Beysenbi, 24 Mamır 2018
Ädebiet 3190 0 pikir 5 Qañtar, 2018 sağat 14:54

Iqılas Şalğınbay. Qamal

 

Bir perdeli p'esa

 

Qatısuşılar:

Keñes - şekara küzetindegi äsker.

Keñes - şekara küzetindegi tağı bir äsker.

Aytbay - şekara küzetindegi komandir.

 

Tañ atıp kele jatqanı, ne keş batıp bara jatqanı belgisiz beymezgil şaq. Şekara aymaqtarınıñ birindegi eki eldi bölip twrğan eski qorğan. Qorğannan keyin biik qarauıl körinedi. Oğan şığatın baspaldaq bayağıda qirağan.  Qarauıldıñ mañayında kişkene üyşik twr. Onıñ esigi şalqasınan aşıq jatır. Sahnanıñ aldına taman okop ornalasqan. Okop arqılı jertölege baruğa boladı. Är jerde qirağan qirandılar bayqaladı.

 

Bos sahna. Okoptıñ oñ jaq şetinen iığında avtomatı bar Keñes şığadı. Esinep, kerilip-sozılıp twradı. Bireudi izdegen adamşa jan-jağına qarağıştaydı.

Keñes (okoptıñ işine qarap ayqaylaydı). Keñes joldas!

Jügirgen dıbıs estilip, okoptıñ sol jaq şetinen ekinşi Keñes şığadı. Ekeuiniñ sırtqı tür-twlğaları, jüris-twrıstarı, kigen kiimderi bir-birinen aumaydı.

Keñes ( esinep, kerilip- sozılıp). Qanşa uaqıt wyıqtağamız?

Keñes. Seni ne qara basıp jür. Bılay wyıqtasaq el men jerdi kim qorğaydı?

Keñes ( aspanğa qarap). Tañ atıp kele me?

Keñes (aspanğa qarap). Keş batıp bara jatqan sekildi.

Keñes. Qanşa uaqıt wyıqtağan boldıq?

Keñes. Sağat toqtap qalıptı.

Keñes ( jerde jatqan gazet qiqımdarın aladı. Gazetke şwqşiıp, ejiktep oqidı). Siriyada özderin Islam halifatımız dep atağan wyım payda bolıptı.

Keñes. Olar turalı estigenmin. Olar adam etin de jeytin boluı kerek.

Keñestiñ qasına kelip, gazetiniñ bir betin aladı.

Keñes (ol da gazetke şwqşiıp, ejiktep oqidı ). Ukrainada Leninniñ eskertkişin qwlattı deydi.

Keñes. (gazetin tüsirip. Şoşına). Jwrt jındanayın degen eken.

Keñes. Bäribir olar jazasız qalmaydı.

Keñes. Qwday bärin körip twr ğoy.

Keñes. Ol bwğan qapalanatın bolu kerek.

Keñes. Keşe ğana radiodan kösem joldas özi söylegen.

Keñes (tüsinbey). Qaydağı radio ol?

Keñes. Qaydağı radio deymisiñ?

Keñes. iä.

Keñes ( oylanğan bolıp).  On jıldıqpen qwttıqtap söyledi ğoy.

Keñes ( gazettiñ ekinşi betin audarıp). Berlin qalasınıñ ortasınan qamal twrğızıp jatır eken.

Keñes. Qamal twrğızğandarı dwrıs bolğan eken.

Keñes ( Keñestiñ äreketin aynıtpay qaytalap, gazettiñ ekinşi betin audarıp). Keşe, yağni, on birinşi qırküyek Amerikada iri sauda ortalığı jarılıptı.

Keñes (gazetin şiırşıqtap). Onı oqıp alğanmın.

Keñes. Mine mında anekdod bar eken, oqıp bereyin sağan.

Keñes. Tıñdağım kelmeydi.

Keñes.  Qızıq eken..

Keñes. Meniñ etigimdi qayda qoydıñ?

Keñes ( tüsinbey ). Qaydağı etikti aytıp twrsıñ?

Keñes. Keşe sağan berdim ğoy.

Keñes. Sende etik bolğan emes.

Keñes. Keşe sağan su jaña etik bergem sıylıqqa. Qasımızda Swltan qarap twrdı.

Keñes. Qay Swltan?

Keñes. Ekeumizdiñ dosımız.

Keñes. Mende Swltan degen dos joq. Mında ekeumiz ğanamız.

Keñes ( renjip)  Sen meni tüsinbey-aq ötetin boldıñ.

Keñes.  Men seni tüsinuge tırısıp kelem.

Keñes. Şekaranı şarlap keluimiz kerek.

Keñes. Tañ atsın.

Keñes. Tañnıñ atuın kütsek keş qalamız.

Keñes ( aynalasına üñilip qaraydı). Mında bir närse twr ma?

Keñes (ol da üñilip qaraydı). Qarañğılıq şığar.

Ekeui sahnanıñ sol jağına kelip, biik qorğanğa tirelip, arı- beri jüredi.

Keñes ( tañdanıp, qabırğanı  sipap). Bwl ne ?

Keñes ( qabırğanı sipap) Qorğan ba, älde jartas pa?

Keñes. Soqır twman ba?

Keñes. Joq, qorğan eken

Keñes.  Bwl mwnda qaydan payda bolğan?

Keñes. Men senen swrayın dep twrmın.

Keñes. Şınımen qorğan körip twrmısıñ?

Keñes. Iä, kädimgi qara tastan qalanğan qorğan eken.

Keñes. Tünde men küzette twrğanda joq edi.

Keñes. Wyqıdan ölip pe ediñ. Tañ ağarğanşa twrmaymısıñ?

Keñes. Tañ atpay ketti. Sosın...

Keñes. Bir jamandıq bolsa, basştabqa jauap beresiñ.

Keñes (sahnanıñ oñ jağın nwsqap) Bılay barıp körelikşi.

Ekeui sahnanıñ oñ jağındağı qorğannıñ qasına keledi. Qorğannıñ qasında arı-beri jüredi. Qorğandı iteredi.

Keñes (tañdanıp, qabırğanı sipap). Mwnda da qorğan twrğızılğan eken.

Keñes ( şekaranı bölip twrğan qorğandı nwsqap). Mına qorğannan basqa qorğan joq edi ğoy.

Keñes. Bwl qalay bolğanı?

Keñes. ( Tañdanıp, qabırğanı sipap). Qara  joldıñ üstinen twrğızğanı nesi?.

Keñes. (qabırğanı sipap). Jalıqpay qara tastan qalap şığıptı.

Keñes ( aynalasın şolıp). Aynalamızğa tügeldey qorğan soğılıptı.

Keñes( aynalasın közben şolıp). Qalay ğana tez özgerip ketken?

Keñes. Közdi aşıp-jwmğanşa basqa älemge aynalıp sala berdi.

Keñes. Bir künniñ aldında  ğana jazıq dala bolatın

Keñes. Alısqa qarasañ köziñ talatın  keñ dala edi ğoy.

Keñes. Tömende ağıp jatqan özen de körinbey qalıptı.

Keñes ( oylanğan bolıp) ne aytuğa boladı?

Keñes. Dwrıs bolğan. Endi bizdi  eşbir jau ala almaydı

Keñes. Jındanğanbısıñ?

Keñes. Ürey, qorqınış degendi wmıtamız.

Keñes. Biraq biz qamalıp qaldıq ğoy.

Keñes. Bir jerinde şığatın qaqpası bar şığar.

Keñes. Onda izdep körelik.

Ekeui qorğandı  jağalap, qaqpanı izdep sahnanıñ sol jağına şığadı.

Keñes. (üreyli beynede). Aynalamız tügeldey qorğan, ne şığar qaqpası da joq.

Keñes. Sığalaytın tesik te qaldırmağandarı nesi?

Keñes. (Tañdanıp). Kädimgi qıtay qorğanı sekildi.

Keñes. (qabırğanı sipap) . Berlin qamalınan aumaydı.

Keñes.  Biteu jwmırtqa dersiñ mwnı.

Keñes. Kädimgi tereñ qazğan kör deseñ de bolatınday.

Keñes. Kelşi, iterip körelik.

Ekeui bar küşterimen qorğandı wzaq iteredi.

Keñes (iteruin toqtatıp). Qwlatu mümkin emes.

Keñes (iteruin toqtatıp). Mızğımastay etip twrğızğanı körinip twr.

Keñes. Qwlatatın birdeñe alıp kelşi.

Keñes üyşikten ülken balğa alıp keledi. Balğamen wzaq soqqılaydı.

Keñes (soqqılauın toqtatıp, entigip). Qwrıp ketsin,  şağılatın türi joq.

Keñes. Temirden balqıtıp qwyğan sekildi.

Keñes (qorğannıñ  basına qarap). Asıp tüssek qaytedi?

Keñes ( qorğannıñ basına qarap). Bizdiñ qolımızdan kele me?

Keñes (qorğanğa jarmasıp). Kel, meni demep jiberşi.

Keñestiñ artınan kötergen boladı. Keñes qorğanğa jabısıp, örmelemek bolıp wzaq arpalısadı. Biraq bir orınnan qozğala almaydı.

Keñes (qolın joğarı qaray erbeñdetip). Köter, bar küşiñdi salsañşı.

Keñes (Keñesti kötergen bolıp). Köterilseñşi, mağan  minip almay.

Keñes. Wstaytın jer joq.

Keñes. Iığımdı auırttıñ, qwrıp ketkir.

Keñes. Boldı, jiber!

Keñes ( jerge tüsip, qorğannıñ basına qarap). Mınadan asıp tüsu mümkin emes.

Keñes ( qorğannıñ basına qarap). Biiktigine köz jetpeydi ğoy.

Keñes. Aspanğa barıp tirelip qağan ba?

Keñes (qorğannıñ basına qarap). Qorğan emes, qwdıq sekildi.

Keñes (kübirlep, qayğılı ünmen). Sonda bwl ne qılğan qorğan?

Keñes (kübirlep, qayğılı ünmen) Sonda bwl ne qılğan  qwdıq?

Keñes. Komandirge mälimdesek qaytedi?

Keñes (üreylene sıbırlap). Meniñ oğan aytuğa dätim jetpeydi.

Keñes. Qaytsek te oğan aytuımız kerek.

Keñes. Üş bastı itine talatıp, otqa küydirse qaytemin?.

Keñes. Aljasqannan saumısıñ, üş bastı it boluşı ma edi?

Keñes. Äne, senbeysiñ sen.  Añızdarda solay aytılğan.

Keñes. Osı komandirdıñ atı kim dep aytqan edi?

Keñes (oylanıp). Bizge ol turalı aytqan ba edi?

Keñes. Bayağıda osında kele jatqanda qayıqşı şal eskertip edi ğoy.

Keñes.  (oylanıp)  Qahar degen boluı mümkin.

Keñes. Qahar emes. Ämir degen sekildi edi.

Keñes. Mümkin, Rahman?

Keñes. Mümkin,  Rahim?

Keñes. Älde, Meyir ma edi?

Keñes (şamdanıp). Körşi auıldağı naubayşı qatın ğoy ol.

Keñes. Beybit şığar onda?

Keñes. Älde, Berik pa edi?

Keñes. Mwrager boluı da mümkin?

Keñes. Qadır dep aytqan joq pa?

Keñes. Rasul boluı da ğajap emes.

Keñes. Älde, Äziiz?

Keñes. Jappar degen şığar?

Keñes. Joq älde Halıq pa edi?

Keñes. Kärim dep aytqan siyaqtı ma edi?

Keñes. Älde Mäjiid.

Keñes. Mümikn, Uäli

Keñes. Raşid boluı da mümkin.

Keñes (tañdanıp). Osınıñ bäri onıñ atı ma sonda?

Keñes. Onıñ on altı esimi boluı mümkin emes

Keñes. Mümkin atı köp şığar onıñ

Keñes. Iä, esime endi tüsti, atı Ayt.

Keñes. Ayt deymisiñ? Ne aytam?

Keñes (oylanğan bolıp). Joq, Ayt emes, Ayt..Ayt...  iä, Aytbay.

Keñes. Atı Aytbay ekenine senimdisiñ be?

Keñes. Däl sonıñ özi.

Keñes. Bar qayratımızdı boyımızğa jiıp mälimdeyik.

Keñes. Ol wyıqtap jatır ğoy.

Keñes. Oyatsaq qaytedi?

Keñes. Künälarımdı swrap, itine talata ma dep qorqam.

Keñes. Mümkin ol meyirimdi.

Keñes (ottı körsetip). Mına otqa qaqtap, azaptasa qaytem?

Keñes. Bizge  keşirim jasaytın şığar.

Keñes. Sonda ne aytam oğan?

Keñes (oylanıp). Biz qamauda qaldıq dep ayt.

Keñes. Ol sene qoyar ma?

Keñes. Biz azapta ömir sürip jatqanımızdı da eskert.

Keñes. Biz osınşa tar keñistikte jasaytınday ne jazdıq sonşa dep aytayın.

Keñes. Olay qattı ketpe

Keñes ( quanıp). Özine atap qwrban şalatınımızdı aytayın onda.

Keñes. Bizdiñ onı jaqsı köretinimzidi de aytşı.

Keñes. Esimizden bir sätke şığarmaymız dep aytayın.

Ekeui okoptıñ qasına kelip, okopqa üñilip qaraydı.

Keñes. Qorqıp twrmın.

Keñes. Täuekel etelik.

Keñes  jasqana basıp okopqa tüsip körinbey ketedi.

Keñes ( tağatsızdanıp, okopqa eñkeyip, aqırın dauıstaydı). Keñes, barmısıñ?

Keñestiñ ayqaylağan dauısı estilip, okoptan jügirip şığadı.

Keñes (şoşına, sıbırlap). Ne bolıp qaldı?

Keñes (entigin basa almay).  K...k... komandir joq?

Keñes. Joğı qalay?

Keñes. Barlıq bölmelerdi aralap şıqtım. Taba almadım.

Keñes. Iti de joq pa?

Keñes. Bölmelerdiñ işi jılan jalağanday bos jatır.

Keñes. Onı osında degenderi ötirik bolğanı ma?

Keñes. Biraq men itiniñ ürgenin talay ret estigenmin.

Keñes. Mümkin körşi auıldıñ itteri şığar ürgen.

Keñes ( üreylenip). Wzaq jıl sengen iemizden ayırılğanımız ba sonda?

Keñes. Biz oğan kümän keltirgen be edik?

Keñes (oylanıp). Esimde qalmaptı.

Keñes. Sen osında wyıqtap jatır degeniñ qayda?

Keñes (şamdanıp). Bizden bwrınğılar solay dep aytqan.

Keñes. Bizdi qorğanğa qamap zıtıp bergen eken.

Keñes. Auıldıñ jesir qatındarına ketken boldı.

Keñes. Onı wyıqtap jatır dep oyladıq ğoy.

Keñes. Bizge bir basşı bolmasa toz-tozımız şığadı.

Keñes. Ärine, bizge bir jarılqauşı kerek.

Keñes. Komandir bar bolsa da biz oğan qamauda qalğanımızdı ayta almas edik.

Keñes. (üreyli beynede). On altınşı nomer!

Keñes. ( qayğılı ünmen). On altınşı nomer tıñdap twr.

Keñes. (kibirtiktep). Sonda  bi...bi...biz qamaudamız ba?

Keñes. (tüsinbey). Baylaudamız ba deysiñ be?

Keñes. Joq, biz qamauda ma edik deymin.

Keñes. Sen öziñdi baylaudamın, (oylanıp) twtqındamın, qamaudamın dep oylaysıñ ba?

Keñes. Men olay oylamaymın. Biraq...

Keñes. Qamauda boluımız mümkin emes, ( eki qolın erbeñdetip). Mine kördiñ be,  biz erkindiktegi adamdarmız.

Keñes. Eş künämiz joq ekeni dausız.

Keñes (ruhtanıp). Biz täuelsizbiz. Öziñ körip twrsıñ ğoy, bizdiñ qol-ayağımız kisendeuli emes.

Keñes (esi auısqan adamşa). Sonda qayda twrmız?

Keñes. Şekara küzetinde twrmız.

Keñes. Iä, dwrıs aytasıñ, şekara küzetinde twrmız.

Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa kümäniñ bolmasın.

Keñes (jılamsırap). Endi ne isteymiz?

Keñes (oylanıp). Mümkin basştabqa habarlaymız?

Ekeui üyşikke  kirip ketedi.

Ünsizdik.

Keñes. Allo. bas ştabqa habarlasıp twrğan şığıs soltüstik şekara bölimindegi Keñes Swltanov?

Dauıs (äyel adamnıñ dausı). Sälemetsiz be? siz «Damu» kompaniyasına habarlasıp twrsız.

Keñes. Bwl bas ştab emes pe?

Dauıs. Nomerden qatelesip twrsız. Bwl «Damu» kompaniyası.

Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.

Keñes (aşulanıp). Qwrıp ketsin, qwrıp ketkir. Nomerlerin almastırıp jibergen be?

Keñes. Keşe ğana habarlastıq emes pe?

Keñes. Sen nomerdi şatasıp tergen joqsıñ ba?

Keñes. Däl sol nomer.

Keñes. Soñı jetpis bes dep terdiñ be?

Keñes. Iä.

Keñes. Qayta habarlasıp körelikşi.

Ekeui üyşikke qayta kiredi.

Ünsizdik.

Dauıs ( äyel adamnıñ dauısı). Sälemetsiz be?  «Nwrbank» bölimşesi sizdi tıñdap twr.

Keñes. Allo, bwl bas ştab ba?

Dauıs.  Twrmıstıq qiınşılıqtardan tığırıqqa tirelip jürsiz be?

Keñes. Bizge bas ştab kerek edi.

Dauıs. Öziñizdiñ jeke üyiñiz bolğanın qalaysız ba?

Keñes. Wzaq jıl armandadım.

Dauıs. Onda bizden tömen ösimde qarız alıñız.

Keñes. Siz ne aytıp kettiñiz. Bizge bas ştab kerek.

Dauıs. Keşiriñiz, siz nomerden şatasıp twrsız. Sau bolıñız.

Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.

Keñes. Meniñ üyim joq ekenin qaydan bilip alğan?

Keñes. Kim ol, tani aldıñ ba?

Keñes. Tani almadım. Meniñ tığırıqqa tirelip jürgenim turalı  da biledi eken.

Keñes. Sen nomerdi qate terip jatqannan saumısıñ?

Keñes (renjip). Otız jıldan beri habarlasıp kele jatqan nomerdi bügin wmıtıp qalamın ba?

Keñes. Onda men habarlasıp köreyin

Ekeui üyşikke kirip ketedi.

Ünsizdik.

Keñes. Allo, şığıs şekara bölimindegi Keñes Swltanov  habarlasıp twr.

Dauıs ( äyel admnıñ dauısı). Sälemetsiz be? Bwl  «Bolaşaq» biznes bastau ortalığı. Biz sizdiñ jaña mümkindikterge jetip, bayu jolına tüsuiñizge kömektesemiz.

Keñes. Keşiriñiz, bwl bas ştabtıñ nomeri edi ğoy.

Dauıs. Joq. Bwl «Bolaşaq» biznes bastau ortalığı.

Keñes. Qalayşa özgerip ketken?

Dauıs. Keşiriñiz, biz onday swraqtarğa jauap bere almaymız.

Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.

Keñes. Nomerdi qate terip almadıñ ba?

Keñes. Däl sol nomer.

Keñes. Qanday ortalıqpız deydi?

Keñes ( esine tüsire almay). Bi ortalığı..... jo...joq biznes ortalıq deydi

Keñes. Biznes degen  ne sonda?

Keñes ( oylanıp). Tamaqtıñ atı bolu kerek.

Keñes. Adamnıñ atı sekildi.

Keñes (qayğılı ünmen). Endi ne istesek boladı?

Keñes. Qayta bir habarlasıp körşi?

Ekeui üyşikke qayta kiredi.

Ünsizdik.

Dauıs (äyel adamnıñ dauısı). Sälemetsiz be! «Tötenşe jağdaylardıñ aldın alu» bölimi sizdi tıñdap twr, ayta beriñiz.

Keñes. Bizge kömekteriñiz kerek.

Dauıs. Iä, aytıñız qanday kömek kerek edi.

Keñes. Biz qamauda qaldıq,

Dauıs. Kim sizderdi qamap jürgen?

Keñes. Qwday... jo.. joq. Kim ekenin bilmeymiz.

Dauıs. Qazir qaydasızdar?

Keñes. Biz elimizdiñ şığıs solüstik şekara aymağında küzettemiz.

Dauıs. Naqtı aytıñızşı.

Keñes. Qızıl tu auılınan şığısqa qaray on bes şaqırım jerde ornalasqan şekara küzetindemiz.

Dauıs. Qazir kişkene küte twrıñız.

Ünsizdik

Dauıs. Keşiriñiz. Kartada onday auıl körsetilmegen.

Keñes. Körsetilmegeni qalay? Bizdiñ qolımızdağı kartada badırayıp twrmay ma?

Dauıs.Bizdiñ qolımızdağı kartada Qızıl tu degen auıl mülde joq.

Keñes. Siz naqtılap qaradıñız ba?

Dauıs. Biz sputnikpen baqılaymız. Biraq sizder aytqan auıl mülde joq.

Keñes. Bwl mümkin emes!

Dauıs. Mümkin öziñiz şatasıp twrsız.

Keñes. Altınay bwl senbisiñ? Men Keñespin ğoy.

Dauıs (erkektiñ külkisi qosa estiledi). Qoya twrşı.

Keñes. Altınay, ne deysiñ?

Dauıs. Keşiriñiz, sizge emes.

Keñes. Altınay, qasıñdağı erkek kim?

Dauıs. Dwrıstap oylanıp alıp, qayta habarlasıñız.

Keñes. Trubkanı qoyma. Dwrıstap söyleselik.  Men seni äli de bwrınğıday jaqsı körem.

Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.

Keñes. Qaydağı Altınaydı aytıp şatıp kettiñ?

Keñes. Dauısı sonıñ dauısı ğoy, bayqamadıñ ba?

Keñes. Mülde basqa adam ol.

Keñes. Bağanadan beri barlıq telefonda jauap berip otırğan sol ğoy.

Keñes. Ol boluı mümkin emes.

Keñes (şamdanıp). Sen bayqamaysıñ, älbette. Sağan tamaq qana bolsa boldı.

Keñes. Osı uaqıtqa deyin men seni süyrep kele jatırmın.

Keñes. Ol meni eşqaşan süygen emes.

Keñes. Sen onı izdemediñ ğoy.

Keñes. Men onı izdedim, biraq taba almadım.

Keñes. Ştabtıñ nomerin swrauımız kerek edi.

Keñes. Altınaydı aytasıñ ba?

Keñes. Aqılıñnan aljasqanbısıñ, ol jäy bir äyel ğoy.

Keñes. (qamıqqan beynede). Mağan ökpeli sekildi qasarısıp twr. Ayta qoyar ma eken.

Keñes. (Keñesti silkilep). Aqılıñnan aljasayın dediñ be?

Keñes ( jerge otıra ketip, jılamsırap). Men seni izdep jürmin dep aytuğa da ülgirtpedi.

Keñes. Ol bayağıda qoradağı belağaşqa asılıp ölgen.

Keñes. Meni mügedek dep mensinbegen boldı.

Keñes. Seniñ bar müşeñ sau twr  ğoy.

Keñes. Onı sağan ayta almaymın.

Keñes. Menen eşteñeñdi jasıra almaysıñ.

Keñes (torığıp). Endi ne isteymiz?

Keñes. Qayta habarlasıp körelik.

Ekeui qaytadan üyşikke kirip ketedi.

Ünsizdik.

Dauıs ( äyel adamnıñ dauısı).  Sälemetsiz be?

Telefon üzilip ketedi.

Ekeui üyşikten şığıp, sileyip wzaq twradı.

Keñes. Jañağı äyel kim boldı eken?

Keñes. Altınay emes.

Keñes. Tağı da habarlassaq qaytedi?

Keñes. Bäribir bas ştabtağılar telefon qabıldamaydı.

Keñes. Sonda telefon qabıldauşılar  üzdiksiz özgere beretin bolğanı ma?

Keñes. Özgerudiñ şegi joq boluı mümkin.

Keñes ( tañdanınp) . Mäñgi osılay özgere beretin bolğanı ğoy.

Keñes sahnanıñ sol jağına barıp ayğaylaydı.

Keñes (ayqaylap). Küzetşi, au, küzetşi?

Keñes (jaqtırmay). Otız jetinşi nomer, nemenege sonşa ayğaylaysıñ?

Keñestiñ qasına qaytıp keledi.

Keñes. On altınşı nomer, men  küzetşini şaqırıp jatırmın.

Keñes. Otız jetinşi nomer, qaydağı küzetşini aytıp twrsıñ?

Keñes ( keñeske sıbırlap). Bizdi qamap qoydı ma eken deymin.

Keñes (tüsinbey). Ne üşin qamap qoyadı?

Keñes. Men de bilmeymin ğoy ne üşin qamağandarın.

Keñes. Mümkin, bizdi jazağa tartatın şığar.

Keñes. Otız jetinşi nomer men eşqanday künä  ötkizbedim.

Keñes. Sonda  türmedemiz dep oylaysıñ ba?

Keñes (qorğandı közimen şolıp). Türmeniñ biik qorğandarınan aumay twrğanın bayqamadıñ ba?

Keñes (qorğandı közimen şolıp). Besinşi türmeniñ qabırğaları sekildi eken.

Keñes. Iä, sız tartıp, ( iiskelep) kögergen  iis mwrnıñdı jaradı.

Keñes. Biraq, bwl mümkin emes. Biz erkin adamdarmız ğoy.

Keñes. Iä, biz şekara küzetindegi äskerlermiz.

Keñes. Bälkim, istegen künämizdi bilgen şığar.

Keñes. Qay künämizdi aytasıñ?

Keñes. Qaysıbirin aytayın.

Keñes. Bizdi türmege qamağan bolsa küzet qoyuı kerek qoy.

Keñes. Küzetşi wyıqtap qalğan şığar.

Keñes. Tağdırğa könuden basqa amal joq.

Keñes. Biraq  şekaranı adaldıqpen küzetip twrğanımızğa kümäniñ bolmasın.

Keñes. Qanşama wyqısız tünderdi ötkizdik.

Keñes. Qarauıldıñ basında suıqqa toñdıq.

Keñes. Bir atısta iığıñnan jaralanğanıñdı qosıp qoy.

Keñes. Küzetşiden bilsek qaytedi.

Keñes. Neni bilgiñ keledi?

Keñes. Bizdi nege qamaydı, bizdiñ jazığımız ne?

Keñes ( quanıp). Mümkin özimizdi aqtap alarmız.

Ekeui sahnanıñ oñ jağındağı qorğannıñ tübine barıp twradı.

Keñes ( ayqaylap). Ey, küzetşi, bar bolsañ til qat.

Keñes (ol da ayqaylaydı). Küzetşi, bizdi tıñdap twrmısıñ?

Keñes ( ayqaylap). Au, küzetşi deymin.

Ekeui qorğanğa qwlaqtarın tosıp tıñdağan boladı.

Keñes (kürsinip). Til qatpaydı.

Keñes.Wyıqtap jatqan bolar?

Keñes. Küzetti ien qaldırıp, qıdırıp ketken sekildi.

Ekeui sahnanıñ sol jağındağı qorğannıñ tübine kelip twradı.

Keñes (ayqaylap). Ey, küzetşi, bar bolsañ til qat.

Keñes. Ey, Mwra. Senbisiñ küzette twrğan?

Keñes.(ayqaylap). Ne üşin qamağandarıñdı tüsindiretin uaqıt jetti.

Keñes. Kolhozdıñ qoyın wrlağan men emespin. Äset bolatın.

Keñes. Nan wrlap jegen üşin qamau qay zañda bar eken?

Keñes. Til qatar türi joq.

Keñes (aşulanıp). Qanday qırsıq edi özi.

Keñes (ayqaylap). Ey, küzetşi, tıñdap twrmısıñ bizdi.

Keñes ( ol da ayqaylap).  Bizdi nege qamadıñdar?

Keñes. (ayqaylap). Qamaytınday qanday qılmıs jasadıq ?

Qwlaqtarın qorğanğa tosıp tıñdaydı

Keñes. bireu jürgen sekildi me?

Keñes. ayaq basqan dıbısı estilip twr.

Keñes (bas kiimin şeşip, qwlağın tösep). Şınımen ayaq dıbısın estip twrmısıñ?

Keñes. soğan oqsaydı.

Keñes. guildep soqqan jel ğoy.

Keñes. jaña bireu jürgendey bolğan.

Keñes. wşıp ötken qws sekildi.

Ekeui üyşiktiñ qasına qaytıp keledi de, körermenge qarap wzaq ünsiz twradı.

Keñes (qayğılı ünmen). Qayda twrğanımız jäyli quanarlıq bir närse aytşı.

Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa eş kümäniñ bolmasın.

Keñes (quanıp). Biz türmede emes boldıq qoy sonda?

Keñes. Qamauda bolsaq küzetşi bolar edi.

Keñes. Demek biz erkindikte jürgenimiz şındıq boldı.

Keñes. Men sağan biz erkindiktegi adamdarmız dep bayağıda aytqan bolatınmın.

Keñes. Nege bwlay tığırıqqa tirelip qalğanımız turalı oylanalıq.

Keñes (oylanğan boladı). Men oylana almaymın.

Keñes. Nege oylana almaysıñ?

Keñes. Men osı uaqıtqa deyin oylanıp körgen emespin.

Keñes. Tınıştal, säl oylanayın.

Ekeui  ünsiz twradı.

Keñes (ayqaylap). Au, kim bar mwnda, qorğannıñ sırtında adam bar ma?

Keñes. Bireu bolsa til qatar edi.

Keñes ( ayqaylap).  Sırtta tiri pende bolsa til qatıñdar!

Keñes ( ayqaylap). Kim bar mwnda?

Keñes (ayqaylap). Ey, til qatıñdar!

Ünsizdik.

Sahnanıñ tübindegi şekaranı bölip twrğan qorğannıñ arğı betinen dumandı  muzıkanıñ ünimen  birge äyelderdiñ külkileri,bokaldardıñ sıñğırlağan dauısı qatar estiledi. Köñildi keş bolıp jatqan sekildi.  Eki Keñes te mıltıqtarın kezenip, jerge jata kaladı.

Keñes (sıbırlap). Bwlar qaydan jür?

Keñes ( sıbırlap). Körşi eldiñ äskerleri kelgen sekildi.

Keñes. Qız- qırqındardı ertip alıptı.

Keñes. Köñildi ğoy özderi.

Orındarınan twrıp,  sahnanıñ tübindegi qorğanğa keledi de, tıñdaydı. Muzıka dauısı, äyelderdiñ külki aralas dauıstarı. estilip twradı.

Keñes. Qarasaq qaytedi?

Keñes. Bilip qoymay ma?

Keñes. Bilse, kömek swraymız.

Keñes. Atıp tastap jürmesin.

Keñes. Abaylayıq!

Keñes qorğannıñ  qabırğasınan kişkentay tesik aşadı. Tesikten jarıq tüsip twradı. Sığalap qaraydı.

Keñes ( tañğalğan dauıspen). Mına jaq bau-baqşağa aynlalıp ketipti ğoy,

Keñes. Qoyşı, keşe ğana ien, taqır dala emes pe edi.

Keñes. Jap- jasıl şalğın, japırağı jayqalğan jemis  ağaştar ösip twr. Wşıp jürgen Qwstardı qara!

Keñes (tıñdağan bolıp). Sıñğırlağan  Bwlaqtıñ dauısı estilip twr.

Keñes. Baqşanıñ arğı betinde  eki qabattı zäulim üy körinip twr.

Keñes (quanıp). Biz armandağanday ma?

Keñes. As tolı dastarhan basında  bir er adam otır.

Keñes. Komandir emes pe?

Keñes. Teris qarap otır. Tani almadım.

Keñes (qomağaylanıp). Qanday tağamdar twrğanın aytşı?

Keñes. Alma, almwrt. Bir tabaq qaqtalğan qoy eti, tauıq eti, mantı, araq- şaraptar twr.

Keñes (keñesti iterip). Men de köreyinşi.

Keñes. Küte twrşı

Keñes. ( keñesti iterip jiberip, qaraydı, tañdanıp). Qanday körkem jer, qanday küşti jarıq!

Keñes. Kädimgi jännattıñ özi deseñ de boladı.

Keñes ( tañqalğan dauıspen). Bir top qız bilep jür. Qanday swlu edi!

Keñes (qwmartıp) . Jalañaş pa?

Keñes. Jamılğıları bar.

Keñes. Olar ne istep jür mwnda?

Keñes. Köñil kötergeli kelgen sekildi.

Keñes. Arasında Altınay joq pa, qaraşı!

Keñes. Baylardıñ arasında oğan qaydağı orın.

Keñes ( Keñesti iteredi). Men köreyin.

Keñes. Jwpar iis mwrnımdı jarıp baradı.

Keñes ( Keñesti iterip jeberip, qaraydı. quanıp). Altınay jür ortalarında.

Keñes. Jındanğanbısıñ, ol bayağıda u işip ölgen.

Keñes. Altınay dep ayqaylasam qaytedi?

Keñes. Ol Altınay emes.

Keñes. Meni kedeysiñ dep mensinbedi. Astında qımbat kölik. Qalada eki jerde üyi bar eken.

Keñes. Ol da seni jaqsı körgen bolatın.

Keñes. Endi mine älgi bir şığıs ertegilerindegidey keremet körkem baqşası da bar eken.

Keñes. Onıñ ölgenine otız jıl boldı.

Keñes. Däl sonıñ özi. Sen onı tanımaysıñ.

Keñes. Olardan kömek swralıq.

Keñes. Ol mağan ökpeli, jauap bermey qoyar ma dep qorqamın.

Keñes ( tesiktiñ tübine kelip, dauıstap söyleydi). Bizge kömekteriñiz kerek edi.

Keñes ( tıñdağan bolıp). Estigen joq.

Keñes ( dauısın köterip). Bizdi tıñdap twrsızdar ma?

Keñes. Ol qırsıq dep ayttım ğoy.

Keñes (qorğandı wrğılap, ayqalaydı). Mwnda qamalıp qaldıq. Bizge kömekteriñiz kerek.

Keñes (ayqaylap). Altınay, men Keñespin. Tıñdap twrmısıñ?

Keñes ( ayqaylap). Bizdi qwtqarıp alıñızdar!

Keñes (ayqaylap). Mağan ökpeli ekeniñdi bilem. Biz bärin wmıtalıq.

Keñes. Bizdiñ dauısımız estilmeydi.

Keñes. Ol qasaqana istep twr.

Keñes ( ayqaylaydı). Bizdi qapastan şığarıp alıñdar!

Ekeui  sahnanıñ ortasına kelip, qwlaqtarın basıp twrıp birlikte wzaq ayqaylaydı. Muzıkanıñ dauısı birte-birte bäseyip, öşedi. Ekeui bayağı orındarına barıp, tesikten sığalaydı.

Keñes ( tesikten sığalap). Ketip qalıptı.

Keñes. Qayda ketti?

Keñes. Üylerine ketken bolu kerek.

Keñes (üreylenip). Endi kim qwtqaradı bizdi bwl tığıraqtan?

Keñes. Bir  qwtqaruşı kelip qalar.

Keñes. Jwrttıñ bäri qamauda qalıp, özderimen äbiger bolıp jatqan şığar?

Keñes (qayğılı ünmen). Endi ne isteuimiz kerek?

Keñes. Bir amal tabayıq.

Keñes. Jerdi qazıp, qorğannıñ astınan ötelik.

Keñes. Qorğannıñ sırtında tağı da qorğan bolıp jürmesin.

Keñes. Onda tereñ qılıp qazalıq.

Keñes üyşikten kürek alıp keledi. Ekeui sahnanıñ sol jaq şetine baradı. Keñes jerdi qaza bastaydı

Keñes (jerdi qazıp jatıp). Oymaqtay tar jerge qamalıp ömirimiz ötpek pe?

Keñes. Uayımdama, biz şığıp ketemiz?

Keñes topıraq arasınan jas balanıñ  ayaq kiimin alıp şığıp Keñeske wstatadı.

Keñes. Biz kimbiz sonda degen swraq meni mazalaydı.

Keñes (ayaq kiimdi audarıstırıp qarap). Bwl ayaq kiimdi joğaltıp alıp, äkemnen sögis estigen edim.

Keñes. Sonda ne istedi sağan?

Keñes. Qarañğı bölmege bir kün boyı qamap qoydı.

Keñes tereñdetip qaza bastaydı. Ordıñ işinen suret alıp şığadı.

Keñes (suretti körsetip). Mwnda suret te bar eken.

Keñes ( suretti qolına alıp). Bes jas kezimdegi suret ğoy.

Keñes. Bwl senbisiñ?

Keñes. Iä, menmin.

Keñes. Qasıñdağı kim?

Keñes (suretke üñilip). Äkem sekildi. Onıñ beynesi tolıq esimde qalmaptı.

Keñes ordıñ işinen arqan alıp şığıp,Keñeske wstatadı.

Keñes (arqandı qolına alıp). Bwl äkem asılıp ölgen arqan ğoy. şeşem jılap jürip, öz qolımen örtep jiberip edi bwl arqandı. Men onda kişkenemin, emis-emis esimde.

Keñes. Nege asılıp öldi?

Keñes. Nege asılıp ölgeni äli belgisiz.

Keñes. Toqsanınşı jıldarı köp adam asılıp öldi ğoy.

Keñes ordı tereñdetip qaza bastaydı. Ordıñ işinen kisen alıp şığadı.

Keñes ( kisendi körsetip). Mınanı qara?

Keñes ( qorqıp, ayqaylap, közin basıp aladı). Tasta arı qaray. Körsetpe mağan.

Keñes ( kisendi orğa tastap). Nege sonşa qorıqtıñ?

Keñes. Mınau däl sol kisen ğoy.

Keñes. Qaysı kisen deysiñ mwnı?

Keñes. Bala kezimde üydiñ aldında oynap jürgende qol- ayağına kisen salğan bir adamdı alıp bara jattı. Kisen qoldarın qiıp ketken. Ana adamnıñ qolındağı kisen sıldır- sıldır etedi. Meniñ qasımnan janap ötti.

Keñes. Mınau däl sol kisen ekenine senimdisiñ be?

Keñes. Däl sol kisenniñ özi. Sıldırlağan dauısı da aumaydı.

Keñes. ( ordan  tağı bir suret alıp keñeske beredi ). Mwnda tağı bir suret bar eken.

Keñes (suretke qarap). Mınau sol kisendeuli adamnıñ  däl özi ğoy.

Keñes ordı tereñdetip qazıp, ärtürli zattardı sırtqa qaray laqtıra bastaydı.

Keñes. Mında kitap, kiim, ne degen köp zattar edi.

Keñes. Meniñ  ömirde körgen, qoldanğan, estigen, dämin tatqan zattarım ğoy.

(Keñes zattardı laqtıruın toqtapaydı). Mülde qoqısıqqa tolıp ketken.

Keñes. Atamnan qalğan bir mwra bar edi, onı keyin joğaltıp aldım. Iä, joğaltıp aldım. Sol joq pa eken qaraşı.

Keñes. Ol qanday zat edi?

Keñes ( oylanğan bolıp). Äyteu bir eski zat, babamızdan qalğan mwra edi.

Keñes. Atın aytsañşı.

Keñes. Atın deymisiñ. Atı qalay edi, qwday-au! Atın wmıttım, ol öte eski zat bolatın.

Keñes (ordı tintip). Mında onday eski zattar joq. Tügeldey jiırmasınşı ğasırdıñ zattarı ğana.

Keñes. Qanday ökinişti

Keñes ordan qoqısıqtardı üzdiksiz qazıp şığara beredi.  Ärtürli zattar aralasqan qoqsıq üyilip qaladı.

Keñes. Qoqsıqtardı tazalap bitu mümkin emes. Qazğan sayın şığıp jatır.

Keñes. Sebebi men ömirimde köp närselerdi kördim, qoldandım, tıñdadım ğoy.

Keñes. İşi qoqısqa tolğan, qanşa qazsam da tereñdeytin emes.

Keñes. Qoqsıq deme, olar meniki ğoy?

Keñes. Seniki bolğanımen tügeldey qoqıs jinalıp qalıptı.

Ittiñ ürgen dauısı estilgendey boladı.

Keñes ( selik etip). Neniñ dauısı?

Keñes ( aynalasına qarap). Eşteme estip twrğam joq.

Keñes. It ürgendey boldı.

Keñes. Körşi auıldıñ itteri şığar.

Ittiñ ürgen dauısı okoptıñ işinen anıq estiledi.

Keñes (şoşına). Komandir qaytıp kelgen be?

Keñes. Mümkin emes. Ol mwnda qalay kiredi?

Keñes. Däl sonıñ itiniñ dauısı.

Ittiñ ürgen dauısı tağı da qaytalanadı.

Keñes (şoşına). Däl sonıñ özi.

Keñes (şoşına). Däl sonıñ özi.

Keñes ( Keñeske sıbırlap). Endi ne isteymiz?

Keñes ( ol da sıbırlap). Endi ne isteymiz?

Keñes. Qamauda qalğanımızdı mälimdeyik.

Keñes ( qorıqqan dauıspen). Men oğan ayta almaymın. Ol itine talatadı.

Keñes. Bizdi nege qamap qoyğanın swrayıq?

Keñes. Biz kimbiz dep swrayıq.

Keñes. Bizdiñ qanday künämiz barın da swrayıq.

Keñes. Bwl mümkin emes. Olay aytu da, swrau da künä. Osı swrağımız üşin azaptaydı bizdi.

Keñes (qorqınışpen). Otqa qaqtaydı.

Keñes. Denemizden iriñ aqqanşa azaptaydı.

Keñes. Oğan artıq swraq qoyuğa bolmaydı.

Ittiñ ürgen dauısı men birge komandirdiñ ayaq dıbısı estiledi.

Keñes. Şığıp kele jatır.

Keñes ( qorqınışpen). Endi ne isteymiz?

Keñes. Küzetke twruğa dayındal.

Keñes ( tüsinbey). Ne qılğan küzet?

Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızdı wmıttıñ ba?

Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa senimdisiñ be?

Keñes. Endi qaydamız dep oylaysıñ?

Keñes. Şekara küzetinde twrsaq nege qamauda twrmız onda?

Keñes. Qamauda twrmız dep qalay aytamız oğan?

Ittiñ ürgen dauısı şığıp, adamnıñ ayaq dıbısı üdey tüsedi. Eki Keñes te jügire jöneledi de, ekeui de qarauıldıñ basına şıqpaq bolıp wmtıladı. Olarınan tük şıqpaydı. Aqırı eki eldi bölip twrğan qorğannıñ tübine kelip ekeui eki jerge küzette twrğan adamşa qaqiıp twra qaladı.

Keñes (sıbırlap). Biz qayda twrmız?

Keñes ( ol da sıbırlap). Biz qayda twrmız?

Keñes. Biz kimbiz?

Keñes. Biz twtqın bız... joq.... joq  biz şekara küzetinde twrğan äskerlermiz.

Ittiñ ürgen dauısı men birge komandirdiñ şığıp kele jatqan ayaq dıbısı estilip twradı. Perde jabıladı.

Soñı.

27.12.2017

Abai.kz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0 pikir