Särsenbi, 28 Mausım 2017
19 Säuir, 2017 sağat 22:31 46 - söz 519 1 pikir

«Jaqsılıq jasaymın dep...»

(Tüngi äñgime)

Auıl älde bir wyqısız janğa beymälim tereñ wyqığa ketipti. Qıs ekeş qıs ta bwğan böget bola almaptı. Esesine qalıñ jauğan aq wlpa qardı maqta körpe etip oranıp alğanday. Aragidik keybir itter ğana tau jaqqa qarap öziniñ saqşı ekenin däleldemek bolıp ürip qoyadı. Ötken küni jauğan qar beti ayqış-wyqış izderge tolğan. Mal men itterdiñ izderimen şiırlansa da adamnıñ basqan izderi erekşe sayrap jatır. Keşegi jauğan qar da qanşa tırıssa da izderdi jasıra almaptı. Osınau adam izderine qarap olardıñ qanday adam ekenderin, qanday küy keşip qar basqandarın bayqauğa bolatınday. Tipti keybir alğaşqı izderdi kelesi bir izderdiñ basqanı körinip twr. Iä, ömirde de osınday qanşa ğasır ötse de izderin «qarları» jasıra almağan önegeli taqualar bar deseñizşi. Äytse de biz solardıñ izin önege twtıp basa aldıq pa eken?! Sonıñ biri sonau hijrattıñ üşinşi ğasırınan keyingi jıldarda ğwmır keşken atı beymälim bolsa da zatı mälim Mäkkidiñ taqua qızı edi. Äl-qissa:

Birde Abdulla ibn Ahmäd ibn Bäkir ol turalı bılayşa äñgimeleydi. Äbul-Hasan äl-Mäkkidiñ Mekkede twratın salihalı taqua bir qızı bar edi. Oğan äkesi jılına otız dirham jiberip, sol qız sonımen kün köretin edi. Birde sol Äbul-Hasannıñ körşisi ät-Tämmar degen kisi sol qızğa qatıstı öziniñ basınan ötken oqiğasın aytıp berdi. Sonı öz auzınan körkemdep tıñdalıq.
«Qajılıqqa ketip bara jatqanmın. Körşim Äbul-Hasanğa barıp batasın almaq boldım. Ol mağan aq jol tilep qolıma aqşa wstatıp: «Mınanı Mekkede pälen köşede twratın qızıma ber» - dep amanat tapsırdı. Mekkege kelgende amanattı bermek bolıp älgi taqua qızdı izdey bastadım. Alğaşqıda «taba alsam bolar edi» degen oy kelgen edi. Söytsem eldiñ bäri älgi qızdı tanitın bolıp şıqtı. Qwlşılığı, ğajap minez qwlqı, elge nasihatı, jüris-twrısı bäri de halıqqa añızday tarağan eken. Eşbir jannan sadaqa da kömek te almaydı eken. Mekkeniñ ne bir bayları kirpigin qaqsa qol wşın beruge dayar. Tipti bay bolıp ömir süruine boladı. Biraq ol eşkimnen bir dirham da almaydı. Sosın mağan bir oy keldi. Osınday taqua qızğa aqşalay kömektesip eldiñ ala almağan sauabın alsam, qanday ğajap bolar edi! Äytse de qalay bersem eken? Iä, däl solay beremin. Äkesiniñ jibergen otız dirhamınıñ arasına jiırma dirham qosıp älgi qızğa elu dirham wsındım. Ol aqşanı alğan soñ: «Äkemniñ hali qalay, jaqsı ma?»- dep swradı. Men: «Iä, ärine, sälemi bar» - dep jauap qayırdım. Ol sözin äri qaray jalğap: «Joq, älde dünie jinap, qolın bılğap Alla Tağalamen bolğan körkem qatınasın joğaltıp aldı ma?» - dep swradı. Men sözge tosılıp: «Jo-joq, sol bayağı bäz qalpı» - dedim. Ol közin tömen salğan küyi: «Mına aqşağa siz aqşa qosqanız ba?» - dedi. Men sasıp qalıp: «Iä, onı qaydan bildiñ?» - dep swradım. Ol: «Äkem mağan jılda otız dirham ğana jiberedi. Odan artıq jiberuge onıñ äl-auqatı kötermeydi. Ol taqualıq ömirin özgertip dünie jinauğa kirisse ğana köp qarjı taba aladı. Eger siz äkemniñ dünie jinauğa bet bwrğanın aytqanıñızda men mınanıñ eşbirin almaytın edim. Äytse de mına aqşanıñ bärin qaytıp alıñız!- dedi. Men oğan: «Jaraydı, äkeñ onday bolmağanına qarağanda onda nege barlıq aqşanı qaytarıp twrsıñ qızım?» - dedim. Ol: «Men ne äkemniñ ne özimniñ tapqan tabısınan özge eşbir pendeniñ aqşasın almaymın. Bireudiñ qay jolmen tapqanı belgisiz dünieni men qaytpekpin» - dedi. Men odan sayın sasıp: «Jarqınım, jaraydı endeşe onda otız dirhamın alıp, qalğanın keri bermeymisiñ? – dedim miñgirlep. Ol äu bastağı bäseñ dauısınıñ qalpın bwzbay: «Eger äkemniñ jibergen aqşaların tanığanda olardı alatın edim. Al qazir ol sizdiñ aqşalarıñızben aralasıp ketken ğoy. Sol sebepti ala almaymın» - dedi.

Amal joq, aqşanı bärin keri alıp iştey özimdi qarğap-silep qajılıqtan soñ elge qayttım. Aqşanı tügeldey äkesine bermek bolıp wsındım. Oğan bolğan jaydı tügel bayan ettim. Ol wsınğan aqşanı almadı. «Mına dirhamğa seniñ aqşalarıñ aralasıp ketipti. Endeşe mwnı ala almaymın» - dedi. Men bir jağınan odan sayın tañırqap, bir jağınan özimniñ isime iştey küyip ketip: «Endi men ne isteymin?» - dep swradım. Ol azıraq oylanıp twrdı da: «Eñ dauası kedeylerge tarqat!» - dedi. Men bir jağınan amal tabılğanına quanıp, bir jağınan jaqsılıq isteymin dep zalalım tigenine iştey quarıp sol aqşanıñ bäri kedey-kepşikterge taratıp berdim».

Mwhiddin Isa

Facebook-tegi paraqşasınan

1 pikir
Бәйел 2017-04-22 10:38:51
"Тарқат" пен "тарат" сөзін айыра алмай ма?

Üzdik materialdar

Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 17814
Anıq

Olar qalay bayıdı?

Ruslan Ahmağanbetov 18776