Düysenbi, 18 Jeltoqsan 2017
Aymaqtar 1291 3 pikir 12 Qırküyek, 2017 sağat 08:35

Mañğıstauda mamırlap mal jayılar mümkindik bar

Mañğıstau oblısın agrarlıq öñirge jatqızu mümkindigi şekteuli deytinder bar. Deytwrğanmen, agrarlıq sektordı oblıs ekonomikasınıñ damuınıñ drayverine aynaldıru maqsatında ata käsip - mal şaruaşılığın qarqındı damıtumen qatar, egin şaruaşılığın damıtu iske asırılıp keledi. Bwl turalı Mañğıstau oblısı auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ basşısı Serik Berişbaev mälimdedi.

Ayta ketu kerek, birinşi jartı jıldıqta 2658,5 tonna et, 3000 tonna süt, 808,6 mıñ dana jwmırtqa, 4708,6 tonna wn, onıñ işinde 4513,3 tonna birinşi swrıptı wn öndirilgen. Jalpı mal şaruaşılığı salasında ilgerileu joq emes. Aroönerkäsiptik keşendi damıtudıñ 2017-2021 jıldarğa arnalğan bağdarlamasın iske asıru jönindegi is-şaralar josparında, mal şaruaşılığında tauarlardıñ, jwmıstardıñ jäne körsetiletin qızmetterdiñ ekonomikalıq qoljetimdiligin arttıru negizgi eki bağıt boyınşa ayqındalğan.

2017 jılğa asıl twqımdı mal şaruaşılığın damıtuğa, mal şaruaşılığınıñ öniminiñ önimdiligi men sapasın arttıruğa jergilikti byudjetten 80 300,0 mıñ teñge qarajat bölinipti. Asıl twqımdı mal şaruaşılığı - sapalı da mol önim öndiru közi, maldıñ ömirşeñdigi men önimdiligin, önim sapasın arttırudıñ negizgi jolı. Qazirgi tañda Mañğıstau oblısı boyınşa 36 asıl twqımdı mal şaruaşılığı sub'ektisi tirkelgen.

2017 jıldıñ 1 şildesine deyingi statistikağa köz jügirtsek, mal sanınıñ körsetkişi mınaday: iri qara mal - 19656 bas, ötken jıldıñ osı kezeñimen salıstırğanda - 16101 bas, yağni körsetkiş 22,1% artıp otır. Al qoy bolsa - 398279 basqa jetken, 2016 jıldıñ osı kezeññmen salıstıratın bolsaq 3,4% artqan. Eşki - 114747 bas, ötken jılı 106154 bas bolatın, artu kölemi 8,1% qwradı. Jılqı bası bolsa 10,4% artqan, yağni 83348, ötken jılı 75518 bolatın. Tüye - 62597 bas, al ötken jıldıñ osı kezeñimen salıstıratın bolsaq 8,0% artqandığı bayqaladı, yağni 2016 jılı - tüye sanı 57987 bas bolatın. Qws bolsa - 28949 bas, ötken jılmen salıstırğan 2,1% artıp otır.

Tağı bir özekti mäsele egin şaruaşılığı. Ayta ketu kerek, oblısta egin alqabı 2017 jılı 1100 ga boldı, al ötken 2016 jılı 941 ga bolatın. Öñirde 2014-2015 jıldarı 15 jılıjay keşeni bolsa, 2016 jıldan beri 27 jılıjay keşeni jwmıs jasauda. Onıñ işinde önerkäsiptik jılıjay-5, fermerlik jılıjay-2, jılıjay keşenderindegi egis alqabı 20,0 ga.

Egin şaruaşılığı salasında wsaq şaruaşılıqtardan bölek «KaspiyAgroKompani» JŞS iri jılıjay keşeni jwmıs jasap keledi. «Creen house» E.C.O.» AQ-nıñ kölemi 3 ga jılıjay keşeni iske qosıldı, osı jılı kökönister, qwlpınay otırğızıldı. 2017 jılğa egin şaruaşılığın damıtuğa 181800,0 mıñ teñge bölindi, qazirgi tañda qarjını igeru maqstanda qızmetter jürgizilude.

Investiciyalıq salımdar kezinde agroönerkäsiptik keşen sub'ektisi şekken şığıstardıñ bir böligin öteu boyınşa subsidiyalau: 2017 jılğa investiciyalıq salımdar kezinde agroönerkäsiptik keşen sub'ektisi şekken şığıstardıñ bir böligin öteu boyınşa subsidiyalau üşin 260,240 mıñ teñge bölingen.

"2017 jılğa 30 qwdıq qazıladı dep josparlanğan. Osığan baylanıstı, 6 investordan (şarua qojalıqtar) ötinim kelip tüsti. 6 investordıñ qwjattarı qaralıp, köz jetkizu aktisi jasaqtalıp, operatorlıq qorıtındı dayındaldı. Qazirgi tañda, atalğan 6 investordıñ qazılğan qwdığına ketken şığındı öteu negizinde subsidiyalauğa tiisti nemese tiisti emestigin anıqtau maqsatında komissiyağa şeşim qabıldau maqsatında wsınıldı", - deydi Serik Berişbaev.

Ötken jılı 5 auılşaruaşılığı kooperativteri qwrılğan bolatın. Olar «Bolaşaq», «Nesibe-Jan», «Atameken-Mañğıstau», «Botaköz wjımı», «Beyneu». Biıl qwrılğan kooperativ sanı - 6. Atap aytqanda «Olja», «Bergen Bek», «Bas Üstirt», «Asar», «Eltay» jäne «Kızılozen». Bwlardıñ barlığı auıl şaruaşılığı önimderin öndiru, jinau jäne ötkizumen aynalısadı.

Wsaq şaruaşılıqtardı biriktire otırıp, iri auıl şaruaşılığı kooperativterin qwru arqılı, öndiristi irilendiru bağıtında mal şaruaşılığı damığan Beyneu jäne Mañğıstau audandarında jüyeli jwmıstar jürgizilude. Mäselen, tek Beyneu audanınıñ özinde 2017-2020 jıldarı kelesi 6 kooperativter aşu josparlanuda: Beyneu selosında «Musira», Boranqwl auılında «Qaraqwm», Eset auılında «Eset», Sam auılında «Sam qwmı», Sarğa auılında «Sarğa» jäne Tölep auılında «Tölep» kooperativteri.

Jastardıñ käsip aşuğa degen ıntası joğarı ekendigi de quantadı. Öñirimizde ötken jılı «Atameken» käsipkerler palatasınıñ bastamasımen «Bastau Biznes» jobası jüzege asırıla bastadı. Bir quantarlığı, käsipke ikemdi jastar qatarı artqan. Miäselen, Jañaözen qalasında – 240 jas oqıtılıp, 45 mln. teñge qarajattı qwraytın 12 biznes joba maqwldanğan. Sonımen qosa üstimizdegi jıldıñ 2 toqsanında 75 adamğa arnalğan jwmıs ornın aşılğan. Mwnaylı audanında – 48 jas oqıtılıp, 30 mln. teñge qarajattı qwraytın 12 biznes jobası maqwldanıp, qosımşa 15 jwmıs ornı aşıldı.

Serik Berişbaev öz sözinde qayta öñdeu salası boyınşa da jwmıstar qolğa alınğanın aytadı. QR auıl şaruaşılığı ministrligimen süt, et, teri, jün, maylı daqıldar, astıq, jemis-kökönis, qant qızılşası jäne kartop öñdeudiñ 9 bağıtı boyınşa qayta öñdeu käsiporındarınıñ kartası  jasalğan. Oğan öñirdegi kelesi qayta öñdeuşi käsiporındar endi otır, yağni «Aqtau süt», «Aq-nek», «Beyneu süt zauıtı», «Jañaözen süt zauıtı», «Millina food production company ltd» jauapkerşiligi şekteuli seriktestikter. Bwl käsiporındar negizinen Resey jäne Belarus' elderinen tasımaldanatın qwrğaq süt negizinde jwmıs jasaydı.

Et bağıtı boyınşa da atalmış kartağa kirgen käsiporındar bar. Olar «Qarağantübek» jäne «Senek» jauapkerşiligi şekteuli seriktestikter. Öñirdegi birden bir wn tartu käsipornı «Beyneu astıq terminalı» jwmıs jasaytını belgili. Terminal 2015 jılı - 30462 tonna, 2016 jılı 28185,7 tonna, 2017 jıldıñ 1 jartı jıldığında 5500 tonna wn öndirdi.

Jıl soñına deyin iske asırılatın jobalar köp. Olardıñ qatarında bekire twqımdı balıq ösiru keşeni, qws fabrikası, qwtığa qwyılatın qımız öndirisi, täuiligine 8000 litr tüye sütin qwtığa qwyu zauıtı, täuiligine 4000 litr tüye sütin öndiretin ceh, jılıjaylar, sıyımdılığı 15000 tonnalıq tüyirşikti jem öndiretin zauıt pen  sıyımdılığı 1321, 5000 jäne 8500 tonna kökönis saqtau qoymalar qwrılısı ayaqtalısımen, industriyalıq jäne agrarlıq salalar dami tüspek.

Joğarıda aytılğan jaña biznes jobalar negizinen Aqtau qalası jäne Qaraqiya, Tüpqarağan, Mwnaylı audandarında jüzege asırılmaq. Nätijesinde, barlığı 300-den astam adam jaña jwmıs orındarımen qamtıladı dep kütilude. YAğni, mal şaruaşılığın damıtu jönindegi  is-şara josparın jüzege asıru Mañğıstau oblısınıñ äleumettik-ekonomikalıq jağdayın jaqsartuğa, sonday-aq öñirde şarua qojalıqtarın damıtuğa mañızdı serpin bermek.

 Dayındağan Nwrbol Oquov, QR Jurnalister Odağınıñ müşesi

Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası

Abai.kz

 

3 pikir