Särsenbi, 16 Tamız 2017
Ätteñ... 1392 20 pikir 16 Mamır, 2017 sağat 16:09

Oraq pen balğa arasındağı jantalas

Qazan töñkerisinen keyin ükimet basına bol'şevikter kelgen soñ qoğamda proletariat diktaturasınıñ ızğarlı ayazı qaqap twrdı. Biraq, şın mänine kelgende jwmısşı tabınıñ emes, solardıñ atınan partiyalıq apparat pen keñesterdiñ atqaruşı organdarı «kösemsımaqtarınıñ» biligi jürgizildi. Osı twsta qazaq wltınıñ aldıñğı qatarlı oqığan ziyalıları, Alaş partiyası ökilderiniñ bastı wstanğan ideyası qazaq eliniñ täuelsizdigi edi. Alaş partiyasınıñ negizgi maqsatı wlt müddesi, wlt tağdırı, wrpaq qamı bolatın. Alaş arıstarı eliniñ örkeniet köşinen özine tieseli orın aluın köksedi.

Kerisinşe jaña qwrılğan Keñes ökimeti öz sayasatında basqaşa maqsat-müddeni közdedi. Orınbor guberniyası RKP (b) organı «Kommunar» gazetiniñ 1920 jılğı 2 qazan senbilik sanında E.Plyudov degen «K vsekirgizkomu s'ezdu» degen şağın maqalasında: «Mnogie imenno iz kirgizkih predstaviteley, osobenno tak nazıvaemogo «Alaş Ordinskogo» tolka, zabıvayut glavnıe predposılki, s kotorımi revolyucionnıy proletariat, v lice kommunistiçeskoy partii, podhodit k osuşestvleniyu principa samoopredeleniya nacional'nostey: «Sovetskaya vlast' i diktatura proletariata». I kak bı ni bılo trudno – kirgizkiy narod s pomoş'yu revolyucionnogo proletariata RSFSR pereydet k nemu, kak k edinstvennomu zalogu svoego osvobojdeniya», - dep kesip-pişip pikir bildiredi.

Alaş qozğalısı jetekşileriniñ biri Janşa Dosmwhamedov öz uaqıtında: «Bizder – Alaş azamattarı halqımızdıñ tağı da wlı derjavalıq, wlttıñ tonın teris aynaldırğan ekonomikalıq, sayasi üstemdigine, qazaqtardı wlttıq meşeulikte wstap, üstem wlttıñ qwyırşığı, tabanın jalauşı qalde qaluına üzildi-kesildi qarsımız», - deuiniñ özi biraz närseni añğartsa kerek.

Sonıñ ayğağınday 1917 jılğı «Alaş» partiyasınıñ bağdarlamasınıñ jobasında «qaytkende de osı küngi zemstvolıqtı qabıl alu qajet» delingen.

Zemstvo Resey imperiyasında 1864 jılğı reformağa säykes qwrılğan jergilikti özin-özi basqaru organı. Qazaq jerinde zemstvo mekemeleri patşa ökimeti qwlağannan keyin, Uaqıtşa ükimettiñ 1917 jılğı 17 mausımdağı «Aqmola, Semey, Jetisu, Torğay jäne Oral oblıstarında zemstvo mekemelerin aşu turalı» qaulısına säykes qwrıldı. Osığan oray Birinşi jalpıqazaq siezi zemstvo mäselesin kün tärtibine qoyıp, qazaqtardıñ zemstvo mekemelerin qwruğa belsendi türde at salısuına erekşe män berdi. Qazaq jerine alğaşqı zemstvo mekemesi 1917 jılğı 16 qazanda Torğay uezinde aşıldı. Oblıs deñgeyindegi zemstvo basqarmaları Qazaqstanda 1918  jılğı qañtarda qwrıldı. Jergilikti özin-özi basqaru organdarı – auıldıq, bolıstıq, uezdik zemstvo komitetteri boldı. Oral oblısındağı zemstvo basqarmasınıñ törağası bolıp H.Dosmwhamedov saylandı. Qazaq jerinde oblıstıq jäne uezdik deñgeyde aşılğan zemstvo mekemeleri halıqtıñ şaruaşılığın retteude, oqu isin jolğa qoyuda eleuli jwmıstar atqardı. Mwğalimder dayarlaytın kurstar, bastauış mektepter aştı. Sol kezeñde Gur'ev uezinde Esbol, Simbirti, Gur'ev, Qaratöbe, Bılan, Qarabaylı, Jarşıq, Jem, Jem-Atırau, Aqbas, Bestöbe, Aqjal, Qaraşağıl, Kermeqas, Qarabau, Qızılqoğa, Taysoyğan bolıstarı boldı. Bwl bolıstıq bölimder 1925 jılğa deyin saqtalğan, auıldardı keñestendiru jıldarında osı bolıstar negizinde audandıq keñester qwrılğan.  Osı bolıstardağı qara halıqpen tildesetin tilmaştar, is qağazdarın jürgizetin hatşıları sol kezde orısşa oqığan qazaq azamattarı boldı.

Alaşorda müşeleri, tuğan eline qal-qadirinşe adal qızmet atqarğan jerlesterimiz Sağız uezi zemstvo törağası orınbasarı Qazmwqaş Ibraşev Orınbordıñ mwğalimder seminariyasın bitirgen. Qazmwqaş eki tilde birdey söylegen. Qazaqşadan orısşağa sözbe-söz şeber audarmaşı bolğan. Quğın-sürgin qwrbanı boldı. Jwmağali Añqıldaqov Gur'evte tört klastıq qalalıq uçilişeni bitirgen. Öte sauattı adam bolğan. 1937 jılı memlekettik bankide jürgen kezinde wstalğan. Qojarov Ğabdolla 5 auıl, qazirgi 7 auılda oqığan. Eki klastıq qazaq-orıs mektebin bitirgen. Töñkeris aldında bolısqa hatşı bolıp istegen. Kezinde halıq arasında bedeldi jäne jazuğa öte şeber adamdardıñ biri bolğan. 1939 jılı 55 jasında qaytıs dünieden ozğan. Ibraş Äljanov bwrınğı 9 auıl, qazirgi 15 auılda eki klastıq qazaq-orıs mektebin bitirgen. 1930 jılı baqilıq boldı.

Alaş tuı astında qızmet etken jäne alaşordaşılar ideyasına müddeles bolğandarğa qarsı şabuıldar  keñestik baspasöz betterinde keñ orın alıp, olardı  äşkerleu jappay beleñ aldı.

Gur'ev okrugtik «Socialdı qwrılıs» (qazirgi «Atırau») gazetiniñ 1937 jılğı 9 şildedegi sanında «Qazaq wltşıldarına jäne soğan qaray aua jaylağan uklonğa qarsı» attı bas maqalasında «...Kontrrevolyuciyaşıl qazaq wltşıldığımen oydağıday kürese alu üşin Alaş partiyasınıñ ertede ob'ektivti revolyuciyaşıl röli boldı deytin partiyağa, sovetke qarsı şirik teoriyalardıñ qaldıqtarın birjola qwrtuımız kerek. Öytkeni, mwnday şirik teoriya kontrrevolyuciyaşıl qazaq wltşıldarına qarsı küresuimizdi bäseñdetedi, qırağılığımızdı tömendetedi, osımen birge jauız wltşıldarğa olardıñ qaskünemdik isterin jürgizulerine mümkindik beretin betperde boladı. Biraq, keybir kommunister (Aspandiyarov, Mwqanov, Toğjanov tağı basqalar) soñğı uaqıtta deyin özderiniñ kitaptarında Alaş- ordanıñ ob'ektivti revolyuciyaşıl röli bar degen şirik teoriyanı propagandalaudan arılmay keledi. Kontrrevolyuiyaşıl qazaq wltşıldığı japon-german faşizminiñ agenti bolıp, memleketimizge sayasi qauip keltirip otırğanda, olardıñ revolyuciyaşıl röli boldı degennen artıq wltşıldıqqa järdem beruge bolmaydı!»,- dep jazdı.

Okrugtik «Socialistik qwrılıs» gazetiniñ 1937 jıldıñ 3 jeltoqsan küngi nömirinde «Manaş mektebin kim basqaradı» degen maqalada «Gur'ev audanı, Manaş auılındağı ortalau mekteptiñ direktorı bolıp otırğan, Imanğaliev Bekiş patşa zamanında eki klastı bitirgen adam. Ol 1918-19 jıldarı Alaşordaşılarğa belsene qatınastı»,- degen «jañalıqtı» jazadı.

Alaş isine qatıstı ekinşi düniejüzilik soğıs jıldarı Mwstafa Şoqaydıñ qolına tüsken bir japıraq qağazğa jazıp bergen jerlesimizdiñ ötinişi nazar audararlıq.

Qoyın däpterdiñ parağına arab qarpimen jazılğan mına bir qwjat aumalı-tökpeli zamanda ğwmır keşken, biraq qiındıqtarğa qaramastan alğa wmtılğan qaysar qazaq jasınıñ ömirinen belgi beredi. Ölim aldında twrsa da, ruhın joğaltpağan bwl jas: «Sälem berdik. Naşarğa jağday tuğızu maqsatında alıs jerden kelgen mwsılman balası. Sizge jüregimniñ tereñ tükpirinen şıqqan mahabbatqa tolı sırımdı wsınıp, tömendegi jağdayımdı eske aluıñızdı ötinemin.

Men Gur'ev (Üyşik) oblısınanmın, Qañbaqtını jaylauşı Qosımbay bolıstıñ tuğan nemeresi Jalğaswlı Sembay bolamın. Orta bilimim bar. Mamandığım oqıtuşı, Gur'evtegi oqıtuşılar kursın bitirdim. Biraq jasımnan gazet-jurnal jwmısına aralasudamın. Bwl is – ömirlik alğa qoyğan maqsatım.  Mwnıñ qaynar bwlağı – aqın-jazuşılıq jwmısı. 30-jıldan jazuşılıq talappen qazaqtıñ körkem ädebietimen tanıstım. 31-jıldan öz betimmen qolıma qalam alıp, türli jağdayğa arnap öleñ, äñgime jaza bastadım. Biraq Qosımbay bolıstıñ («böriniñ») twqımı dep... meniñ şığarmalarım kereksiz pwlğa aynalıp otırdı. Mektep bitirgennen keyin oblıstıq gazetke jwmısqa kirip, qazaqtıñ köne fol'klorın jinau jönindegi komissiyağa ilindim. Sonımen «Alaş zamanındağı aqın-jazuşılardıñ soyılın soğuşı», - dep oblıstıq gazet alqasınan şığardı. Köp adamdarmen birge meni de qudı. Sizdiñ esimiñiz bizdiñ elde öşpes orın aldı. Franciyada degendi estip, elde jürgende armandauşı edim. Sol tilegim orındalıp, sizben bügin jolıqqalı otırmın. Men bir tüpsiz twñğiıqqa batqan qara tastay qayğılı auır halde twrmın. Bolaşaq jas talanttı ölim halinen alıp qaluıñızdı swraymın. 4-jwmısşı tobı, 2-baraq. Jalğaswlı Sembay. 19.H.41».

Ekinşi düniejüzilik soğısta Germaniyada qwrılğan Türkistan legionı qwramına «Temir atındağı Türkistan batal'onı», 162-şi türikter diviziyası jäne qazaqtardıñ «Alaş» otryadı kirgen. Türkistan legionında bolğan jerlesimiz Ğ.Beyisov Berlindegi 1943 jılı salınğan «Alaş» mektebi turlı mälimetter beredi, bwl mektep oberkomanda Vermahtıñ barlau tobınıñ 4-bölimine qarağan,  barlau tobınıñ jetekşisi fon Ganniy Graf, orınbasarı, jerlesimiz Älihan Ağaev (şın atı-jöni Ämirhan Tileumağambetov) boldı. Ğ.Beyisov Ä.Ağaevpen kezdesip dämdes bolğan. Ol Älihan Ağaevtı orta boyılıdan biikteu, artıq bitken et joq, qanjarday qatqan keudeli, äskeri adam dep suretteydi. Keyin Ä.Ağaev 1944 jılı on eki adamdıq toptı ekige bölip Atırau jerine desant bolıp tüskeni belgili. Bwl turalı WQK oficeri S.Şäkibaevtıñ «Ülken Türkistannıñ küyreui» attı kitabında bayandaladı jäne merzimdi baspasözderde de jazıldı. 

...Keñes eliniñ alqızıl tuındağı balğa men oraq belgisiniñ arasında qalğan Alaş qayratkerleri men mıñdağan qarapayım müşeleri tuğan eliniñ täuelsizdigi men erkindigi jolındağı küres jolında ömirleri men ideyaları keñestik oraqpen orılıp, balğamen mıljalanıp, qızıl qanğa batqanı tarihımızdan belgili.

Aqqali AHMET, H.Dosmwhamedov atındağı Atırau memlekettik universitetiniñ  professor, tarih ğılımdarınıñ doktorı

Abai.kz

 

 

 

20 pikir
Казакка Алтайдан 2017-05-19 23:59:31
1. Казак оз жерiнде завод тугiл кора салугада кукыгы болмаган, не iстесенiзде Москванын руксатын алу керек болды. Салынган заводтардын ешкайсысыда толык циклды ондiрiс болган жок, ол заводтар кобiне Ресей немесе баска республикалардагы заводтар ушiн жартылай фабрикаттар шыгарды. Толык циклды ондiрiстер тек Ресей мен Украинада салынды. Ал Одак ыдыраганнан сон бiздегi заводтардын барi турып калды, себебi олардын онiмдерiне сураныс болмады. Iстеп турган заводты баска онiм шыгаруга икемдеу оте киын, коп каражат керек етедi. Оган казакты кiналаудын кажетi жок. 2. Орыстан кутылганга 30 жыл болды дейсiз. Шындыгында кунi бугiнге дейiн орыстын ыкпалынан шыга алмай келемiз. Оган далел, сiздин устанып отырган позицияныз, орыс теле каналдарын азырак корсенiз, мумкiн бул аурудан жазыларсыз. 3. Аскери полигондар туралы не айтасыз, алде оларды казак жерiне казакты жарылкайын деп салды ма екен?
Төреге Пәсөбие 2017-05-19 21:36:40
Ол Қазақ деген шынымен сол "кірпі бас" болса не істейін деп едіңіз, алдында тізерлеп төре хан-бабаларыңыз қазаққа kзавод пен пәбірке дегеннің не екенін салдырмағаны үшін, орысқа байлап бергені үшін кешірім сұрайын деппедіңіз?
Төре 2017-05-19 20:34:27
Мынау Қазақ деген атпен шығып жүрген, парламентте отырған "кірпі" бас, депутат - коммунист емес пе екен? Сөз саптасы соған ұқсайды?
Алтайға Қазақ 2017-05-19 20:16:11
Сайран, оқырман, Бақытбек деген азаматтар өз пікірлерін айтыпты. Ол пікірлер ұнамаса бір ғана әдіспен менікі дұрыс деп, ал оларды советті аңсаушылар деу ақымақ пікір. Себебі қоғам бірыңғай бүгінгі тарихты бұрмалаушылардан, әлеуметтік жіктелуді қорғаушылардан, өз басын ғана күйттеушілерден тұрмайды. Халықтың бәрі біркелкі Алтай құсап ойлайтындардан тұрмайды, онда құриды. Алашорданы орынсыз кез келген жерге тықпалап, солар ғана ақылды болған, қалғандары ақымақ, алжасқандар етіп тарихты бұрмалауға болмайды. Алашордаға қолдан мақтау тудырушылардың әрекеті бұзауы өлген сиырдың оны сауар алдында бұзауының тұлыпына қарап мөңірегені сияқты әрекет. Тарих бір ғана алашордадан тұрған жоқ, ол кездегі қазақ қоғамы әрқилы әлеуметтік топтардан, жіктелістерден тұрған. Орыстар қазақ жеріне завод , фабрика салса өздеріне керек болған соң салды. Қолынан келсе қазақ өзі неге салмаған? Ол салынған заводтар, кәсіпорындар осында қалды ғой, әрі қарай оларды қазақ неге игеріп, өзі іліп әкетпеген? Бүгін ең жоғары басшылықты шақырып, жаңа "заманауи" /ойлап тапқан жасанды анықтауышының түрін қараңдар/ деген заводты қазақтар ашады, көз бояушылық басылып, басшы кеткен соң ол істемей қалады, кейде құлап жатады. Қазақтың қолынан ол іс неге келмейді? Егер ақылды болса орыстан құтылғанына отыз жыл болады ғой. Сондықтан мәселенің бәрі әріде - қазақтың даңғаза мақтаншақтығында. Қолынан материалдық игілік игеру келмейтіндігінде. Себебі дәстүрі жоқ. Бәрі сөз қуу, айтысты тамашалау, той, атшабыс т.б. соңында жүр. Автономиясын жарияламаған алашорданы жаппай тыштыра мақтаймыз, ал оның басқарған біртұтас территолриясы да болмаған. Өтірік тарихты көйітпей біртұтас жақсысы мен жаманы, кемшілігі мен жетістігі қатар айтылып, түсіндірілетін тағылымы бар тарихты неге жазбасқа, айтпасқа? Ал қазаққа бір кезде орыс отаршылдығының аузында кеткен мемлекеттігін қалпына келтіріп, тіпті бүгінгі шекарасына дейін айқындап берген, жарылып кетсеңіздерде, ол совет өкіметі мен Ленин. Ал оның совет кезіндегі көрген трагедиясы да, жетістігі де қатар айтылуы керек.
Алтай 2017-05-19 16:15:19
Сайран, Окырман секiлдi адамдар букiл омiрiн СССР-де откiзгендер гой. Шамамен жастары 50 мен 60 арасында, букiл саналы омiрi ком партиямен байланысты, мумкiн жумыстары да парт структураларга байланысты болган шыгар. Сондыктан ондай адамдарды келемеждеуге де болмайды, олармен пiкiр таластырудын да маганасы жок. Бiр созбен айтканда - мангурттер. Ал СССР кезiнде казак жерiнде завод, фабрика салынса, ол казак ушiн салынган жок, ол казактын казба байлыктарын игеру ушiн салынды. Орыс ешкашан казакты жарылкаган жок, жарылкамайды да. Заводтар мен коса казак жерiне салынган ондаган аскери полигондарды умытпайык. Егер бiзге так Семей полигоны белгiлi болса, одан баска ешкiмге жария етiлмеген химиялык, бактериалык каруларды сынайтын полигондар болган. Олардын касiретiн казак халкы алi жуздеген жылдар тартады. Сондыктан Совет окiметi казакты жарылкады деген жалган пiкiрдi токтату керек. Жане бул Сайран секiлди мырзалар егер Совет одагы болмаса казак мал болып кетер едi деп ойлайды, неге олай екенiн оздерi де бiлмейдi. Мумкiн 17 жылы тауелзiдiк алсак, казiр дамыган ел болып отырар ма едiк, ким бiледi.
Бақытбек 2017-05-19 14:02:31
Мадай - деген топасикке айтайын дегенім. Сіздің, (топасик) мына пікір жазып отырған компютеріңізде қазақша шрифттер жоқпа? Әлде, сіз әдейі топас болып көрінгіңіз келеме? Жазған пікірің безпонтовый. Яки, өзіңде безпонтовый болғаның ғой. Ана төмендегі Сайран дегеннің жазғандарын жатта, Алла-алла деп қасай бермей. Байқамай, сол Алла Тағалаң : - "мынау қақсап, мазамды ала берді ғой, Тозаққа жіберейінші " сені Тозаққа жіберіп жүрмесін.
Мадай 2017-05-17 13:18:24
Сабит окимети Кудайсыз орысичтер мен мангуртенип туби орысбайич болады деген баска ултар деген ниетпен СССРды курды. Мектеп, завод, фабрикалар салды. Бирак Алла тагалла оларды нийетине жеткизбеди. Олардын жасагандарын бир кунде ма деп казахка бере салды. Атеистер сонша енбектеринин далага кеткенин корип, саусактарын шайнады, окирди, жылады. Мине осылай Алла тагалла кудайсыздын енбегин еш кылат. Кудай дегеннин енбеги боска кетпейди !!!
Сайран 2017-05-17 10:48:40
Интернет пен Компютерден туған сияқты есептеп жүрген қазақтарға!!!! Мерседеспен бірге туған, сот.телефонмен егізбін Watsap - менің туған ағам деп жүрген Әңгүдіктерге!!!!! Менің айтарым, жайсыз болашақ!!!!! Тек ғана Қазақстанның емес, бүткіл әлем елдерінің. Кибер террористтер 2016-2017 жылдары 10-рет әлемдік дәрежеде "сходка" жасап, енді міне Бүткіл компютерге, Интернетке сеніп алған елдерден ДАНЬ - алуды бастады. Олар, кибер террористер, анау Сирияда бықсып-сасып, бұттары шіріп жүрген террористерден басқаша, өте интелектуальды террористер!!!!! Бұл киберр шабулдар енді тоқтамайды. Оның үстіне Қазақстанда хаккерлер тіптен жоқтың қасы. Өзіміздің хаккерлер әйтеуір, дені дұрыс болса "блок" қойуға көмектесер еді (ақшаға). Бізде, безпонтовый ваххабисттерден басқа ешкім де жоқ. Қолдарына электроника ұстап жүрген!!!! Бүткіл бухгалтерлік есеп-қисап (С1 - экзельде) Ұшу-қону мен поезд кестесі, толып жатқан дүниелердің барлығы бір әңгүдік хаккердің құзырына көшеді. Осы, 21-ғасырдың қасіреті Хаккеризм туралы білгіштер не айтып жатыр, мен не айтам. Білгіштер, ештеңе айтқан жоқ, бастарын шайқады, себебі ол бастың ішінде ештеңе жоқ (судан басқа). Ал, менің айтарым: - жақын болашақта Интернет, Эл.пошта (барлық түрлері) барлығын ұмытатын боламыз. Өйткені, хаккерлер осы әлемдік жүйе арқылы ұлкен кәсіпорындар мен банклердің арнайы сайттарына еніп, парольін бұзып жатыр. Болашақта Интернет болмайды. Интернет болады, бірақ Ұлттық болады. Өзбек Интернеті, Әзербайжан, Финляндия, Шейцария Интернеттері. Күлмеңдер, дәл осылай болады!!!!!!!!! Осыған дайындалыңдар!!!!! Қытай, бұл кесапатты алдын-ала сезіп 2013-2014 жылдары Feisbuk, Watsap, Instogram сияқты сасыған месенджерлердің таза Қытайлық баламаларын шығарды. Сенбесеңдер, барып келіңдер Қытайға, Қытай болашақ көршіміз ғой біздің. Қай елде, ғарыштық серік (жартылай Қазақстандық Kazcat-2) сол елдер, жақын болашақта тек ел ішінде қолданылатын Интернетті пайдаланады. Әлем бойынша ең безопасный Факс қолданылады, сосын жәй Телефон, простой Телефон. Яки, Таз күйімізге қайта түсеміз, өйткені, бізді көктегі Тәңір ұлттарға бөліп, тілдерді әртүрлі қылып жаратты. Ал, Шайтан азғырған кейбір ұлттар өздерінің тілдерін бүткіл Әлемге тықпалады, келіп. Ал, нәтиже болса Мынау....... Күліңдер!!!!!!!!!!!!!!!
1 2017-05-17 10:16:51
сай р а м н деген б..ң трольчигі өте қарқынды жұмыс істеп алған айлығын өтеуде.сасық қазақтар деп қояды,өзі атеист дінсіз кəпір болса онда 1000%сасық өзі екенін ескермейді,жалпы бұның жазған пікірсымағын.оқымайтын болдық.калбит 2жыл қазақты жамандап жазып келіп еді,енді сайр боп өзгерген сол сияқты,негізі бұл адамнан шовинизмнің шошқа сасыған иісі əбден сасытып бітті.
Че 2017-05-17 00:00:00
Сайран гек оқырман сендер қазақ болсаңдар қазақта 2000 жыл бұрын Таразда бір шаммен ысыйтын монша болғанын білер едіңдер, орысты монша салып берген деп мадақтамай нақұрыстар!
Че 2017-05-16 23:59:47
Сайран гек оқырман сендер қазақ болсаңдар қазақта 2000 жыл бұрын Таразда бір шаммен ысыйтын монша болғанын білер едіңдер, орысты монша салып берген деп мадақтамай нақұрыстар!
Че деген нақұрыс ауруға 2017-05-16 21:58:12
Түсінбейтін нәрсеңе қатын құсап, болмаса құйысқанға қыстырылған боқ болмасайшы. Психиатрға барып емдел, әйтпесе ауруың асқынып кетеді.
Дана Қазақ 2017-05-16 21:00:29
МЯСО РУБКА 1917-1945 гг...... http://abzubov.com/ ........................www.youtube.com/results?search_query=зубов+андрей+борисович
Че 2017-05-16 20:12:09
100 өтседе сол орақ пен балға Таразда хим.поселоктағы дом культураның шекесінде жабысып қалған. Қанды қол геноцид жасағандардың рəмізін алуға əлі шамасы жетпеген биліктің құны бес тиын.
Че 2017-05-16 20:09:36
Оқырман сайран дегендер қазақтар еместер. Ленинді қытайды қолдап отыратын нақұрыс негізі жармағандар.
Төреге Оқырман 2017-05-16 18:00:42
Мен сен айтқандай есірік, нақұрыс емеспін, тексіз емеспін, тектімін, мен де төреге жақынмын, бірақ сіз сияқты аузына келгенді құса салатын ақымақ НАҚҰРЫС-ЕСІРІК төренің тегі емеспін, ішіп алғансыз ба, жоқ алжиын дегенсіз бе? Төрелер де кезінде тозған, өз қара басын ойлаған, орыстың патшасынан шен шекпен алып, сатылған, билікке таласып, өз бауырларын өздері өлтірген.сіздің аталарыңыз - атасына нәлет - қазақты орысқа құл еткен. Оны қазбай-ақ қояйық. Орысқа қазақты сатып, өзіорыстан шен шекпен алып, халқын орыстың құлына айналдырған төрелердің орнына қазақ деген ұлтқа республика құрып берген - совет өкіметі. СІЗДІҢ АТА-БАБАҢЫЗ ТӨРЕ-ШӨРЕ-МӨРЕ ХАН-САНДАР-ТАМДАР т.б. құрт құмысқалар ОРЫСҚА ҚҰЛ ЕТІП САТЫП КЕТКЕН ҚАЗАҚҚА ЖЕРІН ҚАЙТА ЖИНАП, РЕСПУБЛИКА ҚҰРЫП БЕРІП, ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІГІН ҚАЛПЫНА КЕЛТІРГЕН, ҚАЛАЙ ЖЕК КӨРСЕҢІЗДЕ ОЛ ТҰЛҒА -ЛЕНИН. СОЛ ЛЕНИН ҚҰРЫП БЕРГЕН РЕСПУБЛИКАНЫҢ ШЕКАРАСЫМЕН БЕЙБІТ ТҮРДЕ БҮГІН ТӘУЕЛСІЗ МЕМЛЕКЕТ БОЛЫП ОТЫРСЫЗ ТӨРЕ-МӨРЕ, әлде төре емессің бе, кім екенің белгісіз, самозванец. Бүгінгі қазаққа төре-мөре деген бәрібір, бұрынғы ескі қызыл шұлғау, онанда өзіңнің жеке басыңның қасиеті бар ма, сонымен мақтансайшы.Тарихты қайта оқы, әсіресе революция тарихында сенің төрелерің Колчактың қандықол қарақшылары болғанын. Колчактың малайы болып, өз қазағын өзі қырғанын оқы. Ол қысталаң кезде екі-ақ төре бұл қанды қасаптан аулақ, таза болған: бірі сұлтан Бақытжан Қаратаев, екіншісі сұлтан Жанша Сейдалин. Қалғандарының орыстар айтқандай мордасы в пушку.
Сайран, оқырманды қолдаушы 2017-05-16 17:57:27
Оқырман - деп пікір қосушы, барлық мәселені де, өте орынды айтыпты. Қолдаймын. Өйткені, біздер Қазақтар, 1917 жылдың 25 қазан күнінен бастап, 1991 жылдың (13 қарашасы болар) қарашасына дейінгі аралықта СССР - деген державаның құрамында болмасақ:: - елімізде дені дұрыс аурухана тұрмақ фельшерлік бекет, Университет тұрмақ, жәй училище болмас еді. МОНШАЛАР - болмас еді. Қолтығы мен бұтын тыр-тыр қасып, Педикулез деген диагнозды жейтін "қойдың құйрығы" деп сыбырлап, күбірлеп, боқ-боқ, қойдың соңында (онда да, орыс купецтерінің қойлары мен жылқылары) жүрер едік. Тап, ослай болмасақ та, осыған жақын, Өзбекстаннан сәл артта, Ауғаныстаннан сәл алда өмір кешер едік. На худой конец қазіргі Монголия сияқты өмір сүрер едік. Күні-кешегі тарихты, бұрмалап, алысқа жетпейміз. 1917 - жылға дейін қазақтар жәй аппендецит пен флевриттен қойша қырылды (басқа инфекциялық ауруларды айтпайақ қоялық) емеспе. Қой бағып, Жайлауға таласып, Қыстаққа таласып, жайылым үшін жағаласып жүрген қазақтарға, село, шаруа поселкаларын, аудан орталығы мен қалалар, электростанцалар, темір жол қатынасы мен телефон-телеграф, почта, ауруханалар мен орта мектептер, мұғалімдер училищелерін, кейін Медицина институтын тағы да басқа өркениеттің инфрақұрылымдарын жасаған кімдер????!!!!! Кімдер!!!!! Тарихты бұрмалаған халық, сол өзі бұрмалаған шырғалаң торға өзі түседі. "Біреуге Ор қазба - сол Орға өзің түсерсің" деген бар. Қазір Қазақстанда, боз өкпе, тең жартысынан көбі надан, діншіл (ваххабистері бар арасында) 1991 жылдан кейін туылған жас жігіттер бұл таза тарихты білмейді. Білгілере келмейді, қате! Керісінше, білу керек! Аспаннан топ етіп Енемен Қазақстанға келе қалдым деп ойлайды, олар. Жастардың көбі аса ұлтшыл, өзімшіл, сауатсыз болып барады. Бұл, мүмікін, кейбір қоғамдағы топ "өкілдеріне" қажетте болар. Бірақ, халықтың тең жартысынан астамы діншіл, сауатсыз болса, ол мемлекеттің болашағы бұлыңғыр. Осыны ұмытпайық. Архивте ақппарат көп, архив тарихтың айнасы, әркім - архивті әрқалай "қопарады" немесе "ақтарады". Ал, ШЫНДЫҚ біреу, қалай төңкерсеңде ШЫНДЫҚ біреу!!!!!!!
Төре, оқырманға 2017-05-16 17:17:15
Йя, Жаратқан Ием, Бір Алла! Осындай есірік - нақұрыстар Қазақта әлі көп-ақ? Большевик-коммунистердің сілімтігі ... сізге не айтуға болады. Баяғы тексіз, өзгермейтін сол тексіз! Сіздеде бала-шаға бар шығар? ... Тексіз-ау, тексіз! Не айтып, не қойғаныңызды түсынбейтін, сырттай оқыған парторг...
Төре 2017-05-16 17:03:26
Өңшғң ақымақ, Еврейлерден үлгі алыңдар? Жау кеткен соң қылышыңды ... шап? Біздің ауылда сол жылдары Төрелерді түгел ұстап берген соң, үйреніп қалған әдет емес пе белсенділердің, өздерінің ағайыны, түма-туыстарын қоса айдатып жіберген сабаздар жетіп артылады. Бұл Қазақ нақұрыс десем өзіме тиеді, қайтейін? Мен білем, шешем марқұм (ИМАНДЫ БОЛЫҢЫЗ?) айтып еді, мен Құдайды "аттым" деп аспанға оқ атқан белсенді, кейін молда болды. Тексіздер, теңдік алдық, деп ауылда панасыз қалған Төрелердің бала-шаға, қыз-келіншектеріне көрсеткен "өнерлерін" шешем көз жасы көл болып айтып отырушы еді жарықтық ...
Авторы Аққали Ахметке оқырман 2017-05-16 17:02:06
Қазақы мақтаншақтық, даңғазалықсыз, ол кездегі орыстың бәрі ақымақ, кіші жүз үшін Жанша мен Халел ғана ақылды демей, себебі орта жүз Бөкейхан мен Байтұрсын, Дулатұлы ғана сол кезде ақылды болған, қалғаны ақымақ деп орталық Қазақстан апторлары өңеш жыртқанын қоздырмай, сол сияқты ұлы жүзде Тұрар Рысқұловтан басқа ақылды қазақ ол кезде жоқ еді, мүлдем болмаған дегенді қоздырмай, бір бріңізбен осылай бәсекелеспейақ жазсаңыз қайтеді. Себебі ол алашордашылар қанша тыраштанса да соңғы сөзді айтып, Қазақ республикасын құрып берген совет өкіметі мен бәлшебектер. Біздің Гурьев пен Текеде, Жымпитыда, Ақтөбе мен Ойылда Алашордаңыз Дутовпен , атаман Толстовпен ауыз жаласып, қазақтың өзін сатып кетті. Ал арғындарда алашордашылар Колчакпен, Дутовпен, атаман Анненковпен, Унгернмен ауыз жаласып, қазақтың өзін атып, асты, тонады. Тіптен Көлбай Тоғысов сияқты найманнан шыққан аса көрнекті қайраткерді Колчакка ұстап беріп аттырыды, ол алашорданың Колчакка ұстап бергендері Сәкен Сейфуллин, Абдолла Асылбеков т.б. жайсаңдар. Осыдан кейін мың жерден мені орысқұл, орыстың сойылын соғушы десең де орысқа қарсы осы тұрғыдан факті таба алмайсың. Қазақтың жерін біріктіріп, тіпті өзіміздің Астрахан жағына кетіп қалған жерімізге дейін қайтарып, Қазақ Республикасын құрып берген СОВЕТ ӨКІМЕТІ МЕН ЛЕНИН. Совет өкіметінің ұлттық саясатын қара тарих ғылымдарының докторы, сонан кейін барып, зерттеп, обьективті пікір айт. Ал уақыттың ығына жығыла салатын "бұлбұлы" болсаң парқың белгілі. Теріңнен шыға сайрасаң да - сенікі өтірік. Себебі сенікі уақыт контекстінен, нақты жағдайдан жұлып алынып, уақыт ығына сай сол "сүйікті" алашордаңды мақтау. Ал ол бірыңғай мақтауға келмейді. Жұрттың жанды жеріне, артына горчицаны орынсыз тықпа. Алашордаңды мақтайтындар өз үйінде мақтап отырса сол жетед ғойі.

Üzdik materialdar

Ruhani jañğıru

Qanat Äbilqayır. Qarız ben Parız

Abai.kz 2862
Qauip etkennen aytamın

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

N.Qoşamanwlı 7430
Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 23381