Jwma, 24 Qaraşa 2017
Ädebiet 1667 0 pikir 14 Qaraşa, 2017 sağat 01:01

Baqıt Bedelhan. Meyrambek jäne biz...

(Amanat arqalatqan ağağa)

tolğau

...Aqañnıñ amanatı – dep,

Narğa emes,

Arğa salıp bir jükti,

Qali ağam, qattı aytıptı şındıqtı.

Qattı aytqanda,  jaqsı aytıptı,

Mına swrqay tirliktegi swmdıqtı;

«Ğalımnan zalımdı,

Arıñnan janıñdı,

Janıñnan malıñdı ozdırğan,

Bäyge atınday bauırın pwlğa jazdırğan,

Qasıñdağı qoşemetşil tobırğa

Tereñdep qabir qazdırğan.

Kök sandığıñ közdi kökşitip,

Aşınaş pen qwşınaştı mäz qılğan.

Sañqıldap samğar qırandar,

Qañqıldatıp  qaz quğan,

HALQIM , WLTIM, JWRTIM – dep

Päleniñ oşağın qazdı söz quğan?!

Bwl ne degen zaman bop twr, Meyrambek,

Albastınıñ da arqasın qozdırğan?!

Ayğaylağanı änşi bop,

Iñıranğanı Şämşi bop,

Qwrqwlaqpenen auırğan

Jazıqsız jwrtıñ jılpostarğa jalşı bop,

Toptan ozıp, düldüli şıqpay,

Baqtan wzap, bwlbwlı wşpay tobırdıñ

Oy balqıtqan kösemi de,

Söz şalqıtqan şeşeni de

Bara jatır jäy, änşeyin, jarşı bop...

Aytpayın desem, Namısım...

Jerge qarasam, özime tidi,

Elge qarasam,

Közime tidi qamşı bop.

Wlttı oylaytın wlım qayda?

Jwrttı oylaytın qızım qayda?

Jolıñ qayda?..

Jolım qayda?..

Men qayda?..

Keruen-keruen köşi ilgeri,

Wlı dala tösindegi eñsesi zor el qayda?

Joğaltpağan tasqın keypin,

On üşinde baspın – deytin, ezdigi joq er qayda?

Solardı oylap berilemin şerli oyğa...

Osılay,..

Töte boldı qoyğan swraq,

Oylan, Şıraq! »

 

Iä, oylanayıq, bağamdayıq, bajaylap,

Basımızdan ürkip wşqan talay baq.

Qırın qarap ketse dağı bir kezde,

Qızır da jür qırsız eldi mañaylap.

Wltın süygen wlılardı wlıqtap,

Tüs körsem de,  tüs qaşsa da sonı oylap,

Miner jağın mensinbeytin...

qasqa ayğırday,   saqsınıp,

...Qamşılar jağıma qaraylap,

Söz bastadım oraylap,

Aldı-artımdı abaylap.

 

Qalekemniñ qazıq qıp qadap, aytqanı-ay,

Aynalasın solqıldattı, ... zırq etti.

Jer qozğalıp ketpese de..,

Miımızdan şañ wşqanday,  bwrq etti.

Qazağımnıñ qayran sözderi-ay,

Täñir - nättes, Ay  menen anau,  Kün - tekti.

Bwltaqtatpay, bwra tartpay qalay jetkizem,

Buırqanıp, bulığıp twrğan bwl-kepti?

 

Boztorğayı wya salıp jürekke,

Sol - altı jasında-aq,

bozdauın aytqan bw köpke.

Meyrambektey bir wl bergen qwdayğa

Ayta alar deysiñ kim ökpe?..

 

...Ökpe de emes, nazda emes.

Bwl – artındağı inilerge aytqan

Ağalıq aqıl,  az keñes...

Äytpese,

atınan tüspey däret sındırğan talaylar

Anau,

ülkenderdiñ aralarında az da emes...

Qwday emes-au, qwdaysınğannan qorqamız

Oysızdarmenen  tolğan da  sayın ortamız.

Ölidey-beyne tobırdıñ sanın köbeytpey,

Böridey keyde  ...bizder de jalğız  jortamız.

Sosın, auılğa şöldep,  qaytamız

Tandır bop keuip qolqamız...

 

Jortıp ta jürip joralğı, jol men josıqqa

Qiyanat qılmay  aytamız sözdi,  dos wqsa...

O, bizderdiñ tolqın,  topanı birge aralas

Ayıra almaysıñ  mıqtısın,

Aralastırıp, qosıp ta,

Aldına attay tosıp ta!..

Kebegi bölek, keregi bölek şığar ed,

Qalbırlap,  qayta tasıtsa.

Ötpeli kezeñ kezekpe-kezek kep jatır

Kim wğar deysiñ?

Solay eken ğoy, asıqsa...

 

Asıqqan wrpaq..,

aptıqqan tolqın - tolqın ba?

Añğara almaydı,

aldında jar ma, or twr ma?

Abay da qorıqqan balalar menen jastardan

Ağaylar qorıqsa, atadan qalğan jol twr da?..

Joq, bizder...

Tusa eken –deymiz,

tektiden bäri tekti – bop,

Tektiler biraq, teksizden jür-au, tepki jep.

Arsızğa qwmar ataqtıñ qwnı ne kerek?

Erteñiñ üşin ezilip jatsa, et-jürek.

Sıbırlap sırttan ton pişip jür me biruler,

Önerdiñ  Qızır-şapanı bittep ketti –dep...

 

Bittemey qaytsin?!

Şoşqanı ürgizip qorada...

Qoranıñ itin qañğıtıp qoyıp dalağa,

..It sigen jerge aunatıp,

Qorağa qayta tünetip,

Külimsi iisin müñkitip,

Periştelerdi ürkitip,

jın-jıbırdı pir twtıp,

Töbesine,  biletip qoysañ,  şılqıtıp....

Bittemey qaytsin?!

Qoltığına dım bürkip,

Etek-jeñin örmekşidey

Öñşeñ ölermenderge  ızdırtıp,

Moynına lıpasız saytan mingiztip,

Jağasındağı kiiz bop ketse, qıl-qılpıq...

 

Bittemey qaytsin?.. - deymiz-au, közden mwñ sürtip,

Qızırday şaldı qımsıntıp.

Bit-bürge basqan kieli onday şapandı

Bıtır-bıtır etkizip,

jalınğa qaqtap,

Otqa alu kerek bir silkip!..

 

Sodan soñ, künniñ közinen

Tögiltip, nwr ber,  şuaq ber.

Ay säulesine suarıp,

arılmas mäñgi quat ber.

Sayın dalamda samalmen, jelmen jarıssın,

Jer-kökti tügel şarlaytın twlpar-pıraq ber!

Jağasına altın, jeñine jezden örnek sap,

Astarında aruaq aunaytın,

Tısında eşkim mazasın almaytın,

Iığına jwldızday janğan şıraq ber,

Tek, sosın barıp sınap kör!..

 

A, Täñirim, jamandığıñdı  jetkizbe,

Şejiremniñ şerli mwñın şertkizbe!

Jalın keşip, jasın qwşqan jastarğa,

Jala menen japanı da şekkizbe!

Basqa salsa, tozaqtı da jwmaqtay

Köteretin  nar twlğalar köp bizde.

Jaqsı ağalar janımızda jürgende,

Jar qwlatar tolqın bolu – sert, bizge.

 

Täñir iisi - tamır iisim jwmsarıp,

Özeginen jwpar şaşıp twrsa anıq ,

Meniñ ruhım – seniñ ruhıñ asqaqtap

Özge jwrttar qarap twrsa, kün salıp .

 

Ünimizge ay mülgise, kün jaylap,

Sırın tökse, sıbızğı men sırnayğa-aq.

Äruaqtar tanitınday dausınan

Besiginde-aq  uildese, iñgäylap...

Ör ruhıñdı oyatarday sät tusa,

Janarıñnan jarq etse bir, nwr qaynap

Bağalasañ – baylığıñ ğoy,  bwnday baq!

 

Tilimizge temir sauıt kigizbey,

Tört qwbıladan soqqan jelge tigizbey.

Mañdayınan Tañ jüzindey Täñir men

Künnen basqa eşbir janğa süygizbey...

Qabırğasınıñ astına

Kir-dünieni kirgizbey,

Ayalasaq, bilgizbey!..

 

Bizdiñ jüris  - örliginen jañılmau.

Alasarmas ar-namıstan arılmau.

At tezegin altın körgen bireuden,

Baq kezegin kütip jürmey, arındau.

Bizdiñ arman – salmaq qosqan sanağa,

Äruaq qosqan mınau wlı dalağa,

Janı auırıp, qamqor bolğan Qalağa,

Aqtamberdi armanınan auırlau!..

 

...Aqañnıñ amanatı – dep,

Qali ağam qattı aytqını – dwrıs boldı.

...Jaqsı aytqanı – janımızğa tınıs berdi.

Wlı dala - wlt üşin mäñgilik tör,

Itımaqqa bereyik ırıs-tördi.

Ağası – aqıl, inisi – maqwl bolıp,

Bolaşaqqa bastayıq,   wlı isterdi!

 

P.S

...Meyrambek tumam emes, twğırlasım.

(Qwdayım wzaq qılsın ğwmır jasın.)

Twrğanday bir büyrekti bülkildetip,

Tuğanday qadirleymin jwmır basın.

Jürekti nwrğa aunatıp jüretwğın

Örnekti öner jolı qwbılmasın.

İs qılsa, izgiliktiñ izin körip,

İlki jwrt wlıqtaydı wğınğasın.

Sözine jwrt köñili jibimese,

Sezedi öz jüregi jılınbasın.

Belbeudiñ qasietin biledi ol da

Bwl jolda beldi bekem buınğasın.

Än aytsa, kün qwlatıp, ay jügirter...

Osılay tuu kerek,  tuılğasın!

 

Baqıt Bedelhanwlı

Aqın, Halıqaralıq «Alaş» ädebi sıylığınıñ iegeri

Abai.kz

 

0 pikir

Üzdik materialdar

Ruhani jañğıru

Qanat Äbilqayır. Qarız ben Parız

Abai.kz 10434
Qauip etkennen aytamın

Qazaqstanda jürgen qıtaylar kimge süyenedi? 

N.Qoşamanwlı 18676
Ätteñ...

Wltqa qarsı kez-kelgen azamattı «jarnamalau» kerek

Äkeş Baybatır 31925