Jwma, 28 Säuir 2017
21 Säuir, 2017 sağat 09:52 Din 579 7 pikir

Dindegi konservatizmnen alşaq boluımız qajet

Din isteri jäne azamattıq

qoğam ministri

N.B. Ermekbaevtıñ

İİ respublikalıq imamdar

forumındağı bayandaması

 

Qwrmetti din qayratkerleri!

Qwrmetti forum qatısuşıları men qonaqtarı!

Eñ aldımen, elordamız Astanada ötip jatqan İİ Imamdar forumına qatısuşılarğa öz rizaşılığımdı bildiruge rwqsat etiñizder.

Bwl öte mañızdı kezdesu dep oylaymın.

Qoğamda joğarı ruhaniyat nwrın ornıqtırıp, halıqtı birlikke, beybitşilikke, kelisim men özara tüsinistikke şaqıratın azamattarmen jüzdesip otırğanıma quanıştımın.

Dini qayratkerler osınday is-şaralarda bas qosqan kezde moral'dıq jäne ruhani negizderdi saqtau qajettigi turalı aytadı, sebebi bwl – bizdiñ ortaq mindetimiz.

Sizderdiñ jwmıstarıñızğa öz alğısımdı bildire otırıp, jahandıq qauip-qaterlerge – dini ekstremizmge, fanatizmge jäne terrorizmge qarsı twru jolındağı özekti problemalar men Qazaqstannıñ köpkonfessiyalı halqınıñ ortaq müddesi üşin memleket pen mwsılman dinbasılarınıñ qarım-qatınastarın damıtu joldarı turalı äñgimeleskim keledi.

Forumnıñ oyları, ideyaları men şeşimderi basqa da konfessiyalar ökilderiniñ, twtastay alğanda köpkonfessiyalı memleketimizdiñ barlıq azamattarınıñ qızığuşılığın tudıradı dep senemin.

Qazaqstannıñ güldenui, köptegen faktorlarğa, onıñ işinde dinniñ röli men ornın dwrıs tüsinuge baylanıstı.

Qazaqstan – mwsılman twrğındarı basım el. Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev islamnıñ älemdegi jetekşi dinderdiñ biri ekendigin, onıñ bölinu men öşpendilikke emes, beybitşilik pen birlikke şaqıratının ünemi aytıp jür.

Islamdağı mektepter men ağımdardıñ aluan türli boluına qaramastan, respublikanıñ mwsılman ümbeti qoğamğa qızmet etude birtwtastıq tanıtuda. Sondıqtan memlekettiñ wlttıq-mädeni qwndılıqtar men dästürlerdi, etnosaralıq jäne konfessiyaaralıq kelisimdi saqtauda öziniñ strategiyalıq äriptesi retinde elimizdegi dästürli islamnıñ birden-bir moyındalğan qwrılımı – Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasın köruiniñ tolıq qisını bar.

Dini qatınastar salasın retteytin «Dini qızmet jäne dini birlestikter turalı» Zañda memlekettiñ halqımızdıñ ruhani ömirinde hanafi mazhabı men pravoslavielik hristiandıqtıñ ornı men rölin tanitını naqtı bekitilgen.

Islammen uağızdalatın joğarı qwndılıqtardı ärdayım memleket qoldaytın boladı. Desek te, biz Qazaqstannıñ zayırlı memleket ekendigin  wmıtpauımız kerek.

Qazaqstannıñ zayırlılıq qağidattarı islamnıñ jäne qwqıqtıq alañda äreket etetin barlıq dinderdiñ ruhani mwrasın qwrmetteuge, sonday-aq är adamnıñ dini senimdi tañdau bostandığın qamtamasız etuge negizdeledi.

Memleket basşısı atap ötkendey «...Konstituciyanı, zañdardı saqtau men eldiñ birligin nığaytu mäselelerinde eşqanday bölinuşilik bolmauı kerek».

1990 jılı Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasınıñ qwrıluı täuelsiz memleketimizdiñ jaña tarihındağı mañızdı oqiğa boldı.

Dini basqarmamen osı şirek ğasır işinde basqa da dästürli dinderdiñ ökilderimen konstruktivti dialog ornatuğa jäne  mwsılmandardı biriktiru arqılı islamdıq ilimniñ senimdi jäne dwrıs tüsindiruge bağıttalğan auqımdı jwmıstar atqarıldı.

Etnosaralıq jäne konfessiyaaralıq kelisimdi ilgeriletu, qazaqstandıq patriotizmdi nığaytu, Qazaqstan halqı üşin dästürli bolıp tabılatın adamgerşilik jäne moral'dıq qwndılıqtardı qorğau, qayırımdılıq pen meyirimdilikke negizdelgen gumanizm ideaların bekite tüsu isterinde QMDB tarapınan qolğa alınıp, iske asırılıp otırğan jwmıstar moyındauğa twrarlıq.

Täuelsizdik jıldarında bizdiñ elimizde din salasındağı üderisterdi basqaru jäne dini müddelerdi qamtamasız etu jüyesi jolğa qoyıldı.

2016 jılı Din isteri jäne azamattıq qoğam ministrligi qwrıldı.

Memleket basşısı atap ötkendey, dini konfessiyalar ministrliktiñ kömegimen memleketke qatıstı merzimi jetken mäselelerdi şeşe aladı.

Ministrlik dini ahualğa monitoring jürgizip otıradı, biraq memleket dini birlestikterdiñ dini-kanondıq äreketterine aralaspaydı.

Uäkiletti organnıñ negizgi mindeti kanondıq jäne dini mäselelerdi zertteu emes, dini birlestikterdiñ qızmeti üşin jağday jasau, sonday-aq din salasındağı twraqtılıqtı saqtau.

Ağımdağı jılğı 15 aqpanda ministrlik pen QMDB arasında «Özara ıntımaqtastıq turalı Kelisimge» qol qoyıldı. Bwl memleket pen müftiyat arasındağı baylanıstıñ deñgeyi men ıqpaldasuın aytarlıqtay arttıratını anıq.

Dini wrandı jeleu etetin  ekstremizmge jol bermeu, dini ilimderdi sayasilandıruğa qarsı twru, jat jalğan dini közqarastar men idealardı qoğamğa tıqpalauğa qatıstı memleket pen müftiyattıñ wstanımı birdey.

Qazirgi tañdağı qoğamdıq swranıstarğa säykes bolu üşin otandıq mwsılman dini qızmetşileriniñ bedeliniñ joğarı boluın qamtamasız etudiñ qajettigin osı auditoriyada aytuğa boladı. Osığan oray, memleket imamdarğa qoldau körsetudi, olardıñ käsiptik deñgeylerin arttırudı qolğa aldı.

Ärine, biz meşit imamdarınıñ şeşilmegen materialdıq jäne äleumettik mäseleleriniñ bar ekendigin bilemiz.

Qordalanğan mäselelerdi şeşu üşin uaqıt qajet.

Men ministrliktiñ osı mäselelerdi şeşumen aynalısıp jatqandığına jäne onı birlesip şeşetinimizge sendirgim keledi.

 

Qwrmetti forumğa qatısuşılar!

Prezidenttiñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında aytılğan tuğan jerge, onıñ mädenieti men salt-dästürlerine degen ayrıqşa közqaras − bwl kez kelgen halıqtı şın mäninde wlt etetin mädeni-genetikalıq kodınıñ negizi.

Biz eskirgen qwndılıqtarğa baylanbay, aşıq dünietanımğa ie boluımız kerek. Özimizdiñ tabıstı damu jolımızdı jasau üşin jat ideologiyalarğa immunitet qalıptastıruımız qajet.

Qazaqtardıñ özindik bay mädenieti, erekşe dästüri, al köpetnostı Qazaqstan halqınıñ  özgelerge wqsamaytın biregey tarihı bar.

Sondıqtan biz, basqa aymaqtarda ömir süretin, özindik salt-dästürlerimen jäne qalıptasqan zañdarımen ömir süretin basqa halıqtarğa közsiz eliktemeymiz.

Biz fanatizmge, dini konservatizm men dogmalarğa közsiz ilesuden alşaq bolatın öz ömirimizdi qwramız.

Qazaqstan halqı böten müddelerdi nasihattaytın fanatik «keñesşilerge» alañdamay, memlekettik-konfessiyalıq qarım-qatınastıñ özindik qazaqstandıq modelin qalıptastıratınday tolıq qwqıqqa ie.

Bizdiñ özindik modelimiz bügingi künniñ şınayılığın eskeruge jäne wlttıq dästürge negizdeledi.

Bwl model' dindi soqır bukvalistik twrğıdan qabıldamauğa, dini kanondardağı oñdı qwndılıqtarğa, yağni qayırımdı, önegeli jäne beybit qatar ömir süruge negizdelui qajet.

 

Qwrmetti dini qızmetşiler!

Qoğamğa qatınas twrğısınan sizder islamnıñ elşisi mindetin atqarasızdar.

Sol sebepti sizderdi meşit minberinen, BAQ jäne äleumettik jelilerden halıqqa din salasındağı memlekettiñ sayasatın jetkizuleriñizdi jäne şınayı qwndılıqtardı tüsindiruleriñizdi  swraymız.

Özderiñizge mälim, memleket dindar mwsılmandar üşin dini qajettilikterin öteuge qatıstı barlıq qajetti jağdaylardı jasauda. Azamattardıñ wsınıstarı men ötinişterin eskere otırıp, ministrlik qazirgi tañda ğibadat  ğimarattarınan tıs jerlerde dini räsimderdi orındauğa qatıstı talaptardı qayta qaradı.

Memlekettik mekemelerge jaqın jerlerde, temirjol jäne avtovokzaldarda, aeroporttar men porttarda namazhanalarğa qatıstı tıyımdı alıp tastau mäselesi oñınan qaraldı.

QMDB jwma uağızdarın dayındaudı retke keltirudi äzirledi.

QMDB meşitterge keluşiler üşin meşittiñ işki Erejelerin belgiledi.

Qazaqstanda dästürli islamnıñ oñdı obrazın jasauğa, mwsılman birlestiginiñ qızmetiniñ jariyalığın qamtamasız etuge basımdıq beriletin boladı.

Mwsılmandıq dini ilimderdiñ negizgi mätinderi men şeteldik jetekşi islam ğalımdarınıñ teologiyalıq jariyalanımdarın memlekettik tilge audaru mañızdı bolıp tabıladı.

Älemdik jäne dästürli dinder liderleri s'ezin şaqırıp otırğan bizdiñ elimizdiñ mwsılmandarınıñ dauısı halıqaralıq arenada jäne jahandıq islam äleminde terezesi teñ estiledi dep kütemiz.

Joğarıda aytılğandardı eskere otırıp, men ministrliktiñ atınan sizdermen birlesken jwmısımızben böliskim keledi.

Birinşi. Memleket dinge senuşilerdiñ sezimderin qwrmettegen jäne qwrmettey beretin boladı. Biz dini birlestikterdiñ qızmeti üşin barlıq jağdaylardı jasaudamız.

Sonımen qatar, memleketimizdiñ zayırlı sipatı Qazaqstannıñ tabıstı damuı men güldenuiniñ mañızdı şartı retinde qala beredi.

Geosayasi faktorlar men halqımızdıñ köpkonfessiyalılığın eskeretin bolsaq, bwl – qoğamdağı beybitşilik pen twraqtılıqtı saqtaudıñ jalğız jolı.

Ekinşi. Elbası tarapınan QMDB ökilderine mañızdı mindet qoyıldı – olar tek dini salada ğana emes, sonday-aq äleumettik qızmettiñ özge de mañızdı salalarında tabıstı eñbek etuleri qajet.

Dini oqu orındarı bilim beru bağdarlamalarında körinis tapqan zayırlılıq pänderin oqıtuları qajet.

Üşinşi. Sizderdiñ nazarlarıñızdı Elbası maqalasındağı halıqtıñ sanasında jalpıwlttıq qasietti orındar wğımın siñiruge bağıttalğan «Ruhani jañğıru» - «Tuğan jer» bölimine audarğım keledi.

Prezident bizge «Qazaqstannıñ qasietti ruhani qwndılıqtarı» jobası qajet ekendigin atap ötti.

Biz jat ideologiyalıq ağımdardıñ artında basqa elderdiñ mädeni simvoldarı, özge qwndılıqtarı men müddeleri twrğanın biluimiz kerek. Olarğa tek özimizdiñ wlttıq qwndılıqtarımız arqılı ğana tötep bere alamız.

Sizderdi osı jobağa belsendi qatısuğa şaqıramız jäne wsınıstar kütemiz.

Törtinşi. Prezident wsınğan strategiya halqımızdı orta ğasırda emes, HHİ ğasırda ömir süruge dayındaydı. Memleket pen elimizdiñ azamattarı radikaldıq pen dinde şekten şığuşılıqtıñ (fanatizm) kez-kelgen körinisterine birtwtas şepte qarsı twruı kerek.

Biz dindegi konservatizmnen alşaq boluımız qajet. Bwl sözdiñ qazaq tilindegi mağınası «kertartpalıq», yağni alğa wmtıludıñ ornına, keri qaray tartuşı degen mağınanı bildiredi.

Imamdar korpusı qoğamdağı, äsirese jastar ortasındağı dini radikalizmniñ aldın aludı küşeytui tiis. Sonday-aq, jalğan dini ağımdar men olardıñ ideologtarınıñ qızmetine qatañ tosqauıl qoyuı kerek.

Osığan oray, ministrlik müddeli memlekettik organdarmen, dini birlestiktermen, ğılımi jäne sarapşılar qauımdastığımen birlesip, Din salasındağı memlekettik sayasattıñ 2017 - 2020 jıldarğa arnalğan twjırımdamasın äzirleu jäne din salasındağı wlttıq zañnamanı jetildiru boyınşa tığız jwmıstar jürgizude.

Dini ekstremizm men terrorizmge qarsı is-qimıl jönindegi memlekettik bağdarlama äzirlendi. Bwl memleket tarapınan ekstremizm men radikalizmniñ kez kelgen oşaqtarına tosqauıl qoyılatındığın bildiredi.

Besinşi. Qoğam tarapınan QMDB qarjı qızmetiniñ aşıqtığın qamtamasız etetin qarjı esebin engizu tetikteri turalı mäseleler jii  köterilude.

Bwl azamattardıñ imamdarğa degen senimin arttırar edi.

Bwl maqsatqa qol jetkizu üşin  deputattar men qoğamdıq birlestikterdiñ ökilderinen twratın top  qwrıp, iri meşitterdiñ ay sayınğı qarjılıq tüsimderin tekserip otırudı wsınamız.

Altınşı. Islam dinin tüsindirude meşit qızmetkerleriniñ röli men jauapkerşiligi arta tüsude.

Memleket basşısı «Islam ärdayım qayırımdılıq jasauı qajet. Mwsılman sözimen de, isimen de eşkimge ziyandıq jasamauı kerek. Eger mwsılmandar arasında tüsiniksiz jayttar tuındap jatqan bolsa jäne onıñ taza dinge qatısı bolmasa, onday jayttarğa basqaşa qarau kerek, onıñ islam kanondarı men hadisterge säykes kelmeytinini aytıp äşkereleu qajet» dep atap ötken bolatın.

Soñğı jıldarı qoğam özgerdi, aqparatqa degen qoljetimdilik keñeydi, halıqtıñ ükimetke jäne imamdarğa degen swranıstarı arttı.

Tek tereñ bilimmen, taza bedelmen, meyirimdilikpen jäne aynaladağı adamdarğa köñil bölumen twrğındardıñ ıqılasına bölenuge  jäne olardıñ senimderin saqtauğa boladı.

Adamdarmen jwmıs jürgizu jazğıruğa, künä artuğa jäne «qarğıstarmen» qorqıtuğa negizdelmeui kerek. «Käpir», «tozaqı», «künähar» degen sözderdi qoldanudan saq bolğan jön. Mwnday sözder radikalizmniñ belgileri.

Memleket pen mwsılmandar birlestigi birlese otırıp, dinge qatıstılığına qaramastan zañdı saqtap jürgen azamattardıñ  ortasında adamdıq qasietterdi qwrmetteytin atmosfera qalıptastıruları qajet.

Zamanaui qoğam meşit imamdarınan twrğındarmen, äsirese jastarmen jwmıs jürgize biletin psiholog bolu da talap etiledi. Osı rette, olardıñ destruktivti ağımdardıñ ne wsınatındığın, al dästürli islamnıñ ne ekenin tüsindire biluleri asa mañızdı.

QMDB meşit imamdarı üşin psihologiya jäne oratorlıq önerge qatıstı arnayı qısqa merzimdi oqu modul'derin dayındaudı, al dini bilim beru oqu orındarınıñ bağdarlamalarına psihologiya jäne oratorlıq öner pänderin qosudı wsınamın.

Bügingi küni Qazaqstan mwsılmandarı dästürlerdi saqtay otırıp, dini räsimderdi birizdi ötkizuge tırısuda.

Elimizdiñ ärtürli öñirlerin aytpağannıñ özinde, tipti bir qalanıñ özinde mwsılmandıq räsimder ärtürli ötkiziledi. Mwnday jağday tüsinispeuşilikke, imamdar men twrğındar arasında tuınaytın kikiljiñge deyin alıp baradı.

Keyde as beru kezinde imamdardan bölek, teologiyalıq bilimi joq adamdardıñ Qwrannan üzindiler oqıp, uağız aytıp otırğanın köruge boladı.

Sondıqtan ärbir mwsılmandıq räsimdi jüzege asıru tärtibin ayqındaytın birıñğay tizimdi qabıldau arqılı qoğamdağı mwsılmandıq räsimderdi jüyeleu men birizdendirudiñ kezi keldi dep sanaymız.

 

Qwrmetti, Müfti hazret, qwrmetti din qızmetkerleri!

Meniñ bügingi Forumdağı sözimdi merzimi jetken köptegen mindetterdi şeşudiñ ayqın äri konstruktivti mümkindikterin iske asıruğa şaqıru dep qabıldaularıñızdı qalaymın.

Şeşimin tappağan mäseleler men mindetterdi talqılau barısında tolıqtırasızdar dep senemin.

Bizdi aldımızda ünemi twraqtı nazar saludı, dialog pen özara is-qimıldı talap etetin kürdeli de jauaptı jwmıstar kütip twr jäne oğan bizdiñ bügingi Forum öz septigin tigizui tiis.

Osı mañızdı jwmısta «...Keñese otırıp şeşken şeşimniñ kemisi bolmas» degen halıq danalığın basşılıqqa aludı wsınamız.

Nätijesinde barlığımızdıñ ortaq üyimiz bolıp tabılatın Qazaqstanda beybitşilikti saqtauğa jäne twraqtılıqtı nığaytuğa  öz ülesin qosatın däyekti pikiralmasular ornaydı dep senemiz.

Barşañızğa sättilik, jwmıstarıñızğa tabıstar tileymin.

Nazarlarıñızğa rahmet

Abai.kz

 

 

 

 

 

 

7 pikir
Сақалдарыңды сапситпаңдар 2017-04-24 14:06:34
Кешірім өтінемін, мына жерге жолдаған едім - http://abai.kz/post/51944
Сақалдарыңды сапситпаңдар 2017-04-24 14:05:04
Президентке жазған хатын Абай сайтына жіберіп отырғаны несі? Ақ Орда сайтына неге жазбайды? Ауышқан ба өзі? Президент Есенғали пенсионер мен осындағы мен сияқты бездельниктердей күндіз түні Абай сайтын оқып отыр деп ойлайды ма екен? Бұл сайтты депутаттардың кейбірі оқитынын айтқандарымен, премьер министр де кейде оқып қалатын болғанымен президентке жеткізіп бармайтын шығар. Ертең президент зейнетке шығып қолы босағанда Абай сайтына жазса бір жөн, қазір мыңдаған зікіриялардың хаттарын оқуға қайтіп үлгереді? Адам деген сәл бір ойлану керек қой. Президент Есенғали сияқты сыншылдардың сынын назарға алып қара жамылғандар, қауға сақал мен қысқа балақтарға қарсы, олардың көзге көрінбейтін идеологтарымен жойқын күресті бастағалы отыр. Президенттің жұмыс істеуіне мұрша берсеңдерші!... Айтпақшы, президент "қазақта қара киімді кісі өлгенде киеді, қара жамылып отыр екен деп. Үйдің иесі өлгенде немесе бала-шағасы қырылды деген сөз.." деп қалды имамдармен кездесуінде ( https://www.youtube.com/watch?v=f3zB-9GnT7I ). Сонда қазақ әйелдері "атам мен байым немесе бала-шағам қырылғанда киермін" деп арнайы қара киім сақтап қоятын болғаны ма үйлеріне? Мүлде ақылыма сияр емес. Ағайындар, осы рас па?... Министр Ермекбаевтың айтуынша Құран мен хадистерде өте көп келетін "«кәпір», «тозақы», «күнәһар» деген сөздерді қолданудан сақ болғанымыз жөн екен. Мұндай сөздер радикализмнің белгілері" екен. Оның есесіне имамдарымыз мемлекеттің саясатын халыққа көбірек жеткізіп, "«президент мақаласы», «президент үндеуі», «президент жолдауы» деген сөздерді көбірек қолданып, президентке көбірек мақтау-мадақтар мен көбірек сәлем-салауаттар айтқандары жөн ғой деп ойлаймын.
Аң-таң 2017-04-23 22:46:43
"Діни ұранды желеу ететін экстремизмге жол бермеу, діни ілімдерді саясиландыруға қарсы тұру, жат жалған діни көзқарастар мен идеаларды қоғамға тықпалауға қатысты мемлекет пен мүфтияттың ұстанымы бірдей" және "Сол себепті сіздерді (яғни имамдарды) мешіт мінберінен, БАҚ және әлеуметтік желілерден халыққа дін саласындағы мемлекеттің саясатын жеткізулеріңізді және шынайы құндылықтарды түсіндірулеріңізді сұраймыз."........... Сонда қалай? Имамдар саясиланып кетер деп діни ілімдерді бұрмалап, бірақ мемлекеттің дінді тежеп ұстауға арналған саясатын насихаттаулары керек пе?
Аң-таң 2017-04-23 22:38:51
Дін істері және азаматтық қоғам министрі Н.Б. Ермекбаевтың ІІ республикалық имамдар форумындағы баяндамасыАдамдармен жұмыс жүргізу жазғыруға, күнә артуға және «қарғыстармен» қорқытуға негізделмеуі керек. «Кәпір», «тозақы», «күнәһар» деген сөздерді қолданудан сақ болған жөн. Мұндай сөздер радикализмнің белгілері............. Бұл "Құран мен хадистер радикалдық сөздер жинақталған кітаптар", яғни "Алла мен Оның Пайғамбар с.а.с. радикалдық идеяларды насихаттушылар" деген сөз. Cұмдық! Бір жағынан Ислам дінін ұстануға еркіндік беріп, екінші жағынан Ислам дінімен барынша күресіп жатыр.
Ханафи 2017-04-21 18:23:44
Дін адамдардың, оның ішінде президент Назарбаевтың, министр Ермекбаевтың қалағандағысындай ұсталмайды. Дін Құран мен хадистерге сай, сол Құран мен хадистерді терең білген және одан өзіндік ой түйген Әбу Ханифа р.у. сияқты үлкен ғұламалардың пәтуаларына сай ұсталынады. Суретшінің мен поптың сақалына жолай алмайтындардың Пайғамбар с.а.с. сүннеті болғаны үшін сақал қоятын мұсылмандарға қарсы заң шығарып, тыйым салуға ұмтылуы сау адамның ақылына сыймайтын тірлік.
Жайық 2017-04-21 17:21:09
Сөзді толық оқып шықтым. Алатын дүниелер өте көп екен. Жұмыстарыңызға сәттілік...
Айтуған 2017-04-21 11:27:51
Дін істері министрі барлық мәселені анық-қанық айтыпты. Қоғамда мешіт имамдарына жүктеліп отырған сенім көп, соны мемлекеттік органмен бірлесіп іске асырса елімізде бәрі жақсы болады деп ойлаймын. Жұмыстарыңызға сәттілік!

Üzdik materialdar

Anıq

Olar qalay bayıdı?

Ruslan Ahmağanbetov 2469
«Soqır» Femida

Sağadievtiñ sözi  qwrğaq uäde bolıp qalğanı ma?

Dälel Janatwlı 3240