Beysenbi, 18 Qañtar 2018
Ruhani jañğıru 946 7 pikir 12 Qañtar, 2018 sağat 13:22

İrgeli el bolamız desek...

Adamnıñ ruhani jañğıruı elimizdi jaña biikke köteretin, ozıq memlekettermen iıq tirestire alatın, quattı da kemeldengen halıqtıñ qatarına qosatın qwdıretti küş ekendigi ayqın.  Ol ondağan jıldarğa sozılatın process. Mine, sondıqtan da onı jüzege asıru üşin «bir jağadan bas, bir jeñen qol» şığara otırıp, qimıldağanımız abzal. Osı orayda bizdiñ oblısımızda birqatar igi isterdiñ atqarılğandığına kuämiz. Mäselen, bıltırğı jılı eki jıl boyı mwqiyat dayındalıp, Qostanay şaharınıñ  ülken bir mikroaudanında ataqtı Qobılandı batırdıñ eñseli de zäulim eskertkişin ornattıq. Onımen qoymay, köpşilik jwrtqa tüsinik jwmıstarın jürgize otırıp, ol twrğan ülken dañğılğa qas batırdıñ esimin de berdik. Al bıltırğı jıldıñ soñına taman talay jıl añsağan egemendigimizdiñ mäñgilik eskertkişi bolsın degen maqsatpen qalamızdıñ däl ortasındağı köşeni Täueelsizdik dep atap, özimizşe ruhani jañğıruğa özindik üles qosqan jayımız bar. Mwnıñ üstine  şetelden qonaqtar kelgende bükil batırlıq kelbetimen qarsı alsın dep äuejayğa aparatın dañğıldıñ boyına özi batır, özi diplomat, ataqtı Şaqşaq wlı Jänibek darhannıñ kelbetti eskertkişin qoyıp köñildi bir jaylağan jayımız bar.

Şının aytqanda mwnıñ bäri tek qazaq halqınıñ keleşek wrpaqtarına ğana tärbie bolsın, batır atalarınan ülgi alsın degendik qana emes, Bizdegi öge wlttar basım twratın öñirde bwlardıñ ornı bölek. Öytkeni olardıñ da tarihımızdı tanuına, wlttıq ozıq salt-dästürlerimizge qanığuına, söytip egemen elimizdiñ bolaşağına birge ayaq basuına zor äserin tigizbek. Qanşa degenmen olardı osı uaqıtqa deyin Qazaqstanda twrğanmen mektepterde tek Resey tarihın ğana oqıtıp kelgendigi belgili. Endeşe sol bir qatıp-semip qalğan sana men psihologiyanı tübirimen özgertkende ğana bir nätije bolmaq.Bir maqsat pen bir nietke birikken halıq qana jeñiske jetpek.

Ruhani jañğıru bağdarlamasına säykes «Qostanay oblısınıñ sakral'dı kartası» jasaldı. Onıñ maqsatı-oblısımızğa kelgen qonaqtardı öñirimizdegi asa mañızdı tarihi orındarmen tanıstırıp, osı jerdiñ ötken-ketkenimen susandırıp, batırlarımız ben bilerimizdiñ ataqtı isterin zerdesin qwyu bolıp tabıladı. Bwl üşin bwrın jöndeuge qol timey, äbden azıp-tozuğa aynalğan belgili ağartanuşı-pedagog Ibıray Altınsarinniñ memorialdıq eskertkişin tübirimen qayta jañartıq. Körgende köz toyatın bolsın dep sırtın sonau Atırau öñirinen altınday jarqırağan märmär taspen ärlep, qala irgesindegi alıstan «men mwndalap» twratın şın mäninidegi mwrajayğa aynaldırdıq. Qazirdiñ özinde jastar osında köptep kelip, tipti üylenu toylarınıñ aldında gül şoqtarın qoyıp ketedi. Oblısta tek bwl şaramen ğana şektelip qalğan joq. Köpten beri oyımızda jürse de atqara almay jürgen bir şaruanı tındırdıq. Kezinde halıqqa qarsı qoyıp, onı bandit, bwzaqı etip körsetken keñestiñ qatañ ideologiyasınıñ setinete otırıp, batırdıñ basın Mäskeuden alıp kelip, öziniñ batırlıqpen qaza tapqan qasietti Torğay jerin jerledik. Basına ädemi memorialdıq kesene twrğızdıq. Onı oblıs äkimi Arhimed Mwqanbetov aşıp, batırdıñ esimin elge qayta oralğandığın, mwnıñ özi bolaşaq wrpaq üşin zor tärbie berelik igilikti is ekendigin erekşe aytap ötti. Osınıñ aldında ğana Keyki batırdıñ ömirbayanı men batırlığın tolıq zertteu üşin Torğay öñirine ğalımdardan qwralğan ülken ekspediciya attanğan edi. Endi onıñ jwmısınıñ qorıtındısı batırdıñ esimin özine qaytaruğa degen jwmıstıñ ülken bir salası bolmaq.

Öñirimizdiñ tağı bir maqtan twtar wlı—aqqan jwldızday ömir keşse de artında mol mwra qaldırğan ataqtı ğalım Şoqan Uälihanov. Kezinde onıñ tuğan jeri turalı birşama aytıs-tartıs bolğanımen qazir bir toqtamğa kelgen sıñaylı. Aqırı ğalımdar zerttey kele ğalımnıñ kindik qanı tamğan jer osındağı Sarıköl audanındağı Küntimes degen auıl degen ortaq toqtamğa keldi. Tek bir qınjınarlığı osı auıldıñ jer betinen joyılıp ketu qaupi tönip twr. Bir kezderde atı dürkirep twrğan auıldıñ qazir sänei de mäni de ketken. Köpşilik jwrt auıl tım tısqarı bolğandıqtan böten jaqqa köş basın bwrğan. Qazir mwnda nebäri 50 ğana otbası qalğan. Bala bolmağandıqtan bıltır mektep te jabıldı.

-Bwl auıldıñ joyılıp ketuine jol beruge bolmaydı,-deydi Şoqan ömirin zertteuşi, ölkenuşı Edilbay Ahmenov. Ol qol qusırıp qarap otırğan joq. Ol osı Şoqan tuğan auılğa eñseli eskertkiş ornatu jönide bastama köterip, qanşama jıl boyı aşpağan esigi, barmağan jeri joq. Tabandı azamattıñ eñbegi eş ketken jorq. Ideyalar järmeñkesinde jeñiske jetip, eskertkiş jasauğa belsene kirisip ketti. Atasınıñ aruağı jebedi me, kim bilsin akqırı armanı orındalıp, bıltırğı jıldıñ qaraşasında auılda Şoqannıñ eskertişi boy köterdi.

«Eger biz Şoqannıñ tuğan aulınına ayrılıp qalsaq, bärimizdiñ arımımız daq bolmaq. Olbıs qana emes, respublika deñgeyinde mäsele köterip, bwl problemanı şeşsek, ädildik ornağan bolar edi. Ruhani jañğıru degenimiz de osınday isterden bastalmay ma?»-deydi ol. Şındığında oylanarlıq dünie. Ruhani jañğıruğa bir adam ğana emes, barşamız bolıp jwmıluımız kerek deytinimiz de osıdan şığar.

Ruhani jañğırudıñ tağı bir salası «cifrlı Qazaqstan» bağarlamasımen wlasatındığı belgili. Osı orayda biraz is tındırılıp jatır. Jaqında oblıs äkiminiñ orınbasarı Meirjan Mırzaliev körşi elimizdiñ astanası--Mäskeu qalasına arnayı barıp qayttı. Onda  «YAndeks» kompaniyasınıñ basşılığımen kezdesip, bizdiñ öñirmen ıntımaqtatıq qwruğa kelisip qayttı. Bwl öte mañızdı şaura desek artıq emes. Öytkeni oblımızda Qazaqstannıñ agroönerkäsip keşenin cifrlandırudı ömirge engizu jöninidegi pilottıq joba jüzege asırılmaq. Qanşa degenmen bwl keşen el ekoknmikasınıñ köşbası desek artıq bolmas. Al bizdiñ oblıs qana Otanımızda şığarılatın wnnıñ 25 payızın öndirip, tamaq öniminiñ 27 payızın şetelderge eksportqa şığaradı. Keşendi cifrlandıruğa köşiru  agroönerkäsip keşenini ğana emes, bükil elimizge zor tiimdilik äkelmek. Bir ğana qarapayım mısal .Älemniñ kez-kelgen elinde jürgen şaruaşılıq basşısı realdı uaqıt rejiminde egistikte qanşa kombayn men traktor  jwmıs istep jürgendigin, janar-jağarmaydıñ qanşalıqtı wqıptı jwmsalıp jatqandığın jäne de basqalardı naqtı körip otıradı. Mwnıñ özi önidiristi tiimdi etuge, artıq şığındı qısqartuğa, eñbek tärtibin saqtauğa zor mümkindik beredi. Cifrlıq basqarudıñ orasan paydası qazirdiñ özinde ayqın körinedi. Bwl jwmıs mine osı jıldıñ basında qızu bastalıp ta ketti.

Mine, bizdiñ oblısımızda «Ruhani jañğıru» bağarlamasın jüzege asıru jolındağı atqarılıp jatqan auıqmdı jwmıstardıñ bir parası osınday.

Jaybergen BOLATOV

Qostanay

Abai.kz

7 pikir