ақпараттық порталы
2009 жылдың 15 сәуір
күні құрылған
Ол жөнінде біз не білеміз?
Семей педагогика институтындағы тарих ғылымдарының кандидаты Мұхтарбек Кәрімов бізбен жиі хабарласып тұратын азаматтардың бірі. Осыдан сәл бұрынырақта осы кісі өзі бастап апарып, кезінде Шәкәрім қажыны сыйлы қонақ ретінде күтіп, қолынан дәм татырған келіндерінің бірі, жасы 96-дағы Ақлима әжеймен таныстырған еді. Ал одан бұрын ол бізді жасы 90-дағы Шәкәрім атты соғыс және еңбек ардагерімен кездестірген болатын. Бұл қарияның атын 1916 жылы қажының өзі қойған екен.
Жуырда Мұхтарбек бауырымыз тілші қосына телефон шалып, кезекті жаңалығымен құлағымызды елең еткізді. "Абайдан тараған тағы бір еркек кіндікті азамат Қытайда тұрып жатқан көрінеді. Соны дәлелдейтін газет мақаласы мен өз дерегім және бар", - деді ол. Көп кешікпей әлгі екі материалды алып бізге келді де.
"Ақылбай ұрпағы Аққой фермасында" деген қысқа хабар Моңғолияның Байөлке аймағында шығатын "Жаңа дәуір" атты газеттің биылғы шілде айындағы №4 санында жарияланыпты. 24 беттік бұл басылым Байөлкеде 1966 жылдан бастап жарық көріп келе жатыр екен. Мұхтарбек әлгі мақала шыққанда осы өңірде іссапармен жүріпті.
"Адамның басы - Алланың добы", деген рас-ау. Ұлы Абайдың ұрпағы Қытайдағы Іле мен Құлжада ғұмыр кешіп жатыр дегенге кім сенеді. Байжұмаұлы Әлғапар Күнес ауданының Аққой фермасында тұрады екен. Байжұманың әкесі Дәніспан Ақылбайдың баласы дейді. Бұлар мұнда Қазан төңкерісі жылдарында ауып келіп, қызай руының ішіне кіріп мекендегенін Әлғапар ақсақал тілшіге әңгімелеп беріпті. Ал Шәкәрім Құдайбердіұлының шөбересі Азатбек есімді азамат Тарбағатайда тұрады екен.
Міне, кішкентай хабардағы деректер осындай. Бірақ, ол өзі кішкентай болғанмен, маңызы жағынан өте үлкен болып тұр. Өйткені, бұған дейін Абайдың сол Ақылбайынан тараған еркек кіндіктіден жалғыз Айдар мен оның жалғыз ұлы Даниярды ғана білетінбіз. Жергілікті этнограф Молдабек Жанболатұлы осыдан бірер жыл бұрын шығарған "Тобықты Шыңғыстау шежіресі" атты үш томдық көлемді еңбекте де Дәніспан, Байжұма, олардан тарайтын Әлғапар есімін таба алмадық. Сондай-ақ, Азатбек есімді адам да шежіреде жоқ.
Бірақ оған Мұхтарбектің қарсы айтар уәжі бар. "Өзіңіз танысқан Ақлима әжейдің мына бір айтқан әңгімесі ойыңызда болар", - дейді ол. - Бұл кісінің күйеуі, яғни Шәкәрім қажының аталас туысы Сәкен Үркімбаев 1932 жылы Ұлан ауданына сот болып тағайындалады. Олар сол жаққа көшіп келе жатқанда жолда бірден енді ғана асқан ұлдары Айдарбек ауырып, шетінеп кетеді ғой. Сонда Даубай деген жерде отырған Абайдың Ақылбайының ұрпақтарының үйіне түседі. "Ақылбайдың бәйбішесі мен екі ұлы 1928 жылғы кәмпескеден қашып, осы жаққа ауып келіпті", - демеп пе еді әжей.
Мұхтарбек осыны айта отырып, олар 1932 жылғы ашаршылықта Қытай жағына ауып кетпесіне кім кепіл дейді. Бұл да жөн сөз. Айтты-айтпады, бір нәрсені теріске шығара салу оп-оңай. Сондықтан біз алдағы уақытта мұның анық-қанығына жетуге уағдаластық. Десе де, бұл жөнінде уақыттан оза қалам тартып жатқанымыз сол, мүмкін біреу болмаса біреу осы хабарға орай өз білгені болса үн қоса ма дейміз. Орыс халқы Пушкин, Толстой ұрпақтарын алыстағы Америкадан тауып, бір-бірінен сүйінші сұрап жатқанда, біз неге мұндай мәселеде қалыс қалуға тиіспіз?!
Дәулет СЕЙСЕНҰЛЫ, Семей.
«Егемен Қазақстан», 2007-08-29
Иә, құлаққа жағымды жаңалық екен.
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Ашық болсын,алашымның аспаны!
Қытайда тұрып, Абайдың ұрпағы екенін айтар болса түрмеде шіріген болар еді. қазірдің өзінде Абайдың суреттерін ілуге тиым салады.
Мәселе мақтануда тұрған жоқ қой. Егер расында олар Абайдың ұрпағы болса, онда осыған дейін жасырып келуі табиғи іс. Қытай содан бері қазақ басына қаншама зобалаң салды. Амен болса екен, әйтеуір. Ұлы Абайдың тұяғы ғой!
Менің пікірім ол А.Құнанбаев ол өте жақсы,тамаша ақын,жазушысы
Қытайда тұрып, Абайдың ұрпағы екенін айтар болса түрмеде шіріген болар еді. қазірдің өзінде Абайдың суреттерін ілуге тиым салады.
бұлай деу ұят қой баурлар?Абайдың ұрпағые қазір ешкім қуғындамайды қытайда!қазыр Абайдың қара сөздер жыинағы қытай тілінде жарық көрді!Акпар мәжит ұлының аудармасымен.ал қытайдын әйгелі тарихшысы Субихай абай жане оның шығармалары туралы еңбек жазы!Абай өлеңдері қытай тіліне аударыла бастағанына жыирма бес жылдан асты!
а қытайдағы абай ұрпақтарына келсек шын болуы әбден мүмкін!Шәкерім қажының ұлы Зят шәкерім ұлы Алтайға барып сонда көп уақыт тұрған!жане ол ғана емесТәкежанның ұлы да болды!ол кісілер алғаш алтайда абай өлеңдерін Ақыт үлімжы ұлынан кейін кең таратты!кейін шығыс түркістанда көтерліс болып қытай үкіметі алтайдағы ұлтшылдарды түрмеге тоғытқанда Зят та қолға түсіп із тозсыз жоғалды!ол кісі кетерінде алтайдағы тарихшы Асқар татанай ұлына Шәкерім қажының өз қолжазбасын тапсырып кетеді!оны Асқар ұлы көбен екеуі қабырға тығып жүріп сақтап 2008жылы қазақстанға алып келді!бұл қолжазба шәкерім қажының аман қалған жалғыз қолжазбасы!көбен асқар ұлы бұл қолжазбаны Мырзатай жолдасбеков қа апарам деп астанаға алып кеткен!берген бермегенін білмедім!
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Онын анык-каныгын бiлу ушiн олар туракты мекен еткен ауылын тауып,сол жерден келгендерден сурастырса жетiп жатыр.Шынымен Абайдын урпагы болса елдiн бiмей калуы мумкiн емес,уйiткенi бiз паленбай батырдын руласымын дегендi мактан коремiз-гой.онын касында Абайдын урпагы болганга мактанбаган казактын iшi жарылып кетпейме(арине,мактанарлык тегiн болса неге мактанбаска).iiii
Пікір қосу