Särsenbi, 17 Qañtar 2018
Ruhani jañğıru 1262 17 pikir 7 Jeltoqsan, 2017 sağat 09:36

Sırtqı sayasat: ruhani jañğırumen ündestik

Älemdik memleketter qauımdastığınıñ alıp mwhitında biik te asau tolqındarğa batıl qwlaş wrğan täuelsiz Qazaqstan memleketiniñ şirek ğasırdağı sırtqı sayasatı, jahandıq kölemdegi batıl äreketteri, mwqalmas küş-jigeri jäne eren eñbekti talap etetin auqımdı isteri tolayım tabıstarmen erekşelenip keledi.

Düniejüzilik qoğamdastıqtıñ beldi de bedeldi müşesi retinde bek tanılğan Qazaqstan qazirgi kezeñde qara qazanı bwrq-sarq qaynap jatqan qatparı qalıñ, qwpiyası mol halıqaralıq ahualdı sırttan baqılauşı salğırt körermen emes, qauırt tirliktiñ qaq ortasında jüretin belsendi oyınşısına aynaldı.

Elimizdiñ sırtqı sayasattağı köpbağıttılıq wstanımına säykes, diplomatiyalıq qwraldar arqılı älemniñ ıqpaldı küşteri arasındağı teñdikti saqtay otırıp, töl strategiyalıq müddelerimizdi ilgeriletudiñ ilkimdi mindetin atqaru sätimen jüzege asırıldı. Mwnday jetistigimizdiñ tüp qaynar közi osınau dübirli düniede tuğan halqınıñ talap-tilegi men ümit-mwratın ärdayım qapısız sezine biletin Prezident N.Nazarbaevtıñ bügingini bayıppen bağamdauımen birge, keleşekke wdayı jiti köz jiberip otıratın sayıpqıran swñğılalığınıñ arqasında dep bilemiz. Olay bolsa, ärbir jıldıñ jemisti sätterin saralau Otanımızdıñ Täuelsizdigi künimen oraylasuı, älbette, büginde ağa buınğa aynalğan jigerli jastarımızdıñ lüpildegen jas jürekteri jalınday jarqırağan Jeltoqsanmen ündesui özindik zañdılıqtay körinedi.

Şınında, älem üzdiksiz özgeredi, damidı nemese, büginde körinip otırğanday, tereñ dağdarıstarğa wşıraydı. Alayda kemel keleşekke bet tüzegen elimizdiñ mäueli maqsatı – halıqaralıq ahualdıñ auanın sergek baqılap, oğan der kezinde beyimdelu ğana emes, qayta batıl aralasıp, wlttıq, eldik müddelerimizge say keletindey bağıtqa bwru jäne basqaruğa wmtılu bolıp tabıladı. Naqtı isterimiz körsetip otırğanınday, bwl bizdiñ qolımızdan keledi.

Sözimizdiñ jarqın dälelderiniñ basında Qazaqstannıñ 2017-2018 jıldarı Birikken Wlttar Wyımınıñ Qauipsizdik keñesiniñ twraqtı emes müşeligine saylanuın aytuımız lazım. TMD elderi arasınan alğaşqı bolıp (Resey QK twraqtı müşe), atalğan joğarı märtebege jetken qazaq eli öz qızmetinde düniejüzilik qoğamdastıqtıñ nazarın ortalıqaziyalıq aymaqtıñ özekti mäselelerine audaruğa, älemde yadrolıq qarusız beybitşilik ornatudı jaqındatu sındı adamzattıq auqımdağı ülken mwrattardı aldığa qoydı. Jauaptı qızmetindegi birinşi jıldıñ alğaşqı qorıtındıları közdelgen mindettemelerdiñ eleuli ilgerilegendigin añğarttı. Eñ bastısı, aldımızda barınşa sındarlı sät – atalğan märtebeli wyımdağı aldağı jıldıñ basındağı törağalıq qızmetimizdi joğarı deñgeyde atqarıp, älem memleketteri qauımdastığınıñ aldında abıroyımızdı bekemdey tüsu bolmaq.

Elordamız törinde 2017 jılğı 10 mausım men 10 qırküyek aralığında ötkizilgen Halıqaralıq mamandandırılğan «Astana «EKSPO-2017» körmesi baytaq jwrtımızdıñ bir jağadan bas, bir jeñnen qol şığara bilgen birtwtastığınıñ arqasında tabıstı jüzege asırıluı – qazaq eliniñ jas ta bolsa jahandıq auqımdağı jasampaz isterdi qaymıqpay atqara biletindigin jarqırata körsetti. Osınau märtebeli is-şarağa düniejüzinen 115 eldiñ, 22 halıqaralıq wyımnıñ qatısuına qol jetkizude otandıq sırtqı sayasat vedomstvosınıñ ortalıq apparatı men elden, tuğan ortadan jıraqta älemniñ är tükpirinde eñbektenip jürgen käsibi qızmetkerleriniñ tolassız atqarğan auqımdı jwmısı ayrıqşa bağalauğa äbden layıq.

Körme elimizdi älem jwrtşılığına jaqınıraq tanıstıruğa, demek turistik salanıñ jandanuına, iskerlik baylanıstardıñ üdeuine mol üles qostı. Qazaq jwrtınıñ batıstıq örkeniet qwndılıqtarın qapısız meñgeruimen qatar, şığıs mwsılman äleminiñ aytulı müşesi bola otırıp, aradağı kürdeli de näzik baylanıstı qolaylı artıqşılıqqa aynaldıru şeberligin paş etude. Öytkeni euraziyalıq tarihi tamırlastıqtan bastau alatın ruhani ündestik, mädeni, etnikalıq jaqındıq faktorlarınıñ özektiligi sırtqı bağıtımızdı bir sät nazardan tıs qalğan emes.

Olay deytinimiz, Aziyadağı özara is-qimıl jäne senim şaraları keñesi üderisiniñ bastamaşısı retinde osınau mañızdı forumnıñ 25 jıldıq qızmetiniñ jemisti nätijelerge bastauın jalğastıruda.

Atalğan arnanıñ zañdı jalğasınday, Astana qalasında 2017 jılğı 10-11 qırküyekte wyımdastırılğan Ğılım jäne tehnologiyalar jönindegi Islam ıntımaqtastığı wyımınıñ Birinşi Sammiti mwsılman äleminiñ sayasi, ğılımi ömirindegi ayrıqşa mändi oqiğağa aynaldı. Jiında Qazaqstan basşısınıñ  “Ülken jiırmalıqqa” balama retinde «aldıñğı qatarlı islam memleketteriniñ jiırmalığın» qwru turalı jariyalağan wsınısı älem jwrtşılığı nazarına ilindi.

Prezidenttiñ mwsılman äleminiñ keleşek tağdırı turalı ğalamdıq oyğa qosqan ziyatkerlik ülesi barınşa ayqın. Ol älemdik sayasatkerler arasınan birinşi bolıp mwnday twğırlı taqırıptı keñ auqımda jäne aşıq talqılauğa bastadı.

Osınau izgi niettiñ ayqın belgisindey, büginde Tayau-Şığıs elderinde şırğalañnıñ şeşimin tabu, äsirese Siriyadağı qasiretti apattı toqtatuğa şaqırğan «Astana procesine» adamzat ataulı ülken ümit artıp otırğanın aytar edik. Rasında, Äl-Farabi babamızdıñ asıl süyegi jatqan, Beybarıs swltanday arısımızdıñ öşpes mwrası qalğan Şam elimen dini bauırlastıq qana emes, tarihi, ruhani tamırlastığımızdıñ tereñdiginen de bolar, sirä, büginde qisapsız zardap şekken siriyalıqtardıñ ümit-tilegi ğasırlar jibi jalğap twrğan qasietti Sarıarqa dalasında orındalıp, aq tüyeniñ qarnı jarılatın kün de alıs emestey körinedi.

Iä, aybındı babalarımızdıñ tarlan twlparlarınıñ kezinde jartı älemge jetken twyaqtarınıñ dübiri anıq estilip twrğan käri tarihsız qazirgini tarazılau, bügingini bağalamay bolaşaqqa bağdar jasaudıñ, qazirgi örkeniet törine wmtıludıñ mümkin emestigi anıq. Baytaq jwrtımızdıñ qanday qiındıqtardı bolmasın eñserip, jasampazdıqpen alğa basa beretini kümän tuğızbaydı.

Qazirgidey bäseke men baqtalastıq saldarınan sät sayın jwtap bara jatqan jer şarınıñ astı-üsti baylığına jantalasqan joyqın talas däuirinde, eñ bastısı, elimiz azamattarınıñ bir-birine senimdiligi, bilim men biliktilikke bekingen jeke belsendilik, tözimdilik pen patriotizm, Otanğa, wltqa degen süyispenşilik sındı qasietti wğımdardı qasterlep nığayta beru asa mañızdı. Qazaq halqı wzaq ğasırlıq ğwmırında qorşağan ortasına, sırtqı düniege keñdik pen kemeñgerlik, sabırlıq pen saliqalılıqtıñ ärdayım joğarı ülgisin tanıtıp kele jatqandığı haq.

Mineki, bwl orayda Nwrswltan Äbişwlınıñ wlttıq damuımızdıñ küretamırlı jayttarın ayqın anıqtağan mañızdı bağdarlamalıq qwjat mağınadağı «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» maqalasında sanamız isimizden ozıq twruı, tipti ol sayasi jäne ekonomikalıq damudı tolıqtırıp qana qoymay, olardıñ özegine aynalatının twjırımdağanı ömirşeñ özektiligi kün sayın arta tüsude. Öytkeni büginde sırtqı jäne işki jağımsız faktorlardıñ saldarınan keregesi şayqalıp, qazanı töñkerilip, şañırağı ortağa tüsip jatqan birqatar elderdiñ, anığında, äleumettik-ekonomikalıq, twrmıstıq jağdayları tömen bolmağandığı mälim. Bwl ürdis tipti Ispaniya mısalındağı baquattı eurpalıq elderdi şarpığanına köz jetude. Mwnday qasiretti jayttardıñ tüp-törkinine üñilgende, eldiñ eldikten ayırıluınıñ bastı sebepteriniñ biri – wlttıq birliktiñ, wlıstıq twtastıqtıñ, bir bet – bir jüz qağidasınıñ qalıptaspağandığınan tuındağanı añğarıladı. Sondıqtan basqa salalardağı jañğıru qwr jañğırıqqa aynalmauı üşin, eñ aldımen wlttıq kodıñdı saqtay biludiñ kün tärtibindegi bastı mäselege aynalğanı aqiqat. Al, wlttıq kodıñnıñ özegi, äsirese qazaq halqı üşin, älbette, qasietti de qasterli ana tilinde twrğandığı aspandağı ayday aqiqat.

Bwl orayda Memleket basşısınıñ jarlığımen qazaq tiliniñ latın älipbiine ötui – bizdiñ qoğamımızdıñ halıqaralıq qauımdastıqqa kirigu üderisin jedeldetu men oñaylatudıñ wlı müddesin közdegen köregendik qadam ekendigi kämil.

Mineki, sondıqtan da jañaru men jañğıru jolına tüsken qazaq eliniñ aldında qazirgi zaman talabına say demokratiyalıq qwndılıqtardı nığaytu, sayasi-ekonomikalıq, mädeni jäne ğılımi äleuetti eseleu, ruhani quattı arttıru jolımen işki twraqtılıq pen kelisimdi közdiñ qaraşığınday saqtap, sırtqı älemge wlttıq birligimiz ben tastay twtastığımızdı moyındata otırıp, beybitşildigimizdi bayan etu bügingi jäne bolaşaq wrpaqtardıñ bastı parızı bolıp qala bermek.

Mwhtar Käribay, Qazaqstannıñ Täjikstandağı Elşiliginiñ  Keñesşi-uäkili

Abai.kz

 

17 pikir