Senbi, 16 Jeltoqsan 2017
Satira 1891 11 pikir 17 Mamır, 2017 sağat 19:46

«Qazaqstannıñ halıq jemqorı» atağına kim layıq?

Qalanıñ ığı-jığı bazarınıñ qaq ortasındağı ülken üstel üstine bireu şığıp alıp, «Ataq  satamın, ataq» dep ayqaylap twr. Mañayına jwrt üymelep qaptı.

– Au, äpendim,  – dedi Qisıq oğan,  – Ataq satqan degen ne  swmdıq! Ataq satıluşı ma edi?

– Au, ağası, – dedi äpendi, – Ataq satqanğa nesine tañ qalasız? Qazir bizdiñ äñgüdik, to est' mäñgilik elimizde ne satılmay jatır.

– Toqtay twrıñızşı, – dedi bir mes qarın Qisıqqa, – Ne satsa da öz erki emes pe? Sonda qanday ataqtar satasız? Mümkin bizge de layığı tabılıp qalar.

– Ärine, ärine, – dedi äpendi,  – Tabıladı ğoy. Mäselen, «Qazaqstannıñ halıq aqını».

– Nemene, nemene?! –  dedi mes qarın, – Halıq aqını deydi. Oybu, betim- ay! Sonı da ataq dep, aqındı da adam dep. Aqındı «oy, botaqanım», «oy, qoşaqanım» dep erkeletip, «qwyrığınan qağatın» zaman ötken joq pa edi? Deni dwrıs bir atağıñ joq pa?

– Bar ğoy, bar, – dedi äpendi. – Endeşe men sizge atınan at  ürketin keremet ataq satayın.

– Qanday?

– Mäselen, «Qazaqstannıñ qwrmetti akademigi».

– Astapıralla, ne deyt! – dedi mes qarın. Sonı da ataq dep, akademikti de adam dep. Akademikterdiñ zamanı ötpep pe edi? Au, bügingi zamanımızdıñ bet-beynesine layıq, qoğamımızdıñ keskin-kelbetin jarqıratıp aşıp twratın deni dwrıs ataqtarıñ joq pa?

– Sonda ol qanday ataq?

– Mäselen, «Elimizge eñbegi siñgen qwrmetti jemqor». Qanday ğajap ataq!

– Astapıralla! Ne dep twrsız özi? Mwnday da ataq bolatın ba edi?!

– E, nege bolmasın. Bolmasa, boldıru kerek. Zaman özgerdi ğoy, qoğam özgerdi ğoy. Endeşe zamanğa say ataqtardı da özgertu kerek. «Eski» ataqtardan arılu qajet.

– Qalay?

– Qalay bolsın, Parlamentke sonday wsınıs jasau kerek.

– Ne dep?

– Biz «marqwm» bolıp ketken socializm zamanına layıq ataqtardı alıp jüruden qattı qısılamız, wyalamız, jerge kiremiz. Biz bügingi öz zamanımızdıñ, yağni kündiz-tüni

köz  ilmey adam qwqığın oylaytın, eki künniñ birinde jinalıs ötkizip, älemdik, jahandıq

mäselelerdi tolğaytın, qwdaydıñ qwttı küni bir sıltau tauıp, ne bolsa sonı toylaytın,

qolına bilik tigen şeneunikteri tek «jeudi» ğana oylaytın, biraq qanşa jese de «qarnı» eşqaşan toymaytın qazaqı kapitalistik qoğamnıñ qaharmanı boluımız kerek. Soğan layıqtı ataqtar qajet. «Qazaqstannıñ halıq aqını» degen ne masqara! Aytuğa adam wyaladı. Kimge kerek ol aqın? Odan göri bizge «Qazaqstannıñ  halıq  jemqorı» degen siyaqtı ataqtar qımbat. Sondıqtan Parlamentten öz zamanımızdıñ bet-beynesine layıq ataqtar tağayındaudı swrau kerek,  äri talap etu qajet.

– Sonda qalay, Parlament wyalmay, qızarmay, qısılıp-qımtırılmay osınday ataqtar tağayındaydı dep oylaysız ba? Tağayınday qalğan jağdayda betiñiz bülk etpey öziñizdi sonday ataqqa wsınbaqsız ba?

– Au, äpendi, Parlamenttegilerdi bireuler qalğıp-şwlğıp otıradı deydi ğoy. Osı bireuler deputattardıñ qalğıp-şwlğığanın da köre almaydı. Netken iştarlıq. Qalği

bersin. Küni-tüni eldiñ jağdayın oylau oñay deysiz be? Sol «qalğıp» otırğan kezderinde älgi «Qazaqstanğa eñbegi siñgen qwrmetti jemqor», «Qazaqstannıñ halıq jemqorı» siyaqtı «blatnoy» ataqtardı wsınıp jiberu kerek. Qwday biledi, «zır etip», ötip ketedi. Sosın siz qaydağı betti aytıp otırsız? Bet degen qalğan joq pa qazir.

Biz jemqorlardı qudalap, sottap, adam qwqığın ayaqqa taptaytın  äreketter jasap otırmız. Eşe, qwqıqtıq memleket qwrıp jatırmız dep ayqaylaymız. Ne «jeymin» dese de, qanşa, qalay jeymin dese de bwl olardıñ öz qwqı emes pe? Kerisinşe, biz olardı ıntalandırıp, qoldap otıruımız qajet.

Mäselen, milliondap jegen jemqorğa «Elimizge eñbegi siñgen jemqor millioner», al milliardtap jegen jemqorğa «Elimizge eñbegi erekşe siñgen qwrmetti jemqor milliarder» ataqtarın berip, erkeletip, «qwyrıqtarınan qağıp», tiisti orden- medal'darmen marapattap otıru lazım. Jemqorlardıñ arasınan «ayqaylatıp», «Halıq qaharmanın» şığaru kerek.

– Söziñizge qarağanda siz de sol jemqorlardıñ birisiz-au deymin.

– Auzıñızğa – may. Biraq dwrıs jemqor bola almay, qor bolıp  jürmin. Ürey basım. Qazaq qızğanşaq halıq qoy. «Jegeniñdi» de köre almaydı. Bizde «jeuge» aqşa köp qoy, öte köp. Mäselen, elimizdiñ qazınasınan bölingen milliardtağan qarjınıñ är oblısta

jıl sayın jüzdegen million teñgesi igerilmey qaladı. Nege? Öytkeni, jemqorlıq naşar damıp otır. Jemqorlar sauatsız, oqımağan. Dwrıs jeudi de bilmeydi. Sondıqtan

jemqorlıqtı zañdastırıp, jemqorlar dayarlaytın oqu orındarın aşu kerek.

– Sizdiñ esiñiz dwrıs emes şığar, – dedi äpendi. – Jemqordı qorğağan degen ne swmdıq!

– Öziñniñ esiñ dwrıs emes, – dedi mes qarın. Biz osığan kele jatırmız. Tayauda respublikalıq telearnanıñ biri atışulı kedenniñ basşısınıñ bir million dollar para alğanı turalı jahannamğa jar saldı. Al sonda ne boldı deñiz. Tük te bolğan joq. Sot jwrttıñ közin baqıraytıp qoyıp, älgi jemqordı eş jazasız «arqasınan qağıp», bosatıp jiberdi. Köp wzamay sol telearna arqılı prokuror da söylep, sot şeşimin qoldap, «ıstıq lebizin» bildirdi. Mineki, bwl bizdiñ elimizde jemqorlıqqa alğaş jol aşıldı degen söz. Jasasın, jemqorlıq! Jasasın, jer betindegi jasampaz bizdiñ ädil sot!

– Rasında da million teñge emes, million dollar para alğan älgi jemqordı sot nege sottamadı? – dep mäñgirdi äpendi.

– Sottağannan eşteñe şıqpaytının, eşteñe özgermeytinin ol sot jaqsı bilip otır. Biz jemqorlıqpen küresip boldıq. Endi jemqorlıqqa jol aşuımız kerek. Jasasın,

jemqorlıq, jasasın, jer betindegi jasampaz bizdiñ ädil sot!

Damir ÄBİŞEV

Abai.kz

 

 

 

 

11 pikir