • Маралбек Ізтаев
    • сн, 28/10/2015 - 9:22

    "Үш қыз" деген өсекші жобаларың мектеп оқушыларына тек өсек оқытып жатқанын білесің бе?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:25

    «Үш қыз» жас өскіннің азаматтық ұстанымын, өзіндік ой-пікірін қалыптастыруға арналған айдар. «Бойыңда Қайраттың рухы неге жоқ, қазақ жігіті?», «Қызды неге теппейтінін енді білдім», «Элизабет Тұрсынбаевадан ұят болмасын», «Қазақ айға ұшса да артынан сөз айтамыз ба?», «Қыздар, қызғаншақ болсаңдар жеңілесіңдер», «Ендігінің аламан бәйгесі ҰБТ болды», «Батырхан Шүкеновтің концертінде оқылған «Отан», «Англияға гол соққан» деген атақ қашанғы асырасын», «Мешіт айтқан сөзді мектеп неге айтпайды?», «Отанды сүю киген киімнен басталады», «Мектепте «қытырлақ» жеуге болмайды»,  «Ақсақалдар, әдебиетті де, жастарды да аясаңыздаршы»,  «Үлкендер неге есті сөз айтпайды?», «Қажымұқанның білегі, Бауыржанның жүрегі қайда қазір?», «Шишигина не деп шырылдап жүр?», «Үнділер қазақ көрермендерін келінмен алыстырып қойды», «Анандиді» қайталауды сұраған жоқпыз», «Дәстүрлі әннің «жанын шығарып, жынын қалдырмаңдаршы», «Жасұланның сүйкімін кетіріп алмайық», «Алаңда қазақ емес, намыс ойнамайды» деген сияқты «Үш қыздың» әңгімесінен қандай өсек көріп отырғаныңызды түсінбедім. «Ақ желкенде» «Үш қыз» жазған мұндай тақырыптың мыңы бар. Атақты адамдарымыздың ойланбай сөйлеген сөздерін де сынап-мінеп жібереді. Одан ешкімнің беделі түсіп қалмайды, қателік түзеледі. Ал, «Үш қыз» деген айдардың қайдан пайда болғанын білгіңіз келсе, осы сұхбаттың соңына қарай берілетін «Жас Алаштағы» мақаламызды оқыңыз.     

    • #14
    • Десе десін
    • сн, 28/10/2015 - 10:01

    Жүсіпбек аға! Ақ желкен журналының "Үш қыз" деген жобасы тек қана өсек-аянды ғана қозғайтыны белгілі. Мектеп жасындағы оқушылар мен қазіргі қоғамдағы онсыздағы өсекші жастарға оның не керегі бар? Бір жылдары қазақтың қос қарлығашы Мақпал Жүнісова мен Роза Рымбаеваны бір-біріне қарсы қоярлық өсектер де жазды. Қазіргі кезде 3 қыздың бірі журналда қызметте емес деседі. Сол себепті де неге атын өзгерпетпеске? Неге осы айдарды жаппасқа? Жоқ әлде бұл қазақ балаларын өсек айтуға тәрбиелеудің жақсы құралы ретінде "Ақ желкеннің" бетке ұстар айдары болып қала бермек пе?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:27

    Апаларымыз «Тұқымың өскір» деп ұрсатын еді. «Өтірігіңізге береке берсін». Біз Роза мен Мақпалды ешқашан бір-біріне қарсы қойған емеспіз. Роза Рымбаеваның ұлы Әли Оқаповты «менің кумирім» деп, суретін мұқабаға беріп, көкке көтеріп жатсақ, Мақпал мен қызы Мерей туралы жылы лебіз білдірсек, қалай жамандаған боламыз? Осыныңыз ақылға сыя ма? Есіңізге сала кетейін, 1914 жылғы «Қазақ» газетіндегі «Үш қыз» қазір «Ақ желкенде «Үш қыз» болып жалғасып жатыр. Айтпақшы, «Үш қызға» ұлт намысын қайрайтын тақырып ұсынсаңыз, қуана қабылдаймыз. Себебі, сөзіңіз ширақ сияқты...

     «Үш қыздың» бірі Қарлыға Ибрагимова жұмыстан кетіп қалды. Соған қатты өкіндік. Ондай талантты журналист күнде келе бермейді, бірақ басқа да журналистер бар ғой.    

     

    • #15
    • Десе десін
    • сн, 28/10/2015 - 10:04

    Жүсіпбек аға, біз сіздің кезінде Алматы обылысының атынан депудаттыққа сайлауға түскеніңізді білеміз. Алайда аз дауыс жинап, қарсыласыңыздан сәл ғана қалып қойғаныңыз тағы бар? Сіздің жеңілуіңізге билікке деген "ОҢ" көзқарасыңыз себеп болды ма, әлде шынымен де халықты сендіре алмадыңыз ба? Сендіре алмасаңыз неге?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:28

    Сол сайлауды өзім де ұмытып қалдым. Сайлауда жүргенде майданда жүргендей болғанымыз есімде. Клубтарға жиналған адам сыймай кететін. Бірінші турдан өтіп, екінші турға түсетінімді білгенде, жүрегім май ішкендей кілкіген. Қасымда Қадыр Мырза Әли, Бексұлтан Нұржекеұлы, Ахметжан Ашири болған. Қадыр ағамыз бірінші турда мені қолдап, бір ай бойы қасымызда жүрді де, екінші турда Орал жаққа басқа бір кандидатты қолдауға кетті. Біреу: «Қадірменді Қадыр аға, анадан бері «Ақ жол» партиясының атынан түскен Жүсіпбекті қолдап сөйлеп жүр едіңіз, енді «Отан» партиясының өкілін қолдауға кетіп бара жатқаныңыз қалай?» – деп шамырқанған. Сонда Қадыр ағамыз еш саспастан: «Е, мен партиясына қарамаймын, адамына қараймын», – деп қатырған. Әбді-Жамил ағамыздың кітабының атындағыдай, «Сондай да бір күн болған», «Сондай да бір түн болған». Ол әңгімені айта берсем, осы күні қотыр болған. 

    • #16
    • Десе десін
    • сн, 28/10/2015 - 10:05

    Аға, "Жынды қайың" қалай туды? Осы жайында айта кетсеңіз. Мұның Жаркенттегі "Әулие ағашқа" қандай қатысы бар?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:29

    Тоқсаныншы жылдары бұрынғы Семей облысында жолсапарда болған едім. Жаңғызтөбеде бекет өртеніп жатыр екен. Қапанбұлақ деген жерге бардық. Жол бойына шыбық қадап қойыпты. Жолаушылар қарлы боранда адасып кетпесін дегендегі тірлік екен. Кеңшар бастығының үйіне қондық. Есік ішке қарай ашылады екен. Сырттан қар басып қалса, ашқанға оңай. Таңертең есікті ішке қарай ашып, қар күрегеніміз есімде. Қазір бар ма екен, білмеймін, Жынды қайыңды сонда көрдім. Жар басына жалғыз өскен қайың ойымнан кетпеді. Қысы-жазы жел жұлқылап тұрады екен. Маған «Жынды қайың» деп таныстырды. Біздің ауылда «Әулие ағаш» деп аталатын әлденеше ғасыр жасаған ағаш бар. Орбұлақтың тойына барғанда Шота ағаларымыз өздері өлшеп көрді. Жеті-сегіз адамның құлашы әрең жетті. Біз сол ағаштың бұтағында ойнап өскен балалармыз. Жынды қайың басқа, Әулиеағаш басқа.

    • #17
    • проф. Совет-Хан Ғаббасұлы
    • сн, 28/10/2015 - 10:21

    Жүсіпбек бауырымның әрбір хабарына да... жүргізіп отырған мәселенің анық та айқын боп талдануына ерекше мән беретіні ұнайды. Жолың болсын ! Мынау ШӨМІШБАЙ замандасыңның өлеңін зерделеуіңе жіберіп отырмын.


    Медицина ғылымдарының докторы,
    Педагогика ғылымдарының докторы,
    профессор. дәрігер-хирург, жазушы-
    прозайк, біздің ағалы-інілі досымыз
    Совет-Хан Ғаббасоатың
    75-жылдық мерей тойына шашу өлең.

    Ақыл менен дәлелді ойдың байсалы.
    Ғалымдардың қайтпас пікір қайсары,
    СҰҢҚАР атты ауыының сұңқары,
    ЗАЙСАН атты ауданының ЖАЙСАҢЫ.

    Мен айтайын ал ағайын СЕН тыңда,
    Дәл осындай ҚАЗАҒЫМ бар халқымда,
    Ұланғайыр ҰЛАҒАТТЫ ұлтымның,
    Жіліктеген ДӘСТҮРІ мен САЛТЫН да !

    Басқа қонған ҚҰДАЙ берген бақ бар-ды,
    Қолдан келген АЗАМАТ іс атқарды.
    "СОВЕТ-ХАН ның ЕМХАНАСЫ" атанып,
    Атырау мен Балықшы да ат қалды !

    Адам-пенде тағдырына бағынған,
    Аман-есен алып шығу ағыннан.
    "КӘУСАР" атты кітабына бас иіп,
    ТӘЖІБАЕВ ӘБДІЛДӘ ақын табынған !

    Дәрігер боп тербеп өмір бесігін,
    Танытам деп ЕЛ-еліне есімін.
    "ҚЫРАН ҚИЯ" кітабымен қаққан ғой,
    Киелі отау ӘДЕБИЕТТІҢ есігін.

    Шексіз ДАЛА тағдырындай өлкенің,
    Кеше, Бүгін ойлауменен Ертеңін,
    Құрманғазы БАБАМЫЗДАЙ жүрекпен,
    РОМАН ғып тартты күйдей "СЕРПЕРІН".

    Дәрігерлік өз қаламын қолға алып,
    Бұрылғанда, даңғыл әсем жол қалып,
    "ӨСКЕН ҰЯ", "НӘЗІК СЕЗІМ", жалғасты,
    "КӘУСАРЫНДАЙ" кәусар жүрек толғанып!..

    "КЕҢЕС" елі ошағындай азаптың,
    Бірі осында біле-білсек ҒАЖАПТЫҢ.
    ҰЛТЫМ деумен "СОВЕТ" елін құлатқан,
    Ғаббасұлы Совет- Ханы ҚАЗАҚТЫҢ !

    Қаламгер боп бір өтеген парызын,
    Дәрігер боп ТӘҢІРГЕ айтқан арызын,
    Қазағымның ҒАББАСОВЫ нар ТҰЛҒА,
    Ал, ағайын ТӨРІҢДЕ отыр - АБЫЗЫҢ !!!

    Өмір деген қамал көпір өткізбес,
    Өмір деген КӨКЖИЕК қой жеткізбес.
    ЖҮЗГЕ қарай қадам басқан, ал СӘКЕ,
    МЕРЕЙ тойың - құтты болсын ЖЕТПІС бес !!!

    ҚҰРМЕТПЕН : Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері,
    Парасат орденінің иегері, Франц КАФКА атындағы халықаралық алтын медаль сыйлығының лауреаты, Платина ТАРЛАН сыйлығының лауреаты, ақын ШӨМІШБАЙ САРИЕВ НАҒАШЫБАЙ ҰЛЫ.
    12 ақпан 2014 жыл, Алматы шаҺары ( қолы қойылған )

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:38

    Арнау өлеңнің шумақтарынан гөрі алған атақтарыңыз әлдеқайда көп екен. Бұл сұрақты біреу әдейі арандатып қойып отырмаса, игілігін көріңіздер. Балаша мәз болып, қуанып, мәз-мәйрам болып жүргенге не жетсін. 

    • #18
    • Тілектес
    • сн, 28/10/2015 - 10:40

    Жүсіпбек аға, сіздің менеджерлік қабілетіңіз, жалпы, редакторлық қырыңыз жайлы өзіңізбен жұмыс істеген әріптестеріңіз жақсы пікір білдіреді. Балалар басылымдарын басқарып отырғаныңызға бірнеше жыл болды. Ол жерде де сіздің қолтаңбаңыз көрінеді, дегенмен, тыңнан түрен салып, бір жаңа жоба бастап көру ойыңызда жоқ па? Әйтпесе, қазір өзіңіз құралпы көп ағаларымыз жылы-жұмсақ, үйреніскен жерлерін қимай 5-10 жылдап отырып алады да тек беделімен ғана отырады. Өсу, жаңару жоқ. Тұрып қалған су сияқты болады. Бұдан кейін қазақ журналистикасы қалай өсіп, өнсін. Тек мемлекеттің қаржысымен, халықты қинап жаздырумен шығып жатқан басылымдарды өз күнін өзі көруге жіберу керек деп ойламайсыз ба?

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:41

    Менің Қонысбек Ботбай деген досым бар. Ермұхан Ертісбаев министр болып тұрған кезде: «Сіздерге мұнша ақшаны бөліске салайық деп жатырмыз», – десе: «Осы бәрімізге бөліске салайын деп жатқан ақшаңыз бір ауылдың бір көшесін асфалттауға жете ме өзі?», – депті. Сол айтқандай, қазақ баспасөзіне үкіметтен бөлінетін ақшадан бас тартпау керек. Мен жақында газетке жазылу үшін қай жерге бару керек екенін білмейтін мұғалімді көрдім. Кеңес заманында менің әкем ауылдағы ең көп айлық алатын адам еді. Бір жылы он үшінші айлығына төрт мың сом шығыпты. Ол кезде зауыттан шыққан «Жигулидің» құны алты мың сом. Ақшаны кассир келгенде маған барып алып кел деді. Барсам кезекте тұрғандар бала демей, жапырылып жол беріп жатыр. Кассир алатын ақшасы көп болған соң әкемді бірнеше рет атын атап шақырған екен. Мен бардым да қол қойып алдым. Қойны-қонышыма бөліп салып, үйге әкелдім. Мұны айтып отырғаным, сол кезде Кеңес Одағында шығатын бүкіл газетті біздің үйге сыртынан жаздыра салатын. Түсінгенімізше сол газеттерді парақтап өстік. Жалпы газет оқығаннан бала-шаға жаман болмайды. Бірақ газет-журналдарды оқылымды етіп шығару туралы ойыңызбен толық келісемін.  

                
    • #19
    • Бекзат!
    • сн, 28/10/2015 - 11:07

    "Бекзат батыр" туралы поэма жазған жігітің ақындығы қалай екен?

    • #20
    • МЫНАҒАН НЕ ДЕЙСІҢ??№№№
    • сн, 28/10/2015 - 11:16

    Бір шаруаларым болып Жазушылар одағына барғаным сол екен қалта телефоным шыр ете түсті. Тұтқаны көтергенім сол-ақ екен: – Әй, Әлімжан, үйіңе барып алдың ба? – деген әлгі танысымның дауын танып қалдым. Соңғы сөзін естіп болғанша телефоным сөніп үлгірді. Оның не айтпақшы болғанын түсне қойдым да салып ұрып «Баспалар үйіне» барып едім, Ол: «Жаңа Бағдат сені іздеді. Саған телефон соқса басқа біреуге түсіп кетіпті, нөміріңді қате жазып алған болар. Барып жолығып көрші» – деді. Б.Мәжітовқа барсам: «Ж.Қорғасбекке сізді айтып едім келсін деді, жүріңіз, бірге барайық», – деп мені ертіп Жүсіпбектің қабылдау бөлмесіне кіріп едік. Хатшы қыз: «Бастық бір ағамен әңгімелесіп жатыр, кішкене күте тұрыңыздар» деген соң, Бағдат: «Өзіңіз кіресіз ғой, бағана сіздің келетініңізді айтып қойғанмын» – деді де, өз бөлмесіне кетіп қалды.
    Қабылдау бөлмесінде біраз уақыт отырғанан кейін іштегі адам шықты. Хатшы қыз Ж.Қорғасбектің есігін жартылай ашып тұрып: «Сізге Әлімжан деген кісі келіп отыр, кіргізейін бе?» – деді. «Кірсін» деген болу керек, маған хатшы «кіре беріңіз» деп рұхсат етті.
    – Ассалаумағаликум, – деп кіріп барсам, Ж.Қорғасбек диванға отырып алып ноутбугіне қадалып қалыпты.
    – Кел, отыр, – деп жанына отырғызып алды да сұрақтың астына алды.
    – Қайда істеп жүрсің?
    – Мүгедек қызым бар. Соның жағдайымен біраз уақыт жұмыстан қол үзіп қалдым.
    – Онда қалай күн көріп жүрсің?
    – Тірі жан тіршілігін істейді ғой, ептеп күн көріп жатырмыз.
    – Сен арғы беттен келгенлі қанша жыл болды?
    – Құдай қаласы желтоқсанның 10-ы 20 жыл толады.
    – Соңғы кездерде жазбайтын болып кеттің ғой.
    – Түрлі басылымдарға жазып жүрмін. Интернет сайттарға да беріп тұрамын.
    – Мен неге көрмеймін?
    – Сіз менің мақалаларым шыққан газет-журалды оқымайтын шығарсыз.
    – Жарайды онда. Өзің білесің, біздің «Жас өркен» ЖШС-де «Ақ желкен», «Балдырған», «Ұлан» қатарлы қазақ тіліндегі газет-журналдар жарық көреді. Осы басылымдарды алда қалай шығару жөнінде ойыңды жазып келсең. Осынша жасқа келгенде «мені сынап отырғаны несі» деп ренжі ме? Көп емес, бір-екі бет жазсаң болды. Көп кешіктірме, алда жоспар жасауымыз керек, – деді. Одан басқа жұмұсқа алам, не алмаймын деген сөз болмады.
    Ж.Қорғасбектің бұл сөзін естігенен кейін «Жас өркен» газет-журналының тағдыры маған қарап қалса жетіскен екенбіз. Бұл шын ниетімен менен идея сұрап отыр ма, әлде мені келеке жасағысы келіп жүр ме? Мұның не ойлағаны бар?..» деген секілді сан сұрақ миымды шымшыды. Бірақ лезде ойымды жинақтап «не сайраннан, не қайраннан шығармын» деп нар тәуекелге келдім де:
    – Онда келістік, жазсам жазып келейін, – дедім. Содан редакциялардан «Ақ желкен», «Балдырған» және «Ұланның» соңғы нөмірлерін алдым да үйге тарттым. Сондағы Ж.Қорғабекке жазып апарған жоспарым мынау еді.

    • Жауап
    • сб, 31/10/2015 - 9:43

    Осы жігіт бір газетке: «Ж.Қорғасбек өзі директор болып отырып, «Ақ желкеннен» бас редакторлықтың ақшасын қоса алады» деп жазыпты. Есеп бөлімінде баяғыда тіркеліп қойған «Ақ желкеннің» бас редакторлығын тегін атқарамын» деген қолхаттың көшірмесін көрсетейін десем, содан кейін алдыма келмеді. Сотқа берейін десек әрі обал, әрі ұят. Қазақтың азаматтары, ұсақ-түйек сөз теріп жүрейік енді өстіп! «Идеяңды жазып әкел» деген сөз, «жарамды идеяң бар ма?» деген сөз. Қолыңызда қаламыңыз болған соң одан да үлкен, ұлттың әңгімесін айтсаңыз, атыңызға да, затыңызға да бек жараспай ма?! Қазақтың газет-журналдарына мықты журналистер жетпейді. Мықты журналистерді бір газеттен бір газет қағып әкетеді. 

    • #21
    • Қазақ баласы
    • сн, 28/10/2015 - 12:56

    Жүсіпбек аға, журналистикамен бірге жазушылықты қатар алып келесіз. Екеуін қатар алып жүру қиын емес пе?! Шығармашылығыңызда не жаңалық бар?! "Премьер министр" деген шығармаңыздың прототипі біздің билікте бар ма?! Әлде ойдан туған дүние ме?!

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:30

    Әдебиетте «журнализм» деген термин бар. Қазір әлем әдебиетінде журналистика элементтері күшейіп келеді. Светлана Алексиевичтердің Нобель сыйлығын алуының бір себебі сонда жатыр. Осыған дейін әдеби жанрлар бірін бірі жұтса, енді әдебиет пен журналистика бірін бірі жұтады. Бұл ешқандай теорияға бағынбайтын құбылыс. Тіпті өмірі журналистикамен айналыспаған Мұхтар Мағауиннің өзі соңғы шығармаларында осындай құбылысқа жол берді. Әлем әдебиетінде ішкі дискуссиясы күшті шығармалар пайда бола бастады. Ондай сипат жазушыны күрескерлікке бастайды. Күрескен адам не жеңеді, не жеңіледі. Яғни, иен тауда өлең айтып жүрмейді. Сондықтан, журналистика алдағы жазатын шығармаларыма азық болатын шығар. Осы ортада әлі де сақардай қайнап жүргеніме өкінбеймін.  

       Екінші сұрағыңызға байланысты айтарым, «Үлпілдек» деген жартысы өлең, жартысы қара сөзден тұратын шағын роман жаздым. Таласбек Әсемқұлов пен Аманкелді Кеңшілікұлы ақпарат бетінде бір-бір ауыз жылы пікір айтты. «Сәтті эксперимент», «сәтсіз эксперимент» деушілер де бар. Әдейі табандатып отырып жаздым. Қытайда өзіміздің төте жазумен «Үлпілдек» деген атпен шықты. Енді ол жақтағы қазақтар «Жансебіл» деген атпен екінші кітабымды шығармақ ойда. «Креш» деген тағы бір шағын романымды «Ақ жайық» журналы жақында ғана жариялады. Бұдан бұрын «Көбелек» деген хикаятым мен «Өнер» деген әңгімемді басқан. «Жамбыл», «Алқа» журналдарында жаңа әңгімелерім басылды. Әйтеуір, өзім де, оқырмандарым да тыныш қарап жүрген жоқпыз. Осының бәрі эксперименттік дүниелер.

       Марқұм Нұрлан Балғынбаевты сыртынан құрметтеуші едім. «Премьер-министр» деген повесім сол кісі Үкімет басқарып тұрғанда жазылды. Осы памфлеттік хикаят туралы жақында Әбіл-Серік Әбілқасымұлы: «Жүсіпбек Қорғасбек ағамыз әдеби-протест арқау болған «Премьер-министр» классикалық туындысын өмірге әкелді», – деп жазыпты. Шерияздан Елеукенов он томдық «Қазақ әдебиетінің тарихында» бұл шығарманы жоғары бағалады. Демек, мен әдебиеттің өз баласымын!

    • #22
    • Сұрақ қоюшы
    • сн, 28/10/2015 - 13:03

    "Ақ Желкен", " Ұлан", "Балдырған" сынды республикамызға кеңінен тарайтын басылымдарды біріктіретін "Жас Өркен" ЖШС басқарып отырсыз. Бұл күнде осы басылымдарды ауыл-аймақ тегістей оқиды. Сіздердің басылымдарыңыздың осыншалықты оқылуының сыры неде?! Құрамында қызмет атқаратын тілшілердің саны да аз екен. Осы рас па?!

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:31

    «Ақ желкен» мен «Ұланда» сегіз шығармашылық адам бар. Оның сыртында аты-жөні журналда көрсетілген жас тілшілерміз тағы бар. Екі басылымның да оқылымды болып шығып жатқаны қуантады. Көкейдегі нәрсені жанашырлықпен жазады. Кейде өзім де: «Мынау бір керек мақала екен, талайлар оқымай қалды-ау», – деп өкініп отырамын. Бір жолы бір тілшімізге өзіне өзі қол жұмсаған баланың «үйіне барып, үстеліне отырып, төсегіне жатып, ішкен тамағын ішіп, жүрген жолымен жүріп барып жаз» деп тапсырма бердік. Ол бала мектепке қандай жолмен жүріп барды, жолында қай жерде қандай ит үрді, сыныптастары оны қалай қарсы алды, соның бәрін бастан өткергендей етіп тізіп жазуды тапсырдық. Уақыт жете бермейді, шама келе бармейді. Десе де алдағы уақытта негізгі мақалаларға осындай талап қойылатын болады.  

               
    • #23
    • Артай Наралбайұлы
    • сн, 28/10/2015 - 13:13

    Жүсіп, анау "үш қыздың өсегі" деген айдарларың өте жақсы, елдер қанша жамандаса сонша жамандасын, маған ұнайды. Бірақ өсек екенін мойында, қысаң басқаға айтқың келіп тұрады ғой. Сол бірақ бір ойлап қоямын, үш қыз қазір екі қыз, осыған дейін де саны да адамдары да талай ауысты, бірақ жазу стильі, подчеркі бір қалыпты, өзгеріссіз. Неге? Сол бір-ақ қыздың өсегі емес па өзі?

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:34

    Алда «Үш қызыдың әңгімесіне» жаңа сипат беріп, бұрынғыдан да тұздықтай түссек пе екен деген ой бар. Нысанасын нақтылай түскен жөн сияқты. Біздің қоғамда сөзге сұранып тұрған кейіпкерлер көбейіп бара жатыр. Жас ұрпақтың жақсы мен жаманды ажыратып өскені дұрыс. «Әй дейтін әже, қой дейтін қожа» болмаса, «мұныңыз не?» дейтін «Үш қыз» бар. Жағдай көтеріп тұрса, «Үш қыздың әңгімесін» жандандыра түсетін тағы бір журналист қызды жұмысқа алуымыз мүмкін.

    • #24
    • Ералы Бақдәулет
    • сн, 28/10/2015 - 13:19

    Жүсіпбек аға, сізді жазушы, публицист, сыншы, журналист ретінде білеміз. Жалпы әдебиетте шығармасы арқылы жазушыны емес, керісінше атақ-дәрежесі, алған сыйлығы арқылы бағалайтын болып барады. Осы дұрыс па?! "Әдебиет сыйлықпен өлшенбейді" дегенге келісесіз бе?

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:35

    Сыйлық алдым екен деп «арқасына қанат өсіп шыққан» ешкімді көрмедім. 

    • #25
    • Дидар Бәйімбет
    • сн, 28/10/2015 - 13:27

    Қазіргі қазақ әдебиеті мен қазіргі қазақ журналистикасының қайнаған қазанында жүрсіз. Осы орайда сұрайын дегенім, жастардан (тәуелсіздік алғаннан кейін туған ұл-қыздардан) қандай ақын-жазушыларды білесіз?! Болашағынан үміт күттіретіндерін тілге тиек етсеңіз. Және қазір жазып жүрген жас тілшілерден кімдерді айтар едіңіз?! Жалпы жастардың жазғанын қаншалықты оқисыз?!

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:48

    Жас ақын-жазушылар туралы екі хабар түсірдім. Біреуін Астанада, біреуін Алматыда. Оған Дәурен Берікқажыұлы, Тоқтарәлі Таңжарық, Бауыржан Қарағызұлы қатысты. Сонда Азамат Тасқараұлына дейін бәріне баға беруге күш салдық. Жастардың арасында ақындар көп, прозашылар өте аз. «Жер сағыз» әңгімесінен бастап Дархан Бейсенбекұлын, «Көршінің қызы» хикаятынан бастап Қанат Әбілқайырды жазушы деп қабылдадым. Дидахмет Әшімханұлына «Көршінің қызын» асыра мақтадыңыз» деп айтып қалып, біраз жерге барысқанбыз. Содан кейін-ақ ол кісі маған дұрыс қарамай жүргендей көрінді. Інілері үшін ағалары пікірталастырып жатса, одан артық не керек.? Аягүл Мантаева мен Лира Қонысты оқыдым, оқимын. Жаңа жазып жүргендер туралы жоғарыда айттым. «Әдебиет – әдебиет үшін» деген принциппен жазған жақсы. Бірақ, мен әдебиеттің алдына үлкен мақсаттар қойғым келеді, сондықтан талабым басқа.

    • #26
    • Ержан Адай
    • сн, 28/10/2015 - 13:34

    Жазушылардың жеке кітапханалары туралы аңыз әлі күнге айтылады. Қадыр атамыздың құнды кітаптарға толы кітапханасы, Ақселеу атамыздың кітаптарын сатып, баласына той жасағанын білеміз.
    Өзіңіздің жеке кітапханаңыз туралы айтып берсеңіз. Жеке кітапханаңыздағы қайта-қайта жалықпай оқитын кітабыңызды да білгім келеді.

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:53

    Кеше Әбді-Жәмил Нұрпейісовке хабарластым. «Қан мен тердің» ішінара өзгерістері бар жаңа нұсқасын оқып шыққанымды айттым. Кейінгі үш-төрт жылда қазақ әдебиетінің бүкіл шығармаларын оқып шықтым десем, оқымаған бір шығармалар алдымнан шығады да тұрады. Кейбір шығармаларды ішің қимайды. Қайта өңдеп жіберсе, қолдан түспеуі мүмкін.

       Жер үйде тұрамын. Біздің үйде кітап тұрмайды. Мектепте жүргенде Сәуле деген көршінің қызы, Шолпан деген қарындасым кітапты нөмірлеп тұрып оқитын. Сәуледен бір күні кітап сұрап алсам, алғашқы бетінде «тоғыз жүз бірдеңесінші» деген нөмір тұр екен. Біз пәтерде көшіп-қонып жүргенде Көшербай деген малдағы ағайынымыз Алматыға емделуге келіп, меннен бір қап кітап сұрап әкеткен. Көптен келмей кеткен Нұрдәулет деген бажам жақында «үлкен өтінішпен» арнайы келіпті. Қажығұмар Шабданұлының «Қылмыс» атты романын тауып берші, бір оқып қайтарайын» дейді. Қайтаратынына күмәнім бар.

       Соған қарағанда «кітап өтпейді емес, жетпейді». Оқитын адамдардың қолына тимейді. Оқымайтын адамдардың тұмсығының астына тіреп қойғанбыз. Жоғарыдағыдай жағдайларға байланысты, біздің үйде кітап аз. Бір қабырға ғана. Басқа ұры азайса да, кітаптың «ұрысы» азаймаса екен деп тілеймін іштей. Ел нені қайталап оқыса, мен де сол кітаптарды қолыма ұстап-ұстап қоямын.

    • #27
    • Мөлдір филфак
    • сн, 28/10/2015 - 13:39

    Бізге кураторымыз Серікқали Шарабасов ағай Қадыр Мырза Әлі мен Зейнолла Қабдоловты көп айтады. Сіз де осы кісілер туралы естелік айтсаңыз.

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:54

    Оразақын Асқар: «Қадыр Мырза-Әли деп жазу керек, өзі солай айтқан», – дейді. Жақында Қадыр ағамыздың жақын інілері шығарған бір кітабын қарасам, мұқабасына «Қадыр Мырза-Әлі» деп жазып қойыпты. Қадыр ағамыз бен Бексұлтан Нұржекеұлының басы қосылса, дастархан басын қыран-топан қылады. Қалжыңдасқанда қылыштасқандай сөзден от шығарады. Екі ағамызбен бір ай бойы бірге жүргенде куә болдым. Сол ғажап күндерді сағынасың кейде. Зейнолла Қаболовтың лекцияларын тыңдадық, пікір сұрап, мақала сұрап талай хабарластым. Кең адамдар, білімдар адамдар, естен кетпейтін адамдар. Бір сұхбатымда Зейнолла ағамыздың бір пікірлері туралы сын айтқаным да рас. Бірақ одан ол кісілер аласармайды.

    • #28
    • Гүлзада Амангелді
    • сн, 28/10/2015 - 13:43

    Өзім филология факультетінің студентімін. Оқиын десем кітап көп. Қандай кітаптар оқуға кеңес бересіз. Ақыл-кеңесіңізді айтсаңыз!

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:56

    Өзгеше ойлайтын жазушылардың кітаптарын оқыған жақсы. Демалып отырып оқитын кітаптарды жұрттың бәрі оқиды. Меніңше, еңбек сіңіріп оқитын кітаптардан ләззат алатындай дәрежеге жету керек. Сонда әдебиетті еркін меңгеруге болады. Мәселен, Асқар Сүлейменовтің «Бесатары» мен Дулат Исабековтің «Жасынын» оқи алмайтындар бар. Тәкен Әлімқұловтың «Қаратауындағы» шерді бойға сіңірудің өзі оңай емес. «Қаратау» мен «Өлгендер қайтып келмейді» міндетті түрде оқылуға тиіс шығармалар. Осылардың бәрінің алдында Қажығұмар Шабданұлының «Қылмыс» романы тұр. Таласбек Әсемқұловтың «Талтүсі» кейінгі буындағы иірімі терең туынды. Тұрсынжан Шапайды мен айтпасам да оқисың. Ары қарай өзің жобалай берерсің.

    • #29
    • Сұрақбай
    • сн, 28/10/2015 - 14:11

    Жүсіпбек інім, сен өзіңді қаншалық талантты және ұятты адам есептейсің?

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 16:57

    Сұрақбай деген атың қызық екен. Ең құрығанда менің «Жүсіпбек» деген атым талантты. Жас күнімізде Нұрғали Оразға Шымкенттен қонаққа келген бір жігіт: «Ақбілекті» оқығам, «Ақбілекті» жазған адаммен танысқаныма қуаныштымын» деген еді. Сол жігіттің «Ақбілекті» оқығаны үшін шын разы болдым. Қазір келсе де алдынан шығып амандасар едім. Егер сен «Ақбілекті» оқысаң, атыңды «Сұрақбай» деп көрсетпес едің. Мені «Жансебілді» айтып құрметтемесең де.

    • #30
    • Жолтай ЖҰМАТ
    • сн, 28/10/2015 - 14:59

    Жүсіпбек бауырым, бүгінгі балалар әдебиеті туралы не ойлайсың? Неге балалар қаламгерлері көбіне тасада қалып қояды? Олар туралы өте аз сөз болады. Неге соңғы жылдары балалар әдебиетінің өкілдерінен мемсыйлық алған қаламгер шықпай жүр? Әлде...ылайықтылар жоқ деп ойлайсың ба? Бар болса, кімдерді атар едің?

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 17:26

    Бердібек Соқпақбаев «Өлгендер қайтып келмейді» романы үшін 1974 жылы мемлекеттік сыйлыққа ұсынылған екен. Бірақ, ала алмай қалыпты. Балалар мен үлкендерге аралас жазатын ақын-жазушылардың біразы алды. Қазіргі «Дарабоз» сыйлығы болашақта сондай бір жазушыны алға сүйреп шығаруы мүмкін. Әзірге «бәйгемді шаппай бер» деп тұрған біреуді көріп тұрғам жоқ. Шыңғыс Айтматовтың: «Обьектім – балалар, идеям үлкендерге арналған» деген сөзі бар. Кім біледі, обьекті табылғанмен, идея адасып жүрмесе.

    • #31
    • Мен
    • сн, 28/10/2015 - 17:05

    Бауырым, жазушылығың қайдам, кісілігің тобықтай ғана сияқты. Елдің бәрі ағалап жатыр екен, інішек дейін. Кісі менсінбейтін, кеудеңдегі керенаулық кесепатынқайдан алдың? Баяғыда шалбарыңды жел кеулеп, балағыңнан құм борап жүрген боқмұрын едің, енді шалбарыңа сыймай қалыпсың... Рахмет!

    • Жауап
    • дн, 02/11/2015 - 17:28

    Әп, бәрекелді! Осы сұрақты сен ерінбей қойсаң, мен де ерінбей жауап берейін. Бір күні біздің үйге аудандық партия ұйымының бірінші хатшысы келді. Әкемнің бірнеше ордені бар еді. Мамандығы бұғалтір болатын. Жеңгесі «Молдажан» дейтін. Үйде үлкен есепшот ілулі тұратын. Үстіне отырып алып, сырғанап ойнасақ та тастары шашылып қалмайтын. Бірақ әкем бұғалтір болмай, звено жетекшісі болып істеді. Біз жақта ондай кісілерді «сушы» дейтін. Бірнеше орден-медалі болған. Мәскеуге көрмеге барып келген. Бірінші хатшы әкеме «партия қатарына өтсең, «Алтын жұлдызға» ұсынамыз» деді. Әкем түрлі сылтау айтып, өтпей қойды. Сонадй әкенің баласы кісәпір боп кетсе, одан өзім-ақ теріс айналып кетер едім.

    • #32
    • Жастар
    • сн, 28/10/2015 - 17:24

    Сұрақ қойғандардың дені аға буын секілді. Ағатайлар сіздердің өсек-аяң, бықсыған әңгімелеріңіз өздеріңізбен кетсін. Олардың жастарға түк қажеті жоқ. Сұрақ қойсаңыздар жөні түзу сұрақ қойыңыздаршы. Әдебиет туралы жақсы әңгіме болғанын қалаймыз

    • #33
    • Абай Алтынбеков
    • сн, 28/10/2015 - 20:04

    Туған жеріне жете алмаған екі қарттың аянышты өмірі мен мұңға толы тағдырына негізделген сіздің "Жансебіл" атты кітабыңыздың негізінде, шатаспасам, Аяған Шәжімбайдың түсірген көркем фильмі де бар. Туған жерге жете алмаған қарттың прототипі кім? Түсірілген фильмге өзіңіз сценарий жазған екенсіз. Кино қаншалықты көңіліңізден шықты? "Жансебілдің" Тәуелсіз Қазақстан әдебиетіне әкелген жаңалығы қандай?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:18

     

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: «Жансебіл» 1989 жылы 21 сәуірде «Қазақ әдебиеті» газетінде басылды. Қазақтың тағдыры кейде бір сөзге де сыйып кететін сияқты. Екі шоқып, бір қараған кез ғой. Осы тақырыптағы алғашқы қарлығаштардың бірі десек қателеспейміз. Киноның өзі де тар кезеңде түсірілді. Мәскеу әрең рұхсат берді. Шынын айтсақ, бұл фильм Қасым Жәкібаев, Галина Макарова, Аяған Шәжімбай үшеуінің жанкештілігімен шықты. Қазақ киносының тарихында өз орны бар деп ойлаймын.  

    • #34
    • Серік Ершатұлы
    • сн, 28/10/2015 - 20:35

    Жақында мемлекеттік тапсырыспен жарық көрген "Ақ желкенің ұландары" атты 4 жігіттің жинағын басынан аяғына дейін оқып шықтым. Шнымыды айтар болсам, жастар үшін керек-ақ дүние екен. Арасында әлі де піспегендері бар екен. Алпамыс Файзолланың өлеңдері мен Думан Смақовтың өлеңдері екі бөлек екен. Шыны керек, Алпамыс Думанға қарағанда піскен, анағұрлым жетілген екен. Думанға әлі ерте ме деп те ойладым. Ал прозасы жақсы. Шынайылық бар. Мейіржан Жылқыбайдың "Тауға саяхатын" оқығанда көз алдымда мультфильм жүріп жатқандай болды. Елдос Тоқтарбайдың шағын әңгімелерінен айтар ойды байқамадым. Не де болса бұл жігіттер әдебиет әлеміне аттап кетті. Енді олар өздерін-өзі жөндер, олай болмаса әдебиет заңы түзер.
    Жастарды демеп, оларға жәрдемдесетін екі азамат бар. Оның бірі Сіз болсаңыз, енді бірі Есенғали Раушанов.
    Енді сұрақ, келер жылдары да жас жеткіншектердің жинақтары жарық көре ме? Жарық көрсе оған кімдер енеді? Шығармашылық деңгейлері қандай? Биылғы кеткен олқылықтар қайталанып жүрмейді ме?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:24

    Ж. ҚОРҒАСБЕК:  «Ақ желкен», «Балдырған» журналдары мен «Ұлан» газетінде жастардың шығармалары көп жарияланады. Арасында тырнақалды туындылар да көп кездеседі. Жастардың жаңаша жаза бастағаны қуантады. Соған қарағанда әдебиеттегі жаңалықтардан хабардар сияқты. Не шықса да жастардан шығады. Ал аға буын жазушылар жаңаша жазса, қаламдарынан айырылып қалатындай көреді. Біз газет-журнал шығарып отырғаннан кейін, кітап шығару жоспарымызда жоқ. Бірақ, ерекше туындылар табылып жатса, баспалармен бәсекеге түсуге әзірміз.

    • #35
    • Бейімбет
    • бн, 29/10/2015 - 8:45

    Тоқсаныншы жылдарды "өтпелі кезең" деп жүрдік. Өтпелі кезеңнен өткен бетте бізде дамыған 50 елдің, озық 30 елдің қатарынан табылдық деген даңғаза мақтан басталды. Сөйтіп жүргенде Ресеймен бірге дағдарысқа ұрынып едік артымыз белігілі болып шыға келді. Біздің осы халіміз, осы тірлігіміз не хал, не тірлік? Ойыңызды білдіріңізші.

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:25

    Ж. ҚОРҒАСБЕК:  Бүгін мемлекеттер ғана емес, тұтас құрлықтар өздерінің ықпалын жүргізуге ашық кірісіп жатыр. Кеше ғана осының бәрі жасырын жүргізіліп жатқан болатын. Бұрын мемлекеттердің бәсекесі болса, енді құрлықтардың бәсекесі басталды. Талай ұлы мақсаттардың күл-паршасы шықты. Бұдан қалай аман өтетінімізді ойластырып жатқан тиісті орындар бар. Олардың не істеп, не қойып жатқандарына сіз екеуміздің ақылымыз жете ме? Біз құрығанда осы саланы зерттейтін үлкен институт та емеспіз.  

       Құрлықтар тайталасына біздің ұлттық иммунитетіміз қаншалықты шыдас береді? Жалпы өзі біздің менталитетіміз қандай, бойдағы намыс пен жігерді қалай оятуға болады? Үлкен державаларға: «Біз бармыз, өсіп жатырмыз, мүмкіндік беріңдер» деген жан дауысымызды қалай жеткіземіз? «Дамыған елу ел мен озық отыз елдің қатарынан табыламыз» деген саясаттың астарында осындай мақсат жатса керек. Оны сынай салу оңай, істеу қиын.

    • #36
    • Арын
    • бн, 29/10/2015 - 8:49

    Жүке, қазақ газеттері жабылып жатыр. Бірақ соған наразылық білдіріп бас көтерген қазақ журналисттерін көрген жоқпыз. Неге қазақ тілді журналистер жасқаншақ, неге соншалықты дәрменсіз? Әлде олардың осындай дәрменсіздігі өздері қызмет істеген газеттердің жабылуына түрткі болды ма?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:26

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: «Өткелде ат ауыстырмайды» деген орыстың мәтелі мәтел-ақ. Қазақтың сөзін сөйлеген қазақ басылымдарын жауып тастауға болмайды. Әсіресе қазіргідей заманда қазақ газеттері атымен де, затымен де қазақтың басын біріктіреді. Бір тал газетті бір көше түгел оқитын ауылдар да бар. Той-томалаққа жиналған жерлерде «ана газет ананы жазыпты, мына газет мынаны жазыпты» деп айтып жатқанын өзіміз де естідік. Марат Тоқашбай сияқты бас редакторлармен сөйлессеңіз, жоғарыда айтқан пікіріңіз өзгереді. Қазақ басылымдарының басшыларының көбі елім-жерім деп жүрген адамдар. Олар шығарған газеттер де сондай. Сондықтан қазақ баспасөзін қолдау керек.

     

    • #37
    • Рахымғали
    • бн, 29/10/2015 - 8:55

    Қазақ ата-тегін, руын білгенімен соны себеп қылып бөлініп-жарылмаған ұлт еді. Бүгін тіл, діл, дін төңірегінде жікке ажырап, бірін бірі танымастай болып барады. Хандар билігі тұсында тұтасқан қазақтың Президенттік билік иниституты қалыптасқан қазіргі заманда осындай күйге жетуін қалай түсіндіресіз?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:26

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Бөлінбе, жарылма, сектаға кірме, бөтен дінді ұстанба, өз тіліңде сөйле, тарихыңды біл, еліргенге ерме, қызарғанға қызықпа, өнбейтін дауға кіріспе, жүрісі жаманға ілеспе, өле жегенше бөле же, керексіз нәрсеге кредит алма, басқа не айтам?! Рушылдарға айтарым: ана руды жамандасаң шешеңе тілің тиеді, мына руды жамандасаң әжеңе тілің тиеді. 

    • #38
    • Досымбек
    • бн, 29/10/2015 - 9:00

    "Ақ желкен" журналының 90 жылдығы, "Ұлан" газетінің 85 жылдығы құтты болсын. Бұл басылымдар балалар мен жасөспірімдерге арналғанымен халқымыздың ғасырға жуық тарихын қамтитын іргелі журнал мен газет болып табылады. Осы газет пен журналды оқып бірнеше буын есейді, сол дәстүр жалғасып та жатыр. Сұрағым: журнал мен газеттің мұрғаттағы қорына қарап отырып кеше мен бүгіннің арасынан қандай өзгерісті не ұқсастықты аңғардыңыз?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:28

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Кешегі журнал да жас өскінге арналған, бүгінгі журнал да жас өскінге арналған. Кеше бодан болдық, бүгін тәуелсіз елміз. Әр заманның өз қаһармандары бар. Талап пен талғам басқа. Құндылықтар да басқа. Сондықтан мазмұнындағы айырма жер мен көктей.  

    • #39
    • Дана
    • бн, 29/10/2015 - 9:03

    «Жас өркен» серіктестігінің жанынан балаларды тартатын, бүгінгі балдырғандардың рухани сұранысын өтейтін тағы не жасауға болады? Қандай ойыңыз бар? Шетелдің анимациялық туындыларын көресіз бе?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:29

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Суретті әңгімелер, комикстер жасауға болады. Бірақ тап сондай салаға маманданған суретшілер жоқ. Ал анимациялық туындылар Қазақстанда да жасалып жатыр. Соған қатысқан суретшілерді тартуға болады.  

    • #40
    • жастардан
    • бн, 29/10/2015 - 9:51

    Жүсіпбек аға, сіз атақ-марапат дегенге қалай қарайсыз? Өзіңіз секілді ағаларымыз керек жерді жағалап, тіпті кезекке тұрып, биліктің қолынан атақ алғанға мәз. Ал сізді байқасам сондай жерден көріне бермейсіз. Баяғы тәуелсіз "Тарлан-Үміт" сыйлығын ғана алыпсыз. Президент сыйлығын өзіңіз құралпы адамдар екінші қайтара алып жатқанда, бұныңызды қалай түсінуге болады? Өздері бермейді, берсе алуға "кетәрі" емессіз бе, әлде, шынымен атақ-даңққа қызықпайсыз ба?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:30

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Мынандай қызық болды. Мен бір газетте редактор болып тұрғанда Женевадан хат келді. «Сіз басқарып тұрған газетке Алтын медаль беріледі» депті. «Олар біздің газетті қайдан оқи қойды?» деп бірден күдіктендім. Сөйтсек біз ол алтын медальді алу үшін пәленбай ақша жіберуіміз керек екен. Кейін сондай хат басқа газет-журналдарға да келіпті. Олар «Бізге Женевада Алтын медаль берейін деп жатыр» деп сүйіншіледі. Әй, аңқау редакторларым-ай дедім!

    «Тарлан-Үміт» сыйлығын алғанда, үш мың доллар берді. Ол уақытта үш мың доллар әжептәуір ақша болатын. Бір керегіме жарады.

     Журналистерге арналған Президент сыйлығын қолдаймын. Шерхан Мұртаза: «Журналистер де атан түйе секілді. Арқалағаны алтын болғанымен, жегені жантақ», – деген екен. Берсе – аламын, бермесе  өкпелемеймін. Ал, жалпы, сіздің маған айтқан сөзіңіздің өзі сыйлық!

    • #41
    • Қуандық Шамахайұлы
    • бн, 29/10/2015 - 9:55

    Жүсеке, құрдас! 90-жылдардың басында "Жансебіл" деген мықты фильм жасап едің. Қазақ фильмдерінің ішіндегі ең тәуірі осы болды-ау десіп едік. Одан кейін кино ауылына ат ізін салмай кеттің. Не себептен?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:31

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Меніңше, қазіргі уақытта қазақтың киносына Аяған Шәжімбай сияқты ұлтқа жаны жақын режиссер керек, ұлтқа жаны жақын актер керек, ұлтқа жаны жақын сценарист керек. Ұлт дегенде қаны шыпылдап бетіне шығып тұруы керек. «Жансебілден» кейін Аяған менің шығармам бойынша «Қасқыр-Адам» деген кино түсірмек болды, бірақ қайтыс болып кетті. Сол сценарийдің негізінде тағы екі киносценарий жазылды. Біреуін қырғыздар жазды, біреуін Дархан Қожақанов жазды. Қырғыздар толықтырған нұсқасын Болат Қалымбетов бастап қойып, қаржыға байланысты тоқтап тұр. Қазір отбасылық трагедия мен романтиканы қатар өрбіткен бір роман жазып жатырмын. Сол шығармамның негізінде сценарий жазу ойымда бар, сюжеті киноға сұранып тұрған сияқты. Кинорежиссерлерге айтсам, сөзсіз қызығатын еді деп ойлаймын. Айтпақшы, «Қасқыр-Адам» сценарийінің Аяғанның тұсында жасалған бір нұсқасын бір режиссер ұрлап алды. Оның кім екенін айту үшін Аяғаннан қалған қағаздарды ақтару керек.

    • #42
    • Алаштанушы
    • бн, 29/10/2015 - 9:59

    Жүсеке, атыңызды Жүсіпбек Аймауытұлына ұқсатып қоймаған шығар. Бірақ осы жазушы ақталып, еңбегі арамызға оралғанда қандай күй кештіңіз. Аймауытұлының қандай шеберлігін ұнатасыз? Жүсекеңдер тірі болса, Жазушылар одағы жалаң саясаттың ұраншысы болар ма еді?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:32

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Қытайға қашқан ақтардың күймесінде қазақтың қызы кетіп бара жатады. Қарсы жолыққан жігіт қандай күй кешеді сонда?! «Ақбілектің» тууына түрткі болған бір деталь осы көрінеді. «Ақбілекті» алып шыққан терең психологизм. Әйел тағдыры арқылы көрсетілген ұлттың тағдыры. Жалпы, қазақ жігіттеріне айтарым, қазақ қыздарын қорлауға болмайды. 

    • #43
    • Білгіш, Алматыдан
    • бн, 29/10/2015 - 10:23

    Жүке, сізге сұрақ: сіз "Жас өркенге" басшылыққа келген бетте "Ұланның" бас редакторы Сұлтан Қалиұлы "өз еркімен" "демалуға" кетті, яғни жұмыстан кетті. Болат Үсенбаев деген ақын да кетіп, оның орнына өзіңіздің күйеу балаңыз келді. Жуырда Бағдат та кетті. Бір ұлыныңыз шопыр, бір ұлыңыз дизайнер деп естиміз. Тағы бір колледж бітірген 18 жастағы қызды өзіңізге орынбасар етіп қойдыңыз, кейін ауысты ма, білмеймін. "Ұланның" бірнеше қызметкері де кетті. Қазір бала-шаға басқаратын болды балалар басылымдарын. Осылай жалғаса бере ме?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:33

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Сұлтан Қалиұлы арамызда жүр. Өзінен сұрасаңыз, неге кеткенін айтады. Ол кісі зейнет жасына жетіп, демалысқа шыққан. Журналистикадағы бейнеттің зейнетін көріп жүр. Болат Үсенбаевтың да өзінен сұрасаңыз, айтады. Ол қазір жаман болған жоқ, педагогикалық журналдарын шығарып жүр. Былтыр мен түсірген бір телесұхбатқа, биыл тағы бір телесұхбатқа қатысты. Мәскеуде оқыған Иран-Ғайыпты талдауға Мәскеуде оқыған Болаттың мүмкіншілігі бар ғой деп шақырдым. Бағдатты өзім редактор қойдым, сондықтан оның еш өкпесі болмаса керек. Бір ұлым дизайнер, мықты маман, компьютерді бұзып, құрастыра береді. Ондай маман керек. Ал тағы бір ұлымның шопыр екені өтірік. 18 жастағы колледж бітірген қызды өзіме орынбасар қойған жоқпын. Қаржы тапшылығына байланысты орынбасарлық орынды уақытша қысқартып, екі штатты біріктірдім. Кейін жағдай түзелген соң Жұлдыз Әбділданы орынбасар етіп жұмысқа алдым.  

    • #44
    • Саясат Бейісбай
    • бн, 29/10/2015 - 11:09

    29 қазанда "Жас алаш" газетінде жазушы Жүсіпбек Қорғасбектің "Балаға салынған капитал – болашаққа салынған капитал" деген көлемді мақаласы шықты. Көзіқарақты оқырман соның ішінен (басылым жағдайы көтермейтін болған соң біраз жері қысқарып қалғандай әсер етті) талай дүниені байқауға болады. "Ақ желкен" "Ұлан" басылымдары әр кезде қаншама танымдық дүниелерді басып жариялап келген! Солардың бәрін жіпке тізіп қайталай бермейік. Өскелең ұрпаққа қажетті өте мол тағылымдық, танымдық материалдар орасан екен. Алайда соның бәрін мектеп оқушылары түгел оқыды дей алмаймын. Бұл басылымдарды біреу алса, кейбірінің қолына тимеді. Шіркін, қазақ мектебінің оқушлылары жаппай осы басылымдарды оқыса ғой. Әйгілі азаматтарымыз, ғалымдарымыз бен жазушыларымыз, көрнекті қайтаркерлерміздің өмірі, тарихы, тағдыры туралы біраз жәйттерді оқушылар түгілі біраз ересек азаматтар да біле бермейді. Сондай-ақ "Ақ желкен" , "Ұлан" басылымдарының кей сандары көпшіліктің қолына тимей жатады. Журналистер ізденіп, еңбектеніп жазған қаншама құнды дүниелер желге ұшқандай болады. Осыған орай айтарым, осы журналдардағы бағалы дүниелерді топтастырып жинақ етіп шығаруға болмас па екен? Сонда оны балалар да, ересек азаматтар да, қарапайым оқырмандар да алып оқитын еді. Рухани байлыққа кенелер еді.

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:34

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Таудай рахмет. 

    • #45
    • БЕК МЫРЗА
    • бн, 29/10/2015 - 13:58

    Жүсеке, сіздер марқұм Алтынбек Сәрсенбайұлымен КазГУ-де қатар оқыпсыздар. Ол азамат (марқұм) кезінде билікте лауазымды қызметте болды. Сол кезде сіздер де дүрк көтеріліп, қазақ баспасөзінің басшылығын қолға алып үлгердіңіздер. Әрине, сіздің талантты басшы, мықты редактор, публицист әм жазушылығыңызға дауым жоқ. Алайда, "Алтынбектің курстастары асып-тасып кетті" деген сөз көп шықты. Осы сөз құлағыңызға тиген болар. Сондай кезде қандай күй кештіңіз. Не ойладыңыз? Сіздердің жандарыңызда Серғазы Мұхтарбек деген өте дарынды журналист, редактор болды. Ол кісі қазір қайда? Неге көрінбейді?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:36

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Серғазы Мұхтарбек денсаулығына байланысты үйінде отыр. Сапарларға бірге алып аламыз, бірге жүреміз. Мен «Қазақ әдебиеті» газетінде Оралхан Бөкейге орынбасар болғанда, Алтекең «Арай» журналында қызмет істеп жүрді. Сонда Әлия Бөпежанова Орағаңа: «Алтынбекті жұмысқа шақырайық», – деп ұсыныс айтқан. Кейін ол министр болғанда «Қазақ әдебиеті» газетіндегі бас редакторлық орын босады. Жұрттың бәрі Жүсіпбекті қоятын шығар деп жүргенде, ол басқа біреуді қойды. Бірақ соның бәрі достығымызға сызат түсірген жоқ. Айтпақшы одан да біраз уақыт бұрын мені «Жас Алаш» газетіне редактор қойғысы келгендер болды. Қалдарбек Найманбаев Жазушылар одағының басшысы еді. Ол кезде Жазушылар одағы көп нәрсе шешетін. Жазушылар одағында Олжас Сүлейменовтер мен Найманбаевтар бірін бірі алмастырып, таулар соғысқандай болып жататын. Таңертең «сен сол жаққа баратын болдың» деп құттықтап шықты. Сол аралықта жоғарғы жақта бір жиналыс болды. Сол жиналыстан кейін Төлен Әбдіков маған келіп: «Айналайын, сенің болашағың бар ғой. Біз бәріміз Қуаныш Сұлтановтың амандығын мойнымызғ бұршақ салып жүріп тілейміз», – деді. Қуаныш Сұлтанов екеуміз жерлеспіз. «Жас Алаштың» редакторлығына сонда Төрехан Данияров барды. Біздің жол солай, иір-қиыр. Ал біздің достар асып-тасса, асып-тасатындай жағдайлары болған шығар, кім білген.

    • #46
    • Берік, Жаркенттен
    • бн, 29/10/2015 - 16:54

    Жүсіпбек аға, бір кездері сіз "Жас Алашта" жүрген кезде қазіргі "Ұланның" бас редакторы Жұлдыз ханыммен бірге болған едіңіз. Жұлдыз да газеттің белді бір тілшісі еді. Сіз ол жақтан кетісімен Жұлдыз Әбділдә да кеткен екен. Қазір өз қарамағыңызда. Сұрақ, Сізді Жұлдызбен не байланыстырады? Неге үнемі қасыңыздан қалдырмайсыз? Жоқ әлде біз білмейтін бірденелер бар ма?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:37

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Жаркент бір жағы тауға, бір жағы шекараға тіреліп жатқан жер. Сондықтан ба, біздің жақтың жігіттері өсек айтпайтын. Ер мінезді, өр мінезді адамдар. Ауылға барсам өсіп қалам. Ал, сен сұрап отырған Жұлдыз Әбділданы Әбді-Жәмил Нұрпейісов, Рахманқұл Бердібаев, Камал Ормантаев сияқты қазақтың биік тұлғалары: «Осы Жұлдыз деген қызымызды көрейік деп келдік», – деп, «Жас Алаштың» редакциясына арнайы келгенін білем. Көрдіңіз бе, кешегі ағаларымыз қандай биік, ал бүгінгі «ұрпақ» қалай ұсақтап кеткен?!

    • #47
    • Алмат Асанғазы
    • бн, 29/10/2015 - 16:57

    Сіздің үлкен басылымнан балалар басылымына ауысып келуіңізге не себеп? Шынтуайтынына келер болсақ, ауыстыңыз ба, әлде ауыстырды ма? Бұрынғы біз білетін Жүсіпбек қазір қайда? Әлде қандай да бір тараптан қыспаққа алындыңыздар ма? Бұрынғы қарымдарыңызды қазір неге байқай алмай жүрміз? Бетіңізді қайтарған не?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:38

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: «Толағай боп туылмадым, әттең-ай, Атырауға әкелер ме ем бір тауды», – деп Табылды Досымов айтқандай, қолдан келгеннің бәрін жасап-ақ жатырмыз. Қайда жүрсек те қазаққа бір пайдамыз тисе екен деп жүрген ұрпақпыз. Анда да істейтін жұмыс болды, мұнда да істейтін жұмыс бар. «Жас Алаштан» кеткеннен кейін жарты жылдай үйде бос отырдым. «Хабар» телеарнасы сұхбатқа шақырды, «Медианет» мектебі кездесуге шақырды, бірақ ешкім «тау қопарардай қайраты бар» деп жұмысқа шақырған жоқ. Әйтпесе осы күнгі газеттеріңіздің кейбірін жарқыратып шығарып беретін едім. Кейде соларға тегін барып көмектессем бе екен деп те ойлаймын. Атына да, затына да обал!

    • #48
    • Найман баласы
    • бн, 29/10/2015 - 19:11

    Сізге сұрақ қойсам болар еді, бірақ сіз ұлы жүзден шыққансыз ғой. нақтылы, батыл, кескін жауап бере алмайсыз. Сізге сұрақтар қоймаймын. үйткені сіздің жауаптарызбен келісе алмаймын, кешіріңіз!

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:39

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Жас күнімізде бір мықты журналист мақаласына «Атырауи» деп қол қоймақ болды. Сонда Шерхан Мұртаза: «Біреуміз Тарази болып, біреуміз Атырауи болып жүрейік сөйтіп», – деп алғызып тастады. «Наймандық» бізден өтіп, сізге қалса жарайды-ақ! 

    • #49
    • Қамбар Мұңсызбайұлы
    • бн, 29/10/2015 - 19:41

    Құриетті Жүсіпбек аға! ысылған журналисті, саясат саласында жетік білесіз Сізге қояр сауалым.
    біз кезінде КЕДЕНДІК ОДАҚҚА мүше болып есемізді жіберсек енді Еуро ЭО ға мүше болып кірдік. Ресейдегі қазіргі қаржылық дағдарыспен батыс елдері салып жатқан сансыз санкцияның Қазақстанға әсер етіп отырғанын біліп те көріп те жүрміз. Еліміздің ертеңі не болады? Ресейсіз ақ біз көпвекторлы саясат ұстаған елміз ғой. жоғарғы жақтағы көкелердің ойы не? ештеме түсіне алмадым. тарқатып бере аласыз ба? алдын ала рахмет

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:40

    Ж. ҚОРҒАСБЕК:  Бұл сұраққа жоғарыда жауап бердім. Шетін мәселе. Қазақстан Президенті қазір ресми сапармен Ұлыбританияда жүргенін білесіз. Ұлыбританияның Премьер-министрі Дэвид Кэмеронмен кездесіп жатыр. Одан соң Парижге барып, Франция президенті Француа Олландпен кездеседі дейді. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болардағы бір мәселелер қаралмақ көрінеді. Енді Кедендік одақ пен ДСҰ-ға мүше болуымыздың арасында көп қайшылық шығуы мүмкін. Қазір экономика мен саясат қатар жүретін заман. Ұтамыз ба, ұтыламыз ба, болашақ көрсетеді. Алаңдаушылық білдіргеніңіз дұрыс. Жұмыс істейтін адам да керек, айқайшы да керек. 

    • #50
    • Ермұрат
    • жм, 30/10/2015 - 9:52

    Жүсіпбек мырза! Сіз кезінде оппозицияда болдыңыз. Кейін елбасы Назарбаевқа жасырын хат жазып,"жаздым-жаңылдым", деп кешірім сұрап, кешірім сұрап қана қоймай Дархан Мыңбай, Серғазы Мұхтарбек секілді бірқатар достарыңызды сыртынан сатып, биліктің тізесін құшақтап жылапсыз. Сіздің президентке жазған хатыңыздың көшірмесін көрген адам ретінде мен сізге сауал қойып отырмын. Қазіргі күні билікке көзқарасыңыз қалай? Бигелді Ғабдуллиннен сіздің айырмашылығыңыз неде?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:44

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Оппозициядағы бір атышулы келіншек Алтекеңдерге келіп: «Мен ана жігітті биліктің кабинетінен көрдім», – депті. Сөйтсе Алтекең: «Ол да жаңа сізді биліктің кабинетінен көрдім деп келген», – депті. Менің бір досым оппозицияда филиалдың бастығы болып істеді. Бұрын колхоз басқарған адам еді. Маған: «Әй, мыналардікі не жұмыс екенін түсінбедім, түске дейін жұмысқа келмейді, ақыры мен далада қалдым», – дейді.  Негізі адамдардың тағдырымен ойнауға болмайды. Кейін сол жігітке бір әкімге айтып жүріп, жұмыс тауып бердім. Сол сияқты маған да жұмыс тауып бергендер бар. «Қолынан іс келеді», – деп есептеді. Бигелді Ғабдуллин ашаршылық туралы кітап жазды. Халықаралық ПЕН-клубтың жұмысын жүргізіп жатыр. Оппозициядағылар өздерінің қатарынан кеткендерді көгермесін десе, олардың кім болғаны?! Егер мен хатымда сатқындық сөз айтсам, ол хаттың көшірмесі сіздің қолыңызға тимейтін еді.  

    Бос арандатқаннан береке тапқан ешкімді көргемін жоқ.

    • #51
    • қорықпайтын Найман баласы
    • жм, 30/10/2015 - 10:12

    Жүсіпбек аға! Баяғы Олжас пен бүгінгі Олжастың қандай айырмашылығы бар?
    Екінші сұрақ: шыныңызды айтыңызшы, Әбіш Кекілбаевтың өзін-өзі бүкіл ғаламға паш етіп, Назарбаевтың қолын сүйіп жатқан кадрды көргенде қандай көңіл-күйде болдыңыз?
    Жауаптың 3 варианты: 1. Қазақстан әдебиетінің шарықтап шырқау-шегіне жеткені;
    2. Қазақстан билігінің шарықтап шырқау-шегіне жеткені;
    3. "Голубой" екен деп қалдым.

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:45

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Мен ойымдағыны ашық айта салатын адаммын. Құйқылжытпай-ақ, тіке сұрай салсаңыз да болады. Бір жолы Темірхан Медетбек сіз айтып отырған жайтқа байланысты Әбіш ағасына ашуланып келе жатыр екен. Мен қарсы жолығып қалдым. «Мұнысы несі, неге олай істейді, түсінсем бұйырмасын, сен қалай қарайсың?», – дейді. Мен: «Темаға, ол кісілер замандас қой, ыстық пен суықтың бәрін бірге көріп келе жатыр, талай өткелектен бір-бірін жетектеп өтті, сондықтан оның бәрі өздері ішке түйген нәрсенің әсері", – дедім. Сізге де айтарым сол.

    • #52
    • Әбіл Қайрат
    • жм, 30/10/2015 - 21:24

    Жүсіпбек інім, саған сұрақ қоймаймын, менсіз де көп болар. Бір ғана ескертерім (бұл сайт атаулыны оқитындарға да айтарым), осындағы "Найман баласы" деп отырған арандатушыға назар аударма. Басқа сөзі құрып қалғандай, пікірсымағына, сұрақсымағына жүздің, рудың, атаның атын қоюмен қатысу - арандатушылық ауруы бар бишаралардың, немесе жымысқы мінезді пасықтардың ісі!

    • #53
    • Қали Жолдасов
    • сб, 31/10/2015 - 13:13

    Келесі жылы ғажайып ақын, марқұм Өмірзақ Қожамұратов 80 жасқа толады. Сіз бұл ақын туралы білесіз бе? Оның өмірі мен шығармашылығына арналған хабар дайындауға қалай қарайсыз? Мақұл көрсеңіз, ақынның шығармаларын Сізге ұсынып, оның көзін көргендермен кездестірер едім.

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:46

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: «Талмай кеткен ақындар» деген сұхбат жасап едім. Ұсынысыңызды қолдаймын. Маған хабарласыңыз.

    • #54
    • ххх
    • сб, 31/10/2015 - 14:23

    #58 Әбіл Қайратқа. Сұраққа жауап берме деп ақыл айтатын сен кімсің? Не, қотырыңның аузы тырналғандай, порталдың редакторы ма едің, әлде Ә.Кекілбаевтың братишкасы шығарсың? При чем тут жүздің, рудың аттары? Оқырман нақты сұрақ қойған екен, Жүсіпбек оған нақты жауабын берсін. Анекдот естімеп пе едің: "Кинг-Конг әка өзі біледі, кімді жейді, кімді айдайды"-деген...

    • #55
    • Төкен
    • сб, 31/10/2015 - 18:54

    Біраз жыл болды, психофизиологиямен шұғылданамын, содан ба, көрген суретіме қарап, адамның кім екенін өзімше долбарлау жаман әдетіме айналған.Тәк, суретте ақылды, ақылын орнымен жұмсай білетін, зиялы адам көзілдірікпен жайбарақат қарап отыр.Бұл мамыражай отырыстың ар жағында, шаруаны тап-тұйнақтай етіп, жақын болашаққа бас ауырмайтын, жұмысын беш қылып қойған адамның кейпі дейді сурет.
    Негізгі сұрайын дегенім, жақында осы сайтта бір жазарманның қазіргі билік басындағылардың барлығы дерлік бір жүздің адамдары, мықты лауазымдар тіпті бір рудың адамдарының қолында деген сарында мақаласы шықты.Қазақтың осы рулық жүйесін жалаңаштап әлеуметтік желілерде талқылаған қаншалықты дұрыс деп есептейсіз.Сөз реті кеп тұрғанда сұрай салайын: осы сіз дулат емессіз ба?

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:54

    Ж. ҚОРҒАСБЕК: Рахмет!

    • #56
    • Қанат Байұзақов
    • дн, 02/11/2015 - 0:08

    1.Қазақ қоғамында дәл қазіргі кездегі мәселелердің бірі - трабализм дейді. Дегенмен әлемдік тарихқа қарайтын болсақ, европа билігінде де габсбургтер әулеті т.б тамыр - таныстар арқылы басқарып отырған. Сондағы туындайтын сұрақ, қазақтағы трайблизм бұл шетелдік күштердің істеп отырған саясаты ма?
    2. Дағдарыс жағдайында экономикамызды ауыл шаруашылыгына негізделуі керек деп санайсыз ба?
    3. БАҚ беттеріндегі белгілі бір мәселеге байланысты жеке тұлғалардың субъективті ойларын жастар оқып соны дұрыс деп санайды. Енді сұрақ, көптеген субъективті пікірлерден объективті жауапты қалай алуға болады? Жеке тәжірибеніз бойынызша

    • Жауап
    • сс, 03/11/2015 - 16:55

    Ж. ҚОРҒАСБЕК:  «Бөліп ал да билей бер», «Бөлінгенді бөрі жейді» деген сөздердің мән-мағынасын түсінетін кез болды. Шетел таңса шетел таңған шығар. Баяғыда да болған, қазір де бар, болашақта болмаса екен деп тілейік.

     

    Жоғарыда уәде берілген «Жас Алаш» газетіндегі мақала:

    Балаға салынған капитал – болашаққа салынған капитал

    “АҚ ЖЕЛКЕН” 90-ҒА, “ҰЛАН” 85-КЕ ТОЛДЫ

    Бiздiң балалар бастауыш сыныпта “Балдырған” журналын оқиды, одан iлгерiлей келе “Ұлан” газетiне көшедi, жоғары сыныптарға қарай аяқ басқанда “Ақ желкен” журналымен достасады. “Балдырғанды” iнi-қарындастарына қалдырып, “Ұлан” мен “Ақ желкендi” есейгенде де қи­май жүретiндер бар. Осының өзi де өз алдына бiр мектеп екенiн бiреуiмiз түсiнемiз, бiреуiмiз түсiнбеймiз. Қоғамдық-саяси өмiрдiң қайнаған ортасында жүрген қаламгер ретiнде айтарым, қай сала, қай мамандықты таңдасаңыз да, ең алдымен жа­тық жазып, ойыңды анық жеткiзiп үйренуiң керек екен. Ғылыммен айналыссаңыз, ғылыми жұмыстар жазуыңызға тура келедi, бас­шы болсаңыз, баяндама жасайсыз, саясатпен айналыссаңыз түрлi пiкiрталастарға қатысасыз, әлеуметтанушы болып кетсеңiз, әлеуметтiң ойын жет­кiзбей тағы болмайды. Бұған қоса тағы бiр айтарым, анық сөйлеп, жатық жазуға машықтану адамның ойын да, бойы-басын да жинақтай түседi. Мiне, сондықтан да өсiп келе жатқан үмiтi зор, талабы таудай жас ұрпақ қызықсын, дәмiн алсын деп, жоғарыда аталған үш басылымды оқылымды етiп шығаруға күш салудамыз.

    Бұл басылымдар тақыр жерден пайда бола салған басылымдар емес, қазақтың аты аңызға айналған үлкен қайрат­керлерiнiң қолтаңбасы бар басылымдар. Өткен аптада ғана “Ақ желкен” журналының 90 жылдығын, “Ұлан” газетiнiң 85 жылдығын атап өттiк. “Уақытымның бәрi жоспарланып қойылған, бiрақ басқасына бармасам да “Ақ желкен” мен “Ұланның” мерейтойына мiндеттi түрде барамын”, – деген Дулат Исабеков бастаған кiлең мықты жазушылар келдi. Олардың арасынан Серiк Қирабаев, Бексұлтан Нұр­же­кеұлы, Смағұл Елубай, Сұлта­нәлi Балғабаев, Серiк Асылбеков, Жұмабек Кенжалин, Сұлтан Қалиұлы,Қуандық Түменбай, Маралтайларды көрдiк. Тәуелсiздiк тынысындағы бiрне­ше басылымды өзi бас болып шығарған Марат Тоқашбаев, “Қазақстан” ұлттық телерадиокорпорациясы басқармасының басшысы Нұр­жан Мұхамеджанова, “Айқын” газетiнiң бас редакторы Нұр­төре Жүсiп, “Түркiстан” газетiнiң бас редакторы Шәмшидин Паттеев, “Абай.kz” порталының же­текшiсi Айдос Сарым, “Қазақ­парат” баспа корпорациясының басшысы Қонысбек Ботбай, тағы да бiраз әрiптестерiмiз iзгi тiлектерiн арнады. Астана, Атырау, Шығыс Қазақстан, Оңтүстiк Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қызылорда, Алматы облыстарынан белсендi тiлшi болып жүрген жоғары сынып оқушылары мен студенттерiмiз ат арылтып жеттi. Алматыдағы Ұлттық кiтапхананың астыңғы қабатына адам сыймай, бiр-ақ күнде абыр-сабыр болды да қалды. “Ақ желкен” де, “Ұлан” да оқырманның сүйiктi басылымдарына айналғанын сезiп, төбе­мiз көкке жеткендей болдық, қысқасы. 

    “Ақ желкен” журналында “Iзi­нен аңыз ерген” атты айдар бар. Шынында да, кеше ғана iзiнен аңыз ерген iрi тұлғаларды бүгiнде жас өскiн түгiл үлкендер де ұмыта бастады. Мәселен, химия саласында кезiнде бүкiл КСРО бойынша екiнiң бiрiнiң қолы жете бермейтiн Лениндiк сыйлықты алған Мұрат Айтхо­жиндi қазiр кiм еске алып жатыр? “Ақ желкен” журналы сол Айт­хожиннiң үрiм-бұтағын iздеп тауып, сирек фотоларын жинап, әрiптестерiн сөйлетiп, көлемдi мақала басты. Осы айдар бо­йын­ша “Ақжан Машани кiм болды, қандай ғұмыр кештi?”, “Ректор болсаң, Өмiрбек Жолдасбековтей бол”,“Қажымұқан қандай тұлға?”, “Қаныш-қазақ” (Қаныш Сәтбаев), “Өзi жасап алған әлемнiң иесi” (Асқар Сүлейменов), “Бөкетовтей болсам деп ем” (Ебiней Бөкетов), “Сүйе бiлсең, сүйдiре бiлсең” (Ермұхан Бекмаханов), “Мұхтар Мағауин: Шұбартаудан Чехияға дейiн”, “Әбдiжәмил Нұрпейiсов: Менiң оқуым ит тiстеген терiдей болды”, “Оралханға – қамшы, Кәдiрбекке – асатаяқ, Асанәлiге шақша сыйлаған Ақселеу”, “Он алтыдан қалған жалғыз экранда бәрiмiздi ойлантты” (Абдолла Қарсақбаев), “Бiлiм министрi Кенжалы Аймановты неге тез ұмыттық?”, “Мәлiм де беймәлiм Бауыржан Момышұлы”, “Әлiмқұ­лов әлемiне енсем деп ем” (Тәкен Әлiмқұлов), “Иран-Ғайыптың ғұ­мыры, қасiрет-намасы мен қа­зiргi трагедиясы”, “Есен­бер­линнiң “Көшпендiлерi” әлемге 3 миллион данамен тараған”, “12 күй, 21 ән және Секен” (Секен Тұрысбеков),“Нағашыбай Шәйкеновтiң әлемi”, “Ағайынды Жолжақсыновтар”, “Тимур Сегiз­баев қазiргi қазақ футболын қалай “жiлiктеп” бердi?”, “Тал­ғат Талғатты қалай iздедi?” (Талғат Бигелдинов), “Сағи” (Сағи Әшi­мов), “Ол күлiп тұрып жылайтын, жылап тұрып күлетiн” (Құдайберген Сұлтанбаев), “Мен түсiнiксiз болсам болайын” (Өтежан Нұр­ғалиев), “Ұлып айтқанша, тiлiп айт” (Шерхан Мұртаза), “Марат Жыланбаевтың кiм екенiн бiлесiз бе?”, “Бiз бiлетiн және бiлмейтiн Олжас” (Олжас Сүлейменов), “Талғат Мұсабаев – ол қандай адам?”, “Толағай боп туылмадым, әттең-ай…” (Табылды Досымов), “Шынайылыққа шөл­деген қоғамның жалғызы” (Тұр­сын­жан Шапай), “Лириканың лидерi” (Есенғали Раушанов), “Өзбeкәлi Жәнiбeк: Намысты ұлы қазақтың”, “Оның ұстазы Маға­уин емес, Асқар Сүлейменов” (Таласбек Әсемқұлов), “Жақсы әкенiң қызы” (Ахмет Жұбановтың отбасы), “Мен – Қазақ” деген Қуандық Шаңғытбаев қандай ғұмыр кешкен?”, “Бiз әлi Орал­хан­ға ораламыз” атты мақалалар зерттеу жұмысынан еш кем емес. Себебi мұнда бұрын айтылмай жүрген жайттар айтылды, жазылмай жүрген жайттар жазылды.

    “Ақ желкен” мен “Ұланның” мерейтойында жазушы Дулат Исабеков “Кiсi де бола бiлген, кiшi де бола бiлген сендерге рақмет” деп жайдан-жай айтпаған болуы керек. Журналымыздың “Кiсiлiк келбетi” атты айдары бойынша Герольд Бельгерден бастап Әшiрбек Сығайға дейiн бiрқанша зиялы адамдардың түрлi мiнез-құлықтары, сын сағаттардағы iс-әрекеттерi үлгi-өнеге етiп көрсетiлген. Үлгi етiп көрсетiлген демекшi, “Осы бiз­дiң жас өскiн кiмдерге елiктей­дi?” деген сұрақ көбiмiзге маза бермейдi. Қайбiр жылдары үй­лердiң қабырғаларында, көпiр­лердiң астында қайдағы бiр қайманалардың аты баттиып жазулы тұратын. “Апыр-ай, ондай жұл­дыздар өзiмiзде жоқ па?” деп қынжылғандарды талай көрдiк. Ары ойлап, берi ойлап, “Менiң кумирiм” атты айдар аш­тық. “Менiң кумирiмдi”, шынын айтайық, Маржан Арапбаева, Қайрат Баекенов, Зарина Диас, Елизабет Тұрсынбаева, Денис Тен, Шаба Әденқұлова, Саят Медеуов, Берiк Айтжанов, Дәурен Серғазин, Самат Смақов, Жа­сұлан Қыдырбаев, Илья Ильин, Алмас Өтешов, Нұрбол Жұмас­қа­лиев, Бауыржан Исламхан, Геннадий Головкин, Қанат Ислам, Бекзат Саттарханов сияқты өнер мен спорт жұлдыздары гүлден­дiрдi де жiбердi.

    Спортта да, өнерде де, бiлiм­де де бiзге кейде намыс жетпей жатқанын байқаймыз. “Намыс алаңы”, “Кiмнен үйре­немiз, неден жиренемiз?”, “Үш қыздың әңгiмесi” деген айдарларымызды сол үшiн аштық. “Қазақ киносы ұлттық па?”, “Ты­йым салынған фильм”, “Мағжан – Әуезовтiң немересi”, “Жанна Исабаева – жазушының қызы”, “Қызды неге теппейтiнiн ендi бiлдiм”, “Бойыңда Қайраттың рухы неге жоқ, қазақ жiгiтi?”, тағы да басқа намысты қайрап, жiгердi жанитын мақалалар осы айдарлар аясында жарық көрдi. Бұл тарапта әсiресе “Үш қыздың әңгiмесi” жас оқырмандарымыз­ға кең танымал болды десек қателеспеймiз. Айта кететiн жайт, 1914 жылдары “Қазақ” га­зетiнде Ғайнижамал Дулатова, Аққағаз Досжанова, Гүлайым Балғынбаева есiмдi үш қаракөз тiлшi болған екен. “Ақ желкеннiң” тiлшiлерi Жадыра Нармаханова, Балжан Мұратқызы, Қарлыға Ибрагимова сол жолды жалғастырып, “Үш қыздың әңгiмесi” атты айдар ашып, қоғамдағы кетеуi кеткен талай мәселенiң басын шалып, уытты мақалалар жазды, мiнеки. Олардан басқа Жұлдыз Әбдiлда, Байбота Қошым-Ноғай, Данияр Саламат, Керiм Елемес сияқты тәжiрибелi де талантты қаламгерлер осы аталған жасөспiрiмдер мен балалар басылымдарының “отымен кiрiп, күлiмен шығып” жүр. Заманында “Ақ желкен” мен “Ұланның” жарық көруiне себепкер болып, өздерi жетекшiлiк жасаған Саттар Ерубаев, Серiк Қирабаев, Фариза Оңғарсынова сынды аға ұрпақтың аманатына адалдық араға 80-90 жыл түскеннен кейiн осылай көрiнiс тауып жатыр.

    Ал “Он үште отау иесi”, “Ержеттiм, бойжеттiм” айдарлары ұяң мiнездi ұл-қыздарымызға сенiмдi сырлас болып, психологтар мен дәрiгерлер атынан керектi кеңестерiн берiп жатыр. Алғашында кейбiр ата-аналар “Ана нәрсенi жазбай-ақ қойса қайтер едi?”, “Мына бiр нәрсенi несiне жаздыңдар?” деп арнайы телефон соғып, хат жолдап та жүрдi. Алайда болашақ аналар мен әкелердiң денсаулық жағдайы қоғамымызды қатты алаңдата бастағанын алға тартып, ақыры “бiз айтпағанда, кiм айтады?” деген уәжге тоқтадық. 

    Сөзiмiздiң басында аталған “Ұлан”, “Дружные ребята” газет­терi мен “Балдырған”, “Ақ желкен” журналдарын бiрiктiрген “Жас өркен” серiктестiгi қазiр оқушылар мен студенттердiң жиi бас қосатын ортақ қарашаңырағына айналды. Олар “Таланттармен тiлдессек” деген тақырыпты өздерi таңдап алып, осы шаңырақта Дулат Исабеков, Есенғали Раушанов, Гүлнәр Салықбаева, Бекжан Тұрыс, Дулыға Ақмолда, Дидахмет Әшiмханұлы, Ермек Аманшаев, тағы да басқа дарын иелерiмен сұхбаттасты. “Ақ желкен” мен “Ұлан” республикамыздағы оқушылар мен студент­тер құрған түрлi әдебиет үйiр­мелерiмен шығармашылық қа­рым-қатынас орнатты. Осы тарапта студенттер мен оқушылар арасында “Ақ желкен” журналы мен “Ұлан” газетi – өз басылымдарымыз” деген пiкiр орныға бастағаны қуантады. Олар қайткенде де қазақтың баласында мақсат бiр, намыс ортақ екенiн бiзден де артық түсiне бастады. “Сораба” баспасынан Мейiржан Жылқыбай, Думан Смақов, Елдос Тоқтарбай, Алпамыс Файзолла сынды жас достарымыз “Ақ желкеннiң ұландары” атты көлемдi кiтап шығарды. Ол кiтапқа Смағұл Елубай бастаған қайраткер қаламгерлерiмiз жылы пiкiр бiлдiргенiн де айта кетсек, жастарды қанаттандыра түсерi­мiз хақ. Сонымен бiрге тәуелсiз “Алқа” журналы “Ұлан ұрпақтың ақ желкен арманы” атты” тағы бiр көлемдi жинақты оқырман назарына ұсынды.

    “Баладан аяғанды ит жесiн” дейдi ғой қазақ. “Балаға салынған капитал – болашаққа салынған капитал” екенiн түсiне бастадық. “Ең үлкен капитал байлық емес, бала” деген де сөз бар. “Ақ желкен” мен “Ұлан” – басты мақсатын осы идеяға құрған басылымдар. Таралымы көбейiп, беделi артып келе жатқаны да сондықтан. Бiрi тоқсан, бiрi сексен бес жылдық белестен асқан басылымдардың мерейi тәуелсiз заманымызда үстем бола түссе екен деймiз.

    Жүсiпбек ҚОРҒАСБЕК,

    жазушы, “Жас өркен” серiктестiгiнiң бас директоры

     

     

     

Кіру