Düysenbi, 16 Jeltoqsan 2019
Şınnıñ jüzi 9857 0 pikir 30 Mamır, 2016 sağat 14:56

QAZAQSTAN 114 MEMLEKETKE QARIZ

Sorımızğa qaray, bügingi tañda Qazaqstan Respublikası 114 memleketke qarız eken. 2015 jıldıñ 31 jeltoqsanına deyingi mälimet boyınşa Qazaqstannıñ sırtqı qarızı 153,5 milliard dollar bolıptı. Mäselen, Özbekstan Respublikası birde-bir memleketke qarız emes. Birneşe memleketti asırauğa jetetin osınşama qıruar qarız qanday igilikterge jwmsaldı? Tek Qıtaydan alğan qarızımız 18 milliard dollar eken. Elimizde ärbir jaña tuğan näreste 10 mıñ dollar memleketke qarız. Masqara emes pe? Osınşama köp qarız el müddesine jwmsaldı ma, älde jeke qaltalarğa qwyılıp ketti me? Mwnı qazirgi bilik saltanat qwrıp twrğan kezde zertteu, jarıqqa şığaru mümkin emes ekenin özderiñiz bilesizder.

Ötken senbide, yağni, 21 mamır küni tek Almatı qalasında Qazaqstan jerin şeteldikterge satuğa, jalğa beruge qarsı köşege, şamamen 15 mıñnan astam adam şıqsa, sonıñ 2 mıñnan astamı qolı arqası qayırılıp, wstaldı, qamaldı. Solardıñ işinde 43 jurnalist bar eken. «Jas Alaş» gazetiniñ bas redaktorı Rısbek Särsenbaydan bastap, keybireuleri 42 mıñ teñge köleminde ayıppwl tölegen. «Bilikti küşpen basıp aludı nasihattadı» degen sıltaumen belgili änşi-sazger Janat Esentaevtan bastap, Talğat Ayan, Erdan Başanov, Maks Boqaev, Sağınğali Qapizov, Qabaydolla Şolaq sekildi adamdar bir jarım jıldıq nemese odan da joğarğı kölemdegi qılmıstıq jauapkerşilikke tartılğalı jatır.

Bwrın da ayttıq, qazir tağı da qaytalayın. Elimizde demokratiya – «jemokratiyağa», ekonomika – «jekonomikağa», deputattardıñ köpşiligi «jeputatqa» aynalıp ketti. Sondıqtan mwnday mäselelerge biz bey-jay qaramauımız kerek.

Eñ alğaşqı jiında jer turalı qwrılğan komissiyanıñ 11 müşesi ğana «jer şetelge satılmasın jäne jalğa berilmesin» degendi qoldadı. Al bizge qarsı dauıs kötergenderdiñ sanı 59 adamğa jetti. Biraq biz alğan bağıtımızdan qaytpaymız. Eger şındıq aşıq türde moyındalmasa, jer müddesi turalı köterilis te toqtamaydı. Mwnı biliktiñ soyılın soğuşı keybir komissiya müşeleri bilui kerek. Komissiyanıñ ekinşi jiınında 59 adamnıñ keybireuleri şındıqqa qaray bet bwrğanın da nazarda wstağanımız jön.

«Jer Qazaqstan azamattarına da satılmauı tiis. Biraq jalğa beruge boladı» dep jatırmız. Tek bir mäseleni qatañ türde eskeruimiz kerek. Bügingi tañda 24 mıñ qazaq qızı qıtay jigitterine twrmısqa şığıptı. Qızdarımızdıñ bwl ürdisi ülken deñgeyde jalğasıp jatır. Bolaşaqta Qazaqstan azamatşasına üylengen qıtay küyeubalalar san milliondağan gektar jerdi jalğa alıp, qıtay qwdalardı qaptatsa qaytemiz? Sondıqtan aralas nekeli adamdardan keletin qauipti jer turalı zañğa endiruimiz qajet.

Jaña Orazalı Säbden öte jaqsı ayttı. Ol bizdiñ ekonomikamızdıñ qiır-şiırın jäne problemaların öz jüreginiñ eleginen ötkizgen azamat. Sondıqtan onıñ wsınısın bastı nazarda wstap, sonıñ töñireginde jwmıs jasauımız kerek.

Tağı bir mäsele: «Üş twğırlı til» de memlekettik tildi joyudıñ jäne qazaq wltın joyudıñ töte jolı. 

Men jer müddesimen şwğıldanatın komissiya müşelerine mınaday bir şumaq öleñ arnadım:

Şındıq şıñına bet bwra alsañızdar, sau bolıñızdar,

Esekter şığa almaytın tau bolıñızdar.

Jerdi şetelge satuğa, jalğa beruge,

Jäne öz adamdarımızğa satuğa da,

Bitispes jau bolıñızdar!

Äumin!


Mwhtar Şahanov

(28 mamırdağı jer turalı komissiyanıñ üşingi otırısında söylegen sözi)

Abai.kz

0 pikir