Düysenbi, 18 Jeltoqsan 2017
Qauip etkennen aytamın 21542 33 pikir 3 Tamız, 2017 sağat 09:16

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

Qıtaylıqtar büginde Qazaqstannıñ 132-şi etnosı bolıp qalıptasa bastadı. Kelesi sanaqta bwl jaña etnos retinde anıq körinetin boladı. Wltı qıtay jienderimiz de düniege kelip jatır. Bir künderi olar Qazaqstan halıqtarı assambleyası ayasında Parlamentten orın aladı. Oğan kümäniñiz bolmasın. Kez kelgen şet eldik memelket qazaq jerine ie bolıp otırğan öz azamattarınıñ müddesin qorğauğa qwqı barın tağı eskereyik.

Qıtay adam qwqıqtarınıñ halıqaralıq norma talaptarına say qorğaluına asa nazar audarıp otıratın el. Ol jaqta 150 millionnan astam adam jwmıssız eken. Qıtay ükimeti qabıldağan «Batıstı igeru» bağdarlamasında osı jwmıssızdar Qazaqstan rınogın igeruge jwmıldırılmaqşı. Büginde Jetisu öñirine qıtay jağınan keluşilerdiñ ağını tolastar emes.

Ülken jauapkerşilikpen aytamın, eger aldağı uaqıtta da osı aytılğan jaylarğa şınımenen köñil audarmasaq, bwl mäseleler bolaşaqta Qazaqstan men Qıtay arasında geosayasi jağınan da, etnikalıq jağınan da türli äleumettik tüsinbestikterdi tuındatuı mümkin. Qazaqstandı tizerletip bolğasın Qıtay tayaudağı 15-20 jılda Euroodaq elderine de ıqpalın jürgizip, olardı kez-kelgen mäsele töñireginde mämileler jasauğa mäjbür ete bastaydı. Qıtaydıñ «qatal oyını men jwmsaq ekspanciyası» Europağa Qazaqstan mwnayına ielik etu arqılı aşılğan qaqpa arqılı jüzege aspaq. Talay qandı qırğın, qıp-qızıl soğıspen ala almağan Qazaq jerin eki aradağı osınday qwytwrqı täsilimen qoldarına iliktirgen qıtaylıqtardı ol kezde küştep te ketire almaysıñ!

Qıtay diasporası kimge süyenedi?  Olardıñ immigranttarı älemniñ qay tüpkirinde bolmasın qıtaydıñ äskeri jäne qarjılay kömegine arqa süyeydi. Endeşe, bügingi qal-ahualımız şığıstağı körşimiz Qıtaymen baylanısımızğa bağa berudi talap etedi. Qıtaydıñ soñğı jıldardağı ekonomikalıq jağının tez örkendeui men onıñ äskeri küşiniñ ösui erte me, keş pe aymaqtağı memleketterdiñ özara ıqpalınıñ ara-salmağın özgertui mümkin. Uaqıt öte kele eki wlt ökiliniñ arasındağı keris tuındap, ol eki memlekettiñ mäselesine deyin köterilip, dauına aynalsa, sonda kimniñ müddesiniñ üstem şığatının öziñiz añğara beriñiz. Olarğa äskeri toytarıs beremin dep oylaudıñ da qajeti joq.

N.Qoşamanwlı

Abai.kz

 

33 pikir