Seysenbi, 19 Jeltoqsan 2017
Mäñgilik el 1671 2 pikir 20 Säuir, 2017 sağat 12:46

EKSPO-2017. Qazaqstannıñ Bangalordan nesi kem?

EKSPO-2017 körmesi turalı jwrt arasında alıp-qaşpa äñgimeler köp-aq. Bwl – Halıqaralıq körme. Qazaqstan «EKSPO-2017» körmesin ötkergennen soñ,  «Jasıl» jäne İT tehnologiyanı damıtu ortalığına aynaluı bek mümkin, - dep jazadı «Vremya» gazeti.

Ras, älemdik täjirbiede bar ürdis. Mäselen, 1993 jılı Korey eliniñ Tedjon qalasında ötken Halıqaralıq körmeden soñ, su jaña «Dedok Innopolis» qalaşığı payda boldı. Bwl Koreya ğılımı men tehnologiyasınıñ qazığına aynaldı.

Esteriñizge sala keteyik, 2015 jılı BWW Bas Assambleyasında söz söylegen Elbası Nwrswltan Nazarbaev, EKSPO-2017 ayaqtalğan soñ, körme aumağında  İT ortalıqtar aşu jäne Halıqaralıq «jasıl» tehnologiyanı damıtu ortalığın qwru kerektigin naqtı bildirdi.

Mısalı, Koreydiñ «Dedok Innopolis» qalaşığında 60 mıñnan astam joğarğı bilimdi maman jwmıs isteydi eken. Olardıñ sapında ğılım doktorları, İT mamandarı bar.

Biz şe? Äueli, «jasıl» ekonomika, «jasıl» tehnologiya Qazaqstannıñ üşinşi jañğıruınıñ negizi retinde qarastırılğan. Tipti, «EKSPO» körmesiniñ 160 jıldıq tarihında Qazaqstan «bolaşaq energiyasın» wsınğan twñğış memleket. Sondıqtan sürinuge äste bolmaydı. Mwnı Ükimet te, bwqara da bilip, tüsinip otır. QR Energetika ministrligi 2030 jılğa deyin balamalı energiya közderiniñ ülesi 1,7 payızdan, 10 payızğa deyin ösetinin aytadı.

Sonımen, Qazaqstanda «jasıl» tehnologiyanı igeruge, energiyanıñ özge közderin anıqtauğa qanşalıqtı mümkindik jasalğan? Bwl turalı sarapşılar ne deydi?

Aynwr Sospanova, QR Energetika ministrliginiñ mamanı

- EKSPO bazasında qwrılatın «Jasıl» tehnologiyanı damıtu Halıqaralıq ortalığınıñ paydalı twstarı köp. Biz 25 jıldıñ şeginde tabiği ressurstardı üdemeli paydalanıp keldik. Biraq, bwl ekonomikanıñ qwldırap, özge de tabiği ressurstardıñ joyıluına äkelip soqtıruı mümkin. Sondıqtan, sudan, jerden, jelden energiya aludıñ joldarın anıqtauımız qajet. Biz «EKSPO-2017» körmesinde Qazaqstan pavil'onında körsetiletin jobalarğa bayqau jasadıq. Köptegen tıñ jobalarğa qol jetkizdik. Bizdiñ ğalımdar, zertteuşiler «jasıl» tehnologiyanıñ mümkindikterin aşatın jobalar äzirledi. Sonday-aq, elimizdegi JOO-da da «jasıl» tehnologiya mamandarın dayındauda. Sondıqtan, Halıqaralıq «jasıl» tehnologiyanı damıtu ortalığınıñ elimizdiñ ekonomikası men ğılımınıñ damuına qosar ülesi köp. Onıñ üstine byudjettik baqılaudağı jaña twraqtı jwmıs orındarı aşıladı.

Ras, «Jasıl» tehnologiyanı damıtu turalı Sospanova hanımnıñ sözderi senimdi. Dese de, «EKSPO-2017» körmesiniñ bastaluına da bar-joğı eki ayday uaqıt qaldı. Köpti mazalaytın swraq, pavil'ondar dayın ba? Ükimet qarauındağı köp organnıñ körmege dayındığı qalay? Olar ne wsınadı? Biz äzirge qalt etken qimıldı bayqamadıq.

Jä, Halıqaralıq «jasıl» tehnologiyanı damıtu ortalığı taqırıbına qayta oralayıq. EKSPO aumağınan Euraziya keñistigin qamtitın aqparattıq tehnologiyalar ortalığın qwru kerek deydi, Şavkat Sabirov mırza. Sözine qarasaq, bwl Euraziya keñistigindegi teñdessiz ortalıq bolmaq.

Şavkat Sabirov, jurnalist:

- EKSPO-2017 aumağında infraqwrılımdıq İT jobalardıñ ortalığın qwru kerek. Bwğan Euraziyada swranıs joğarı. Onıñ üstine bizde tömen QQS, salıq jeñildetilgen jäne barlıq process avtomattandırılğan. Qazaqstanmen äriptestik qwruğa qwlşınıp otırğandar qanşama?.

2011 jılı Prezidenttiñ özi «elektrondı şekara» ornatu mäselesin kötergen-tin. Aqparattıq keñistikti qorğauda, elimiz qazirgidey qarabayırlılıqtan göri joğarı tehnologiyalı äm qwqıqtıq elge aynaluı tiis. Osı maqsatta, EKSPO aumağında İT ortalığın qwru taptırmas mümkindik. Onıñ üstine «Bolaşaq» bağdarlaması arqılı şetelde ğılım üyrenip kelgen köp jastı jwmıspen qamtuğa äbden boladı. «Bolaşaqtıqtardıñ» sapında joğarıda atalğan jobalardı jüzege asıruğa beyil İT mamandarı köp.

Endi eki attam jerde EKSPO-2017 jalauı jelbirep twr. Al bolğanı bes aydan soñ EKSPO körmesiniñ keñselerin ülestiru bastaladı. Bizge Halıqaralıq «jasıl» tehnologiyanı damıtu ortalığı da, İT ortalığı da kerek-aq. Mäsele, mwnı kim jäne qalay jüzege asıradı?

2001 jılı EKSPO körmesin ötkergen Ündistannıñ Bangalor qalası «Silikon jazığın» jasadı. Keyin bwl jerge Google men Microsoft deytin alpauıttar jayğastı. Qazaqstannıñ Bangalordan qay jeri kem? Endigi kezek Astanada. EKSPO köptegen mümkindikterdi alıp keledi degen senimdemiz.

İliyas Aqbay

Abai.kz

2 pikir