e-Конференция

е-конференция: Расул Жұмалы (толық жауап)

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

Интернет-конференцияның кезекті қонағы - саясаттанушы Расул Жұмалы оқырмандар тарапынан келіп түскен сауалдарға толық жауап беріп отыр. Расул Берекетұлы қазіргі өзекті мәселе - мектептерде үштілде оқытуға байланысты өз пікірін айта келіп, биліктің мұндай ісіне қарсы екенін айтады. Сондай-ақ, ұлтшылдық, ресейшілдікке де қатысты өткір сұрақтарға да толымды жауап берді. 

abai.kz

46 пікір 7934 рет оқылды Қосылған: 11.04.16
    • #1
    • Мирас
    • сн, 23/03/2016 - 15:23

    Сирия келіссөздері нәтиже бере ме?
    Ресейдің Сириядан әскерін шығар бастауы нені білдіреді?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 10:51

    Расул Жұмалы:

    - Меніңше, айтарлықтай нәтиже бермейтін шығар. Себебі, келісуші тараптардың арасында пәтуаға келетіндей мүмкіндік аз. Басар Асад биліктен айырлығысы жоқ. Ал, биліктің мұндай ұстанымымен зайырлы оппозиция да, діни оппозиция да келіспейді. Өйктені, оппозициязның басты шарты: Асад биліктен кетіп, әділ сайлау өтуі керек. Сондықтанда, қазіргі өтіп жатқан келіссөздер түпкілікті келісімге алып келмейді. Бұл - уақытша. Жағдай осындай өрісте дамитын болса, әскери қимылдар жалғасуы да мүмкін.

    Ал, Ресейдің Сириядан әскерін алып кетуі бұл елдің саясатының жүйесіздігін көрсетеді. Күтпеген жерде әскер кіргізді де арада алты айдай уақыт өткенде әскерін шығарды. Және Путин өзінің алдына қойған мақсаттарының бірін де орындай алған жоқ. Әскер кіргізетін кезде Ресей "лаңкестерді жоямыз" деген еді. Бірақ, ештеңе өзгерген жоқ. Соғыс ол - үлкен қаржыны талап етеді. Сарапшылардың айтуынша, Ресейдің Сирияға әскер кіргізу операциясының бір күндік шығыны - 20 млн. доллар болған. Алты айды есептесеңіз, кемінде 3-4 млрд. доллар шығындалды. Ресейдің Сириядағы әскерін ұзақ ұстай алмауының бір себебі: Мұнай бағасының түсуі, рубльдің құнсыздануы. Дегенмен, Ресей Сириядағы әскерін толықтай шығарған жоқ. Белгілі бір бөлігі әлі де Сирияда.

    • #2
    • Болат
    • сн, 23/03/2016 - 15:25

    Бельгиядағы жарылыс Париждегі жарылыстармен сабақтас па?
    Еуропаны үрей құшағындай ұстау кімге тиімді?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 11:21

    Расул Жұмалы:

    - Әрине, сабақтас. Бұл біріншіден, еуропаға босқындармен бірге келген діни экстремизмнің көрінісі. Екіншіден, еуропаның байырғы халқы мен жыл еуропаға ағылып, келіп жатқан мұсылмандардың арасындағы діни, мәдени қарама-қайшылықтар. Сирия мен Африка елдерінен соңғы жарты жылдың өзінде миллионға жуық босқын еуропа елдеріне ағылды. Солардың ішінде діни экстремизм элементтері болуы да мүмкін. Қазір еуропа үшін қиын кезең. Босқындарды қабылдау, қауіпсіздік шараларын күшейту сынды күрделі мәселелер тұр. Әлбетте, лаңкестік шабуылдардың қайталанғанын ешкім қаламайды. Алайда, жағдай әлі де қауіпті. 

    • #3
    • Өркен
    • сн, 23/03/2016 - 15:27

    Президенттік-парламенттік билік жүйесін енгізу Қазақстанға саяси өзгеріс әкеле ме?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 11:34

    Расул Жұмалы:

    - Парламенттік жүйеге өту туралы соңғы бірнеше жылдан бері айтылып келеді. Бұл туралы Президент те, оның жақын үзеңгілестері де бірнеше мәрте айтқан. Өкінішке қарай, бұл іс аяқсыз қалып келеді. Шын мәнінде, Қазақстан әлі де суперпрезиденттік мемлекет. Әрине, егер Парламенттік жүйеге көшсек, құба-құп болар еді. Өйткені, ол демократияға бір табан жақын басқару түрі. Дамыған мемлекеттердің барлығында осы Парламенттік жүйе орныққан. Бәлкім, формалды түрде, сыртқы формасын сол жүйеге келтіріп, Конституцияға өзгерістер енгізетін шығар. Бірақ, мәселе онымен шешілмейді. Сондықтан, әзірге Қазақстан Президенттік мемлекет болып қала береді.

    • #4
    • Тұрар
    • сн, 23/03/2016 - 15:30

    Қазақстандағы қоғамдық-саяси картинаны жалпы шолып отырып, елдің саяси жағдайы қай бағытта өзгеруі мүмкін деп ойлайсыз?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 11:56

    Расул Жұмалы:

    - Соңғы он-он бес жылды алатын болсақ, биліктің ең басты мақсаты - билікті өзгеріссіз сақтап қалу. Қандай да бір өзгерістерді, соның ішінде демократиялық өзгерістерді іске асырмау. Президент ауыспай отыр. Прьемер-министрде қанша жылдан бері ауыспай келеді. Парламент сол баяғы үш партия, үлесі де өзгермеген. Парламентке өткен депутаттардың да дені сол баяғы шенеуніктер. 

    Билік бұл жүйені қаншалықты ұзақ уақыт ұстап тұратыны белгісіз. Алайда, кез келген қоғам, мемлекет өзгеріссіз тұра алмайды. Өзгерістер мен реформаларды тежеген сайын, оның бейбіт жолмен емес, басқа жолдармен іске асуы ықтимал. Мұны көптеген дамушы елдердің тарихы көрсетіп отыр. Өзгерістерді тежей беру қауіптілікті күшейтетінін билік те, қоғам да түсінуі керек. 

    • #5
    • Құрбанәлі Шахабай
    • сн, 23/03/2016 - 16:14

    Өзіңізде естіп жүрген боларсыз өздерін оппозициялық партия санайтын ЖСДПны көп сыншылар "биліктің оппозициялық жобасы" санайды,жалпы осыған сіздің пікіріңіз қандай?ЖСДП жайлы ойыңыз қандай?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 12:36

    Расул Жұмалы:

    - ЖСДП қалай болғанда да оппозициялық партия. Биліктің қолшоқпары, қуыршақ партия деп айта алмас едім. Қолынан келгенше, бірқатар мәселелерді көтеріп жүр. Бірақ, соңғы жылдары бұл партияның қатарынан тәжірбиелі, адал, белсенді азаматтар кетіп қалды. Керісінше, партиядағы билікке жақын адамардың ықпалы артты. Және партияның өзі де қоғамда, саясатта белсенділік танытып отыр деп айтуға келмейді. Сайлау алдында пайда болып, қайтадан жоғалып кету, партияның қателігі шығар. Сайлауда мардымсыз көрсеткішке жеткені де соның көрсеткіші болар. Оның үстіне Петр Своик, Балташ Тұрсынбаев қатарлы партия мүшелері биліктің қолайына жағатын, Ресейдің мүддесін көздейтін әңгімелер айтуы ЖСДП ға сенімді төмендетті. Меніңше, партия өз ішіндегі ретсіздікті жойып, жоғарыдағы қазақтың, елдің мүддесіне қайшы сөйлейтін мүшелерінен құтылмаса, сенімін жоғалта береді.

    • #6
    • Құрбанәлі Шахабай
    • сн, 23/03/2016 - 16:15

    Біздің елдегі оппозициялық күштердің біріге алмауына не себеп

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 13:04

    Расул Жұмалы:

    - Шын мәнінде, бірігетін оппозиция қалмады ғой. Тоқсаныншы жылдардың соңы мен екі мыңыншы жылдардың басында Қазақстанның Демократиялық таңдау, бұрынғы "Ақжол" сияқты оппозициялық партиялар болды. Ішкі өзара келіспеушіліктерге, жеке адамдардың амбициясына, биліктің қысымына байланысты ықпалды оппозициялық партия қалмады. Биліктің өзі оппозициялық партияға саяси аренада мүмкіндік бермеді. Қуадалады, соттады, тіркемеді, түрлі арандатушы әрекеттер жасады. Нәтижесінде, саяси алаңға қуыршақ партиялар келді. Олардың елді артынан ертіп кететіндей бағдарламалары терең әрі қызықты емес. Жалпы, елде аты бар да, заты жоқ оншақты партия бар.

    Бұл жағдай біріншіден, партиялардың кінәсі, екіншіден, биліктің қысымынан туындап отыр. Үшіншіден, ең бастысы - халықтың немқұрайлылығы, бей-жайлығы. Яғни, "қоғамдық-саяси жүйедегі өзекті мәселелермен оппозиция айналыссын, мен шетте тұра берейін" деген ой біздің санамызда орнығып алған. Сондықтан, қоғамның өзі сілкінбей, талап етпей, оппозициялық тұлғалар пайда болғанмен, халықтың қолдауынсыз олар өзгеріс әкеле алмайды. 

    • #7
    • Дархан Сайранұлы
    • сн, 23/03/2016 - 16:28

    Экс үкімет басшысы Серік Ахметовке апеляциялық сот 8 жылға бас бостандығынан айыру туралы шешім қабылдады. Осы шешімге сіздің саясаттанушы ретіндегі берер бағаныз, пікірінііз қандай?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 14:13

    Расул Жұмалы:

    - Бір жағынан алып қарағанда, өкінішті. Серік Ахметовты мемлекеттік тұлға, мемлекеттік қызметкер ретінде көптен білеміз. Түрлі мемлекеттік қызметкерде болған кезінде бірқатар жобаларды, міндеттерді жақсы атқарған. Бірақ, істе көрсетілгендей жемқорлық әрекеттер орын алған да шығар, дегенмен, менің ойымша, егер жемқорлықпен шенеуніктерді сотқа тартатын болса, Ахметов алғашқы жүздікке кірмес едім деп ойлаймын. Бұдан әлдеқайда жемқорлыққа белшесінен батқан шенеуніктер тайраңдап бостандықта жүр. Иә, Ахметовтың кінәсі бар да шығар, алайда, өзгелермен салыстырғанда оның кінәсі недәуір төмен, менің ойымша.

    • #8
    • Жанболат
    • сн, 23/03/2016 - 16:49

    Ассалаумагалейкум Расул мырза! Сизин ше Казахстаннын турки алеминдеги алатын орны кандай?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 17:23

    Расул Жұмалы:

    - Түркі әлемінде, түркі тілдес мемлекеттер арасында Қазақстанның өзіндік орны бар. Бұл  - бір. Ал, түркі тілдес мемлекеттердің өзара ықпалдастығы нығайту, сенім тұрғысынан Қазақстан белсенділік танытып отырған жоқ. Сол сияқты Қырғызстан да, Өзбекстан да ондай белсенділік көрсетіп жатқан жоқ. Сондықтан, түркі тілдес мемлекеттердің ықпалдастығы формалды, сөз жүзінде ғана. Бұл, әрине, өкінішті жағдай. Бұл неден дегенде, біріншіден, әр елдің элиталарының ішкі келіспеушілігі, амбициясынан болуы мүмкін. Және сыртқы күштердің әсері, айдап салуы. Меңзеп отырғаным - Ресей. Ресейдің қысымы. Аймақтағы түркі тілдес мемлекеттер бірігіп кетпесін деген сарындағы саясатқа біздің элитаның берілгендігі. Мәселен, Түркия мен Ресей арасындағы кикілжіңде біздің көптеген лауазымды тұлғалардың Ресейді жақтап шығуы, олардың ресейшіл ұстанымдарын байқатады. 

    • #9
    • Мұрат
    • сн, 23/03/2016 - 18:27

    Расул інім қашанғы саясат сөйлеп отыра береміз? 25 жыл болды білгіштердің зырылдап ФӘЛСАПА айқанына, қазақтың жағдайы елдің тағдыры құрдымға кетіп барады? Халықта :" Өзің дйуанасың, кімге ПІР боласың" деген нақыл сөз бар, АНА ТІЛДІ басқалар құсап дамыталмай отырып, халық аралық мәселерге тіпті кейде АДАМзат ғасырлар бойы шеше алмай келе жатқан мәселерге араласамыз, адамның күкісін келтіретін нәрсе, неге осы жай халықты құр сөзбен алдаусыратамыз, неге екі жүзді болып кетік? неге... неге???

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 17:55

    Расул Жұмалы:

    - Қазақ тілінің мәселесі баяғыдан көтеріліп келе жатыр. Қазақ тілі қоғамның талабына, мәлімдемелеріне қарамастан, әлі күнге өзінің Конституциялық мәртебесіне жеткен жоқ. Бұған бірден бір кінәлі тарап биліктің өзі. Егер билік қазақ тіліне қатысты Конституциялық талаптарды орындамайтын болса, қоғамның басқа бөлігі оны қайдан орындайды?! Алайда, қазақ тілінің заңды мемлекеттік мәртебесіне қатысты қоғамның талабы күшейе беруі керек. Себебі, билік тілге қатысты қандай да бір оң өзгерістерге қадам жасайтын ыңғай танытып отырған жоқ. Керісінше, орыс тілі қала берсін дейтіндей ұстаным басым. Бұл жерде де бірнеше себеп бар: Ресейге табыну, ресейшіл тұғырдан айни алмау және совет заманынан қалған дағды, биліктегі көптеген лауазымды тұлғалардың шенеуніктердің және олардың отбасыларының да қазақ тілін білмеуі осы қатарлы жағдайлар қазақ тілі мәселесінің шешілуін тежеп келеді. Сол үшін қоғам, халық тек демографиялық өсімге ғана қарамай, билікке тілге байланысты талап-тілектерді үдете беруі керек.

    Ал, биліктің екіжүзділігі, айтқан уәдесінде тұрмайтындығы, бастаған ісі аяқсыз қалатыны мұның бәрі айналып келгенде қоғамның өз кінәсі. Егер қоғам бойкүйез, немқұрайлылығынан арылмаса, билік те ойына келгенін жасай береді. Сондықтан, кінә тек қана билікте емес, кінәнің бір бөлігін өзімізден де іздеуіміз керек.

    • #10
    • Kengesov Onggarsyn
    • сн, 23/03/2016 - 18:43

    Ассалаумағалейкүм!
    Ел ішіндегі жəне халықаралық саясаттағы мәселелерді жете түсініп, білімін арттыру үшін жастарға қандай шығармаларды(авторы, кітаптың аты), газет-журнал, интернет сайттарды ұсынасыз. Өзіңізде кітаптардың тізімі болса жарияласаңыз. (Қазақ, араб, түрік, ағылшын, орыс тілдерінде)

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 19:32

    Расул Жұмалы:

    - Қазіргі кезде оқуға мүмкіндік көп. Соның ішінде веб-сайттарда күнделікті қоғамдық-саяси мәселелерді ашық әрі анық жазады, соларды уақыт тауып күнінен бір рет қарап шыққанда дұрыс. Бірдлі жарым газет-журналдар болмаса, тәуелсіз баспасөз өте аз ғой, бізде. Кітаптар мен авторларға келетін болсақ, сыртқы саясат бойынша жазып жүрген Досым Сәтпаев, Айдос Сарым, Толғанай Үмбетәлиева қатарлы өзіміздің авторларымыз бар. Әлемдік әдебиеттен Збигнев Бжезинскийдің "Ұлы шахмат тақтасы", Генри Киссинджердің "Дипломатия" кітаптарын оқуға кеңес берер едім.

    • #11
    • Әділгерей
    • сн, 23/03/2016 - 18:49

    Сайлау кезінде көпшілік әсіресе қазақтар енжар ой маған бәрі бір,бәрібір ештене өзгермейді деп жүреді, кей аудандарда дұрыстық жоқ екені ашық тұрде көпшілік жерде айтылып жатады, яғни өтіріктерді халық біледі бұл жақсы ма әлде бұрыннаң қалыпты жағдай ма?

    • Жауап
    • дн, 04/04/2016 - 20:31

    Расул Жұмалы:

    - Әрине, бұл жақсы емес. Өз халқы билігіне сенбейтін мемлекеттік қалайша біз мығым, біртұтас деп атаймыз. Бұл - мемлекетіміздің, қоғамымыздың үлкен осалдығы. Ауылдық, қалалық, діншіл, дәстүршіл, бай мен кедей осының бәрі қоғамымыздың дерті.  Бұл мемлекеттің әлсіздігіне алып келеді. Ал, мемлекеттік әлсіздігі ол - дамыған өзге мемлекеттердің алдында кіріптар болуға, өз мүддесін қорғай алмауға алып келеді. Оның соңы ушығып, тіпті Тәуелсіздігінен айырылуға да жетуі мүмкін. Әрине, билікті, оппозицияны, ел ағаларын кінәлай беруге болады. Бірақ, бұдан қоғам серпіліп, ерік-жігері артып кетпейді. Демек, бұл мәселелерді әр адам өз бойынан іздеу керек. Әр азамат осы елдің, жердің иесі болғандықтан әр нәрсеге сергек қарап, азаматтық белсенділік танытуы тиіс. Бұл тек қана саясаткердің, оппозицияның ғана жұмысы емес. Қазақстанның болашағы, Тәуелсіздігі әр азаматтың қолында. Осыған әр адам өзінің күнделікті белсенділігімен үлесін қосуы керек.

    • #12
    • Berik SKO
    • сн, 23/03/2016 - 19:34

    Расул мырза, Сіз жəне Айдос Сырым мырза бір кезде "Бізге ұлтшылдар партиясы керек" - депсіз.Сол партияны неге өздерініз құрмайсыз? Əлде - Əлі ерте, кəзір ол бос əүрешілік деп есептейсіз бе?

    Ресейдін болашағы қандай? Ыдырап кетү қаүпі неше процентпен бағалар едініз?

    Хиллари Клинтон Трампты тоқтата ала ма?

    • Жауап
    • сн, 06/04/2016 - 11:39

    Расул Жұмалы:

    1) - Қазақстанда ұлтшыл партия пайда болу керек. Ұлтшыл болғанда, қазақ мемлекетінің, елде тұратын барлық азаматтардың қазақшыл, мемлекетшіл болуын көздейтін мемлекетшіл партия бізге керек. Бірақ, қазіргі жағдайда, бізге ең басты мәселе ол емес. Өйткені, партияны тіркеу, оған заңды мәртебе беру ол - биліктің қолындағы, құзырындағы мәселе. Яғни, мақсат - биліктен рұқсат алған, сөз жүзіндегі партия емес. Әйтпесе, Қазақстанда партия көп қой. Партияның басты қызметі - бағдарламасын іске асыру, ел сенімінен шығу, насихат, ақпараттық жұмыс жасау. Сондықтан, қазақ ұлтшылдары партия құрмай-ақ, өз деңгейінде насихаттық жұмыс жүргізіп, елімізге қажетті мәселелерді көтеріп, оны елге жеткізу тұрғысынан белсенділік көрсететін болса, осының өзі үлкен жетістік. Сонымен қатар, ағартушылық бағытта жұмыс жүргізіп, жастардың саяси сауатын ашуға, ерік-жігерін арттыруға да күш салса, құба-құп. Себебі, біздің көп жастар кітап оқымайды, саяси білімдері таяз. Сол үшін де ағартушылыққа да көп көңіл бөлінуі керек. Егер оң мен солын ажырата алатын, кез келген ақпаратты сараптап, түсініп, содан шешім қабылдайтын қоғамды қалыптастыра алсақ ол да үлкен жетістік деп айтар едім.

    2) - Ондай қауіп бар. Ресейдің қазіргі жағдайы сексенінші жылдардағы совет өкіметінің жағдайын елестетеді. Биліктің қисынсыз әрекеттері, экономиканың құлдырауы, билікке деген сенімнің төмендеуі, ұлттық автономиялардың Мәскеуге деген реніші және өз тағдырларын өздері шешкілері келетіндіктері осындай көптеген жағдайлар совет өкіметіне өте ұқсас. Ыдырап, бөлшектеніп кетеді деп жүзпайыз айту қиын. Бірақ, Ресейдің қазіргі озбыр, өзімшіл саясаты әрі қарай жалғаса беретін болса, бұл сценарий алдағыүш-төрт жылда іске асуы әбден мүмкін.

    3) - Хилари Клинтон демократиялық партияның өкілі ғой. Ал, Трамп Республикалық партиядан. Менің ойымша, бұл жерде Хилари Клинтонның бағы басым. Өйткені, Трамппен салыстырғанда саяси сауаты жоғары, тәжірбиесі мол. Екіншіден, Трамптың бағытын, ұстанымын жақтырмайтын американдық ірі компаниялар, үлкен саясаткерлердің үлес салмағы басым. Оның үстіне Трамптың американың ішкі саясатына қатысты қатқыл мәлімделері, мәселен, нәсілдік және басқа мәселелер Трампқа ұпай әпермейді. Сондықтан, Америка тарихында тұңғыш рет әйел адам президент болуы да мүмкін. 

    • #13
    • Сарыарқа
    • сн, 23/03/2016 - 21:45

    Ассалаумағалайком!! Расул жұмалы әз наурыз құтты болсын!!
    соңғы ширек ғасырда жербетіндегі болып жатқан саясый ойын болсын басқада болсын қан төгіспен соғыстың бәрі дерліктей мұсылман жерінде болып жатқаны белгілі!! көкпар ойнына баласақ кіл мұсылман елдерінің жерлері мен байлығы көкпарға тұсіпжатыр!бұған басты себеп не деп ойлайсыз?? көкпарға тұсіретіндей батыстікі қандай демократияға негізделед?? ойбай олай болмайд бұйтсек бізде солардыің кебін кешеміз дегеннің қаншалықты жаны бар?? біздің елдің өзгешелігі неде?? ұқсастығыші?
    Кешегідей терорлық арекеттер не ұшін тулады?олар неге өзі еліндегі қарсы жақтарына емес еуропаны талдайды?саяси астары барма алде қалай?
    Қайжақтан алсақта біраз елден кенде екеніміз ырас,ал көкпарға тұсіп қалмаудың жолы қалай деп ойлайсыз? алде желкеніміздің бағытын өзгертпеу бірден бір шешімбе?

    • Жауап
    • сн, 06/04/2016 - 12:19

    Расул Жұмалы:

    - Бәрі деп айтуға келмейді. Бірақ, соғыс пен қақтығыстардың басым бөлігі мұсылман елдерінде жүріп жатыр. Алайда, болып жатқан қақтығыстар ол елдердің мұсылман елдері болғандығынан емес. Мәселен, Америка, Еуропа және басқа елдерде де түрлі атыс-шабыстар болып жатады. Ал, лаңкестік әрекеттердің көбіне мұсылман елдерінен шығуының себебі, ол елдердің ауыр әрі шиеленіскен саяси-экономикалық жағдайды бастан кешіріп жатқандығында деп білемін. Таяу шығыс, Орта шығыс, Солтүстік Африка, Шығыс және Оңтүстік Азия бұл елдердің барлығын соңғы он жылдың шамасында тұрақсыздық жайлаған. Оның бір себебі, ол елдердегі қоғамның ұзақ жылдар бойындағы немқұрайлығы, бойкүйездігі. Соның салдарынан биліктің жүгенсіз кетуі. Мұның соңы революцияға ұласты. Қазақстан ө кезегінде мұсылман мемлекеттеріндегі жағдайлардан сабақ алып, олардың жіберген қателіктерін қайталамауға тырысуы керек.

    • #14
    • Қанатбек Солтанов
    • сн, 23/03/2016 - 22:19

    Қазақстанды отарландыру болды ма, болмады ма? Болмаса рухымыз қайда? Ақырындап орнына келе ме? Ал егер отарландыру болған болса отарсыздандыру процесі бола ма, жоқ болмай ма? Әлде отарсыздандыру процесі болмаса да ел болып кетеміз бе?

    • Жауап
    • сн, 06/04/2016 - 12:53

    Расул Жұмалы:

    - Отарсыздану үрдісі қалай болғанда да өтуі қажет. Онсыз өзімізді-өзіміз бағалауымыз, Тәуелсіз мемлекет ретінде аяғымыздан тік тұрып кетуіміз мүмкін емес. Әлемдегі өзгеде отар болған елдер Тәуелсіздік алғаннан кейін отарсыздандыру процесінен өткен. Яғни, сөз жүзіндегі Тәуелсіздіктен сі жүзіндегі Тәуелсіздікке жету, қоғамның санасын толықтай отарсыздандыру, өздерінің ұлттық тарихын, ұлттық мәдениетін жаңғырту сияқты кезеңдерді өткерген. Сондықтан, бұл процестен біз де өтуіміз керек. Отарсыздануды қанша шегергенімізбен, біз одан бәрібір өтуге тиіспіз. Мәселен, өз тарихымызды өзгенің көзқарасымен емес, өзіміз жазу, жер-су аттарын өзгерту, бұрын отар болған елдің алдындағы тәуелді санадан арылу, тәуелділікті азайту. Отарсыздану саясаты жүрмесе, елдің болашағы жарқын болады деу, меніңше, үлкен ағаттық.

    • #15
    • Есбол
    • сн, 23/03/2016 - 22:32

    Сиздер неге халыктык партия курмайсыздар.арттарыныздан еретин адамдар коп деп ойлаймыг.










    к

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 11:09

    Расул ЖҰмалы:

    - Бұл сауалға жоғарыда жауап бердім.

    • #16
    • Жанболат
    • сн, 23/03/2016 - 23:07

    Расул кандай саяси адебиеттерди окуга кенес бересиз?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 11:10

    Расул Жұмалы:

    - Бұл сауалға да жоғарыда жауап берілді.

    • #17
    • Мақсатбай
    • сн, 23/03/2016 - 23:23

    Дін бір халықты өзгерте алады, айталық Іслам діні, Бірақта ол өз ішіндегі адамшылықтан безген азғындарды тыйа алмады, мысалы террористер, олар осы дінге сенген екенбіз, сол үшін осы дін жолында не істесекте дұрыс деп өздерін сендіріп алған.
    Идеалогиа бір қоғамды өзгерте алады, айталық марксизм, бірақта ол тапты жоямын деп бастап алып, қайтадан жаңа тап ( партиа табы ) қалыптастырып тынды, бұған мүше болып алғандардың "менікі дұрыс па әлде қата ма?" деп ойлауының қажеті жоқ болған, өйткені олардыкінің "дұрыстығы әлде қашан дәлелденіп қойған".
    Айтпақшы болғаным, адам дегеніміз су сыяқты, қанша жусаң сонша ластанады, сол үшін өз бетімен тыныш қойу керек.
    сұрайын дегенім, Ұлттық мүдде жолындағы талпыныстар осындай керағарлықтар тудырмайма? мысалы Қазақ мүддесі, Қазақ рухы үшін істелген істер кейбір қазақтардың санасында "әйтеуір қазақ болсам болды, мынадай да мынадай жақтарда артықпын" деп ойлап алып, қажетті жауапкершілігін ұмыт қалдыра бастауға соқпайма? кейбір траллайбистердің осы траллайбистікке ұрынуында да дәл осы писхологиа жатыр, мен қайсы тайпаданмын, сол тайпа басқаларға қарағанда мәлім артықшылықтарға йе болуы керек, мен сол артықшылықтардан игіліктенуім керек деген. осыдан барып басқалар ештеме қылмасада кей адамдар өздерін өздері жікке бөліп алғысы келіп тұрады. Жалпы ұлтты бір белеске көтеру үшін талпыну Құдай алдында да, бүкіл адамзат өркениеті үшін де өте сауапты іс, әйтседе оның адамдар санасында жоғарыдағыдай керанау пиғыл қалыптастырып қойуынан қалай сақтануға болады?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 11:28

    Расул Жұмалы:

    - Жалпы бізде анау айтқандай трайбализм жоқ. Бұл ақылы шолақ адамдардың жасап жүрген мәлімдемелері. Жекелеген саясаткерлердің осындай арами пиғылдары болуы мүмкін. Ал, жалпы қазаққа рушылдық, жүзшілдік деген сияқты бөлінушілік тән емес. Әрине, ақылы қысқа саясаткерлердің сөзіне еріп кететіндер жоқ емес. Және қазақ бөліп тастап билегісі келетін сыртқы күштердің арандатуы бар. "Қазақтар бөлінеді, осылай бөліне беріңдер, рушылдық" деген сарындағы арандатуды Ресей жағы жасайтыны анық. Негізі осы трайбализм тақырыбын "қазақтар жүзге бөлінеді, тіпті сепаратизмге баруы мүмкін" деген тақырыптағы мақалаларды, байқасаңыз, ресейлік баспасөз немесе Қазақстандағы орыстілді баспасөз жазады. Қазақ баспасөзі бұл мәселені көтере бермейді. Демек, орыс баспасөзінің әрекеті - арандатудың бір түрі. Қайталап айтамын, қазаққа трайбализм тән емес. Қазақ руға, жүзге бөлінбейді. Керісінше, тарихи қалыптасу бойынша қазақ ру мен жүзден тұрады. Бір-бірі бөліп емес, толықтырып тұратын үлкен тарихи мирас. Бұл біздің үлкен құндылығымыз! Сол үшін біз арандатуларға мән бермеуіміз керек. Өзіміздің ұйымшылдығымызды, біртектілігімізді, қазақшылығымызды сақтауымыз керек. 

    • #18
    • Адай
    • бн, 24/03/2016 - 0:04

    Мен осы кезге шейін бірде бір сайлаудың таза өткенін көрген емеспін. Барлығы Нұр отанның пайдасын дауыс ұрлаумен, немесе артық бюллетень салумен өтіп келеді. Оған өз басым талай мәрте куә болдым. Қояр сұрағым: Сіз осы уақытқа дейін Қазақстанда сайлаудың шынайы өтіп келе жатқанына сенесіз бе?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 11:37

    Расул Жұмалы:

    - Сенбеймін. Бұл менің жеке пікірім ғана емес, халықаралық бақылаушы ұйымдардың, Еуропадағы ынтымақтастық және қауіпсіздік ұйымының Қазақстандағы сайлауларға берген бағалары. Халықаралық ұйымдар Қазақстандағы бірде бір сайлауды демократия талаптарына сай, әділ түрде өтті деп бағалаған жоқ. Жыл өткен сайын сайлауға деген сенім өте төмендеп, азайып бара жатыр. Жылдан жылға сайлау жүйесі жақсарудың орнына кері кетіп, жабық есік жағдайында шешілетін дәрежеге жетіп, құлдырап кетті. Сондықтанда соңғы сайлауларға қатысқан жоқпын. Қазіргі жағдайда сайлау бір нәрсені өзгертеді дегенге сенім жоқ. Сайлауға деген сенімнің күрт азаюы өркениетті жолмен болатын өзгерістердің тамырына балта шауып жатыр. Алаңдатыны- осы.

    • #19
    • Самат Нұрбаев
    • бн, 24/03/2016 - 0:46

    Ассалаумагалейкум аға! Соңғы кезде бiлiм мен ғылымның тұтқасын ұстап отырған адамдар болашақта мектепте сабақ ағылшынша жүргiзiледи дегенди шығарды.Осы қаншалықты орынды ? Бұндай реформалар басқа елде барма? Нәтижеси қандай? Сiз өзiнiз қанша тiл бiлесiз?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 12:07

    Расул Жұмалы:

    - Білім беру саласы - мемлекеттік маңызы бар ерекше сала. Ұлт пен мемлекетті қалыптастыруда ерекше маңызға ие осы білім саласы. Соңғы жиырма жылдың бедерінде білім саласындағы министрлердің жиі ауысатыны, өкінішті жағдай болып тұр. Әр келген министр өзінен бұрынғы министрдің бастаған ісін тоқтатып тастап, өзінше бір жаңалық, реформа бастады. Бұл өз кезегінде маңызды саланың жүйелі дамуына үлкен нұқсан келтірді. Меніңше, білім саласында бірізділік, тұрақтылық қажет.

    Үштілділікке келетін болсақ, жаңа министр үлкен қателікке жол беріп отыр. Бұл бастаманы қолдаудың ешбір реті жоқ. Бұл жерде мәселе көптілділікте емес, қай тілге басымдық беруде. Бірінші кластан бастап, 6-7 класқа дейін білім мемлекеттік тілде - қазақ тілінде берілуі шарт. Бұл әлемдік тәжірбие. Қандай мемлекетті алып қарасаңыз да, мәселен, АҚШ, Германия, Қытай, Франция тағы басқа елдерде білім 7 класқа дейін тек қана мемлекеттік тілде беріледі. Содан кейін ғана балаға өзі қалаған шет тілдері үйретіледі. Ал, жаңа министрдің жаңалығы бойынша 1 кластан бастап пәндерді үштілді бөліп оқытатын болса, одан дым да шықпайды. Үштілдің соңында жүріп, ақыры бір тілді дұрыс меңгермеген, білімсіз жастарды тәрбиелеп шығарамыз. Оны өз тәжірбиемізден де көріп отырмыз: орыс мектептерінде орыс және қазақ тілдері үйретіледі. Ол мектептердің балалары оқу бітіргенде қазақ тілін мүлдем білмей шығады. Екітілділіктің іс жүзіндегі көрінісі - осы. Сондықтан, білім министрінің бастауыш кластан бастап үштілде білім беру ісі қазақ балаларына, қазақ тіліне, қазақ болашағына жасалған қиянат, қастандық.

    • #20
    • Арғын Бейсенғали
    • бн, 24/03/2016 - 8:52

    Расул мырза өткендегі бір сұбхатыңызда,Өзі кедей өзі тұрлаусыз Қырғыз мемілекеті 25-жылда 3-НПЗ салды. Түркіменстан Дубайға парапар Каспи жағасынан қала салды дедіңіз.Өзбекстан Самолет ,Вертолет, Авто зовотарын дамытты дедіңіз .Біздің Урамен басталып Лентасы қыйылып су аяғы құрдымға кеткен қаншама проекты бар санасаң сан жетпейді.Сіздің ойыңызша суға кеткен осы шығындарға біреулер жауап беретін күн болама .

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 15:04

    Расул Жұмалы:

    - Жоғарыдағы бір сауалға жауап беру барысында айтқанымдай, халық, қоғамның өзі талап етпей, әрнәрсеге немқұрайлы қарап отыра беретін болса, билікте жауапсыз бола беретіні анық. Бұл соның бір көрініс. Қоғамның бақылауы, талабы жоқ болған соң, халық сергек қарамаған жағдайда билік тарапынан неше түрлі жемқорлық әрекеттер, нақты істердің орнын осындай алдамшы, көзбояушы іс-әрекеттер басады. Мұның бір көрінісін соңғы өткен сайлаудан көрдік. Мәселен, сайлауға барған халық саны төмен болғанымен, ресми билік елдің 80-90 пайызы дауыс беруге келді-мыс деп мәлімдеп жатты. Яғни, осындай көзбаяушылық саясатта ғана емес, әлеуметтік-экономикалық салада да кең етек алған: ашылып, жабылып жатқан кәсіпорындар, басы бар, аяғы жоқ бағдарламалар, оған ешкімнің жауап бермеуі. Керісінше, шенеуніктер марапатталып жатады. Сондықтан, халық пен қоғам алдындағы биліктің жауапсыздығы бұдан былай да жалғаса береді деп ойлаймын. Себебі, бұл жағдайды өзгертуге қатысты алғышарттар, яғни белсенді азаматтық қоғам, осы мәселелерді көтере алатын саяси партиялар жоқ. Бұл алғышарттар болғанда жағдай бұлай болмас еді.

    • #21
    • Қыр Баласы
    • бн, 24/03/2016 - 13:43

    Қазақстанның алдағы 10-жылдағы саясаты қалай болады? Джордж Фридман жазғандай тұрақсыздық бола ма?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 15:31

    Расул Жұмалы:

    - Жоғарыда дәл осындай сауалға жауап бердім.

    • #22
    • Сматулла
    • бн, 24/03/2016 - 16:42

    Расул,Елбасымыз соңғы кездері қазаққа қарсы деуге болатындай көзқарасын білдіріп жүр ғой; баспаналы болмай үйленбеу, орысша жауап беру,демократияға асықпау дегендей,осыған не деуге болады?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 16:00

    Расул Жұмалы:

    - Халқы қандай болса, басшысы да соған лайық болады деген сөз бар. Ел басшыларының, ел ағаларының осындай сөздер айтайтыны және соған қарамастан халқының ол кісіге дауыс беретіні басшы мен қоғам бір-біріне лайық екенін көрсетеді. Мұндай мәлімдемелерге, сөздерге қоғамның сын айтып, әшкерелеуі жеткіліксіз. Себебі, айналып келіп, сайлау кезінде сол тұлғаларға өздері барып дауыс береді, қолдайды, мақтайды. Меніңше, бұл қоғамның екіжүзділігі. Егер әр азамат өз ұстанымына берік болса, бәлкім, жағдай басқаша болар еді. Сондықтан, Ресейге жалтақтау, қазақ тіліне қатысты көзқарас, демократияны тежеу сияқты әрекеттерге бір тұлғаны кінәлаудан бұрын, бұл кемшілік әр адамның өз бойында екенін, яғни, қоғамның кемшілігі екенін білгені жөн.

    • #23
    • Ғалымжан
    • бн, 24/03/2016 - 18:13

    Расул бауырым тағы сол қазақ тілінің болашақ тағдыры.Осы түсінбей қойдық қой неге қазақ тіліне тиісе беретінін сол өкіметтегі ағайындардың, мен білім саласындағы реформа жайында айтып жатырмын. Орыста бі сөз бар "главное не навредит" дейді. Қазіргі білм беру саласын айтсам мектеп жасындағы балалардың 75% қазақ тілінде білім алып жатыр, өзімізде қазақ тілінде білім алдық. Қазақтың үлесі 40% төмен болғанда да математика, алгебра, физика, химия,сияқты нақты ғылым пəндерін қазақ мектептері қазақ тілінде оқыды емеспе? Өзіңізде білерсіз еврейлер өліп қалған тілдері ивритті тірілтіп қана қойған жоқ, өздерінің үздік университтерінде барлық ғылым иврит тілінде, қажет болған жағдайда ғана ағылшын тілінде. Бұл ашық ақпарат Израилдің білім саласы туралы интернеттен ақ білуге болады. Бүкіл Израил халқы 7 млн.оның ішінде 2 млн арабтар. Олар сонда да бүткіл заманауй ғылымдарды өз тіліне аударып жатыр.Біздің министрдікі не жорық , қазақ тіліне заманауй ғылымдарды аударған қыбатқа түседі дейді, сонда 11 млн қазақтың баласын қинап ағылшын тілінде оқытқан арзан бола ма екен. Неге білім саласын осы қазіргі қалпында қалдырмасқа. Егер бізге бір типті мектеп керек болса елдің демографиясы онсызда қазаққа, қазақ тіліне жұмыс жұмыс істеп жатқан жоқпа? Қазақтың өсімі бір он жылда 80% жетіп қалмайма? Жоқ əлде біз білмейтін басқа себеп барма.

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 16:11

    Расул Жұмалы:

    - Жоғарыда үштілділік туралы және жаңа министрдің мектептерде үштілде оқыту ісі жайлы пікірімді айттым.

    • #24
    • Ғалымжан
    • бн, 24/03/2016 - 18:24

    Жəне айтарым мықты 100 үздік ғалымдарымызға сол заманауй ғылымдарды неге аудартпасқа . БҮТКІЛ қазақтың баласын ағылшын тілінде оқытқаннан көп арзан екені анық емеспе. Қазақ тілді өз саласының үздік маман ғалымдары Аллаға шүкір жетершілік өзіңізде білерсіз

    • #25
    • Төкен
    • бн, 24/03/2016 - 20:35

    Сайлаудан бұрын алдымыздағы қиыншылықтарды еңсеру бізге қиын соғады, сондықтан бізді таратыңыз деп өтініш жасап, өздерінің қауқарсыз екенін мойындаған шал-шауқандар тағыда сайланып, ұялмай-қызармай мәжіліс залына қайта жайғасуын қалай бағалайсыз.

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 17:31

    Расул Жұмалы:

    - Өзін-өзі таратқан Мәжіліс депутаттарының қайта сайлануы қисынға келмейтін, ұятты жағдай. Осыдан бірнеше ай бұрын депутаттық міндеттерінен бас тартып, дағдарысқа қарсы әрекет жасау біздің қолымыздан келмейді екен деп, өздерін таратты. Енді міне, өз сөздеріне өздері қарсы шығып, қайтып келді. Неге мұндай әрекетке барғандарын депутаттардың өздерінен сұраған жөн шығар. 

    • #26
    • Мақсұт
    • бн, 24/03/2016 - 22:46

    Расул мырза! "Келер, келер Мамай жүзге келер, жүзден соң мүрдем кетер..."-деген сөз бар еді. Қазір біздің қоғам бір тығырыққа тіреліп, әлденені зарыға күтіп отырған іспетті. Ашық айтып, ащы запырандарын шығара алмағасын ел ішінде іштей ширығу шегіне жетіп тұрғаны байқалады. Сіз де солай ойламайсыз ба? Қоғамда қарама қайшылық (Антагонизм) бар екені рас. Бұл енді қауіпті емес пе? Бұдан сақтанар бір амал оппозицияны сақтап, халық қарсылығының артық "буын" солар арқылы шығарып тұру болар еді, ал Билік оны тас бекітіп, тұмшалап тастады. Сіз қалай ойлайсыз, бұл таза көрсоқырлық емес пе?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 17:49

    Расул Жұмалы:

    - Иә, қауіптің бар екенін жоғарыда да айттық. Қоғамның жік-жікке бөлінуі, қоғамдағы мәселелердің шешілмей, оның орнына көзбояушылық іс-әрекетте жасалып келеді. Бұл үрдіс жыл өткен сайн ұлғайып, ушығып барады. Және қоғамның қарсылық потенциалы да, ішкі алаңдаушылықта өсіп барады. Мұның бәрі жақын арада қандай да бір қауіп-қатерге алып келе ме, жоқ па оны тап басып айту қиын. Қоғамның тәубашылықпен төзіп тағы қанша жыл отыратыны белгісіз, айналып келгенде бұл да өзімізге байланысты. Қоғам талап етпесе, осылай жалғаса берсе, мұның соңы дүмпуге алып келетінін біз әлемдік тарихтан білеміз.

    • #27
    • Шымқала
    • бн, 24/03/2016 - 22:52

    Жүйенің өзгермей тұрғынына оппозициялық күш идеологтарының əлсіздігі емес пе? Менің ойымша билікте қаржылық ресурспен қатар идеологтарыда мықты болып көрінеді. Əлде олай емес пе?

    • Жауап
    • сб, 09/04/2016 - 18:35

    Расул Жұмалы:

    - Бұл сауалда оппозиция туралы тағы да айта кетейін. Меніңше, оппозицияны кінәлай берудің қажеті жоқ. Оппозиция қолынан келгенін жасады. Басын бәйгеге тікті, қиындықтарға да тап болды. Осы жолда өмірін берген, бас бостандығынан айырылған, бас сауғалап шетел кетуге мәжбүр болған азаматтар бар. Біз кінәні басқадан емес, өзіміздің, яғни, қоғамның немқұрайлығынан іздеуіміз керек.

    Екінші сауалға қатысты. Билік шын мәнінде мықты әрі күшті, өзіне сенімді болса, неге әділ сайлау жасамайды, неге оппозицияны қудалайды? Бұл - күштіліктің, биліктің өз-өзіне сенімділігінің белгісі емес. Керісінше, бұл әлсіздіктің, шешімсіздіктің көрінісі.

    Биліктің қаражаты, биліктің ақшасы деген түсініктің өзі қате. Себебі, билік қандай да бір өнім шығармайды, құн жасамайды. Биліктің ақшасы - халықтың ақшасы. Халықтан жиналған алым-салық. Халықтың арқасында күнелтіп отырған шенеуніктер. 

    Теңгенің құнсыздануына, бағаның шарықтауына, мұнайға тәуелділікке, экономикамыздың тығырыққа тірелгеніне қарасаңыз, мұның бәрі сауатты әрі сапалы саясат емес. Керісінше, сапасыз, сауатсыз, қателікке толы саясаттың көрінісі. Қаражат мәселесіне келгенде, жағдай аянышты. Мұнайдан түскен қаражат талан-таражға түсті, шетелге кетті. Енді келіп, болашақ ұрпаққа сақтаймыз деген қаражатқа, халықтың зейнетақы қорына да қол салды. Мұның өзі биліктің экономикалық саясаты қаншалықты тұрпайы, сауатсыз екенінің көрсеткіші.   

    • #28
    • Ерболат
    • бн, 24/03/2016 - 23:34

    1,Сіздің ойынызша Нұр отан партиясы өз идеялогиясын сауатты жүргізіп отыр деп ойлайсыз ба? әлде әкімшілік ресурстар күшімен келеме? 2ші сұрағым Ел ішінде Нұр отан партиясын басшылары партияның беделін өз қара бастарының ұпайын түгендеуге пайдалануда деп айтылып жатады мысалға біреуге қысым жасауға т.б бұл жағдайды сіз қалай баға бересіз

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 10:38

    Расул Жұмалы:

    - "Нұр Отан" партиясы - биліктің құрылымы. Оны партия деп атауға да негіз көріп тұрған жоқпын. Жоғарыда биліктің жемқорлыққа, түрлі бағдарламаларда көзбояушылыққа баратынын айттық қой, осының бір ұшы "Нұр Отанға" барып тиеді. Әкімшілік ресурстардың көмегімен насихат жүргізу, соған қалай болғанда да сендіру, сын айтқан адамдардың аузын жабу сықылды әрекеттері арқылы өз дегендерін жасап отыр. Сынға жауап беретін, әділ бәсекеге дайын "Нұр Отанды" көріп отырған жоқпын.

    • #29
    • Айдар
    • жм, 25/03/2016 - 1:22

    Марқұм Герольд Бельгер ақсақал Қазақтың түбiне шүкiр мен тәуба жетедi деп едi.Қалай ойлайсыз орынды айтылған сөзба?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 10:39

    Расул Жұмалы:

    - Әбден орынды айтылған сөз. Қазақ бағзы заманнан бері сондай төзімді, шектен тыс сабырлы халық болды дегенге сенбеймін. Өйткені, Қазақ хандығынан бергі тарихты алып қарасаңыз, намысын бермеген рухты халықты көресіз. 

    ХХ ғасырдағы ашаршылық, репрессия, соғыс және елдің намысын жыртқан азаматтардың бәрінің айдалып, атылып кетуі елді осындай үрей мен қорқынышқа түсірді. Бүгінгі қоғамның болмысында соның сарқыншағы жатыр. Мұндай мінез жақсылыққа апармайтыны анық. Бұға берсең, сұға береді деген сөз бар. 

    • #30
    • Әдiлет
    • жм, 25/03/2016 - 1:29

    Расул аға сiздi саналы түрде әдейi билiктегiлерге айдап салып,отқа итергiсi келетiндер кездесема?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 10:39

    Расул Жұмалы:

    - Арандату дегенге келмес. Бірақ, кейде "неге сыртта отырып алып, айта бересіңдер, алаңға неге шықпайсыңдар?" деген әңгімелерді естиміз. Әсіресе, туысқан азаматтардан, ойы қалыптасқан адамдардан осындай әңгіме есту, әрине, өкінішті. Басқаның басын тәуекелге тігу, басқаны айдап салып, өздері көлеңкеде отыра беру.

    • #31
    • Айбек
    • жм, 25/03/2016 - 1:33

    Замандасыныз Мәулен Әшiмбаевқа қандай сипаттама берер едiнiз? Қазақ ұлтының мүлдеси үшин жұмыс жасайтын азаматқа ұқсайма?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 10:39

    Расул Жұмалы:

    - Билікті сынаймыз, депутаттарды да сынға алып жатамыз. Бірақ, биліктегі, депутаттық мансабы бар адамдардың бәрі бірдей сын көтермейтіндей деп санамаймын. Биліктің өзінде мемлекетшіл, халықты ойлайтын азаматтар баршылық. Өкінішке қарай, олардың айтқандары, ұсыныстары түпкілікті шешімдерге әсер етпей жатады. Соның ішінде өз басым сарапшы ретінде, мемлекеттік қызметкер ретінде де құрметпен қарайтын азаматтың бірі - Мәулен Әшімбаев. Соңғы жылдары депутат ретінде бірнеше маңызды мәселелерге қатысты мәлімдемелер жасады. Оның ішінде Байқоңыр мәселесі, Ресеймен ортақ валюта мәселесіне қатысты мәлімдеме жасап, мемлекет мүддесін қорғауға күш салған бірден бір депутат осы - Мәулен Әшімбаев. Осындай азаматтар биліктің әр саласында, Парламентте көп болса, жақсы болар еді деп ойлаймын.

    • #32
    • Жүсіп Мұхаммедшәріп
    • жм, 25/03/2016 - 8:58

    Тәуелсіз мемлекет атанғанымызға биыл тура жиырма бес жыл болады. Бірақ толыққанды ұлт мемлекеті ретінде қалыптаса алмай отырмыз. Мемлекет құрушы ұлт қазақтардың барынша желкесінен басып, тіл мен ділін, әсіресе әр ұлтқа тән болар рухын аяққа таптап келеді. Сұрақ: - Сіздің пайымдауыңызша осы жантүршігерлік көрініс әліде қанша жылға созылады? Осының бәрін қолдан жасап, өз қарабастарын күйттеп отырған "жалмауыз да сатқын" топ қашан орындарынан кетіп, қашан өзіңіз сияқты нағыз ұлт азаматтары ел тізгінін ұстайды? Әлде осылайша сояр кезде аяғын тыпырлатуға шамасы келген қой құрлы болмай сұмырай да жыртқыш жексұрындардың аранына ұлт ретінде жоқ болып, тұтасымен жұтылып кетпекпіз бе? Қазір елде осы мәңгүрттерді тізгіндер күш табыла ма, жоқ па?

    Тілі байлаулы, басы байлаулы, еңіреген қазағым,
    Ширек ғасыр болсада жеңілдемей жатыр азабың.

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 10:40

    Расул Жұмалы:

    - Ешкім сырттан келіп құтқармайды. Өзгерісті өзімізден басқа ешкім жасамайды. Кім, қашан, қалай билікке келетінін мен білмеймін. "Жыламаған балаға емшек бермейді". Егер өзіміз талап етіп, мәселелерді өзіміз көтеріп, оның шешілуіне әсер етпесек, ол өздігінен шешілмейді. Сондықтан, не істейміз, не болады деген сұрақты қоя бергенше, әркім өз деңгейінде, қолынан келгенше, мәселен, жемқорлыққа жол бермеу, сот арқылы өз құқығын қорғау, шенеуніктің өрескел әрекетін көргенде соған көз жұма қарамау осы сияқты азаматтық белсенділікті арттыратын көптеген әрекеттер қолға алып, күнделікті өмірде жасаса, өзгеріс содан, яғни, осындай қарапайым дүниелерден басталады.

    • #33
    • Мирас Дулатов
    • жм, 25/03/2016 - 9:46

    Жақында «Ислам және зайырлы қоғам» тақырыбында үлкен конференция өтті. Жалпы зайырлылық пен дін қалай сабақтасады?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 11:11

    Расул Жұмалы:

    - Әбден сабақтасады деп ойлаймын. Бұл әлемдік тәжірбиеде аз емес. Мысалы, Түркияны алып қараңыз, Конституция бойынша зайырлы мемлекет. Сонымен қатар, мұсылман мемлекеті ретінде өздерінің дәстүрін, дінін сақтап, оны байытып келе жатқан елдің бірі. Қазақстанда бұл мәселе Конституцияда нақты жазылған, көрсетілген. Яғни, бізде заңнамалық, теориялық негіз бар. Қазақ халқының болмысы, табиғаты, өмір сүру философиясына қарасаңыз, діни фанатизмге ұмытылуда өте сабырлы, ұстамды. Ирандағы, Сауд Арабиясындағы сықылды діни радикализмнің қанат жаюы сияқты нәрселер бізде орнықпаған. Мұның өзі бізге зайырлылық пен діни дәстүрлерімізді ортақ алып жүруге мүмкіндік береді.

    • #34
    • Қайрат.
    • жм, 25/03/2016 - 9:50

    Сәләфи ағым өкілдері Қазақстанға қай кезден бастап келе бастады? Олардың идеясын елге ең алғаш алып келген кімдер? Сонымен аталған ағымы өз идеологияларын таратуда қандай әдіс-тәсілдерге жүгінеді? Қандай кауіп-қатерлер болу мүмкін

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 11:44

    Расул Жұмалы:

    Сәләфи ағымы тоқсаныншы жылдардың басында, егемендік алған жылдары келді ғой. Тәуелсіздікпен бірге дәстүрлі дінімізге де жаңа бетбұрыс жасалып, жаңғырды. Бұл сол кезде егемендікпен бірге келген жақсы дүниелердің бірі. Біз коммунистік режимде, яғни, дінді жоққа шығарған қоғамды өмір сүрдік. Тәуелсіздік жылдарында дінімізге қайта оралғанда, бұл салада білімді азаматтар өте тапшы болды. Діни әдебиеттер жоқтың қасы еді. Үлкен шаһар Алматының өзінде кішігірім бір ғана мешіт болды. Жалпы, республикада оншақты мешіт болды, сол жылдары. Осыдан келіп, Қазақстанның діни мәселеде өзге мұсылман мемлекеттерге тәуелділігі артты. Рас, бауырлас мұсылман елдері діни әдебиеттер әкелуде, мешіт салуда шын ниетімен қолын созды. Бұл жақсы жағынан көрініс берді. Бірақ, өкінішке қарай, біздің дәстүрлі діни сенімімізбен сыйыспайтын діни ағымдардың да өкілдері Қазақстанға келе бастады. Діни-намы сенім бостандығы болғандықтан, радикалды бағыттағы ағымдар да өз уағыздарын жүргізіп, елден серіктестерін таба бастады. Мұның бірнеше себебі бар. Біріншіден, қоғамның әлсіздігі, екіншіден, идеологиялық ваккумның пайда болуы, үшіншіден, осы мәселені қадағалайтын мемлекеттік органдардың әлсіз болуы. Осы уақытқа дейін бізде әуелі экономика сосын аздаған саясат, қалғаны көзбаяушы әрекеттер болып келеді. Ортада идеология, жастар мәселесі секілді маңызды істер шетте қалды. Осының салдарынан қараусыз қалған тұстарды радикалды ағымдар басты. Бұл теріс ағымдар Қазақстанның Оңтүстігі мен Батыс аймақтарында мейілінше дамыды. Өкінішке қарай, Қазақстан идеологялық тұрғыдан әлі де әлсіз болғандықтан, радикалды бағыттағы діни ағымдар әлі де жұмыс істеп келеді. Бұған қарсы дәстүрлі дін өкілдері, ҚМДБ да сауатты саясат жүргізіп жатқанын көре алмай отырмыз. Радикалды ағымдардың өріс алуына қоғамдық-саяси өмірдегі әділетсіздіктер, жастардың қараусыз қалуы, олардың әлеуметтік мәселесінің шешілмеуі, қаржылық мәселелерінің шешілмеуі себеп болып келеді.

    Олар негізгі насихаттарын интернет, әлеуметтік желілер арқылы жасайды. Қадағалаушы органдар теріс діни ағымдармен күресті қуадалу, түрмеге отырғызу, қысым жасау арқылы ғана жасап отыр. Меніңше, мұндай әдіспен діни мәселені шешу қиын. Керісінше, жастардың әлеуметтік мәселесін шешіп, діни сауатын арттыру арқылы күресу қажет.

    • #35
    • Талғат
    • жм, 25/03/2016 - 9:54

    Бəрімізге белгілі, ИШИМ-нің басты бағыты – жиһадты бұрмалап жеткізу. Жиһадқа жалпы түсінік берсеңіз? Қазақ жастарының содырлар қатарына қосылып, қолдарына қару алуын ұлтқа төнген қауіп деуге әбден болады. Осы келеңсіздіктің себеп-салдары, саяси астары туралы не айтасыз?

    Кейбір азаматтар елімізді мұсылман мемлекеті емес, «тағұт» елі деп жер аударып, һижрет жасауда. Қаншалықты ол дұрыс?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 12:16

    Расул Жұмалы:

    - Діни жихадқа қатысу жайлы түрлі бұрмалаулар орын алған. Соның бірі ДАИШ-тың бұрмалап жеткізуі. Жихад - араб сөзі. Қазақшаға аударсақ, ұмтылу,  жақсылыққа ұмтылу, жаңа бір жоғарғы деңгейге шығу дегенді білдіреді.  Дінде жихадтың екі ғымы бар. Үлкен жихад және кіші жихад. Үлкен жихад ол - адамның рухани толысуы, білімін көтеруі, рақымшылық жасау, пайда келтіру. Кіші жихад ол - сенің үйіңе, еліңе жау келіп тиетін болса, дін жолында басқыншыларға қару алып, қарсылық көрсету. Яғни, басқа елге барып, соғыс қимылдарына қатсыудың жихадқа мүлде қатысы жоқ. Ал, Ауғаныстандағы, Ливидағы және басқа елдердегі содарлардың іс-әрекетінің жихадқа мүлдем қатысы жоқ. Олар жихад сөзін алып, оның мағынасын бұрмалап отыр. Шын мәнісінде, олардың айналысып жүргені тап-таза қылмыс. Таза күнәһарлық. Яғни, басқа адамның өмірін қию бұл - Исламға қастандық. Ислам діні бойынша, адам өмірін қию және өз өміріңді қию үлкен әрі ауыр күнә. Адамға өмірді Алла береді және оны Алла ғана алады. Сириядағы, Ирактағы Ислам атын жамылған түрлі ұйымдар Исламға қарсы әрекеттер жасап отыр деуге толық негіз бар. Ал, қазақ жастарының мұндай ағымдарға, ұйымдарға неліктен кетіп жатқанының себебін жоғарыда айттық.  

    • #36
    • Gulnar
    • жм, 25/03/2016 - 10:04

    Жақында ҚР Білім және ғылым министрлігі мектеп формасы бойынша бұйрық шығарған. Осыдан кейін бұл талапты жақтаушылар да, даттаушылар да табылып жатты.
    Сонымен қатар ҚМДБ-ның мектептегі киім үлгісіне қатысты ұстанымы шықты. Қаншалықты бұл дұрыс.

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 12:50

    Расул Жұмалы:

    - Жекелеген еуропа мемлекеттерінде бар, мектепке кім қандай киім кигісі келсе де өз еркі. Бірақ, әлемнің көптеген елдерінде, Араб, Қытай, Жапония, еуропа елдерінде  біркелкі мектеп формасы белгіленген және халық сол тәртіпке бағынады. Мектеп формасының біркелкі, стандартқа сай болуы - топтық, ұйымдық түсініктің күшеюіне алып келеді. Екінші жағынан елдің әлеуметтік жағдайы әртүрлі. Соны ескере келіп, мектепте балалар арасында бәсеке, алауыздыққа жол бермес үшін біркелкі мектеп формасы мектеп ішіндегі татулықтың, теңдіктің көрінісі. Мен адамдардың діни сеніміне құрметпе қараймын. Біз  - зайырлы мемлекетпіз. Діннің мемлекет ісіне араласпайтыны, мемлекеттің дін ісіне араласпайтыны Конституцияда жазылған. Ал, мектеп, жоғарғы оқу орындары мемлекеттік мекемелер. Ол хиджаппен баратын діни мекемелер емес. Мектепке хиджаппен баруға тыйым салынуын заңға сәйкес, дұрыс шара деп білемін.  Дінді зайырлы білім беру орындарына араластырудың қажеті жоқ. Меніңше, осы практиканы жалғастыра беру керек. 

    • #37
    • Студент
    • жм, 25/03/2016 - 16:49

    Біздегі саясаттанушылардың жеке азаматтық ұстанымдары бар ма? Бар болса олар білімі мен білігін халықтың мүддесіне жұмсамай авторитарлық саяси режиді ақтауға, нығайтуға жұмсайтыны қалай? Осындайда, саясаттану деген ғылым ма деген көңілге күдік оянады. Бұл саланың ғалымдары мен мамандардың ақшаға сатылатын жеңіл жүрісті әйелдерден қай жері артық?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 13:09

    Расул Жұмалы:

    - Саясаттану да басқа ғылымдар сияқты өз алдында ғылым. Саясаттанудың зерттейтін объектісі - саясат, саясаттағы болып жатқан үрдістер, солардың заңдылықтары, себеп-салдары. Біздің өз саясаттанушыларымыз бар. Басқа елдермен салыстырғанда, біздегі саясаттану әлі жас, енді аяғынан тұрып келеді. Саясаттанудың бірден бір алғышарты - тәуелсіз болу. Яғни, ықпалды, күштік топтар болады. Қандай да саяси ұйымдардың сойылын соқпас үшін саясаттанушы тәуелсіз болуы керек. Саясаттанушы әр тараптың әрекетін әділ бағалап, дұрыс сарап жасау үшін билікте, билікке жақын да болмауы керек және оппозицияның қатарында да болмауы тиіс. Яғни, саяси объектілерден моралдық, материалдық тұрғыдан да қашық әрі тәуелсіз болуы шарт.

    Саясаттанушылардың бәрі адам болған соң, осы елдің азаматы болған соң, жоғарыдағы заңдылықтарды толық сақтап қалу қиын іс. Мәселен, қоғамда болып жатқан саяси әрекеттер саясаттанушыға да әсер етеді. Сондықтан, саясаттанушыға әділ, дұрыс баға берумен қатар, азаматтық, патриоттық ұстанымында қатар алып жүруге тура келеді.

    Биліктің сойылын соғып жүрген саясаттанушылар бар. Мен оларды саясаттанушы деп атамас едім. Бұл жерде саясаттанудың принцптері бұзылып отыр. Яғни, олар біржақты сараптама жасайды. Биліктен жалақы алып, мемлекеттік қызметте отырған саясаттанушылардың сараптамалары пиар, жарнама, насихат деп аталуы мүмкін, бірақ, саясаттанушы, саяси сараптама деп айтуға болмайды.

    • #38
    • Асхат
    • жм, 25/03/2016 - 16:52

    Үш тұғырлы тіл мәселесіне қалай қарайсыз? Қазақ тілін "үшінші сортты" деп бағалайтындардың пікіріне көзқарасыңыз? Өзіңіз қазақша кітап жазасыз ба?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 13:25

    Расул Жұмалы:

    - Тіл мәселесіне қатысты мектептегі үштілділікке қатысты сауалға жауап беру барысында өз пікірімді айттым.

    • #39
    • Бағлан
    • сб, 26/03/2016 - 2:00

    Расул бауырым саған рахмет адалдығыңнан айныма.Партия құру керек сендердің артарыңнан еретін халық көп.

    • #40
    • Амантай
    • сб, 26/03/2016 - 12:01

    Қазақтың санын көбейту Қазақстан үшін ең басты мақсаттардың бірі болуы керек. Шет елдегі қандастарымызды елге оралту тұрғысындағы саясат дұрыс жолға қойылмай отыр. "Халықтық көші-қон туралы"заңға өзгертулер енгізілді, біраз мәселелер оң шешімін тапты. Дегенмен көшке қойылған тосқауыл толық алынып тасталмады. Сотталғаны немесе сотталмағаны туралы анықтама, келген елінің мемлекеттік тіркеуінен шыққандығы туралы анықтаманы алу көп қиындықтар туғызуда. Биыл шет елдерден небәрі 1259 отбасын ғана қабылдар алуға Үкімет квота белгіледі. Көш тоқтаған 2011 жылдан бері ҚР-на шет елдерден 30 мыңға жуық отбасы көшіп келіпті. Олардың көбісінің не баспанасы, не жұмысы жоқ тұрмыс тауқыметтін тартып отырғандар, көмекке зәру отбасылары. Өзімізде кедейлер аз болғандай енді олардың қатарына шеттен келген қандастарымыздың қосылуы кімге қажет. Шет елдегі қазақтардың дені көп балалы, кедейленген отбасылары. Олар Қазақстанға келгісі келеді. Жыл сайын бір, екі мың отбасын қабылдап алсақ шеттегі ағайындар мың жылда да атамекенге орала алмасы хақ. Бұл Үкіметтің "Көңілі қалмасын, көйлегі тозбасын"деген шылбыр қашаған саясаты емес пе? Еліміздің өзге өңірлерінен солтүстік облыстарға қоныстандыру ісі де тығырыққа тіреліп отыр. Жұмыс, үй мәселесі шешім таппай отыр. ҚР-ның көші-қон саясатына қатысты сіздің көзқарасыңыз қалай және шет елдегі қандастарымызды көптеп елге оралту үшін не ісеуіміз керек?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 15:36

    Расул Жұмалы:

    - Тәуелсіздіктің ең үлкен жетістігі - түрлі тарихи жағдаймен шетелге кеткен қандастарымыздың оралуы. Бір миллионға жуық қандасымыз елге келді. Бұл - қуанарлық жағдай. Меніңше, бірнеше миллион қандасымызды елге әкелуге мүмкіндік бар еді. Бірақ, түрлі әкімшілік, заңдық кедергілер орын алды. Осындай кедергілер әлі күнге дейін жалғасып отыр. Сондықтан, заң кедергілерін жоюды түбегейлі шешу керек. Мұндай мәселемен Ресей, Германия, Израил де айналысып отыр. Бірақ, олардың қандастарына жасап отырған жеңілдіктерінің біз жартысына да жеткен жоқпыз. Мәселен, Ресейге көшіп барған орыс азаматы бір-екі аптаның ішінде сол елдің азаматтығын алады. Бізде тез алдым дегеннің өзінде бір жылда алады. Кейбір қандастарымыз жылдап азаматтық ала алмай жүреді. Бұл шенеуніктердің тарапынан көші-қонға жасалып отырған үлкен қастандық. Ұлытымздың қайта қауышуы, бірігуі тек қана миграциялық, демографиялық мәселе емес, бұл - тарихи әділдік. Бұл үлкен саяси мәні бар мәселе.

    Оралмандар мәселесінің тағы бір қыры, елге келген соң, қолдаудың болмауы, жұмыспен қамтылмауы, шенеуніктердің езгісінде қалуы, орыс тілін білмегендіктен жақсы жұмыс орындарынан қағылу сияқты әрекеттер. Және оралмандарға қатысты атүсті, өркөкірек көзқарас, әсіресе, шенеуніктер тарапынан байқалып отыр. Арада 25 жыл өтсе де қандастарымыздың ішінен шыққан бірде бір әкім жоқ, бірде-бір депутат жоқ, бірде-бір министр жоқ. Бұл - ұят жағдай. Барып тұрған дискриминация. Себеп біреу - орыс тілін - шетелдің тілін білмегендігі. Бірнеше шет тілін білетін, дарынды, білімді азаматтар бар. Оларды алшақтату, жолатпау әрекеттері бар.

    Өзіміздің ішкі миграцияға келетін болса, әрине, бұл процесс жүріп тұрады. Ішкі миграция жақсы үрдісте жүріп жатыр деп санамаймын. Халықтың ағылуы үш-төр қаланың шеңберімен ғана шектеліп отыр. Мәселен, Алматы, Астана, Атырау, Ақтау. Қалған қалалар неге осындай деңгейге көтеріле алмай отыр, яғни, мәдени, білім беру, бизнеске қолайлығы жағынан ол қалалар неге дамымай отыр? Бұл - үлкен мәселе. Бұл - үкіметтің миграция мәселесіне келгенде ретсіз, жүйесіз саясатының көрінісі. Бұл мәселе өздігінен реттеледі деген әңгіме жаңсақ сөз. Міндетті түрде мемлекеттік жоспар мен жүйелі жұмыспен жасалатын нәрсе. Оның үстіне миграция және демографиялық дамудың біркелкі еместігі. Мәселен, солтүстіктегі халықтың жылдан жылға азаюы, ал, оңтүстік аймақтарда демографиялық дүмпу бар. Нәтижесінде, жұмыссыздық көбейіп, жалақының жетіспеушілігі секілді әлеуметтік-экономикалық мәселелер күрделенді. Жүйелі миграциялық саясат ұстанғанда солтүстіктегі бос ауыл-аудандарды толтырып, жұмыспен қамту, демография және басқа мәселелерді шешуге болар еді. Мұның ар жағында сығалап тұрған саяси мәселе де бар. Орыстілділер тұратын аймақтарды қазақыландыру үлкен ұлттық маңызы бар, саяси тақырып. Бұл салада "Серпін" бағдарламасы бар. Бірақ, ол тым баяу, тым шектеулі.

    • #41
    • антұрған атеист
    • сб, 26/03/2016 - 21:52

    Неге ауызбіршіліктен жұрдай демократиялық оппозицияның үндері мен қаралары өшіп келеді де, Ислам діншілдерінің ықпалдары мен қатарлары өсіп келе жатыр? Билік осыны астыртын қолдан жасап отырған жоқ па?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 16:12

    Расул Жұмалы:

    - Оппозиция туралы жоғарыда бірнеше сауалға жауап беру барысында әбден айттық. Бірақ, оппозицияны тек қана билікті сынаушы ретінде қарауға болмайды. Оппозиция - өркениетті қоғамның өсуінің, жаңа белестерге көтерілуінің бірден бір алғышарты. Дамыған елдердің барлығының бүгінгі жетістікке жетуінің бір себебі, оппозициясының мықты болғандығы. Ондай оппозиция болмаған жерде оның орнын жемқорлық, жауапсыздық, қылмыстық әрекеттер және жанама, керітартпа тіпті экстремистік топтар басады. Оппозицияның ұлттық мәселелерді көтеруі тұншығып жатқанда, оның орнын әсіредіншілдік жауып жатыр. Экстремистік ұйымдар заң аясында емес, астыртын жұмыс істейді. Оларды бақылау, көру өте қиын. Бұлардың жұмыс істеуіне мүмкіндік беріп отырған қоғамдағы былықтар. Ал, оларға бірден бір тойтарыс беретін күш ол - біздің ұлттық құндылықтарымыз, ұлттық сана-сезіміміз. Сондықтан, ұлттық құндылықтарды, ұлттық сана-сезімді қолдап, дамытпай, керісінше, әсіредіншіл топтардың өріс алуына жағдай жасап отырғанына бірден бір жауапты ол - билік.

    • #42
    • Райыс
    • жб, 27/03/2016 - 10:28

    Бірінші сұрақ. Түркия мен ресей арасында орын алған оқиға пікір тұрғысында қазақ қоғамын, қазақ халқын екіге жарды. Бірі орысым, алға деп ұрандатса, екіншілер түбі бір түрігім, тайсалма деп екпіндетті. Бізге алдымен өз еліміздің амандығы керек, əйтсе де қолдау керек болса діндес елді ме, əлде көрші елді ме -қайсысын қолдаған жөн? Екінші сұрақ. Қазір ел арасында ашықтан-ашық арандатушылар пайда болды. "Қазақстан ресейдің бір бөлігі, қазақты ел еткен орыс, орыссыз күніміз жоқ, Ксроны қайта құру керек" деген сияқты қазақтың намысына тиетін насихаттарды таратудай-ақ таратып жатыр. Бірақ, оларға қарсы айтарлықтай назар аударылмайды, тіпті эмоция білінбейді. Неге? Олардың артында кімдер тұр деп ойлайсыз? Біздің билік неге оларға шара қолдана алмайды?

    • Жауап
    • жб, 10/04/2016 - 16:33

    Расул Жұмалы:

    - Бұл да мемлекеттің әлсіздігінің көрінісі. Қолынан келсе, ұлтшылдарды, мемлекетшіл азаматтарды қуадалау, керісінше, мемлекетке қауіп төндіретін тараптарды тайраңдатып қою - біиліктің әлсіздігі. Және сол арандатушылардың артында тұрған Ресейден сескенудің тағы бір дәлелі. Осы әлсіздікті басқа мемлекеттің қызметіндегі азаматтар барынша пайдалануда. Олар үшін орыс тілін көтермелеу, орыс баспасөзіне ақпараттық кеңістікті беру арқылы билік толық жағдай жасап отыр. Ал, осы жағдай ұлттық әрі азаматтық тұтастығымызға үлкен кесірін тизігіп отыр. Мәселен, Украина-Ресей арасындағы қақтығыс кезінде қазақ азаматтары Донецскіге барып, соғысты. Оларды келген соң соттады. Алайда, ресейлік ақпараттық насихатқа еріп кеткен ол жігіттер кінәлі ме?! Ал, ресейлік БАҚ қа өз кеңістігін беріп, ақпараттық шабуыл жасауға, насихат жүргізуге мүмкіндік берген билік. Ресейге тәуелділіктен арыла алмай-ақ қойдық. Мұның соңы жақсылыққа апармайды.

    • #43
    • Серік Қостанай
    • жб, 27/03/2016 - 17:00

    1. Бізге Евразиялық Одақтың қаншалықты қажеті бар?
    2. Елімізге болашақта президент болуға қандай саясаткерлерді үміткерлер деп айта аласыз?
    3. Елімізге ортақ ұлттық оппозициялық партия болған дұрыс па??

    • Жауап
    • дн, 11/04/2016 - 11:22

    Расул Жұмалы:

    - Еуразиялық одақтың еш қажеті жоқ. Оның қажетсіздігін өмірдің өзі дәлелдеп отыр. Және бұл өте залалды, зиянды ұйым. Бұл ұйымның авторы әрі дем берушісі бүгінгі Ресей президенті Путин. Еуразиялық одақтың негізгі мақсаты - бұрынғы совет өкіметін қалпына келтіріп, Мәскеудің өктемдігін қайта орнату. Қазақстан Тәуелсіздікке қауіп төндіретін мұндай ұйымнан ерте ме, кеш пе шығуы қажет.

    Болашақ президенттің кім болатынын халық өзі таңдауы арқылы жасайды. Біз де халық, қоғам болған соң, президент болуға лайықты азаматтар баршылық. Жалғыз адам ғана президент болу керек, одан басқа адам ел басқара алмайды деген түсініктен арылуымыз керек. Он сегіз миллион адамның ішінен президент болуға лайықты адам жоқ деуіміз, өзімізді қаншалықты төмен санайтынымыздың көрсеткіші. Әлбетте, президент болуға лайықты азаматтар бар. Олардың ел алдына шығып, қызмет етсем деген талпынысын қолдап, іріктеу керек.  Оларға ел болып, қоғам болып жағдай туғызуға ұмтылуымыз керек. Әркімнің ықтияры әрқалай ғой. Мен өз басым, Айдос Сарым, Әміржан Қосанов, Болат Әбілов, Ғалымжан Жақинов сынды азаматтар ел басқаруға, Үкімет жетекшісі болуға білімі, білігі, тәжірбиесі бар жеткілікті. Мұндай азаматтар көп. Барлығының аттарын атаудың реті де жоқ шығар. Ең бастысы, осындай азаматтарға қоғам қолдау көрсетуі керек.

    Ұлттық оппозициялық партия болғаны, әрине, дұрыс. Меніңше, жоғарыда бұл мәселеге жауап бердік. Ерте ме, кеш пе ондай партия болады. Қазір саяси өктем жағдай оған мүмкіндік бермей тұр. Алайда, қоғамды ояту тұрғысынан істер жасала беруі шарт. Партия болмағандығы ұлттық істерге кедергі деп білмеген жөн.

    • #44
    • Мақсұт
    • жб, 27/03/2016 - 22:32

    Есепсіз көп қаржы, халықтың байлығы неше түрлі жолдармен шетелге шығып кетті. Егер елімізде билік ауысып, есті адамдар халықтың көшін бастар болса -сол дүниелерді қайтарудың мүмкіндігі бар ма? Әлде сол құрдымға кеткені -кеткен бе?

    • Жауап
    • дн, 11/04/2016 - 11:46

    Расул Жұмалы:

    - Әрине, қайтаруға мүмкіндік бар. Егер билік халықшыл, демократиялық болса, мұндай мәселелерді шешуге болады. Мұндай істер басқа мемлекеттердің тәжірбиесінде бар. Мәселен, бірқатар араб елдерінің президенттері, прьемер министрлері, министрлері шетелге қаржы шығарған. Төңкерістен кейін еуропа елдерімен арадағы келісімдерге қарай қаражаттың біраз бөлігі сол елдерге қайтарылды. Сондықтан, ол мүмкін деп санаймын.

    • #45
    • 20 жылдан кейін ғана жұмыс істей бастаған ақсақ қойдың басы
    • дн, 28/03/2016 - 0:53

    Неге шағын және орта кәсіпкерлікті нарықтың экономикаға ауысқан 90 жылдардан бастап қолдамай 20 жылдан кейін ғана түсініп қолдай бастады? Неге кәсіпті жаңадан бастаушыларды түрлі әкімшілік кедергілермен 20 жылға дейін аяқтан шалып келді? (Мен сол 90 жылдары көлеңкелі бизнестен шығып, заңды кәсіп ашу үшін тіркелуге мемлекеттік органнан қарапайым жарғы үлгісінің өзін сұрап ала алмаған адаммын, ал ол кезде Назарбаев жәй халық арызын мүлде қарамайтын, жәй халықтың сөзін тыңдамайтын.) Халық байып кетсе билікке таласады, биліктегілерге бәсекелес болады деп қорықты ма? Неге орта және шағын кәсіпкерлік дамымай мемлекет ешуақытта дами алмайтынын осы кезге дейін ұқпай келді? Осының жауапкершілігін мойнымен көтеретін адам бар ма?

    • Жауап
    • дн, 11/04/2016 - 12:18

    Расул Жұмалы:

    - Меніңше, бұл айтиылған уәждердің негізі бар. Орта және шағын бизнеске мемлекеттен қолдау бар деп санамаймын. Өзге елдермен салыстырғанда, орта және шағын бизнеске жасалып отырған жеңілдіктер жоқтң қасы. Нәтижесінде, бұл сала аянышты жағдайда. Мұның бір себебі, еуразиялық одақтың қысымы, соның аясында жасалған теңсіз жағдай. Екінші қинап тұрған нәрсе ол - салық мөлшерінің үлкендігі. Бұл тек қана бизнес емес, орта және шағын бизнес - қоғам қалыптастырушы үлкен фактор. Халықты жұмыспен қамтып отырған, елдің негізгі табыс көзі де осы сала. Орта және шағын бизнес - қауіпсіздіктің алғышарты. Халықтық маңызы бар іс. Көптеген елдер орта және шағын бизнесті 5,7, 10 жылға дейін салықтан мүлдем босатып қойған. Оларды тіркеу бір күннің ішінде шешілетіндей етіп қойған. Ал, тексерісті де мүлдем алып тастаған. Оларды ешкім тексермейді. Ал, бізде мұндай жеңілдіктердің біреуі де жоқ. Бзинесмендердің шетел экономикасына жұмыс істеуі, олардың қаражаттарының да өзге елдің экономикасын жұмыс істеуі қай жағынан да мемлекетке нұқсан келтіріп отырған жағдай. 

    • #46
    • admin
    • дн, 28/03/2016 - 15:12

    Интернет-конференция қонағына сұрақ қою аяқталды. Расул Берекетұлының жауаптары алдағы уақытта жарияланады.

Вход