Jwma, 19 Qañtar 2018
Mäñgilik el 1067 33 pikir 12 Qañtar, 2018 sağat 13:29

Joldauda ruhani-äleumettik mäseleler qozğalıp otır

Qazaqstan halqı Memleket basşısı N.Ä.Nazarbaevtıñ jıl sayınğı joldaularınan tıñ jañalıqtar kütip, bolaşaqqa degen senimderi men ümitterin wştay tüsetini qalıptı jağday. 

Öytkeni bwl joldaularda el damuınıñ jaña mejeleri belgilenip, halıqtıñ äleumettik-ruhani jañğıruınıñ kökjiekteri ayqındala tüsetini sözsiz. Mısalı, ötken jılğı «Qazaqstannıñ üşinşi jañğıruı: jahandıq bäsekege qabilettilik» Joldauında Elbası N.Ä.Nazarbaev ekonomikanıñ jedeldetilgen tehnologiyalıq jañğıruına qol jetkizu, cifrlı tehologiyanı qoldanu, jaña industriyalardı örkendetu, önerkäsip, agroönerkäsiptik keşen, kölik pen logistika, qwrılıs sektorın damıtu, cifrlı industriyanı jedeldetu arqılı Qazaqstandı bäsekelestikke qabiletti elge aynaldıru mindetterin qoyğanı esimizde.

Memleket basşısınıñ biılğı «Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya jağdayındağı damudıñ jaña mindetteri» Joldauında osı mindetterdi odan äri jalğastıru bağdarlanıp otır. Elbası osı arada on türli mindetti alğa qoyadı. Ol Qazaqstannıñ industriyasın eñ jaña tehnologiyalardı engizudiñ köşbasşısına aynaldıru, öndiristik üderisterdi cifrlandıru arqılı önerkäsiptegi eñbek önimdiligin arttıru, resurstıq äleuetti tiimdi paydalanu, öndiriske aqparattıq tehnologiyalıq şeşimderdi batıl engizu, agroönerkäsip keşenin jaña tehnologiyalıq deñgeyge köteru, kölik pen logistikalıq infraqwrılımdı odan äri damıtu mindetterin qamtidı.

Sonday-aq Joldauda ruhani-äleumettik mäseleler de orındı qozğalıp otır. Aytalıq, sonıñ biri – adam kapitalınıñ jaña sapası turalı mäsele. «Barlıq jastağı azamattardı qamtitın bilim beru isinde özimizdiñ ozıq jüyemizdi qwrudı jedeldetu qajet», degen Memleket basşısı odan äri bwl mindetti şeşudiñ joldarın naqtılay tüsedi. Sonıñ eñ bastısı bilim beru bağdarlamaların özgeristerge ünemi beyim jäne jaña bilimdi meñgertuge beyimdeu bolıp tabıladı. Osığan oray 2019 jıldıñ 1 qırküyegine qaray mektepke deyingi bilim beru isinde balalardıñ erte damuı üşin öz betinşe oqu maşığı men äleumettik dağdısın damıtatın bağdarlamalardıñ birıñğay standarttarın engizu qajet boladı. Orta bilim beru salasında jañartılğan mazmwnğa köşu tezdetiluge tiis. Bwl mülde jaña bağdarlamalar, oqulıqtar, standarttar jäne kadrlar kerek degen söz. Pedagogtardı oqıtudı jäne olardıñ biliktiligin arttırudı qayta qarau qajet. JOO-lardağı pedagogikalıq kafedralar men fakul'tetterdi odan äri damıtu qajettigi tuındap otır. Bilim berudiñ barlıq deñgeyinde matematika jäne jaratılıstanu ğılımdarın oqıtu sapasın arttıru da kezek küttirmeydi.

Joldauda joğarı bilim beru jüyesine qatıstı köptegen jaña mindetter ayqındalıp otır. Mwnda, äsirese, aqparattıq tehnologiyalar boyınşa bilim berudi barınşa damıtu, joğarı oqu orındarına bilim beru bağdarlamaların jasauğa köbirek qwqıq berip, olardıñ akademiyalıq erkindigin zañnamalıq twrğıdan bekitu qajettigi aytıldı. Osı arada oqıtuşılardıñ qayta dayarlıqtan ötuine küş salıp, joğarı oqu orındarına şeteldik menedjerlerdi tartıp, älemdik universitetterdiñ kampustarın aşu qajet dedi Elbası. Sonday-aq qazaq tilin oqıtu, orıs jäne ağılşın tilderinde bilim beru arqılı jastarımızdıñ intellektualdıq qabiletin joğarlatu mäselesi de nazardan tıs qalmadı. Bilim beru jüyesiniñ barlıq deñgeyi ekonomikanıñ bügingi qajettiligine say boluğa tiis. Bwl orayda mwğalim mamandığınıñ qadır-qasietin barınşa arttıru qajet delingen Joldauda.

Bilim beru salasınıñ qızmetkeri bolğandıqtan, bizge osı jetinşi mindet köp oy salıp otır. Mamandardı bwrınğıday topırlatıp dayarlay beretin kez emes qazir. Biz büginde jwmıs beruşilermen tikeley baylanısta qızmet istey otırıp, olardıñ talap-tilegine qaray maman dayarlaudamız. Ekonomikanıñ qajettiligine qaray maman dayarlau, olardı jwmıspen qamtu, tiisti äleumettik jağday tuğızu arqılı adami kapitaldı damıtuğa, onıñ jaña sapasına qol jetkizuge bolatını büginde barşamızğa ayan jäne bwl joğarı oqu orındarı aldına zor jauapkerşilikter jükteude.

Abay atındağı Qazaq wlttıq pedagogikalıq universiteti özi qwrılğan 90 jılda 250 mıñnan astam mwğalim kadrların dayarlap, qazaq dalasına ilim-bilim wrığın şaşsa, büginde älemdik damu üderisine say jaña twrpattağı mamandar dayarlau üstinde. Joldauda aytılğanday, ekonomikanıñ qajettiligine jauap bere alatın bilikti mamandar dayarlau, oqu bağdarlamalarınıñ mazmwnın tübegeyli jañartu, studentterdiñ şığarmaşılıqpen jwmıs isteu dağdıların qalıptastıru, olardıñ aqparattıq tehnologiyalardı tereñ mengeruine, qazaq jäne orıs tilderimen birge ağılşı tilin igeruine qol jetkizu, jekelegen pänderdi ağılşın tilinde oqıtatın mwğalimder dayarlau jolında bizde naqtılı jwmıstar atqarıluda. Sonday-aq biz şeteldik 120 beldi universitettermen baylanısta jwmıs istey otırıp, bilim berudiñ innovaciyalıq tehnologiyaların tereñ meñgeru, älemdik bäsekege qabiletti mamandar dayarlau jolında eñbek etudemiz.

Bizdiñ universitetimiz pedagogikalıq oqu ornı bolğandıqtan, mwğalim kadrlarınıñ bedeli men qadir-qasietin arttıruğa öte müddeli. Bwl salada äraluan ğılımi zertteuler jürgizilip, auqımdı şaralar jüzege asırıluda. Mwğalim märtebesin köteru olardıñ äleumettik jağdayına da tikeley baylanıstı deytin bolsaq, Elbasınıñ jaña Joldauı boyınşa mwnıñ da bir tüyini şeşilgeli twr. Aytalıq, jañartılğan mazmwndağı oqu bağdarlaması boyınşa bilim beruge köşken mwğalimderdiñ aylıq jalaqısı 30-50 payızğa deyin ösetini osı sözimniñ däleli.

Jalpı, Elbasınıñ biılğı Joldauı Qazaqstannıñ üşinşi jañğıruın jaña belesterge köterudiñ naqtılı bağdarlaması boldı desek asıra aytqandığımız emes. Ol bizdiñ jigerimizge jiger qosıp, bolaşaqqa degen senimimizdi nığayta tüskeni sözsiz.

Takir Balıqbaev,

Abay atındağı Qazaq wlttıq pedagogikalıq universitetiniñ rektorı, professor

Abai.kz

33 pikir