Düysenbi, 9 Jeltoqsan 2019
Sañlaq 9207 30 pikir 27 Qazan, 2019 sağat 17:38

«Wyalıp boldıq pa? Endi Qanattı twqırtudı säl qoya twrayıq»

Küni keşe Almatıdağı Baluan Şolaq atındağı sport jäne mädeniet sarayında käsipqoy boks keşi ötti.

Keştiñ bastı jekpe-jeginde dañqtı boksşı Qanat Islam (26-0, 21 KO) Namibiyadan kelgen Val'ter Kautondokvanı (18-1, 17 KO) töreşiler şeşimimen jeñip, WBO halıqaralıq çempionınıñ belbeuin qorğap qaldı.

Bwl endi "janı qalmay jalpı jazıp" jatqan eski aqparatqa aynaldı. Bizdiñ aytpağımız qazaq janküyerleriniñ «Qazaq-qa» qarsı tis qayrauı bolıp otır. Qanat Islam qazaq jerinde "qara balanı" qapı qaldırğanı üşin "betimen jer basıp" wyalıp jürgen qazaq köp. Keşeden beri äleumettik jelide wyalğannan kirerge tesik tappay, ah wrğan ağayınnıñ köptiginen köz sürinedi.

Jekpe-jekke deyin «Qanat qaydağı bir qapşıqtardı sabaydı» dep ökpelegen ağayın, jekpe-jekten keyin «qara bala Qanattan jeñilip qaldı» dep ökiniş bildirdi. Qızıq. Kezdesuge deyin Kautondokvağa ayauşılıq tanıttı, Qanattan tayaq jeydi dep. Kezdesuden keyin tağı sol namibiyalıqtıñ namısın qorğap jür. Bäri ädil, bäri ädiletşil, şirkin!

Brinşiden, Val'ter Kautondokva anau aytqanday "qapşıq" emes edi. 34 jastağı bwl boksşı boxrec reytingisinde 24-şi orında twrğan. Al Qanat 41-şi satıda. Namibiyalıq boksşı ötken jılı ğana däl osı reytingte 6-şı orında twrğan amerikalıq Demetrius Andrademen (28-0, 17 KO) jwdırıqtasıp, töreşilerdiñ şeşimimen ğana jeñilgen. Ol jekpe-jekte anau-mınau emes, tura WBO twjırımı boyınşa orta salmaqtağı älem çempionınıñ belbeuine talasıp körgen.

Ekinşiden, Qanattıñ jeñisi üşin jerge kirerdey wyaludıñ qajeti joq. Qanat 10 raund boyı qorğanısta jatıp alğan joq. Öz degenin jasadı. Tipti besinşi raundta afrikalıq nokdaunğa tüsip qaldı. Eki metr sportşınıñ şarşı alañda eki büktelip qwlağanın eldiñ bäri kördi. Demek, tarazınıñ bası Qanat jağına audı degen söz. Qalğan bes raundta Qanat qanday taktika wstansa da özi biledi. Qaşıp jürip qorğana ma, uaqıt sozıp qorğana ma öz erki. Al wpay sanımen jeñilip jatqan boksşınıñ tınbay şabuıldaytını da şındıq. Afrikalıqtıñ soñğı bes raund boyı belsendi jwmıs jasağanı üşin beldikti şeşip beretin Qanat ta joq, töreşiler de joq. Demek, Qanattıñ jeñisi üşin, qazaq eli betimen jer bastı deu artıq äñgime.

Onıñ üstine, Qanat Islam soñı tört raund boyı sınğan qolımen jwdırıqtasqan. Boksşınıñ komandasınıñ habarlauınşa, jetinşi raundtan bastap Islam oñ qolınıñ sınğan bilegimen öner körsetken. Osığan baylanıstı ol qarsılasına dwrıs soqqı jasay almağan. Jekpe-jekten keyin qazaqstandıq boksşınıñ jaraqattanğan qolına gips tağıp twrğan sureti jariyalandı.

Salıstıru üşin ayta keteyik, 6 qazan küni tağı bir qazaqstandıq boksşı Gennadiy Golovkin ukrainalıq Sergey Derevyançenkonı däl osınday jağdayda jeñdi. Onda da Golovkinnen birneşe jas kişi Derevyançenko jekpe-jek boyı belsendi boldı. Biraq kezdesudiñ basında bir nokdaun alıp qalğan Sergey jeñliske wşırağan. Bokstıñ otanı - Amerikada orın alğan kümändi jeñis üşin beti bülik etpegen otandıq sarapşısmaqtar, Qazaqstanda qazaq balasınıñ jeñiske jetkenine wyalğanı biz üşin tüsiniksiz.

Amangeldi Seythan, sport kommentatorı 

Pohojee izobrajenie

Qay qolıñdı kesesiñ, Qazaq?

«Boks Amerikada tuıp, Qazaqstanda öldi», - depti bir bilgiş. Aytadı-au. Älginiñ neni meñzep twrğanın oqığanda tipti tañ qaldıq. Qara balanı Qanatqa jığıp berippiz.

Özimizge qatañ qaraymız, iya? Közben ğana emes, kişini ülkeytip körsetetin közäynek, ol az deseñiz mikroskop tauıp alamız. Sosın köseudi alıp, ottı kösedik, kettik...

Boks tip-tiri. Äzir öletin türi joq. Ay aman, kün esende ol da sporttıñ bir türi bolıp ömir süre beredi. Bayağıda Jandos Kökimovtıñ jolın keskende selt etpegen, tipti beride 1999 jılı H'yustonda, bılayğı jarıs emes, älem çempionatında Kuba ökpelep qaladı degendi jeleu etip, Ermahan Ibırayımovtı «qwrbandıqqa» şalğanda tügi ketpegen boks Qanatqa bola öle saladı deysiz be? Sondıqtan betinen otı şığıp, älem aldında qattı wyalıp üylerinde otırğandar, terezedegi perdeni ısırıp, sırtqa bir qarañızdar da dalağa şığa beriñizder. Boks janküyerleri sizderge eş ökpelemeydi.

Qara baladan qattı wyalıp qalğandar bar eken. Olarğa da aytayıq. Besinşi raundta bir wrıp, qarsılasın eki büktegen Qanat sodan keyin esten tanbasa boldı, jeñisti enşileytinin bilip twrdı. Qanday da bir soqqığa şıdaytın jigit emes pe, qaşsa da pıssa da qarsılasına aldırmadı. Nokdaun esebinen jeñiske jetti. Ras, teñ beruge de bolatın edi, biraq bäseke Qazaqstanda ötkenin de este wstau kerek, negizi.

Silämniñ wlın aqtau oyda joq. Qayta süysindik. Ne degen minez! Qarsılası wrsa ezu tartadı. Qasqır sekildi. Qaqpandağa tüskenin wrıp köriñizşi, qıñsılamaydı, ır etui, ırjıñ etui mümkin. Äytpese jata beredi. Sizge nazar audarmastan. Qanat ta solay. Endi janına batatın soqqı ötpegen şığar, biraq tınısı tarılğanda betinen tartıp jiberse de oñay emes qoy.

Tınıs demekşi. Jüris köp boldı. Solay şarşadı. O bastan taktika dwrıs tañdalmağan. Strategiya sauattı jasalmağan. Ol endi nel'son,pel'sondardıñ kemşiligi. Tauday Twrsın Edilov twrğanda ana bapkerdi Amerikadan nege aldırttı eken, Qanatjan?

Kezi kelgende swrarmız. Jigittiñ ezi bolğanda Qanat ringte ezu tartpas edi. Qabaq şıtqanın kördiñiz be? Özi tañdadı. Özi soñına deyin jetkizui tiis ekenin wqtı. Uolter Kautondokvoñız oñay qarsılas emes. Qanat ta qızıq. Onı nege tañdaydı. Elge äkelip, ekpetinen tüsiretin bireudi şaqıruı tiis edi. Joq, oğan barmadı. Özine ıñğaysız, boyı da wzın, qolı da wzın älemdik reytingte özimen qatarlas jigitti tañdağan. Tağı da qazaqstandıqtar şulağan soñ. «Dwrıs bireudi äkelip, jeñsey». – dep ayqayladıq qoy. Uolter ötkende Demetriusa Andradege qarsı soyqan salğan. Beldik iesi bolğannan keyin tañdau Qanatqa tiesili edi. Joq, bwl jerde Qanattıñ quılıq jaqqa attap baspaytının ğana aytqımız keldi. Mümkin özin sınap körudi de dwrıs körgen bolar. Küni erteñ Demetriusa Andrademen kezdesip jatsa özin sauattı wstau üşin.

Golovkinmen salıstaratındar üşin. Gennadiy twtas bir Respublika mäpelep wstap otırğan sportşı. «Emşekten» endi şıqsa bilmedik, biraq birazğa deyin qos qaltasın, qoyın-qonşın aqşağa toltırıp otırdıq. El imidji üşin. Bir boksşı kerek edi. Janında tilge jüyrik, iske pısıq top qwrıldı. Solar jön siltep, bağıt berdi. Äytpese bwl deñgeyge ol da jete almas edi. Qayran qazaq aqşası –ay, kimdi biikke şığarmadıñ.

Golovkinniñ Gena kezinen bilemin. Mıqtı sportşı. Äsirese äuesqoy ringte keremet edi. Afinıda altın medal' aladı dep, ükilep apardıq. Soñı siırqwymışaqtanıp, bitti. Qazaq balasına qwşağı jabıq, qabağı qatu meniñ halqım qazaqstandıq balalarğa qamqor äke, meyirban şeşedey qaraydı. Ol dwrıs ta şığar. Sol Genadan eşkim äli swrağan joq, Afinı finalınıñ tağdırın. Onıñ bar sırdı bürkemey aytıp beretinine de kümänim bar. Jaraydı, jüz jılğı äñgimeni jamap qayteyin...

El qazınasınan qarjılandırılğan Genağa da keyde ökpelep alamın. Ökpeley salatınım, anau EKSPO kezinde elge kelip, bir töbelese salsa tügi ketpeytin edi. Jäne tegin emes. Äjeptäuir qalamaqığa! Özi me. Özgeleri me, bizdiñ taraptan wsınılğan qarjını qomsındı degen de söz. Anığın Alla biledi!

Älgi Genağa tağı ökpem bar. Biikke şığuıña satı bolğan qazaq qazınası ğoy. Osı eldegi birer bauırıñdı nege anderkartıña nege tirkep qoymaysıñ dep.. Ol jağın özi biler endi.. Genanıñ mañında sauattı wyımdastıruşılar jürdi deytinimiz Lem'eden keyin kileñ sabaluğa jaqın jüretin sabazdardı ringke şığarıp berdi. Al'vares demeseñiz qalğanınıñ şaması belgili edi ğoy. Tipti Derevyançenko zamanı da ötip ketken. Zamanı deseñiz de ol da bir jar bwzıp, tau qwlatqan emes edi. Djeykosb deysiz be? Ol jigit te sırqatınan jazılıp, boksqa kirispep pa edi...

Wyalıp boldıq pa? Endi Qanattı twqırtudı säl qoya twrayıq. Äzirşe swranısqa ie bolğan boksşınıñ biri. Memleketke tük ziyanı joq, qazınadan qarjı almaydı. Bir-eki azamattıñ qoldauına süyenip, anau Arman Rısbekterdi qasına ertip, boks jasap jür. Oğan basqa bolmasa da Almatı riza, aylar öte boks köredi. Al, sizder öz özderiñizden wyalıp, boks öldi dep, nekrologqa tapsırıs berip... Qajet emes! Aza gülge degen aqşa jinau da kerek emes. Boks äli tiri. Qanat aman bolsa, talay jekpe jek ötkizedi, nemese wyımdastıradı. Qayta qoldap jibereyik. Abay atañ ayttı ğoy., biriñdi qazaq biriñ dos, körmeseñ istiñ bäri bos», - dep. Qanat meniñ dosım äri bauırım. Tütip jeseñiz de sözim osı!

Quanış Qappas

Abai.kz
30 pikir