Beysenbi, 14 Qaraşa 2019
El işi... 2151 14 pikir 27 Şilde, 2019 sağat 12:03

Bügin - Jeltoqsan köterilisiniñ qaharmanı Läzzat Asanovanıñ tuğan küni

Läzzat Asanova - (27.07.1970 - 25.12.1986).  Almatı oblısı, Panfilov audanı, Aqjazıq auılında düniege kelgen.1985 jılı Almatıdağı P.Çaykovskiy atındağı muzıka uçilişesine oquğa tüsedi.1986 jılı qazaq jastarınıñ otarşıldıq jäne ämirşildik jüyege qarsı azattıq köterilisine belsene qatısqan. Ol nebäri 16 jasında otarlıq jüyeniñ qwrbanı bolıp ketti... Osığan oray, biz Läzzatıñ anası Altınay Asanovanıñ "Aqjazıqtıñ aymañday aruı" attı kitabınan üzindi jariyalap otırmız.

-Men anamın. Bes bala tärbielegen, ömirge äkelgen, solardıñ qızıq-şıjığın körgen anamın. Qazaq dalasın qalıñ wyqısınan oyatqan wlı Jeltoqsan wlt-azattıq köterilisiniñ qwrbanı marqwm Läzzat Asanova sekildi erjürek, halqın şınayı süygen arudıñ anasımın. Kezinde qorlanıp, mına qas-qağım ömirden on ekide bir güli aşılmay, ökiniş pen qasiretti artına, mına men beybaqqa mäñgilikke tastap ketken Läzzattıñ anasımın. Mäñgilik arman men ökinişti keudeme qwyıp, sodan arılmastay etip, qanşa jıl ötse de, zaman özgerip, dünie jañarıp, elimiz Täuelsizdikke ie bolıp, egemen atanıp jatsa da qayğı-mwñı bir sät ortaymaytın anamın. Kürsinuim mol. Ah wruım şeksiz, mwñdı da zarlı anamın. Qayta jıl ötip, Läzzatım menen alıstağan sayın qayğım eselep, sağınışım artıp, armanım mwñğa, köñilim qwmğa aynalğan anamın. Köz jasımdı künde bwlaymın. Qwrğır, köz jas degende şek bolmaydı eken. Netken köp dünie ekenin. Künde-künde, qara tün qwşağında jatıp ayamastan, qaşan şarşap, qaljırap bitkenşe tögemin. Jastığımdı köz jasım künde juadı. Men periştedey künimdi, tas emşegimdi jibitken twñğışımdı künde izdeymin. Qara tünmen söylesemin, kök aspanmen sırlasamın, aymen mwñdasamın. Adamdardan, töñiregimdegilerden köñilim qalıp, äbden suıp, zärezap bolsam qayteyin...

Aynalayın Läzzatım, közimniñ quanışı, janımnıñ rahatı, senen ayırılıp qalamın, artıñda zarlap otıramın dep oylappın ba? Jarığım-au!.. Seniñ ömirge keluiñ, ömirge qwştarlığıñ, namısqoylığıñ, jaratılısıñ, näziktigiñ, süykimdiligiñ bäri özgeşe, bäri ädemi edi. Qayteyin, qay dinsiz, Qwdaydan bezgen adam emes hayuan, ürim-bwtağı mına men sekildi añırap ötkir, eşkimge jamandıq oylap, qarğap-silep körmep em, qayteyin, küyindirip, onsızda janımdı jegidey jep jürgen dertimdi qozdırıp, maza bermedi ğoy mına jetesiz beybaqtar etegine jarmasıp.

Seniñ süyegiñdi alıp kelgen bir top adam: "Jılauğa bolmaydı! Bärine qızıñnıñ özi kinäli. Ökimette, sayasatta nesi bar? Oquın oqıp, tınış qana jürmey me? Dwrıs bala tärbieley almağan, partiya men ükimetke til tigizgen,olardıñ isine qarsılıq bildiretin wrpaq ösirgeniñ üşin jauap beresiñ! Sen mwğalimsiñ. Keñes ükimetiniñ mwğaliması öz balasın tärbieley almadı degen ne swmdıq?! Bwl üşin ülken kinälisiñ. Tezdetip kömu kerek. Halıq jinalmasın! Eşkim jılamasın! Auızdarıñnan şıqqan är sözderiñ üşin küni büginnen bastap jauap beresiñder!" dep, kök jağalısı da, jay jağalısı da zirk-zirk etip, özi de öli men tiri arasında otırğan janımdı jaralap, auızdarına kelgenin aytpadı ma?

Sonan süyegiñdi arnayı maşinamen arnayı alıp kelgender audannan ba, oblıstan ba, älde Almatıdan kelgenderi me, äyteuir bilmeymin, özdi-özi sıbırlasıp, kübirlesip, jau quıp bara jatqanday apas-qapas jerledi.

... Tipti qızımnıñ qaralı künine beriletin soñğı asına eşkimdi keltirmedi. Jetisine, qırqına jayılğan dastarhanıma el-jwrt kelmedi, bosağamızdan attap, Läzzattıñ qaralı dastarhanında otıruğa KGB qızmetkerlerinen qorqıp, qara körsetpedi. "Mwnşama jazığıñ ne edi, künim-au" dep men otırdım añırap. Süyegiñdi äkelgen künnen bastap, audandıq İİB, Memlekettik Qauipsizdik Komitetiniñ qızmetkerleri meni kündelikti ermegine, zorlıq-zombılığın körsetetin nısanasına aynaldırğan joq pa? Tergeuge, jauap aluğa keşke şaqırıp, keñselerinde tün ortasına deyin wstaydı. Swramaytın päleleri joq, aytpaytın sözderi joq.

O dünielik qızımnıñ da, özimniñ de ar-namısıma tiedi. Mektepte mwğalim edim. Läzzat qaza tauıp süyegin alıp kelgende kişkentayım bes ayda edi. Sonı jılatıp-eñiretip üyge tastap ketemin. Aşıp-tasığan, tabağa saluın kütip twrğan nan qaladı. Men bes-altı sağattan keyin qaytip kelgende aynala tögilip, şaşılıp, räsua bolıp jatqanı.

Köresini Memlekettik qauipsizdik komitetiniñ qızmetkerlerinen kördim. Tört-bes jıl boyı qır soñımnan qalmadı. Meni halıq jauınıñ anası etip şığardı. Bizdiñ üyge kim keledi, kim ketedi añdıp, körip-bilip otıradı.

Qwrısın, halqım, aynalayın, aq nietti adamdar, analar, Alla Tağala meniñ basıma tüsken qasiretti, qorlıqtı tiri pendeniñ peşenesine jazbasın dep tileymin. Densaulıqtan tübegeyli ayırıldım. Ekinşi toptağı mügedekke aynaldım. Biraq, qızımnıñ aq-qarasına jetkenşe, qaşan aqtalğanınşa bir sät tınım körmedim. Aqırı, aqtaldı, meniñ künim!

Abai.kz

14 pikir