Senbi, 16 Jeltoqsan 2017
«Soqır» Femida 28343 3774 pikir 16 Mamır, 2017 sağat 11:15

Qıtaydan "Dimaşizmniñ" qaupi tönip twr

Jalpı, biz öte osal wltqa aynalıppız. Küpinbeytin jerde küpinip, maqtanbaytın jerde maqtanıp, äyteuir bar dañğoylığımızdı älemge äygilegende aldığa jan salmaytın boldıq. Öz işimizdegi mıqtını Qıtay kelip bastan tayaqpen wrıp twrıp moyındatpasa, moyındamaytın toñmoyın, qay änniñ esti, qay änniñ eser ekenin tıñday almaytın biteu-kereñ, neniñ igi, neniñ jaman ekenin körmeytin körsoqır el sekildi küyge tüsippiz.

Ärine, wlttı kinälau oñay. Biraq, Dimaş qazir Qıtay sahnasına şıqpağan jağdayda ne bolar edi? Qayrat Nwrtastıñ ölermen dausına ırğala bilep, Töreğalidıñ "jasandı qılığın" bir körudi arman etip, auzımızdan suımız qwrıp otıra berer edik. Bayan tätem ne şou jasar eken dep, eki qwlağımızdı "qayşılap" jañalıq kütumen sarılar edik.

Qıtay "Ey, qazaq! Seniñ talantıñ mına - Dimaş" dep bizdiñ közimizdi aştı. Dimaştı qazaq sahnasında Dimaş ete almağanımız üşin namıstan jarıluğa tiis qazaq "Dimaş Qıtaydı, qala berdi älemdi moyındattı" dep küpingeni beyşaralığımızdıñ belgisi.

Nege şın talant älemdi özine qaratpay, biz onıñ qarım-qabiletin bağalamaymız? Nege Dimaştı Qıtaysız-aq bügingindey bükil qazaq (qazaq tanığandı älem tanısa jarasımdı emes pe?) tanitın därejege jetkize almadıq? Nege änşi-qwşnaştar qaptağan telearnalardan Dimaştıñ änderi berilmey keldi? Qayrat pen Töreğali dep jırtılğan qazaq 365 künniñ bir küninde nege Dimaştıñ bir änin tıñdamadı? Osınday talanttı änşiniñ osığan deyin el işinde bir hit äniniñ bolmauı neniñ belgisi?

Bwl da meniñşe - beyşaralıq. Öz jaqsımızdı tanımay, tanitın öre, bilim, tanımnıñ bolmauı quanatın jağday emes. Dimaştıñ Qıtay arqılı älemge jol tartuı belgili därejede bizdiñ körşi elderdiñ mädneitiniñ de (geosayasat pen geoekonomika jayın qoya twralıq) ıqpalında otırğanımızdıñ belgisi.

Biz orıs degen qojayınğa jalınıp, sonıñ tiline ädebietimizdi audarıp, mädenietimizdi orıstıñ sahnasına şığaru arqılı älemge qol sozuşı edik. Endi Qıtay bükil ädebietimizdi hanzu tiline audarıp, mädenietimizdi älemge tanıtıp, ğalamdı bizge sıylamaq. Ğalam bizdi moyındar-au, sol moyındatudıñ jolında qazaqtıñ elinen, qazaqtıñ jerinen ayrılıp qalu qaupi artarın nege oylamaymız?

Dimaş - talant. Sol talant Qıtay sahnasına şıqpağanşa, biz hanzulardı baqa-şayan jep, öz bılığına özi batıp jatqan wlt dep tanitınbız. Bir Dimaş ol eldiñ önerdi qalay bağalaytının sanamızğa siñirip jiberdi. Endi qazaqtan ekinşi Dimaş şıqtı degen söz - biz Qıtaydıñ bükil estradasınan, änşilerinen habardar bolamız degen söz. Odan habardar boldıq degen söz, özbektiñ änin tıñdağanday hanzu änin tıñdau bastaladı. Hanzudıñ äni sananı jauladı degen söz - olardı irgedegi orıstay bauır sanay bastaymız degenge sayadı. Bauır sanadıq degen söz, memlekettiligiñe qater tönedi. Osı qazaqqa qajet pe?

Dimaştı tuğan - qazaq, tanıtqan - hanzu. Endi bwl el bizdiñ talanttarımızdı "aulau" sayasatın bastaydı. Qarmaqqa kim tüsetinin tağı da bilmey, san soğarımız anıq. Ärine, artıqtau äñgime aytıp otırğan bolarmın! Biraq, bir şındıqtı moyındau kerek.

Qıtay qazaqqa mädeni ekspanciyasın bastadı. Oğan tötep beru üşin ne istemek kerek? Bwl endi mäñgilik swraqqa aynaladı.

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

 

3774 pikir