Senbi, 18 Qaraşa 2017
Ädebiet 1669 1 pikir 6 Qazan, 2017 sağat 09:00

Qalıpqa sıymaytın adam

Eki esalañ

Ol tünimen «Naqwrıstıq ömirin» oqıp şıqtı. Avtordıñ jan düniesine üñildi. Jañbırdan soñ auanıñ  balğındığın bükil tamırımen sezine otırıp, tätti  qiyalğa berildi. Kenet, şulağan essiz qızdardıñ aşı külkisine jiirkene qaradı. «Olar aytqan jaytta qanday küluge twrarlıq män bar eken» dep oy alabına süñgidi. Künde teriskey jaqtan keşki  8-9 şamasında soğatın samal jeldiñ lebin añsadı. Özindey delsal küy keşetin jandardıñ mına ömirden ötkendigine qapalandı.

Jalbarınu

Äpkesi kireberis bölmede, özi jatın bölmede. Mağınaları auısıp ketken, ruhı tılsım küşke tolı jazuşınıñ bir top şığarmaların aqtarıp otırğan. Telefon dauısı şıqqan sayın «ne boldı, äyteuir adam aman ba?» degen swranıspen betin oğan qaratpasa da, jürek közimen apasına qaraydı. «İşinen aldağı quanışımızdı bwza körme, biz osı sätti wzaq küttik, balaların jastay qalay jetim qaldırasıñ?» degen sarınmen tilin kälimağa keltirdi. «Eger şınımen de mına düniege seniñ ämiriñ jüretin bolsa, mağan bir qwdiretti körsetşi» dep jaratqanğa jalbarındı. Tün jarımında sansız swraqtar men boyın bilegen belgisiz qorqınıştan jeñilip wyqınıñ torına tüsti. Endi tañ atqanşa sol tordan şığu-şıwpası neğaybıl.

Keş pen tañ

Soñğı 10 jılda bwl üşin tañ men keştiñ ornı almasıp ketken. Basqalarğa qalıptı jayt sanalatın kündizgi tirlik wyıqtauğa beriletindey. Ömir bwl jigittiñ sanasına keşten bastalıp, tañsäriden ayaqtalatın. Tañalakeuimde joq bolıp ketetin aspandağı jarıq jwldızdarmen birge bäri joğalatınday. Aynalanı basqan qarañğılıq  mwnıñ delsal küyin bärinen jasıratın. «Qapasta meniñ bet-jüzimdi eşkim köre almaydı, mwnday sätte menen baqıttı, menen erkin azat jan joq» dep masattanatın.

Qwpiya köz

Äldekimmen oyda joqta kezige qalsa, qos janarın qarsı qadamauğa tırısadı. «Qarasam köz arqılı onıñ mwñın özime jwqtırıp alarmın, söytip, onsızda qwsalı jüregimniñ parsa-parsası şığar. Odan da osı künime şükirşilik eteyin» deuge şamaşı äreñ jetetin. Bayqamay eki janar toğıssa bir alapattıñ boların bayqaytın. Toğısu – jalın otına küydiretinin sezetin.

Ot

Oşaq astınan şıqqan küldi töguge qora sırtına şıqtı. Birer qadam attağan soñ ayaq su ağatın arıqtıñ sağasına tayadı. Älgi jerde özinen basqa bireudiñ barın sezdi. Jaymen qimıldap, moynın alğa sozdı. Qarasa su jılanı bwğan atıla qarap twr. Qolındağı şelegin tastay qaşa jöneldi. Qorşau men arıqtıñ arası sol sätte otqa oranğan nu dalanıñ bitip bolmaytın jolın elestetti.

Delsal

Qarbalas pen arpalısqa tüsken soñğı 40 kün işinde esi basqa jaqqa auıp ketkendey. Kelgen-ketken adamdardıñ tüsin ajıratudan qaldı. Şidam denesine äldekimniñ basın ornatıp, onıñ auzın bäzbireuler künşığısqa qaratıp ketkendey... Keşkisin baqşa işinde seruendep jürip, oysız jasalğan iske tap boldı. Bassız adamdardıñ bassızdığına tañ qaldı. Keybir adamdar qarapayımdılıq pen jabayılıqtı şatastırıp alıp jatadı. «Adamgerşilik tanıtqan osı eken» dep tım dandaysıp ketuge de bolmaydı ğoy. Äri ketse, ol adamnıñ nadandığın körsetedi emes pe?

Bipatrid

Bwl auıldıñ  jieginde eki eldiñ şekarası ornalasqan 24 sağat boyı äskeri adamdar men arnayı jattıqqan itterdiñ dübirinen auıl tegis qaymığatın. «Eleñ-alañda bir swmdıq bolmasa jarar edi» deumen saq otıratın. Auıl sırtında naq şekaraşılar twratın postıda eki qayıñ jayqalatın. Biri – beri, biri – arı ornalasqan. Qos qayıñdı aymaqtağı jergilikti twrğındar  «bipatrid»  deytin.

 

Talant pen taytalas

Künniñ batqan qızıl şoğına tesile qarap otırğan onıñ oyın inisi bwzdı.

– Ağa, egerde talant pen taytalas ringkte kezdese qalsa qaysısı jeñedi?

– Ärine, adaptaciyağa beyimi jeñedi de. Januarlar äleminde de solay emes pe?

– Jo-joq, ol hayuandar arasındağı bäsekelestik. Men adamdar arasındağı äreket jaylı aytıp otırmın.

Ağası, ıza men küyikke tolı közderin tura inisine bağıttap auır kürsindi de:

– Qazir bäri birigip ketken. Adamdar arasında da jırtqıştar bar ekenin wmıt pa. Bwl – tabiği zañdılıq. Uaqıt öte kele öziñniñ de qalay jırtqışqa aynalıp ketkeniñdi bayqamay qalasıñ, – dedi de jürip kete bardı.

Tazalauşı

– Qızım, mektep bitirgen soñ pedagog bolasıñ. Balalarmen jwmıs isteysiñ. Wstazdıq – wlı qızmet.

– Tuu, qoyş. Meniñ mwğalim bolğım kelmeydi.

– Nege?

–  Jay, meniñ köşe tazalap, qoqıs tazalap jürgim kelmeydi. Jılda köktem men küz mezgilinde olar köşe kezip ketedi ğoy.

Şapağat SERDÄLİQIZI

Abai.kz

 

  

1 pikir
Шәкім уәлиева. 2017-10-06 22:53:58
Қыз баланың сөзі өте дұрыс...Өкінішке орай...

Üzdik materialdar

Ruhani jañğıru

Qanat Äbilqayır. Qarız ben Parız

Abai.kz 9984
Qauip etkennen aytamın

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

N.Qoşamanwlı 18071
Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 31464