Düysenbi, 21 Tamız 2017
Mäñgilik el 966 5 pikir 18 Säuir, 2017 sağat 15:13

Janarbek Äşimjan. Wltqa tastalğan wran

 

 

Wltqa tastalğan wran

 

El Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ küni keşe jariyalanğan «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasın astın sızıp otırıp üş qaytara oqıp şıqtım. Sosın «bwl tek maqala emes, kelesi kezeñdegi wlttıq damuımızdıñ twğırnaması!» dep qabıldadım. «Ideologiya joq!» degen söz jii aytıladı, meniñşe, endigi jerdegi ideologiyalıq bağıtımız osı qwjatpen tikeley baylanıstı bolu kerek! Bwl – äbden pisip-jetilgen, el kütken eñ iri oqiğa!

Täuelsizdigimizge şirek ğasır boldı! Dünie-diirmenniñ üstiñgi tası bir rette aynalmağanmen, astıñğı tası şır aynalıp, qwmsağattay qwbılıp twr. Esik-terezeni tars bekitip alıp, sırtpen baylanısın üzgen elderdiñ üzeñgi bauı bırt-bırt üzilip jatır. Al, esik-terezeni aşıq-şaşıq tastasañ aulañ jın-jıbırğa, sayasi aqılmandarğa, opa-dalapqa şılanğan pop-mädeniet pen diñkeñdi qwrtatın türli dini qauımdarğa tolıp ketedi. Ärine, Qazaqstan — tört qaqpasına küzetti mıqtap qoyıp, älekedey jalanğan älemmen aşıq baylanısqa tüsip jatqan el. Osınday «bara jatqannıñ baltasın, kele jatqannıñ ketpenin» alatın osınday jahandanu jağdayında «alıptardıñ oyınına» jwtılıp ketpey, eldik twtastıqtı saqtay otırıp damudıñ negizgi alğışartı – Elbası aytqan «Wlttıñ ruhani  kodı»! Bwl – bwğan deyin aytılmağan, bälkim, uaqıt pen keñistik aytqızbağan tıñ mäsele. Memleket basşısı osı közqarası arqılı jaña tarihi kezeñniñ bastalğanın sezindirdi.

Prezident: — Jañğıru ataulı bwrınğıday tarihi täjiribe men wlttıq dästürlerge şekeden qaramauğa tiis. Kerisinşe, zamana sınınan sürinbey ötken ozıq dästürlerdi tabıstı jañğırudıñ mañızdı alğışarttarına aynaldıra bilu qajet. Eger jañğıru eldiñ wlttıq-ruhani tamırınan när ala almasa, ol adasuğa bastaydı. Men halqımnıñ tağılımı mol tarihı men ıqılım zamannan arqauı üzilmegen wlttıq salt-dästürlerin aldağı örkendeudiñ berik diñi ete otırıp, ärbir qadamın nıq basuın, bolaşaqqa senimmen bet aluın qalaymın, — dep kesip ayttı.

Rasında, ötken tarihımızğa tas atıp, ğasırlar boyı babadan balağa miras bolıp kele jatqan dästür-salt pen ädet-ğwrıptarğa sanasındağı dini wstanımdarın qarsı qoyğan dümşeler men «säldelilerdiñ» sänimizdi qaşırıp twrğanı ayday aqiqat!

«HHİ ğasırdağı wlttıq sana turalı» attı birinşi bölimdegi altı tarmaqtıñ altauı da – endigi Täuelsizdik ideyasınıñ belağaştarı bolu kerek. «Bäsekelik qabilet», «Pragmatizm», «Wlttıq biregeylikti saqtau», «Bilimniñ saltanat qwruı», «Qazaqstannıñ revolyuciyalıq emes, evolyuciyalıq damuı», «Sananıñ aşıqtığı» — rasında realizm men pragmatizmniñ bastı qwndılıqtarı bolu kerek.

Al, «Tayau jıldardağı mindetter» attı ekinşi bölimniñ negizgi twğırı – wlttıq patriotizm! Aşığın aytu kerek, bizde patriottıq sezimdi wştau bağıtında sağat sayın, sät sayın nebir jobalar jasaluda. Biraq, sonıñ deni alaulatıp jalaulatqan nauqanşıldıq, qwmırağa otırğızğan jasandı gül sekildi äser qaldıratının nesine jasıramız?!.

Nwrswltan Äbişwlınıñ: «Men «Tuğan jer» bağdarlamasın qolğa aludı wsınamın. Bağdarlama nege «Tuğan jer» dep ataladı? Adam balası – şeksiz zerdeniñ ğana emes, ğajayıp sezimniñ iesi. Tuğan jerin qayda jürse de jüreginiñ tübinde äldilep ötpeytin jan balası bolmaydı.

Babalarımız ğasırlar boyı wşqan qwstıñ qanatı talıp, jügirgen añnıñ twyağı tozatın wlanğayır aumaqtı ğana qorğağan joq. Olar wlttıñ bolaşağın, keler wrpağın, bizdi qorğadı. San taraptan swqtanğan jat jwrtqa Atamekenniñ qarıs qadamın da bermey, wrpağına miras etti. Sondıqtan tuğan jerge, onıñ mädenieti men salt-dästürlerine iñkärlikpen atsalısu – şınayı patriotizmniñ mañız­dı körinisi», — degen oyı Qazaq jerinde twratın barlıq wlıstarğa qaratıp aytılğan söz dep qabıldauımız kerek.

Al, älipbi – birneşe jıldan beri mamandardıñ talqısına salınıp, uaqıt ötken sayın ii qanıp kele jatqan mäsele. Rasına kelse, älipbi – qıp-qızıl sayasat. Bizdiñ wlt älipbidiñ älegin san ret bastan ötkergen. Sondıqtan, älemdik köştiñ basında twrğan latın qarpi bizdiñ basımızdı odan sayın azat etpese, mazaq etpeydi!

Qısqası, Elbası maqalasında ädebiet pen önerge, tarihqa, bilim beru isine, turizm, bäsekelestikke qatıstı Ükimettiñ aldına naqtı mindetter jüktedi. Jäne ziyalılardıñ basın biriktirip otırğan Qazaqstan Jazuşılar odağı men Ğılım Akademiyasına, özge de qoğamdıq wyımdardıñ jaña tarihi kezeñdi sezine otırıp, Täuelsizdik ideyası bağıtındağı igi isterdi jüzege asıruğa şaqıruı – wltşıl azamattardıñ iığına artılıp otırğan ülken senim dep bağalağan jön.

«Orağıñ ötkir bolsa, qarıñ talmaydı,

Otanıñ berik bolsa, jauıñ almaydı», — deydi halıq naqılı.

«Bir kisi qazğan qwdıqtan mıñ kisi su işedi», «Jaqsı ömir süru üşin – jaqsı oylau kerek» degen naqıl bar. Al memleket basşısınıñ bas basılımda jariyalanğan maqalası azamat retinde özimniñ jeke basımdı quattı da jaqsı oylarğa jeteledi. Osı jıldar işinde kezeñ-kezeñimen türli bağdarlamalar jüzege asırıldı. Onıñ köbi ekonomikalıq-äleumettik, sayasi salmağı basım dünieler boldı. Al, «Bolaşaqqa bağdar: Ruhani jañğıru» — erneuinen jel gulep, aulasın alabota qaptap ketken ideologiyalıq keñistigimizge qan jügirtetin, bolaşağımızğa bağıt silteytin, wlttığımızdı saqtauğa şaqır­ğan WRANDAY äser etkenin jasırğım kelmeydi…

Rasında, bwl – wltqa bağıttalğan Wran!

Janarbek ÄŞİMJAN, Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarma törağasınıñ orınbasarı, Almatı qalalıq Qoğamdıq keñesiniñ müşesi

 

Ozıq oydıñ jemisi

Elbasınıñ «Egemende» jarıq körgen maqalası bärimizdiñ kökeyimizde jürgen arman-maqsattıñ üstinen döp tüsti desek, artıq aytqandıq emes.

Ol tildi ayttı, dildi ayttı, dindi ayttı. Qısqası, täuelsiz elge kerekti dünieniñ bärin tügendep, eldiñ erteñgi ömirine naqtı jospar jasadı. Wlttıq sananıñ qalıptasıp, odan äri damuın jik-jikke bölip, jwrttıñ jüregine jılı tietin joldardı körsetip otır.

Sonıñ işinde, maqaladağı «Tuğan jer» bağdarlaması bir künniñ emes, birneşe jıldarğa sozılğan kemeñger oydıñ, swñğıla sananıñ jemisi ekeni aqiqat. Ölketanu men abattandıru jwmıstarı jäne tarihi eskertkişter men mädeni nısan­dardı qalpına keltiru şaraların qazirden bastap qolğa almasaq, «ättegen-aylap» qaluımız da mümkin. Sol sebepti, Elbasınıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında aytılğan mindetter men tapsırmalardı erteñge qaldırmay, büginnen bastap jabıla orındauğa tiispiz. Bwl – älemdegi eñ damığan 30 eldiñ qatarına kiruge birden-bir kepil.

«Patriotizmniñ eñ jaqsı ülgisi orta mektepte tuğan jerdiñ tarihın oqudan körinis tapsa igi. Tuğan jerdiñ ärbir sayı men qırqası, tauı men özeni tarihtan sır şertedi. Ärbir jer atauınıñ törkini turalı talay-talay añızdar men äñgimeler bar. Ärbir ölkeniñ halqına suıqta pana, ıstıqta saya bolğan, esimderi el esinde saqtalğan birtuar perzentteri bar. Osınıñ bärin jas wrpaq bilip ösuge tiis», – dedi Elbası. Maqalada aytılğan osı joldar­dan-aq Nwrswltan Nazarbaevtıñ tuğan jerge degen ıstıq ıqılasın, zor mahabbatın añğaruğa boladı emes pe?!

Endeşe elin süygen Elbasımız barda bizdiñ de ayanıp qalğanımız jaramas. Qoldaymız. Quattaymız.

 Qazaqbay QASIMOV, «Ahıska» türik mädeni ortalığınıñ törağası

Abai.kz

5 pikir
Салимжан 2017-04-21 12:47:31
Сіз, Төре - "Кеңес кезіндегі тәрбие алған екі жүзділер, біздер түгел өліп, жаңа буын келу керек. Сонда ғана қоғамымыз түзелуі мүмкін ..." - деп түңілмеңіз. Адам баласы өзгергісі келсе өзгереді. Сол болашақ ұрпақты, салауатты, салихалы жолға салатын, кезінде коммунисттерден "таяқ жеген" біз сияқты "битый волктар" тәрбиелемегенде кімдер тәрбиелейді?! Жастарды бірінші кезекте Отансүйгіштікке, Еңбекқорлыққа, Адалдыққа, Ұлтжандылыққа тәрбиелеуіміз қажет. Мамандық иесі болуға итермелеу керек. Мамандықсыз, жұмыссыз үйінде әкесі мен шешесінің зейнетақысынан тамақ ішіп, мешітте болатын Жұма намазды күтіп, жайнамазын құшақтап жүрген боз өкпе нақұрыс қылып тәрбиелей берсек, онда, түптің-түбінде Ауғаныстаннан да асып кеткен нақұрыс ел боламыз да, шыға келеміз. Бәріде өзіміздің қолымызда. Арамтамақ, жатыпішер балалардың ешқайда да қажеті жоқ!!!!
Төре 2017-04-19 21:11:09
Мемлект идеологиясы болу керек... Ол қандай идеология, кеңес өкіметіндегідей жалған болмау крек... Жалған идеология жалғандыққа тәрбиелейді. Ол адам баласын екіжүздікке итермелейді. Біздер кеңес кезінде тәрбиелендік, сондықтан ішкі ойымыз бен айтпақ пікіріміз екі бөлек. Көбіміз екі жүздіміз, оны мойындағымыз келмейді. Сананы тұрмыс билеген заман... Бұрында қазірде шындықты айтсаң, айтқан адам "алапес" атанады? Сондықтанда ондай мемлекет кері дамыйды? Қазірден бастап осыны қолға алу керек. Ол өте күрделі. Ал біздер түзелмейміз. Кеңес кезіндегі тәрбие алған екі жүзділер, біздер түгел өліп, жаңа буын келу керек. Сонда ғана қоғамымыз түзелуі мүмкін ...
Тілекші 2017-04-19 17:19:07
Соның ішінде, мақаладағы «Туған жер» бағдарламасы бір күннің емес, бірнеше жылдарға созылған кемеңгер ойдың, сұңғыла сананың жемісі екені ақиқат.... Сұңқылдат, шіркін, сұңқылдат! Мырзатай, Бақыткүлдерден озып кетулеріңе тілектеспін!
Төре 2017-04-19 10:48:11
Ей Қазақ, менің түбіме сен жеттің. Ал сенің түбіңе менің бір ұрпағым жетеді! ... Қалмақ данасы айтқан, деген аңыз бар... Анығын бір Алла ғана біледі?
Мәлік Бекарыс 2017-04-19 00:35:15
Латынға көшуді аяқтап та тастаған елдер бар емес пе? Және,біреу емес-бірнеше. Солардың ісін тың бастама,шалт қимыл,батыл шешім,ұлы қадам ретінде қабылдауға болады. Ал,біздің ісіміз қозғалып кеткен көшке ілесу сипатты. Аптап ыстықта пытырлап жанып,лезде сөніп артында күлі де қалмайтын шөліркеген даланың бейшара қурайларындай боп кетті қайран қазақ! Лап етіп мақтай жөнелеміз, осы індеттен қашан,қалай құтыламыз,-білмеймін.

Üzdik materialdar

Ruhani jañğıru

Qanat Äbilqayır. Qarız ben Parız

Abai.kz 3184
Qauip etkennen aytamın

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

N.Qoşamanwlı 8011
Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 23856