Латвияның «Вести Сегодня +» газетіне сұхбат берген отандық «Новое поколение» газетінің редакторы Сергей Апарин былай депті: «В Казахстане двуязычное медийное пространство. Новости пускают сначала на русском, затем на казахском. А вот газеты исторически разделились на два фронта: 25-30% рынка занимают периодика на госязыке. Но серьезного влияния она не имеет. Во-первых, из-за своей очевидной глупости, которая не идет дальше призывов к межэтнической вражде и шариковских «Все отнять и поделить». Во-вторых, несмотря на вкачивание госдотаций, они бедны, менее упакованы и малопрофессиональны. Частники, как мы, более реакционны, а потому пользуются большим спросом. Впрочем, тираж у бизнес-изданий невелик. Малограмотный у нас народ, как ни крути». «Айтқан сөз - атылған оқ». Алайда газет редакторы Сергей Апарин бұл сөзінен бас тартып отырғанға ұқсайды. Ал латвиялық журналист Марьяна Иванова-Евсеева: «Біз шындықты бердік» дейді.
Сергей АПАРИН, «Новое поколение» газетінің бас редакторы:
Теріске шығаруды талап етемін...
- Сергей Игоревич, сіз латвиялық басылымға қазақ газеттерін «кедей, кәсіби деңгейі төмен» деп көрсетіп, баға берерліктей қазақ тілін қаншалықты білесіз?
- Сіз менің газетімде өткен жұма күні жарияланған мақаланы оқып шығыңызшы алдымен...
- Иә, біз оны оқып шықтық...
- Мен бұл сұхбатты бұлай бермедім! Мұндай сөздерді ешқашан айтпадым да. Автордың шатасуына немесе менің сөзімді пайдаланып кетуіне мүмкіндік берген бір ғана ауыз сөзім мынада: Біздің оппозициялық басылымдар, олар қазақтілді, әлде орыстілді болуына қарамастан... Бәлкім, автор қазақстандық басылымдардың бәрі қазақтілді басылымдар деп ойлап қалған шығар, білмеймін, әйтеуір маған мақала авторымен басқаша диалог жүргізу қиын боп тұр... Мен былай дедім: Оппозиция - бізде әлсіздеу. Кейде қарапайым БАҚ-тар мен газеттерге кешірілмейтін жәйттер қазақстандық оппозициялық ақпараттық құралдарына кешіріледі. Онда біреуді қаралау да, ұлт араздығын қоздыру да кездеседі. Бірақ оларға босаңдау қарайды, өйткені бізде оппозиция - өте әлсіз. Егерде бұл басылымдарды бұл үшін жапсақ, онда түптің түбінде оппозицияны салық төлеушілердің қалтасына асырауға тура келер еді. Сондықтан кез келген билікке мықты оппозиция керек. Біздің оппозициямыз әлсіз болған соң, оларға біраз нәрсе кешіріледі.
- Әріптестеріміз сұхбат авторы Марьяна Иванова-Евсеевамен сұхбаттасқанда, ол сұхбаттың қалай жүргізілсе, солай берілгенін жеткізіпті ғой... Яғни, сіздің қазақ БАҚ-на айтқан сөзіңіз де рас қой...
- Жақсы, оған бұдан басқа не істеу керек? «Жоқ, бұның бәрі өтірік еді» деу керек пе? Онда басылымға ресми түрде теріске шығаруды жариялатып, сот алдында бәрінің де шындық еместігін мойындауға тура келеді ғой. Әрине, адам бәрін де сотқа дейін жоққа шығарады.
- Ал сіз олармен соттасыз ба, әлде теріске шығаруды талап етесіз бе?
- Теріске шығаруды талап етемін! Ал соттасуға келсек, әрине, соттасқым келеді, бірақ мұның бәрі қаржылық жағдайға барып тіреледі. Өйткені латыш басылымына қарсы соттасу үшін қазақстандық басылымға Латвиядан заңгер табу тым арзанға түспейді деп ойлаймын.
- Десе де, сіз «шындық сол газеттегі сұхбат боп шығады-ау» деп соттасқыңыз келмей отырған шығар, кім білсін...
- Сіз бос әңгіме айтып тұрсыз. Егерде бұл шындық болса, онда оларға хабарласып көріп, біздің сұхбаттың мәтінін сұрап алыңызшы. Сонда оның (Марьяна Иванова-Евсеева - ред.) не айтарын көрер едік. Жоғарыда айтқаным, мәтіннің өзін емес, диктафондық нұсқасын сұраңыз. Нағыз құжат сол боп шығады.
- Сұхбат қайда алынды, Мәскеуде ме?
- Иә.
- Яғни, бұл кейбір адамдардың Қазақстанда бір сөзді, Ресейде басқаша сөзді айтып жүргенінің белгісі емес пе?
- Мен сізге тағы да айтам, басқаша айту деген қалай? Егер сіз сұхбатты оқып көрсеңіз, ол мүлдем жөнсіз. Кейін сіз менің газетте берген мақаламды оқып көріңізші. Өйткені бұл сұхбатта қазақтілді басылымдарға жала жабылады да, кейін біздің «Новое поколение» басылымына да қаяу түсірерліктей дүниелер айтылады. Яғни, біз бұдан да төменбіз, ақымақтаумыз делінеді... Сондықтан сұхбатты тағы да оқып шығуыңызды өтінемін.
- Ұлтаралық араздыққа келсек, сіздің сұхбатыңыз осы бағыттың бір белгісі емес пе?
- Қандай белгі?
- Менің айтайын дегенім, сіздің мұндай ойларыңыз ұлт араздығын қоздырмай ма?
- Мен бұл ақымақтық ұлтаралық қатынастарға сызат түсіреді деп ойламаймын. Бұл менің жүйке-жүйеме ауыр тиіп тұр десем, бұл шындық. Сіз өзіңіз ойлаңызшы, мендей адам мұндай сұхбат бере алар ма еді? Жақсы, егерде бұл адам Қазақстаннан баяғыда көшіп кетіп, бір күштердің қаржысына өмір сүріп жатса, аузына келгенді оттай бермес пе еді?! Ал мында мүлдем басқа жағдай. Қазақстанда тұрып жатырмын, менің ата-аналарым мен балаларым тұрып жатыр. Логикалық тұрғыдан ойланып көріңізші, мен бұлай айта алар ма едім?
- Логикалық тұрғыдан ойланып көрсек, біздіңше, латвиялық журналист біз бен сіз білетін нәрселерді білмейді де...
- Латвиялық журналист қандай нәрселерді білмейді деп тұрсыз? Және неге олар білмеуі керек, не сонда, оларда интернет жоқ па? Латвия - артта қалған мемлекет пе? Олар Қазақстанда болып жатқан қызықты дүниелерді көру үшін ғаламторға арқа сүйей алмай ма? Бізде қаншама оппозициялық сайттар мемлекеттік және жекеменшік сайттардан да белсенді жұмыс істеп келеді...
- Ал сіз қазақ БАҚ-тарынан бұл келеңсіздік үшін кешірім сұрайсыз ба?
- Ненің құрметіне мен кешірім сұрауым керек? Белгілі бір БАҚ екінші бір БАҚ-тан кешірім сұрай ма, сонда «қазақ БАҚ-тарынан кешірім сұрау» дегеніңіз не? Бұл дегеніңіз, «иә, мен осы далбаса әңгімені айттым, басқа айтпаймын» деп, бәрін мойындауым керек пе?
Марьяна ИВАНОВА-ЕВСЕЕВА,
Латвияның «Вести Сегодня +» газетінің тілшісі:
Біз шындықты бердік!
- Қазіргі күні Сергей Апарин сізге берген сұхбаттан бас тартып жатқан жоқ па? Мән-жағдайдың анық-қанығын өзіңіз айтсаңыз.
- Шынын айтсақ, бұл сұхбат бір айға жуық уақыт бұрын алынған еді. Біз өзара сұхбаттастық. Әрине, сұхбатта мен біздің оқырман аудиториясына сай кейбір тұстарды ғана күшейттім. Ал Апариннің нені жоққа шығарып отырғанын білмеймін. Сондықтан не айтарымды да білмей тұрмын.
- Қазақ басылымдары жайлы айтсақ, сұхбатта Апарин мырза «қазақ БАҚ-тарын кедей, кәсіби деңгейі төмен» деп келтірмей ме? Бұл оның сөзі емес пе?
- Ол бұл жерде нақты БАҚ-тарды айтып отырған шығар. Бірақ Латвияда қазақтың қандай басылымдары көп оқылады әрі таралады деген сауалға көп қызықпайтындықтан, бұны жалпылама берген шығармыз. Қазір мен мұны есіме де түсіре алмаймын...
- Марьяна, сұхбатта кейбір жәйттерді «жалпылама» көрсеткен сіз бе, ол ма?
- Жоқ, бұл сұхбатта мен ешқандай да газеттің атауын мысалға келтірген жоқпын. Сондықтан сіздің әріптестеріңізге ренжудің қажеті жоқ. Егерде онда нақты айыптау болғанда, ренжуге болар еді. Бірақ онда ешқандай да айыптарлық нәрсе жоқ.
- Ал диктафонда Апарин мырза қалай сөйлесе, бәрі де солай жазылған ба?
- Иә, әрине. Тек кейбір нәрселерді, керісінше, бермегеніміз болмаса, бәрі солай. Әрине, біз тек қана шындықты бердік. Апариннің айтқан сөзімен.
- Ол сіздің басылымнан сұхбатты теріске шығаруды талап етіп жатыр ма?
- Қазіргі күні Апарин бізден ештеңені де талап етіп жатқан жоқ. Біз осы жайлы онымен сөйлескен жоқпыз. Өз басым ылғи іс-сапарлармен сыртта жүремін.
- Бізге сұхбат берген ол сіздерден теріске шығаруды талап ететінін жеткізді ғой...
- Бәлкім, ол мұны талап ететін шығар. Мен мұны жоққа шығара алмаймын.
- Сіздің басылымыңыз бұл сұхбатты теріске шығаруға бара ма?
- Бұл тұрғыдан біз газетіміздің заңгерімен сөйлесіп, қаншалықты мұның заңды екенін бағалау керекпіз. Әрі біздің теріске шығаруды жариялауға қаншалықты міндетті екенімізді де білу керекпіз. Егерде міндетті болсақ, әрине, көреміз. Бірақ бұл теріске шығару болмайды, бұл берілген ақпаратқа түсіндірме ғана болуы мүмкін.
Сұхбатты ұйымдастырған - Кәмшат ТАСБОЛАТ
"Айқын", 09.02.10








Жарайды,неде болса Апарин ант-су iшiп,акталып отыр-гой.Казактын намысы оле коймаганын сезсе керек,будан кейiн аягын андап басатын болады.мени куантатыны кашанда казактын намысын коргауга дайын Журналшыларымыздын барлыгы.
Ашық болсын,алашымның аспаны!
Осындай адамдарга карап, ойлайсын, олар Ресейдин редакторы ма, алде Казахстаннын редакторы ма, олар оз багыттарын бугин аныктап алуы керек! Откенде Президенттин: "Ким оз БАК-тарынын эфирин озге елдерге берип отыр?" дегени, осыларга да катысты.
қазақтың момындығын пайдаланып, иттер әбден басымызға шығып болдындар ғой
Камшат, қазақ журналистикасының қазіргі жұлдызысың! Ризамын, қарғам.
Бексейіт
Кімдікі дұрыс?! Қазақ БАҚ-тарының кәсіби деңгейін өлшейтін кім? Осы сұрақтарға автордың өзі /Кәмшат/ не деп жауап берер еді? Орыс БАҚтары туралы осындай сын айтсаң елеусіз қаласың. Өйткені олар көп және оларда кәсіби денгей бар. Ал мына орыстың қазақтілді БАҚ туралы айтқан шындығы Кәмшәт сияқтылардың шымбайына батады, сосын май шам алып жау іздейді. Сонда автордың көздеген мақсаты не болды? Түсінікті.
"Өзі шошқа өзгені ит деп біледі" деген апарин екеуіңе және сендердің шибөрілеріңе арналған. Біліп қой, тікбақай, шолақбелсенді, Бұқабай ауылнайдың ұрпағы! Ит құсап өз құйрығыңды өзің қауып отыр сөйтіп!
Осы қалпыңнан тайма, Кәмшат! жарайсың!
Бияуши цун жин! Респект обшым!
Диктофондагы жазылган созди неге сурамаска?Сонда шешеик кимдики дурус,кимдики бурыс екенин.Акыры создин барлыгы диктофонга жазылса,онда неге соны талап атпейди изденген адам?Арким матинди озинше тусинеди емес пе?
Қазақтың намысы мен журналистиканың намысы бір емес!Бұл жерде журналистер қазақты пайдаланып, өз намыстарын жыртып отыр. Шын мәнінде, Апарин айтарын айтқан, латыш орыстары жазарын жазған. Бірақ бұл өкінішке қарай шындық! Бүгінгі қазақ журналисткасы осы халды бастан кешіп отыр."«қазақ БАҚ-тарын кедей, кәсіби деңгейі төмен» деген сөзге қосыламын. Кедей болатын себебі, менеджерлердің орнында жазушылар жүр, мемелкеттен грант сұрап, ал журналистердің орнында және оларды оқытып жүрген ақындар. Демек, біз журналистика мен әдебиетті ажырата алмай жүрген халықпыз. Егер де, өз қотырымызды өзіміз дұрыс қасығанда, біз үшін оны басқа біреу қасуға батылы бюармас еді. Дұрысы, ауруды жасырмай, онымен күресу керек!!!! Бақташы
Бақташы, сен бар да мал бақ!
осы неге биз дереу бир-биримиздин бетимизди тырнауды коймаймыз?
Бул не деген пикир еди?Алде тилек кана ма?
Баримиз пикирмизди билдирип отырмыз.Бакташынында пикири шындыкка келеди
РАсында да журналистеримиз але онша дамымаган,окинишке орай.Бирак бул отпели кезен.Енди тай-тай басып келе жатканына куамыз.Дуниеде кез келген нарсе дамиды.
Карагым! Анг1ме сол оз1н айткан журналистерд1н "дамымаганы" жайында болып тур гой. Кашангы тай-тай басасын! Мешел-рахит болсан да енд1г1 ек1 аякка каз-каз туратын кез1н жетт1 емес пе! Куй1п кетт1м гой, туге!!!
Мыналарың енді ұят. Базардағы айқай-шу! Соған қарағанда анау Апарин дегендерің шындыққа жақын адам секілді. Камшат дегендеріңнің сұрақтары да көк долы әйелдің аузынан шыққандай. Кәшат, жауап күтем. Басқаларына жауап беріпсің ғой!
Кәмшатқа тиіспеңдер! Апариннен де, латыштан да сұхбат алу - ол нағыз журналистика. Ол өзінің кәсіби қызметін адал атқарып отыр. Егер, Апарин туралы қазақ зиялыларынан пікір алса, онда ол аса маңызды болып шықпас та еді. "Айқында" Кәмшат пен Сәуле Әбединовадан басқа оқитын кім бар, айтыңдаршы? Екеуі де жанын салып жазады. Ал, олай жаза алмайды екенсіңдер, күйе жағуға әуестенбеңдер!
Бұл жерде екі мәселе бар. Біріншісі - Апарин секілділердің ішінде қашанда ит өліп жатады.Олардікі күнімдік қана. Ауыл айнала беріп, алашқа тас ататыны да содан. Ең сорақысы, соны біздің миғұла билік түсініп отырған жоқ. Толып жатқан "медиалар" мен "холдингтердің" басында осындай арам ойлы орыстар мен орыс тілді дүбаралар отыр. Қазақ БАҚ-тарының кедей болатыны да сондықтан. Мысалы Камшат жұмыс істейтін "Айқынның" тілшілерінен "Литер" журналистерінің көп айлық алатынын басқалар білмесе де, журналшы қауым жақсы біледі. Және бұл үрдіс барлық БАҚ-тарға тән. Бұдан не түюге болады? Қазақ журналистері өз елінде өгей. Соған қарамастан, қазақтың мәселесіне келгенде алдымен басын бәйгеге тігетіндер сол бейшаралар. Әйтпесе Апарин ауып сөйлеп отыр деп депутаттар неге шу көтермейді? Осы тұрғыдан келгенде Апариннің аузына тұмылдырық кигізбесе де, тәубесіне түсірген Дәурен мен Камшатқа тек алғыс қана айту керек.
апаринді сотқа беру керек.
Осы маселенi Апарин емес, бiр казак котергенде баскаша ой айтар ма едiк? Рас,отiнiз жарылып кетсе де айтайын,казак газеттерi (мемлекеттiк) сын котермейдi. Оте нашар. Неге дейсiз бе? Олардын жазатыны: казак экономикасы катты карыштап дамып келедi,бiлiм мен гылым алемдiк денгейде, армиямыздын жагдайы тандай кактырардай, зан орындары мен соттар адiлеттi,нурлы мекенде нурдай шалкып журiп жатырмыз! Кыскасы- отiрiктi шындай, шынды кудай ургандай жазады. Оны есi дурыс,козi ашык адам оки ма? Журналистердiн кобi сауатсыз-надан екенi рас,iзденбейдi,такырыпты зерттемей жазады. Бояусыз шындыкты жазындар.Сiздер алi 50-60-шы жылдардын манайында калып койгансыздар. Казак баспасозi томен дегенге ашуланбаныздар,одан да онын рейтингiн котеруге тырысыныздар.Сонда iздеп окитын боламыз. АЙЫМЖАМАЛ.
Оте дурыс айтасыз!Кашанда шындыкты мойындау керек.Биздердики тек жалган мактанды сатып алып жаман уренген.
Мәселені түсінбедіндер. Егер Апарин қазақша біле отырып, оқи отырып, сынаса сөз басқа. Қазақша білетін сіз сынасаныз түсінер едік. Ал, ол білмейтін, түсінбетін қазақ БАҚ-тарын жамандап, сын айтып отыр. Бұл дегеніңіз ақымақтық, бассыздық.
Қазақ БАҚ-тарының әлсіз екені бәрімізге белгілі. Мына осы ақпараттық порталдың өзінен " Анамды бауыздадым", "қазақ тұяқ серіппей кетеді" деген құлаққа түрпідей тиетін, мәтіні тақырыбына сәйкес келмейтін мақалалар баршылық.
Қай халық болса да, мықты журналистер табылады. Біздегі қалыптасқан қазіргі жағдайдан туындаған ахуал бұл. Әрине, журналистерге ізденіс қажет. Қазақ тілі мемлекеттік тіл болғанымен, оппозизициялық газеттерден басқаның бәрі биліктің қолынан "жем" жеп отырғандар. Оларды билікке қарсы, шынайы мақала жазады деп мүлдем ойламаймын.
"Бас жарылса бөрік ішінде",- дегендей Апариннің айтқанын Кәмшат бізге не себепті беріп отырғанын түсіну қиындау, Тура 20-жылдан асты ел ішіндегі газет, журнал теле-радио сын көтермейді. Аудандық, облыстық газеттердің орысшасын оқып "керек емес, жалған" мақтанышқа көңіл толтырасың. Бір апта өткен соң соның "переводы" келеді.Жазатындары:
-Бәленбай Түгенбаев әлеуметтік нысанада (Аурухана, балалар үйі, мүгедектер үйі т.б) болып ТАУДАЙ сыйлық берді. Қалтасынан бергендей қол соғу.
Ал Апарин шындықты айтқаны үшін айыпты ма? Әлде сыртқа шығарғаны үшін бе?
Қарағым деп бастап біреу жазыпты ғой, бөлек ел болғанымыз 20 жыл болды енді шынында мешел болмасақ қозғалу керек қой,Бақташы мен АЙЫМЖАМАЛ өте дұрыс айтқан.
Ал Камшат Апаринмен әңмесі арқылы ұлт араздығын өзі туғызғысы келіп тұрған сияқты, "Апарин мырза тілің қышымай, айтатыныңды үйде айт, басқа жерде артық болады",- деп үйден шығарда үйретіп шығарайық ендеше.
Апаринді айыптамай,айтылмайтын айла іздеу керек АҒАЙЫН.
Ол үшін:
Жазамын дегенге ерік беру керек.
Білә, кімнің аузына қақпақ боласыңдар?! Ол аздай, исчо, бір-бірімізбен қырықпышақ боламыз. Апариннің қазақша түсінетіні рас болса, "я же про это и говорил" деп отырған шығар, шешесс. Просты, повыд бермейік ондай порожняк айтуға біз туралы. Болды... өзімізден бастайық та бәрін. Әркім өзінен...
Пы.Сы. Білә, сосын, анау не порожняк төменде тұрған?! Математикалық есепті шешіңіз дейтін. Ипааать, типі, мында, санға санды қоса алмайтын дебил пікір жазад. Шешімі жоқ он төрт формуланың бірі болса, бір сәрі, мыналарың ешқандай функционалдық маңызы жоқ дүние ғой. Алыптастаңдар нах, жұртқа күлкі болмай.
Арасына орысша создеринди тыкканынды озиндик стилин деп тусине кояйык,бирак,озимизден бастайык деп аяктамау керек еди онда.Озиннен бастагын келсе,орыстарга уксап бокауыз болма!Казак ешкашан ой-пикир алмастарда бок соз араластырмаган,агатай!Мумкин инишекте шыгарсын жазуына караганда.Ким болсанда бир зат уйреттим деп ойлаймын.
Жанагы санга санды косудын себеби:спамдардын кирмеуи,роботтардын жазбауы максатында жасалган.Ягни тири адам жазсын деген максатта.ОЛ болмаса мунда ар турли жарнамалар мен силтемелер туратын такырыпка сайкес емес.
Бар да контр-страйк ойнай бер.Мумкин, сал оскеннен кеин оз пикирин туар.
Осы порталға бірінші кіруім. Контент тым эмоцианалды екен, нах.
Ия, мен қазақтың тарихын, әдебиетін, қала берді, ауыз әбедиетін (Казак ешкашан ой-пикир алмастарда бок соз араластырмаган - осы пікіріңізге қатысты)бір қазақтай білмейтін шығармын, өйткені, қазақ емеспін. Бірақ, марқұм Ақселеу Сейдімбектің қазақы фольклор туралы кітабын оқып едім, Е!
Орыстың орысша ойлап, қазақтың қамын күйттеуі Сіздер (ультра солшыл ұлтшылдар)үшін адам сенгісіз нәрсе сияқты. Білә, бірақ, реті келген жерге (кейде орайы келмесе де) "Францияда тұратындардың бәрі француз! Бізде неге олай емес?" дейсіңдер. Неге мен Қазақстан үшін жанымды бере алмаймын?! Орыс болғаным үшін бе? Сендер шынымен де қуады екенсіңдер, қазақтар! Сендермен сөз таластырғанша, рационалды түрде Ақсайымда картоп екеннім жақсы.
Алакай!Мына жерде улты озге отандастарымыз да отырады екен-ау!
Тобем кокке жетип отыр ана тилимде баска улттын окили бизбен бирге ой-пикиримен алмасып отырганына.Тек онын орыс екендиги рас болса екен.Билмеймин,оган мен катты куманданып отырмын.
Орыс бауырым,расында мен бул жерде казактан баскалар отырады екен деп ойламаппын.Осы себепетн болар,мундагы баримиз тек казак ултына кайгы маселелерди талкылап отырганымыз.Ойткени, мемлекеттин кейбир маселелери тек казак ултына катысты болып калды.Сол маселелрге басты туртки болып турган - казак тили маселеси.Егерде баска улт окилдери сен сиякты казак тилинде оз пикирин билдире алганында,биздин де ангимемелеримиздин матини озгеретин еди.Маселелеримиз ортактасатын еди.Баска улт окилдерине курметимиз одан да бииктейтин еди.Дал осындай сайттарда ашынган казактарды кормеес едик.Жабылып казак,орыс,татар,озбек т.т болып казир алдеги бир газ,бензин,спорт,жолдар маселеси бойынша артурли пикирлер алмасып отырар едик.
Ойланшы бир пас,егер,Ресейде де татарлар болсын,шешендер болсын орыс тилинде сойлеуге бас тартып,орыстармен де оз тилдеринде сойлессе калай карар един?ОЛардын тагы да оз мемлекеттери жок кой.ОЛардын алде де осы арекеттерин тусинуге де болар еди.Ал биздеги орыстардын жагдайы мулдем баска гой.Олардын орыс тилинде сойлейтин мемлекети бар,ягни тандау мумкиншилиги.Дегенмен мен сенин казакша сойлегенине катты куанып отырмын.Кордин бе,казакты маз кылу оп-онай.Жай гана казак тилинде сойлесен,жас балаша маз болып,колындагы бар ойыншыгын бере кояды.Казирги танда биз сиякты казакты ениретип отырган маселе - тил маселеси.Бул маселе шешилмей,осылай ойбайлаганымыз - ойбайлаган.
Мынадай екі сөзінің бірі орысша дүбәрәләрді кіргізеңдер форумға.
Білә, форумшыл бола қалуын...
Не ғой, маған негізі, осы қандайма бір нәрседен культ жасау ұнамайды. Неғып, Абай.кз сайтынан қазақтың бар мұң-мұқтажын жоқтайтын, қала берді, ұлық мессия міндетін алған ресурс жасаймыз?! Бұл бар болғаны, өзіндік ұстанымдары бар, белгілі бір мүдделі топтардың ықпалындағы ақпараттық портал ғана. Менің орыс болсам, бұл сайтқа кіруге хақым жоқ па екен?! Неткен радикализм! "Қазақ!", "Қазақы мүдде!" деп жүргендер өз-өздерін бүкіл әлемдік қоғамдастықтан бөле жара қарап, өздерін резервацияда ұстап жатқандай көрінеді маған. Ия, қазақтардың тамыры Ұлы Көк Түркіден тамыр тартады. Бірақ, кім сенің өткеніңе қарап бүгініңді сыйлайды?! Өз арамызда өкемдік танытып, бір-бірімізді жер қылуымыз түпсанадағы белгілі бір комплекстердің салдары екенін білмеймізде ғой... Бірің өліп, бірің қал, шешесс! Бәрібір біздің ұрпақтан оңдырымды ештеңе шықпайды. Қан жаңаруы керек. Біздің ең жасымыздың өзі Совет адаиының ұрығынан жаралған. Тыныштық керек. Әсемқұловты оқыңдар!
Биліктің ырқындағы басым көп санды қазақтілді газеттердің тым сапасыздығы ғана емес, олардың өтірікті шындай, ақсақты тыңдай жазатыны белгілі. Мысалы Егемен Қазақстан, Қазақ әдебиеті, Анатілі, Айқын, сондай-ақ обылыстық, аудандық, ауылдық газеттердің бетінен жібі түзу бірдеңе оқу да мүмкін емес. Олар ауырдың астымен, жеңілдің үстімен жүргенді қалайтын жалпақшешей, жезөкше газеттер. Осынау жезөкше газеттерге шығындалған қаражаттан құрылыс салынса, ол бір жүз қабатқа жетер еді-ау! Осынау жезөкше газеттердің қазақтың уақытын алуын есептесең, мың жылға жетер еді-ау! Осынау жезөкше газеттердің қазақты алдауы мен ұрпақ санасын улауын есептесең миллион жылдық түрме жазасы да аздық етер еді-ау! Бұлай емес деушілер табылар. Бірақ бұл шолақбелсенділер өз артына қарамайтын, шындықтан қорқатын бірдеңелер екені баршаға белгілі және олардың аталмыш газеттерді өздері де оқығысы келмейтін да анық.
- Әлдекім
КІМ ҚАЛАЙ АЙТСА ДА, БІЗДІҢ ЖУРНАЛИСТЕРДІҢ ІЗДЕНБЕЙТІНІ, ТАЛПЫНБАЙТЫНЫ ШЫНДЫҚ ҚОЙ, АҒАЛАР! ОЛАР ЕКІ АУЫЗ СӨЗДІҢ БАСЫН ҚҰРАЙ АЛСАҚ БОЛДЫ, МАҚАЛА ЖАЗҒАН ДЕГЕН ОСЫ ДЕП ОЙЛАЙДЫ. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕ ҒАНА ҚЫЗЫЛСӨЗДІ БОЛМАЙ, СІЗДЕР ДЕ ОРЫС ТІЛІН ЖӘНЕ БАСҚА ТІЛДІ ҮЙРЕНСЕҢІЗДЕРШІ. КӨП ОҚЫҢЫЗДАР, ОЙ-ӨРІСТЕРІҢІЗДІ ЖЕТІЛДІРІҢІЗДЕР. СОНДА КӨП НӘРСЕГЕ КӨЗДЕРІҢІЗ АШЫЛАДЫ, ҚАЗІРГІ БІЛДІМ ДЕП ЖҮРГЕНДЕРІҢІЗДІҢ БӘРІ НОЛЬ ЕКЕНІН КӨРЕСІЗДЕР ЖӘНЕ СОЛ ЖАҒДАЙДА ҒАНА БАСҚА ТІЛДІ ЖУРНАЛИСТЕР СІЗДЕРМЕН САНАСАТЫН БОЛАДЫ, ОЛАРҒА ӨЗДЕРІҢІЗДІҢ ҚОЛДАРЫҢЫЗДАН БІРДЕҢЕ КЕЛЕТІНІН СОНДА ҒАНА ДӘЛЕЛДЕЙ АЛАСЫЗДАР.
Пікір алынып тасталды!
Пікір алынып тасталды!
Пікір алынып тасталды!
Ауылдан ұят болды дегендей, Кәмшат пен С. Әбединовалардан ыңғайсыз болды. Олар өздерін аспан тіреп тұрғандай сезініп жүр еді, мында олардың да езуін тіліпті. Олар да өздерін газет шығарып жүрміз деп ойлайтын шығар.Неменемнің Айқыны екенін білмей-ақ қойдым. Алаш айнасын оқыңдаршы, нағыз білә-нің астында қаласыңдар! Қай минусымды айтайн енді!
Алдымен, Кәмшат қарындасыма рахмет айтып алайын.
Сосын, қазақ газеттерін сынаушылардың назарына: Апаринге қатысты даулы мәселе бойынша журналистік ұшқырлық танытып екіжақты жедел сұхбат ұйымдастыра қойған Кәмшаттың орыстілді тілшілерден кемдігі қайсысы?
Әрине, қазақтілді басылымдардың сапасы туралы, тартымдылығы туралы айтқан сындарыңыздың көпшілігін мен де құптаймын. Бірақ, оның "Алтын Орда", "Жас қазақ", "Алаш айнасы", "Айқын", "Жас Алаш", "Ана тілі", т.б қатысы аз. Сіздердің сындарыңыз мемлекеттің қаржысымен шығарылатын облыстық, аудандық газеттерге қаратып айтылса орынды. Ол жерде ашық бәсекелестік жоқ, журналист жазса да, жазбаса да белгілі жалақысын алып отырады, газет облыс әкімшілігінің күштеуімен таратылып жатады. Осыдан кейін қандай іздену болсын? Жалқау адамның күн өлтіруіне таптырмайтын орын. Мен біраз жылдар Ақмола, сосын Қарағанды облыстық газеттерінде жұмыс істедім, сеніңіз-сенбеңіз бір жылда бір зерттеу, талдау материал бермейтін журналистерді көзім көріп жүрді. Осыдан кейін газет қайдан оңсын? Бір ескертетіні, жергілікті жердегі жалғыз газет болған соң, оған білдей ғалым да жазады, білгір маман да жазады, әрине түрлі шатпақшылардың шимаулары да жүреді, онсыз бола ма. Сондықтан, сыпыра жамандамай, құнға тұратын жерін де көрсете кетіңіз.
Бірақ, бұл солай екен деп апариндердің айтағына айқай қосқандарыңызға жол болсын!Оларға қазақты, қазақ газеттерін сынауға ешкім құқық берген жоқ!
Сабырбай
Кайдагы журналистик ушкырлык,кайдагы жедел сухбат айтып отырганыныз.Будан бир ай бурынгы макала гой ангимеге аркау кылып отырганы.
сіз қандай газетті оқып жүрсіз?
Апариннин сухпаты будан бир ай бурын Латвиянын "Вести Сегодня+"газетинде берилген.
Алакай!Мына жерде улты озге отандастарымыз да отырады екен-ау!
Тобем кокке жетип отыр ана тилимде баска улттын окили бизбен бирге ой-пикиримен алмасып отырганына.Тек онын орыс екендиги рас болса екен.Билмеймин,оган мен катты куманданып отырмын.
Орыс бауырым,расында мен бул жерде казактан баскалар отырады екен деп ойламаппын.Осы себепетн болар,мундагы баримиз тек казак ултына кайгы маселелерди талкылап отырганымыз.Ойткени, мемлекеттин кейбир маселелери тек казак ултына катысты болып калды.Сол маселелрге басты туртки болып турган - казак тили маселеси.Егерде баска улт окилдери сен сиякты казак тилинде оз пикирин билдире алганында,биздин де ангимемелеримиздин матини озгеретин еди.Маселелеримиз ортактасатын еди.Баска улт окилдерине курметимиз одан да бииктейтин еди.Дал осындай сайттарда ашынган казактарды кормеес едик.Жабылып казак,орыс,татар,озбек т.т болып казир алдеги бир газ,бензин,спорт,жолдар маселеси бойынша артурли пикирлер алмасып отырар едик.
Ойланшы бир пас,егер,Ресейде де татарлар болсын,шешендер болсын орыс тилинде сойлеуге бас тартып,орыстармен де оз тилдеринде сойлессе калай карар един?ОЛардын тагы да оз мемлекеттери жок кой.ОЛардын алде де осы арекеттерин тусинуге де болар еди.Ал биздеги орыстардын жагдайы мулдем баска гой.Олардын орыс тилинде сойлейтин мемлекети бар,ягни тандау мумкиншилиги.Дегенмен мен сенин казакша сойлегенине катты куанып отырмын.Кордин бе,казакты маз кылу оп-онай.Жай гана казак тилинде сойлесен,жас балаша маз болып,колындагы бар ойыншыгын бере кояды.Казирги танда биз сиякты казакты ениретип отырган маселе - тил маселеси.Бул маселе шешилмей,осылай ойбайлаганымыз - ойбайлаган.
Пікір алынып тасталды!
Қазақ баспасөзінің кемшілігі көп екені рас. Оны мойындау керек. Бірақ оны қазақша басылымдардың бәрін оқып-біліп жүрген білікті адам айтса, дұрыс қабылдауға болар еді. Ал қазақша су сұрап іше алмайтын Апариннің айтқаны неге намысымызға тимеуі керек? Ешкінің арманы сияқты ("Кім сойса да, қасапшы сойса екен, қиқаламай..."), сынды да білетін адамның айтқаны жақсы. Салман
БАҚТАШЫ: МЕН КӘМШӘТТЕ ШАРУАМ ЖОҚ, ПІКІРДІ ЖАЛПЫ ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫНА ҚАТЫСТЫ БІЛДІРДІМ.ОЛ ПІКІР КӘМШӘТТІҢ МАҚАЛАСЫНАН ТУДЫ. "Осы маселенi Апарин емес, бiр казак котергенде баскаша ой айтар ма едiк?" оЛАЙ БОЛҒАНДА, ҚАЗАҚ ОНЫ БАЙҚАМАУҒА ТЫРЫСАДЫ. Тіпті, мақаланы танысына, жерлестігіне қарай іріктейді.Елдегі кәзіргі БАҚтың он-ақ пайызы қазақтардың үлесінде екенін жазып жариялата алмай қойғанмын.Кәзір енді "Жас алаш" бастап соған көздері енді жетіп отыр. Осыдан 3-4 жыл бұрын қозғалғанда, мәселе де сол мерзім бұрын шешімін табар еді. Енді ештен кеш жақсыға мойынсұнамыз.
Латыш журналиси сухбатты бир ай бурын алган, ал откен аптада газетте жариялаган! Содан басталган бар шу! анау редактор да мунын Казахстанга жететинин кутпеген сиякты... Сыртта жургенде де, елди, елдин азаматтарын, ариптестерди каралауга болмайды!
Бул каралау емес,накты жагдай гой Казахстаннын акпарат кенистигиндеги.Шындыкты мойындау керек,тузелу керек,отирик мактана бермей "бизде бари жаксы" деп."Ауруын жасырган оледи" дегенди умытпайык.Осындай шынайы пикирлер кобеймей жонделу киын,кайта отирик мактагандардан сактану керек!
Дұрыс айтасыз!
Егер, сұхбат беруші нақты бір қазақ өкілі болғанда, онда да белгілі бір кланның өкілі болғанда, дәл мұндай қарсы пікірлер көп жазылмас еді. Өйткені бірде-бір журналист (қазақ)не сұхбат беруші мұндай ашық сынға не ойға бармас еді не біреудің атын атап түсін түстеп жазбас еді. Өйткені, біз - өте жалтақ, шындықтан қорқақ, өзімізді жалпақ ортада ақымақ етіп көрсеткіміз келмейді.
!
Абай болайық!
Осы бiз неге Бельгердiн жазгандарын бас алмай окимыз? Апта аягында КТК беретiн "Портрет недели"-дi (Артурдi) нагашымызды куткендей кутемiз? Себебi олар ащы болса да айналамыздагы БIЗДIН, туп-тура бiздiн омiрiмiз туралы айтады, жазады. Жане маган ылги да осы адамдардын сорлы казакка жандары ашып туратын сиякты. Тындап, окып корiнiздершi. Халыктын жан жарасын тап осылай айтып, жазып жаткан казактар жоктын касы. Жазса да, айтса да сылап-сипап кана, атын атап тусiн тустемейдi."Сiз, тугенше,"- деп тура каскаймаган сон жаздын не, айттын не! Кулдык психология, жагымпаз-саткындык канымызда бар ма екен деп коркамын. Кешегi Ел басымен кездескен зиялы кауым да телевизорга телмiрген халыкты жерге тыкты гой! Осынын озi коп жайдан хабар берiп тургандай маган.
АЙЫМЖАМАЛ.
Кулдык психология, жагымпаз-саткындык канымызда бар ма екен деп коркамын.
---------------------------
Жоқ, қанымызда жоқ, қазақ ежелден биліктің бетіне айтып келген халық болатын. Құлдық психологияны билік осы 20 жылда халықты алдап, зорлап, мәжбүрлеп, қорқытып, кіріптар етіп жүріп қалыптастырды.
- Анахарсис
Пікір қосу