Düysenbi, 18 Jeltoqsan 2017
Tura jol 1586 4 pikir 11 Tamız, 2017 sağat 17:58

Täkfir wstanımı Islammen üylese me?

 

Islam – beybitşilik pen meyirimdilik din retinde älemdegi aluan  näsili, türli tilderdi, ärqilı wlttıq erekşelikteri bar wlttar men wlıstardı biriktirip otırğan älemdik din.

Endi beybit ömir men izgilik qağidaların ardaqtaytın, adamgerşilik pen bauırmaşılıqtı nasihattaytın Islamda – zorlıq-zombılıq, mwsılman bauırın käpirlikpen ayıptau, namaz oqımasa ağayın tuıspen qatınas üzu, ömir sürip jatqan memlekettiñ zañdarın moyındamau, özimen pikirles bolmağanı üşin basqalarmen tığız qarım-qatınasta bolu, qoğam müşelerine qwrmetsizdikpen qarau, basqalardı bülikke şaqıru siyaqtı t.b. wstanımdar bar ma? Eger bar bolsa, onda bwlarğa Islamnıñ közqarası qanday degen siyaqtı swraqtardıñ bizderdi mazalap jürgeni ras. Sebebi, bizder ata-babamız wstanğan mwsılmanşılıqqa bet bwrğan kezde, Islam atın jamılğan köptegen ağımdar el işine kirip, halqımızdıñ auızbirligine iritki salıp bastadı. Üy işinen üy tigip, jastardıñ bastarın äbden qatırıp bitti.

Olay bolsa, biz sizben birge osı swraqtardıñ bir qatarına azdap jauap izdep köreyik. Öytkeni, bwl mäselelerdiñ ärbiri – ülken taqırıp, bölek äñgime. Arnayı taldau men tüsindirmeni qajet etedi. Bwlardı bir nemese eki söylemmen tämamdau mümkin emes. Degenmen, qısqaşa toqtalıp ötuge tırısayıq.

Sonımen, Islamda basqa bireudi dinge küştep şaqıru, onı qorqıtıp-ürkitu bar ma? Bwğan naqtı jauaptı Alla tağalanıñ mına ayatınan köremiz: «Dinde – küşteu joq» (Baqara: 256). Islam tarihında da bwğan mısaldar jeterlik. Birde bädäui kelip, sahabalarmen twrğan payğambardıñ (s.ğ.s.) jağasına şap beredi de döreki sözder söyley bastaydı. Onıñ jağadan qattı wstağanı sonşa payğambardıñ moyınında qızarıp iz qaladı. Payğambardıñ qasında twrğan Omar siyaqtı batır sahabalar döreki bädäuidiñ sazayın beru üşin qılışın wstağan uaqıtta payğambar olardı toqtattı. Söytip, älgi bädäuimen jılı söylesip, kerisinşe oğan sıy-qwrmet körsetti.

Ekinşisi, Islam namaz oqımaytındarğa jäne özge din ökilderine qalay qaraydı? Olardıñ ärbirine «Sen käpirsiñ» nemese «Sen namaz oqısañ da, oqımasañ da käpir boldıñ!» dep ayta ma? Bwlay deuimiz – täkfirşiler özderin qwptamağan jäne dindi däl özderi siyaqtı wstanbağan adamdardıñ barlığın käpirge jatqızıp, Allanıñ ornına ükim berip qoyadı. Qwranda mınaday ayat bar: «Ey, adam balası! Şın mäninde, senderdi bir er, bir äyelden (Adam, Hauadan) jarattıq. Sonday-aq bir-biriñdi tanularıñ üşin senderdi wlttar, rular qıldıq» (Hujrat: 13).

Demek, adamdardıñ ärtürli boluı, wlttar men wlıstar, etnostıq toptar bolıp bölinui – Allanıñ jaratılısı. Mwnda Alla  eşkimdi qatıgezdikke, dwşpandıqqa şaqırıp otırğan joq, kerisinşe, bir-birlerin tanıp, aralasıp, tatu-tätti ömir süruge şaqıradı. Eger Alla qalasa, onda bizderdi wlttar men wlıstar etip jaratpay,  barlığımızdı bir ümbet etip jasaytın edi. Qwranda Alla bılay degen:

«(Mwhammed Ğ.S.) eger Rabbıñ qalasa, adamdardı bir-aq ümmet qılar edi» (Hud: 118). Sondıqtan, bir memlekette türli adamdardıñ birge ömir sürui jäne olardıñ aluan türli boluı – tağdır. Al mwsılman adam tağdır mäselesinde talaspaydı. Öytkeni, tağdırğa qarsı kelu – Qwdaydıñ ämirine qarsı şıqqanmen teñ.

Olay bolsa, Islamda barlıq adamnıñ qwqığı teñ. Islamda namaz oqitın jäne namaz oqımaytın, mwsılman nemese özge din ökili dep ajıratılmaydı. Islam tarihında bwğan dälel köp. Solardıñ biri mına oqiğa: Halifa Omardıñ kezinde bir yahudi hazireti Älidiñ üstinen şağım aytıp keledi. Sonda Omar «sen yahudisiñ, ol – mwsılman, payğambardıñ küyeu balası» dep, eşkimdi bölip-jarğan joq nemese yahudidi qudalağan joq, kerisinşe, ädil ükim şığardı.

Üşinşi mäsele, Islamda adamdardı memleketti basqaru jüyesine qarsı şaqıru, bilikke bağınbau nemese bülikke şaqıru bar ma? Ädette, täkfirşiler: «Basşılıq namaz oqımaydı – demek, olar – käpir, memleket käpirlerdiñ qolında» degen siyaqtı wrandardı jii aytıp, dinge jaña kirgen jastardı bülikke şaqıradı.

Qwrmetti oqırman, esteriñizde bolsın osınday pikirdegi adamnan boyıñızdı aulaq wstañız. Bwl – Islamğa müldem jat. Din Islamda bülik – adam öltiruden de auır künä. Bwğan mına ayat dälel:

«Bülik şığaru – adam öltiruden de ülken» (Baqara: 217). Öytkeni, bülik saldarınan qanşa adamdar qırılıp ketui mümkin. Bülik – wyıp otırğan eldiñ tınıştığın bwzıp, berekesin qaşıradı. Sondıqtan da bülik şığaruşı adamğa Allanıñ  meyirimi de bolmaydı. Qwran bizge osını aytadı: «Alla bülik şığaruşılardı süymeydi» (Mayda: 64).

Şınayı Islam, täkfirşiler aytqanday, qoğamdı «mwsılmandar» jäne «käpirler» dep bölmeydi, kerisinşe birlikke şaqırıp, araz adamdardı jarastıruğa jigerlendiredi.

Bir küni Payğambar (s.ğ.s.) sahabalarğa qarap: «Senderge märtebesi jağınan oraza, namaz jäne sadaqadan da abzal närse jayında habar bereyin be?»  dep swraydı. Sahabalar: «Ärine» deydi. Payğambar (s.ğ.s.): «Ol — renjiskendi jarastıru», – dep aytadı (Äbu Daud, Termizi jäne Ibn Mäja).

Bir-birimen renjisken adamdardı jarastırudı jäne dostıq pen süyispenşilikti oraza, namaz jäne sadaqadan joğarı qoyıp otırğan Islam qasındağı adamğa «Sen käpirsiñ» dep aytuğa jol bermeydi. Al endi ata-babası mwsılman, qajılıqqa barğan, sadaqasın berip, qolınan kelgenşe orazasın wstaytın qazaq balasına «Sen käpirsiñ» dep aytudıñ özi küpirlik. Olarğa islamnıñ atınan bwlay şeşim şığaruğa kim qwqıq beripti? Bwl degenimiz – Allanıñ atınan söyleu degen söz.

Qwranda: «Kökter men jerdegi ğayıptıñ barlığı Allağa tän» degen ayat bar. Adamnıñ közine körinbeytin ğayıp, onıñ jüregindegi imanı men nieti Allağa ğana mälim. Biz adamnıñ türine nemese sözine qarap «Sen käpirsiñ» nemese «Seniñ qwlşılığıñ qabıl bolmadı», «Sen tozaqqa tüsesiñ» degen siyaqtı kesimdi şeşimdi eşkim ayta almaydı. Mwnday qwqıqtı Alla eşkimge bergen joq. Tipti, payğambardıñ özi (s.ğ.s.) ğwmır boyı Alladan istiğfar (jarılqau swrap) aytıp ötken. Äbu Hurayra payğambardıñ (s.ğ.s.):«Allağa qasam! Rasında men, «Allanıñ jarılqauın swraymın jäne Oğan täube etemin» degen sözdi künine jetpis märteden artıq aytamın» dep aytqanın esittim» degen hadisti jetkizgen (Bwhari).

Payğambardıñ özi osınday ümit arasında ömir sürgen bolsa, özderinen basqasın käpir dep sanaytın täkfirşilerge mwnday senimdilik pen qwqıqtı kim beripti degen oyğa kelesiñ.

Endi täkfirşilerdiñ aytatın «hijrat» (mwsılman memleketine köşu) wstanımdarına keleyik. Olardıñ pikirinşe, mwsılman Qazaqstan memleketinen köşip, şariğat wstanatın islam memleketine köşui qajet. Birinşiden, büginde älemde halifalar däuirindegi siyaqtı taza şariğatpen el basqarıp otırğan Islam memleketi joq. Olar jastardıñ basın qatırıp, älemdi dürliktirgen terroristik toptıñ qwrıp jatqan «Islam memleketine» barıp twramız demese. Onda da bwl wyımnıñ Islammen ortaq müddesi joq ekenin barlığımız jaqsı bilemiz.

Sonımen qatar, takfirşiler özderiniñ hijra (köşu) wstanımdarın payğambardıñ (s.ğ.s.) Mekke qalasınan Mädinağa köşuin negiz retinde alğa tartadı. Ras, Mwhammed payğambar (s.ğ.s.) Mekkeden Mädina şaharına köşti. Biraq, ol erikti türde köşken joq, onı qudaladı. Sonday-aq, Mekkeden şığıp bara jatıp, arqasına qarap: «Otanım, otanım!» dep aytqanı mälim. Mwnda ol kisiniñ tuğan jerinen eriksiz ketip bara jatqanın bayqaymız. Al endi bizdegi täkfirşilerdiñ ıqpalına tüskenderdi Qazaqstannan quğan kim bar? Özge memleketti panalap ketetindey Qazaq eli eşkimdi quğan joq. Adam tuğan jerin tastap qayda baradı? Ne isteydi?

Öz Otanın tastap, özgege järdem beremin degen adamnan payda joq. Mwnday adam – ötirikşi. Menimşe, mwnday adam – özin-özi aldap, otbasınan, ağayın-tuıstan, twrmıs maşaqattarınan qaşqan adam. Ökinişke oray, bizdiñ elde de dindi jamılıp, oyı aram, auırdıñ üstimen jeñildiñ astımen jüretinder de jeterlik. Dindi bilmeytin jastarımız osınday käzzaptardıñ artınan erip ketpesine kim kepil beredi?

Tüyin: Qwrmetti oqırman, bizdiñ memleketti, Qazaq elin «käpir» dep aytuğa eşkimniñ qwqığı joq. Islamdağı imandılıq, ädeptilik, sabırlıq pen meyirim, namaz oqu, oraza wstau, qajılıqqa baru, mwqtajğa kömek beru, qayırımdılıq jasau, sadaqa beru, azan şaqırıp at qoyu siyaqtı t.b. köptegen adamgerşilik qwndılıqtardı bizdiñ halıqtıñ ädet-ğwrpınan, twrmıs-tirşiliginen köremiz. Qazaq halqınıñ ruhani älemi men mwrası – Islam qwndılıqtarımen twnıp twr. Imandılıq pen inabattılıqtı nasihattap ötken biler men şeşenderimizdi qayda qoyamız, qajılığın jasap, Mekkeden meşit soqtırğan Qwnanbaydı qaytemiz? «Adam bol!» dep adamgerşilikti nasihattağan Abaydı, qılışınan qanı tamıp twrğan ateizm kezinde imandılıqtı tu etken Şahkärimdi qayda jatqızamız? Sonda olardıñ barlığı käpir, al dwrıs dini bilimi de joq,  qolına jöndi qalam wstay almaytın, halqınıñ mädenieti men tarihın bilmeytin adam – mwsılman ba?

Ärine, olay emes. Qoğamdı bülik pen janjalğa itermeleytin, dwrıstı bwrıs, al bwrıstı dwrıs dep üyretetin osınday dini wyımdar men senimderge saq bolğanımız jön. Memleketimizge mıñ da bir alğıs, olarğa osınday zañ twrğısında saraptama jasap, tiisti zañ normalarımen rettep otırmasa, onda qoğamdağı el birligi, tınıştıq pen twraqtılıqtıñ bwzıları sözsiz. Jalğız QMDB (müftiyat) mwnday dini wyımdarğa qarsı twruğa şarasız.

Kezinde meşitke baradı degen adamnan saqtanamız dep oylandıq ba? Joq, onday närse oyğa da kirgen emes. Biraq, mınaday teris piğıldı dini wyımdardıñ äreketi bizdi osığan äkeldi. Sondıqtan, dindi üyrenemin nemese dini tälim alamın degen adam meşitke barıp, imamnan bağıt-bağdar alğanı jön. Büginde elimizde, Qwdayğa şükir, sauattı imamdar men bilimdi dintanuşılarımız köbeyip keledi. Elimizde beybit ömir men birlik bolsın.

Jalğas Sandıbaev, dintanuşı, f.ğ.k.

Abai.kz

 

4 pikir