Senbi, 16 Jeltoqsan 2017
Alasapıran 4932 20 pikir 21 Säuir, 2017 sağat 12:32

Orıs sınıptarına Maneza men Çinşanlo qazaq tilin üyrete me?

Erlan Sağadiev basqaratın Bilim jäne ğılım ministrliginiñ öte asığıs, äbjil qimılı qanşama qarjını jelge wşırıp jatır. Bıltır ğana osı ministrlik mektep oqulığına «Qırımdı Reseydiñ sub'ektisi» dep jazıp, tuıstas ukrain halqınıñ aşu-ızasın tuğızıp edi.

Bwl qadamnıñ sayasi qatelik ekeni moyındalıp, Ukrainadan keşirim swrap, atalmış kitaptar qayta basılatın bolğan-dı. Ministrliktiñ bwl qateligi üşin memleket qaltasınan qanşa qarjı jwmsaldı? Onı swrağan da, swratqan da eşkim bolğan joq. Esesine 2015 jılı basılğan, qazir qoldanısta jürgen kitaptarda mwnan da soraqı qatelikter örip jür.

Mısalı, orıs sınıptarına arnalğan 5 sınıpqa arnalğan «Qazaq tili» kitabında «Olimpiada jeñimpazdarı – bizdiñ maqtanışımız» degen arnayı taqırıp berilgen.

Ras, 2012 jılı Londonda talay sañlağımız altın alıp, taqiyamızdı aspanğa laqtırğan edik. Onıñ artı doping dauına wlasıp, quanışımız su sepkendey basıldı. Ärine, bäriniñ bwlay boların kitaptı dayındağan T.Artıqova, L.Bisenova, M.Boranbay sekildi ğalımdar boljay almağan bolar. Dese de bizdiñ ministrlik nege asığıs kitap dayındaytının tüsine almaq emespiz.

Birinşiden, Qazaqstannıñ bar jetistigi olimpiadanıñ altınımen ölşenbeui kerek.

Ekinşiden, M.Maneza, S.Podobedova, Z.Çinşanlo, I.Il'in sekildi sportşılar men qazaq tili arasında qanday baylanıs bar? Ğılımi twrğıda osı eki salanı bir arnağa toğıstıru kimge, ne üşin qajet boldı?

Üşinşiden, qazaq maqtanış etetin zamannıñ twlğaları M.Maneza, S.Podobedova, Z.Çinşanlolar ma?

Törtinşiden, M.Maneza, S.Podobedova, Z.Çinşanlo qazaq tilin bizge üyrete me?

Ärine, joq. Ministrlik kitap dayındar kezde wzaq bolaşaqqa köz jibere bilui kerek qoy. Büginde sayasattıñ kesirinen doping dauı barlıq çempiondıqtı tartıp aldı. Al, bizdiñ balalarımız qate aqparatpen susındap jatır. Qarqındı damu jolına tüsken Qazaqstan öz balalarına qate tarihtı oqıtıp jatuı – ministrlikke sın emes pe?

Jalpı, mıñ jıldıq tarihı bar qazaq üşin keşe ğana bolğan, tarihi saraptan ötip ülgermegen oqiğalardı oqulıqtarğa engizudi qoyu kerek. Osınday är qatelik üşin arnayılap kitap şığara beruge qazaqtıñ qarjısı jetpeytinin Sağadiev mırza bilui qajet.

Mwnday qatelik orıs sınıptarına arnalğan 8 sınıptıñ da (2016 jılı jarıq körgen) kitabında ketken.

Qazaq tilin üyretu üşin Denis Ten, Il'ya Il'in, Roza Rımbaevalarğa arnayı toqtalu qanşalıqtı qajettilik?. Kitapta «Surette berilgen kimder? Olardı tabıstı adamdar deuge bola ma?» degen tapsırma berilipti. Tenniñ ornına – Şoqan Uälihanovtı, Il'inniñ ornına – Qajmwqan men Baluan Şolaqtı berse, orıs sınıptarı qazaqtıñ naq mıqtıların bilmes pe edi? Roza apayımız osıdan elu jıldan keyin oqulıqqa eneri anıq dünie. Sondıqtan da onıñ ornına Şara Jienqwlova nemese Roza Bağılanova twrsa tarihi ädilettilik degen sol emes pe?

Osı kitapta tabısqa jetken talay biznesmender jaylı aqparattar berilgen. Ol biznesmender küni erteñ Äblyazov sekildi elden qaşıp ketip jatsa, ne bolmaq? Onı oylaytın ministrlik joq sekildi.

Orıs sınıptarına arnalğan bwl kitap Qazaq tili pänine arnalğan kitaptan göri ideologiyalıq paraqşağa, yaki gazetke köbirek wqsaydı.

Mäselen, «Eldi industriyalandıru Mäñgilik el ideyasına kire me? Jasıl energetikağa köşu şe?  Mäñgilik el bolıp qala beru üşin eñbek etudi bastı mindet deuge bola ma?» degen sekildi swraqtar qazaq tili ğılımına qatısı bar dep kim ayta aladı?.

Osı kitaptı oquşılarğa wsınğan ministrlik pen ğalımdar Qazaq tili kitabın dayındap otırğandıqtarın wmıtıp, Parlamentke Assambleyadan toğız deputat saylanğanın aytıp «lağıp» ketipti. Qazaq qazaq tilinde deputattıq saual jolday almaytın deptutattardıñ jayın oqulıqtan oqısın degeni me?

Qoş! Oquşı bilim aluı qajet. Ol bilimdi täuelsizdikten keyingi jılt etken jetistikterge telip, kögendep qoyuğa bolmaydı. Tım qwrısa osını bilmeytin ministrlikke ne demek kerek?

Siz ne deysiz?

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

20 pikir