Senbi, 21 Säuir 2018
Mine, äñgime! 2317 22 pikir 13 Säuir, 2018 sağat 02:06

Äseldiñ jeñisi - qazaq tiliniñ jeñisi!

Qazaq qızın ayausız soqqığa jıqqan Pereguda isi jaylı jazamız. Keşe Almatıdağı Bostandıq audandıq sotında qazaq qızın soqqığa jıqqan Resey azamatşası Diana Peregudanıñ isi qaralıp, şeşim şıqtı.

Esteriñizde bolsa, «Abai.kz» aqparattıq portalı ayausız soqqığa jığılğan – Äsel Nazarbaeva jaylı jazğan bolatın. Oqimın degen oqırman üşin maqalanıñ taqırıbı äm siltemesi mine: «Qazaqtar qazaqşa söylegeni üşin...qazaq qızı soqqığa jığıldı».

Özgelerge öktem söylep üyrenip qalğan, öytpese ötteri isinip, ölerdey bwlqan-talqan bolatın, imperiyalıq sanadan arılmağan, arıludı armandamaytın, qayta añsağan üstine añsay tüsetin orıs şovinisteriniñ otanı -  Reseydiñ bası bütin rezidenti – Diana deytin dolıgül qazaq jerinde baybalam salıp, bülik şığarğan edi. Diana – özara ana tilderinde, yağni qazaqşa söylesken satuşılardı sala-qwlaş tilimen tildep, kemsite söylep, kekireye külgen. Olarğa araşa tüspek bolğan Äsel Nazarbaevağa küş qoldanıp, qol jwmsağan. Ayausız tepkiniñ astına alıp, balağattağan. Qazaqstan Respublikasınıñ Memlekettik tilin, qazaq tilin – «neponyatnıy yazık» dep kemsitken. Bwnıñ barlığı sotta däleldendi.

Jäbirlenuşi – Äsel Nazarbaeva. Qazaqstan azamatşası. Jauapker – Diana Pereguda. Resey azamatşası. İsti jürgizip otırğan sud'ya – Kvan Elana Robertovna. Belgili bolğanday, sot processiniñ auanı bwzaqılıq bolğanımen, mäseleniñ tübi qazaq tiline kelip tireledi. Sot isi orıs tilinde ötti. Älgi jauapkerimiz qazaq tilin bilmeydi eken.

Ne kerek, äyteuir bügin sot ükimi şıqtı. Diana Pereguda Qazaqstan Respublikasınıñ Qılmıstıq kodeksiniñ 293 babı, 1-tarmağı boyınşa kinäli dep tanıldı. 2 jılğa şarttı türde sottaldı. Jauapker Diana Pereguda jäbirlenuşi Äsel Nazarbaevağa 1 million teñge köleminde materialdıq jäne moral'dıq şığın ötep beretin boldı.

Biz Äseldiñ qorğauşısı, belgili zañger Abzal Qwspandı sözge tarttıq.

Abzal Qwspan, zañger:

-Keşki 17:30-da ayaqtalğan Sottıñ ükimi sağat 20:00-de oqıladı degen edi. Keyin sağat 22:00-ge auıstırıldı. Sağat 22:30-da ükim oqıldı. Peregudağa tağılğan ayıp boyınşa, ol kinäli dep tanıldı.

Mınanı ayta keteyin, Peregudanıñ jasağan qılmıstıq is-äreketi – 2016 jıldıñ jeltoqsan ayında QR Täuelsizdiginiñ 25 jıldığına oray jariyalanğan amnistiyağa säykes kelgendikten jazası jeñildetildi. Biz Peregudanıñ amnistiyağa iligetinin äu basta-aq, bildik. Bwl negizgi jaza boyınşa şeşim. Sonday-aq, materialdıq jäne moral'dıq şığın retinde 1 million teñge öndirildi. Bizge mañızdısı aqşa emes, Peregudanıñ kinäli dep tanıluı bolatın. Tipti, amnistiya qoldanılğan jağdaydıñ özinde qılmıstıq is  - «aqtalmaytın negizder» boyınşa qısqartıladı.

Endigi maqsatımız – aldımen Sot ükimin qolımızğa alayıq. Ärine, biz ükimge qanağattanıp otırmız. Biraq, keyin osı ükimge şağım keltiru, keltirmeu degen mäsele bar ğoy.

Sot ükimi zañdı küşine engennen keyin, Diana Peregudanı Qazaqstannan deportaciyalau mäselesin qolğa alamız. Öytkeni, QR territoriyasında qılmıs jasağan, tipti birneşe märte äkimşilik qwqıq bwzuşılıq jasağan şetel azamattarı deportaciyalanadı. Zañda solay körsetilgen. Sondıqtan, biz Diana Peregudanı deportaciyalau mäselesin mindeti türde köteremiz.

(Äseldi qoldap kelgender sağat tüngi 22:30-ğa deyin tarqağan joq)

Ärine, Diana Peregudağa tağılğan ayıp jeñil deuiñiz mümkin. Bwl – bwzaqılıq boyınşa bap. Qoğamdıq ortanı sıylamau, erekşe arsızdıq jasau dep keledi... Atalğan baptıñ, yağni 293-baptıñ 1-tarmağı – ortaşa auır qılmıstar qatarına jatadı. Bwl boyınşa, amnistiya qoldanılmağan künniñ özinde, bas bostandığınan ayıru jazası qoldanılmaytın edi. Bizdiñ onday maqsatımız bolğan da joq. Ol özi jas äyel. Kämelet jasına tolmağan balası bar. Sosın, bizdiñ maqsatımız Dianadan aqşa öndirip alu emes. Olar bizge kelip, keşirim swrap, kelisimge keluge şaqırıp, aqşa wsındı.  Eger aqşa öndiru kerek bolsa, sol kezde-aq, kelisimge kelip, sotta keşirim berer ek.

Sosın, sotta Peregudanıñ qorğauşısı «mambetka» degen söz jaylı külkili argument ayttı. «Mambet degen balağat söz emes, ol Mwhammed payğambardıñ qısqartılğan esimi» dep zalda otırğandardı du küldirdi. Sonda ol Äseldi wrıp jatıp Mambet dep maqtağan eken, olardıñ oyınşa.

Mambet degen 3 türli mağınada qoldanıladı. Birinşisi – adam atı. Mwhammed, Mahambet degen siyaqtı adam attarınıñ qısqaşa atauı. Ekinşisi – toponomika. YAğni, jer-su atauların atağanda qoldanıladı. Üşinşisi – adamdı balağattau, kemsitu maqsatında. Endi öziñiz oylap qarañız, Pereguda älgi jerde ayqayğa basıp, doldanıp jatqanda Äseldi kemsitu, balağattau maqsatında aytqanı tüsinikti ğoy. Sosın men oğan kontr-argument keltirdim. Resey SİM Konsuldıq qızmetinde  arnayı şet elge şığatın Resey azamattarına  arnalğan kodeks bar. Onda jergilikti wlttıñ ar-namısına tietin sözder men äreketterdi anıq körsetip jazğan.  Ortalıq Aziya elderi - Qazaqstan, Özbekstan men Qırğızstanğa da keluşiler üşin arnayı anıqtama bar. Sonda, «Qazaqstanda «mambet» degen söz balağat, adamnıñ ar-namısına tietin söz. Orısşa mağınada – «bıdlo» degendi bildiredi» dep anıq jazılğan.

(Äsel Nazarbaeva men azamattıq belsendi Qwral Medeuov)

Ol sot aldında keşirim swrağan joq. Sud'yadan uaqıt swrap, bizdi oñaşa şaqırıp, söylesti. Ärine, advokattarımen birge. İsti beybit kelisimmen şeşuge tırısıp-aq, baqtı. Biraq, ol osı uaqıtqa deyin birde-bir ret Äselge kelip, keşirim swrağan joq bolatın. Oñaşa kelip, kinäsin moyındap, keşirim swrağanı, mine.

Taqırıpqa twzdıq retinde. Äsel Nazarbaevanıñ soqqığa jığılğanı, Resey azamatşasınıñ zañdı belşesinen basıp, qılmıs jasağanı jaylı «Abai.kz» aqparattıq portalı alğaş bolıp jazdı. Ol maqalanı biraz äriptesterimiz körişip basıptı. Endi sonıñ statistikasın jazayın.

«Abai.kz» AP. 05.04.2018. Keşki 17:28-de jariya boldı. Oqılım sanı – 15 393. Pikir sanı – 67.

«Minber.kz» AS. 06.04.2018. Oqılım sanı – 50. Pikir joq.

«Aq Jayıq» GS. 06.04.2018. 09:33-te jariyalandı. Oqılım sanı – 830. Baspasözge şolu.

«Altın Orda» S. 06.04.2018.

«Adyrna.kz» FES. 05.04.2018. Oqılım sanı – 5302.

«Qazaq Üni» WP. 06.04.2018. Oqılım sanı – 3893. Pikir sanı – 67.

«Mezgil.kz» S. 06.04.2018. Oqılım sanı – 1562

«JAŃALYQ! NOVOST'! 12+12KZ!» VKontakte paraqşası. Oqılım sanı – 408. Pikir sanı – 4.

«QAZAQ» You Tube kanalı. 07.04.2018.  Körilim sanı – 86 307. Pikir sanı – 1185. (Avtor – Sabırjan Aldiyar dep körsetilgen).

«Matritca.kz» IP. 05.04.2018. 09:01. Oqılım sanı – 14 416.

Qorıtındı: Tağı özge aqparattıq sayttar atalğan maqalanı böliskeni ras. Äzirge bizge naqtı belgilisi osı. Söytip, wzın-ırğası bwl maqalanı 41 804 ret oqıp, 86 307 ret körgen. 1323 pikir jazıldı.

Nätijesinde bügingi sotta belgili bolğanday, is Äseldiñ paydasına şeşilip, Diana Peregudanıñ kinäsi däleldendi. Zañger Abzal Qwspannıñ aytqanınday, endigi mäsele – Peregudanıñ elden deportaciyalanuı boluı kerek!

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

22 pikir