Жексенбі, 25 Маусым 2017
14 Сәуір, 2017 сағат 12:42 Көкжиек 2150 10 пікір

Таптаурын қағида деп Елбасы нені меңзеді?

Жалпы, біздің елдің мемлекеттік саясатына аса қатты мін тағуға келмейді. Бәрін дұрыс айтады, нұсқаған бағыттары да көңілге қонарлықтай. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы жайында да осыны айтуға болады. Дегенмен, дәл осы мақала бұрынғыдан мүлдем өзгешелігімен ерекше назар аудартады.

Елбасы өзі атап көрсеткендей «Күн санап өзгеріп жатқан дүбірлі дүниеде сана-сезіміміз бен дүниетанымымызға әбден сіңіп қалған таптаурын қағидалардан арылмасақ, көш басындағы елдермен тереземізді теңеп, иық түйістіру мүмкін еместігіне» шүбәсіз сенуіміз керек.

Қазіргі таңда шынын айту керек, біздің зиялы деп атап жүрген топтарымыздың да, іс басында отырған элитадағы танымал өкілдеріміз де тым ескіше ойлайды. Кеше осы мақала шығар-шықпаста бір топ «зиялы» сап түзеп алдымен шықты. Оларды бәрі таниды да, біледі. Қайсы бірін әсіре жағымпаздығы арқылы жұрт танып, тіпті жек көріп кеткен. Сондықтан, ондай жағымпаздар дұрыс бірдеме айтса да, ел күле қарап, сөзіне де, өзіне мән бермей жатады. Ел ішіндегі ондай санаулы пенделер  үшін өмір сүрудың мәні шолақ белсенділікпен науқаншылдыққа бой ұру, жағымпазданып-жарамсақтанып күн кешу болып кеткендей. Қайталап айтайын, мұндай әрекеттен халық әбден мезі болды, әркімге жиіркеніш тудыратын жағдайға жетті.

Жаңа дәуірдің жағымды жақтарын бойға сіңіруіміз үшін шынайы болмысымызбен адал еңбек етуіміз қажет қой.  Шын мәнінде, бүгінгі күні адал еңбектің құны көк тиын деп шорт кеспей-ақ қояйын. Бірақ, тым мардымсыз. Белгілі бір ұйымда барынша әділ жүріп, тер төгіп еңбек етіп көрші! Сол мекемеде алдымен тізгін ұстап отырған түрлі деңгейдегі басшы-қосшыларға көз түрткі боласың. Сол адалдығың мен еңбекқорлығың үшін шеттетілесің. Мұны мәдениеттің қай түріне жатқызуға болады?!

Елбасының «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-салтанат емес Керісінше, ұстамдылық, қанағатшылдық пен қарапайымдылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану көргенділікті көрсетеді» дегенді және «Бұл жүйе жең ұшынан жалғасқан тамыр-таныстықты көтермейді» дегені: әкім-қаралар мен шенеуніктерге қаратылған сөз шығар.

Сондықтан, осыдан кейін түрлі шенділер мен шекпенділер қыруар қаржы жұмсалатын артықшылықтарынан біртіндеп болса да бас тартулары керек. Мысалы, топ-тобымен оққағарлар ұстау, қымбат көлік мініп өздерін құдай санауларын және жалақыларын тым көбейтіп жібергендерін сезіп, азайтар деп үміттенейік.

Мемлекет басшысының жазуына қарағанда, біздің ел білімге бөлінетін бюджет шығыстарының үлесі жөнінен әлемдегі ең алдыңғы қатарлы елдердің санатына қосылған екенбіз. Бірақ, соны кім, қалай игеріп жатқанына назар аударылғаны жөн секілді. Қазір жоғары білім жүйесі терең дағдарыстың ми батпағына белшесінен батып тұр. Білікті мамандар ғылым мен білім саласынан кетіп жатыр. Мұның басты себебі, ЖОО мен ғылым саласының менеджментінде орын алған қателіктерде болып отыр. Қысқасын айтқанда, ол жерлерде көзбояушылық, біліксіздік, сыбайластық-жемқорлық, парақорлық, жершілік кең етек жайған.

«Біреуге өзіңнің көзқарасыңды еріксіз таңуға ешқашан болмайды» - депті, Елбасы. Бұл өте маңызды мәселе. Бізде теріс болсын, дұрыс болсын, басшының айтқан жөн деген қасаң үрдіс нық қалыптасқан. Плюрализмнің мінбері болатын Парламентте, БАҚ жүйесінің өзінде бірер басшының көзқарасы ғана бәріне күшпен таңылады. Депутат спикердің қас-қабағын бағады, БАҚ атаулының бәрі дерлік шенеуніктердің құлақ кесті құлына айналып барады. Елбасының «...өздерінің субъективті пайымдарын тықпалауға да ешкімнің қақысы жоқ» дегені осы жайды меңзеген болса керек.

«Гуманитарлық зиялы қауым өкілдері еліміздің жоғары оқу орындарындағы гуманитарлық кафедраларды қайта қалпына келтіру арқылы мемлекеттің қолдауына ие болады» - дегенді бұл салада шынайы әділ сайлау жүргізуді, саланы түбірімен өзгертуді атап көрсеткен деп түсінемін.

Өйткені, мұндағы ғылыми орта әбден былыққан. ЖОО лауазымдыларының ақша жинап, қалтасын толтыратын «бау-бақшасына» айналған. Соған көз жеткізгендіктен ел Президенті Н. Назарбаев мақаласында  «жоғары оқу орындарындағы гуманитарлық кафедраларды қайта қалпына келтіру» деген фразаны қолданды.

Неге? Әрине, аталмыш білім ошағын өзінің түпкілікті функциясына сай етіп, қалпына келтіріп, кафедраларды атына заты сай  қылу арқылы ғана сапалы білім беруді қамтамасыз етуге болады.

Ұлттық аударма бюросын құра отырып,  әлемнің үздік 100 оқулығының қазақ тілінде шығарумен қатар үздік көркем әдеби туындыларды да түпнұсқадан ана тілімізге аударылғаны абзал.

Елбасы музейлер мен галереялар қорын байыта түсуді мақалада ерекше атапты. Олай болса, Астанада музейлерді оңтайландыруды, біріктіруді, қысқартуды қолға алғалы жатқаны мемлекет басшысының идеясына қарама-қайшы болғалы тұр. Бұл да ойландыратын мәселе. Сөз бен істің бірлігі болмайынша даму мүмкін емес.

Елбасы бағытты айқындап берді. Ендігі кезекте оны жүзеге асырушыларды қатаң сынақ күтіп тұр. Жабыла мадақ айтып, «су аяғы құрыдымға» жібереміз бе, әлде, шынайы болмысымызбен өзгеріп, басқаша қадам жасаймыз ба, оны уақыт көрсетер. Қалай болғанда да, компартия пленумынан кейін шулап-шулап, екі айдан соң бәрін ұмытатын советтік таптаурын қағидалардан арылғанымыз жөн.

Қуандық ШАМАХАЙҰЛЫ

Abai.kz

10 пікір
Төреге қазақ 2017-04-19 14:30:25
Төре несіне тарықтың? Қазіргі заман қулар мен сұмдардың, ұрылардың заманы ғой. Солар сияқты сен де паспортыңды айырбастап, шетелге қашып кет, заман түзелсе келерсің. Өз жазушыларымен әбден сүзісіп, оларды қорлап, пенсияға шығарып жібергенде осында тұруға беті шыдамай шетелге баласының қолына барып паналаған Шыңғысханшыл Мағауин деген графоманда жүр ғой шетелде. Сен ол емессің - Төресің.
Төре 2017-04-19 10:49:21
Ей Қазақ, менің түбіме сен жеттің. Ал сенің түбіңе менің бір ұрпағым жетеді! ... Қалмақ данасы айтқан, деген аңыз бар... Анығын бір Алла ғана біледі?
Қолында билік барларға 2017-04-15 16:31:06
Менің пікірімде қандай қателік бар? Осындағы кез келген тақырыпқа сіз жаңа іліміңізді жарнамалап жүргеніңіз рас қой. Сол ілімді қалай енгізу жолын түсіндірдім.
ШӘКІРТІ. 2017-04-15 13:02:02
"Қолында билік барларға" - атты түсінбей пікір жазушы, тым құрығанда кісілігіңді көрсетіп, кешірім неге сұрамайсың ?..
Cерікбай 2017-04-14 23:11:19
Советхан Ғаббасұлы ағамыздың айтып жүргеніне рахмет айтуымыз керек,қосарым бар,спортта боксерлеріміздің,шахматта қыздарымыз да Димаштай қазақты әлемге танытып жүр. Осы жолы президентті қолдаймын,РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ - ұлтымызға аудай қажет !!.. Тек, сөз жүзінде қалмаса дейміз
Төре 2017-04-14 21:37:55
Қазақстандада Тұманды альбиондағылар тәрізді (лордтар), ТӨРЕЛЕР - ақсуйектер палатасын құру керек шығар? Сол жүйе ғана оң нәтиже берер ме еді?
ҰСТАЗ 2017-04-14 16:27:03
Иә-ә, қадірлі Сәке, біздегі түсініктің көбі осы ғой. Халқың үшін айтылған Жүрек қасіретін де - жарнама мен мақтанға - балайтындар жетеді. Сіздің Отаның мен Елің үшін шырылыңды түсініп, көмектесудің орнына "жарнамаға" балайтындардың азаматтықтары қайда ?.. Қайдан түсінсін...
проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. 2017-04-14 15:26:43
"Қолында билік барларға" - атты азамат... бұл ғылыми дәлелденіп, кезінде қорғалған мәселе ! Мен білетін - осы технологиямен келген - 2 000-ға тарта бала бар. Елге белгілі болғандары - бала ЖАМБЫЛ - ЖАНСАЯ - ДИМАШ т.б. толып жатыр. Көп обылыстардың саналы азаматтары... баяғыдан-ақ байланыста болғанның жемісі... анау балалар болса керек. "КӨРІНГЕН ЖЕРГЕ ЖАРНАМА" - дегенің ұят-ақ... бұл - ЖАРНАМА да - МАҚТАН да ... емес !!!... Сен білесің бе... ғажайып ашқан ғылымдарын - өз Елінде дамыта алмай - идеяларын басқа Елге сатып... сол жақта жұмыс істеп жүрген 47- ғалымдардың жабырқаулы екенін. Мұндайды - ЖАРНАМА - деуге бола ма ?...
Қолында билік барларға 2017-04-14 14:51:37
Мына Советхан Ғаббасұлы деген ғалымға жиырма жыл болды тәрбие жөнінде жаңа ілім жасадым деп көрінген жерге жарнама жасағанына. Ақыры өз үйінде, шаңырағында сол тәрбиесін сынап көрсін деген шешім шығарып, қолына беріңіздерші, тынышталсын. Советхан Ғаббасұлы! Бір кезде үкіметті басқарған алаяқ Қажыгелдин мен оның финанс жөніндегі орынбасары болған Ораз Жандосов - екінші "бізге - Қазақстанға ғылымның, жаңа ілімнің не қажеті бар, керек болса оларды шетелден, АҚШ-тан сатып аламыз" - деп бір мәжілісте шімірікпестен мәлімдеген. Оны жұрт ұмытқан жоқ. Сол бұлжымай жалғасып келеді. Қазіргі ғылым туралы керемет қыламыз дегеннің бәрі бос сөз. Жаңа қағида бойынша сол іліміңізді енгізуге алдымен БИЗНЕС ПАРТНЕР тауып, онымен келісіп, келісім шарт жасасып, ол бизнес қожайыны мынадай қаражат беруге міндеттенді деп, ол бизнесменді тоңқалаңдатып, үкіметке сүйреп алып барып, дәлелдеуіңіз керек. Сонан кейін үкімет өз қаражатын бөледі. Ал ондай қаражат бөлетін ақымақ бизнесменді тауып көріңіз!!! іліміңізді пайдаланып. Мына жолдауда жергілікті өлке тарихын жазыңдар депті ғой. Көп ақша соған бөлініп, қазақы мақаммен ол бөлінген қаражат жергілікті қожайындардың өз руының шежіресін жасатуға, өз руының батыр емесін қолдан батыр етіп, мадақтауға кетпесіне ешқандай кепілдік жоқ. Солай болмаса тақиямды шешіп берейін.
проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. 2017-04-14 14:29:05
ТАПТАУЫРЫННАН ҚҰТЫЛУДЫҢ жолын - "АДАМ ТӘРБИЕСІНІҢ ЖАҢА ІЛІМІ" - арқылы ғылыми дәлелденіп айтылғанына ширек ғасыр болды. Амал не шік... керең МЕМЛЕКЕТ іштен шыққан ілімін де... талантын да таный қоймайды. Тек СЫРТ мойындағаннан кейін ғана АЙҒАЙЛАЙ бастайды. Кеше анау ӘЛЕМДІ дүр сілкіндірген ДИМАШ ты... Қазақстандағы "эксперттердің" кезек-кезек жазғырғандарын өз құлағыммен естіп... жүзім күйгендей болған еді. Қытайдағы ғажайып мойындау... таланты мен ізгілігі үндескен ЖАРЫҒЫМ- ДИМАШ тың жолын ашты. Мұны біздегі таптауырынның ... бір мысалы ретінде айтамын... Ендеше,Қадірлі ҚАЗАҚ жұрты - құрметті НҰРЕКЕҢ нің ұсынысы - өте тамаша... бұл идеология ширек ғасырдан кейін болса да... РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ - ұлтымызға аудай қажет !!.. Тек. - " АДАМ ТӘРБИЕСІНІҢ ЖАҢА ІЛІМІН" - мемлекеттік деңгейде іске асырмай... бұрынғы таптауырын болған тәрбие тәсілдерімен, РУХАНИ жаңғырудың үдесінен шығу - МҮМКІН емес. Өйткені, Адамның МӘНІ - ЖАНЫНДА ?!!.. Ал ЖАННЫҢ тәрбиесі бүгінде... тіпті АДАМЗАТ та жоқ !!... Осыны ескермей РУХАНИ ЖАҢҒЫРУДЫ ЖАСАУ ҚИЫН...

Үздік материалдар

Анық

Олар қалай байыды?

Руслан Ахмағанбетов 18431