Қауіп еткеннен айтамын

ҚАРА ЖАМЫЛУ ЖАМАНДЫҚ ТІЛЕУ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ

Әріптің көлемі: Қалыпты
  • Қалыпты
  • Үлкен
  • Көлемді

Ұзақ сонар кіріспе сөз жазып, алтын уақыттарыңызды босқа алмайын. 

«Әр елдің салты басқа, иттері қара қасқа» деп аталарымыз айтқандай, өзге елдің не кигенінде шаруамыз жоқ. Бірақ, қазақтың Ата салтының бұзылуына қатысты жағдайда қазақ баласының үндемей қала алмасы анық.

Ақиқатында, қазақтың қара жамылмайтынын білмейтін қазақ жоқ. Бірақ, ұлдарымызды Арабияға жіберіп "оқытып" алғалы бері қазақ қыздары қара жамылып жүретінді шығарды.

Ал, енді «Қазақ баласы не үшін қара түсті жақтырмайды?» деген сұраққа келсек, баршамыз білетіндей, бүкіл дүние: күн мен түн,  қараңғы мен жарық, аз бен көп, оң мен сол, өмір мен өлім, жақсылық пен жамандық, достық пен қастық, мейірімділік пен мейірімсіздік, обал мен сауап, періште мен шайтан, зағип пен жанары бар, ақиқат пен жалған т.т. деген сияқты түгелдей қарама-қайшылықтан тұрады. Ел арасында осы ұғымдардың жағымдысы ақ, жағымсызы қара деген жалпылама атаумен де атала береді. Алланың жолы Ақ жол, аталарымыздың ұстанған ислам дінін Хақ дін дейтіндері де осыдан. Хақтың түбірі Ақ болатыны да осыдан.

Адам – Адам болғалы ата тарихты зерттеп-зерделеп келе жатқан сопылық ілімнің тұжырымы да осы. Ұлы Жаратушы - Алла бәрін қос-қостан жаратқан. Бір-бірінсіз бұлардың бар-жоғын да, қадір-қасиетін де ажырата алмайсың. Адамның  қолынан жарату мен жою да қатар келеді. Ежелгі даналардың жазбаларындағы, Адам Алланың жердегі «көлеңкесі» делінетіні осыдан болса керек.

Ақ (Ағ) - Аға (Су ақпайтын ба еді сағадан, Сөз басталмайтын ба еді Ағадан), Ананың ақ сүті, Ақ адал мал, Ақ неке,  Ақ ниет, Ақ тілек, Ақ жүрек, Ақиқат, Ақпан (Ақ Ман, Ақ адам), Ақтау, Ақша қар т.т. Ақиқатты қайдан іздейміз? Әрине, Ата мен Ағадан. Сондықтан да Ағаның сөз түбірінде Ағ (Ақ, Ақиқат) тұр.  Ежелгі аталарымыз ақиқат пен жалғанның ара-жігін ажыратып, төрелік айтуды өз хандары мен қағандарына жүктеген. Олардың ел билеген билеушілеріне жасына қарамастан «Хан Аға» деп, қолын жүрегіне қойып, басын сәл иіп тұрып құрмет көрсететіні осыдан болатын.

Аққа қарама қарсы - қара, қара ниет, қара жүрек, қаралық жасау, қара түн, қараңғы түнек, қараңғы надан (білімсіз) адам, қараңғы түрме т.т.

        Ақ – жарық сәуле, Қара – қараңғы түн (түнек).

        Ақ – әділет, Қара – әділетсіздік (қиянат).

        Ақ – жарық дүние, Қара –  бақилық дүние деген мағынада қолданылатындықтан, ежелгі аталарымыз «қара» деген сөзге де, қара киімге де құштар болмаған.

 Қазақтың Ата салты бойынша  жұбайы өлген әйел ғана шашын жайып, қара жамылған. Осыған сәйкес ондай үй «қаралы үй» деп аталған.
Сондықтан қара жамылу, қазақ қызы үшін өте жаман ырым. Қара жамылу өзіне, жұбайына, отбасының өзге де мүшелеріне, бүкіл қазақ еліне жамандық тілеу болып табылады.

Махамбеттің "Хан емессің қасқырсың
                    Қара Албасты басқырсың
                    Дұшпаның келіп табалап
                    Достарың сені басқа ұрсын" дегені Өзің тезірек өліп, отбасың қара жамылсын дегені болатын.

Қазіргі таңда қазақи мәдениеттің тура жолдан ауытқуы тек қана қара жамылумен шектелмейді,  әуретін ашып жүретіндердің де сорақылығы одан еш кем емес. Сонда қалай? Қазіргі кейбір жастарымыздың Ақ пен Қараны ажыратуға да ақылдары мен білімдерінің жетпегені ме?

О, ЖАРАТҚАН! ӘУРЕТІН АШҚАН АРСЫЗДЫҚ ПЕН ҚАРА ЖАМЫЛУДАН САҚТАЙ ГӨР АРУЛАРЫМЫЗДЫ!

Мұхамбеткәрім Қожырбайұлы

Abai.kz

96 пікір 1977 рет оқылды Қосылған: 17.11.16
    • #1
    • Актаулық
    • бн, 17/11/2016 - 10:47

    Өте керемет айтылған сөз.Жастарымыз ақ пен қараны ажырата алмайтындай халге жетті-өкінішті.Ата-баба дәстүрін жоққа шығаруға тырысып жүр білімсіздігінен дінді жамылып алып.Және де мешіттерімізде жастарды ата-баба дәстүрінен теріс ұғым беріп жастарды алшақтату бар, дүмше молдалардың арқасында.Сондай дүмше молдалардың кесірінен халық мешітке қорқа қарайтын болды.

    • #2
    • Қария
    • бн, 17/11/2016 - 11:13

    Біздің жақта осы елуінші жылдардың ортасына дейін байы өлген қатын жамантты естіген бойда шашын жайып жіберіп, бетін тырнап жылайтынн. Бұдан соң жақындары басу айтып, "қара салатын", яғни басына қара орамал, жаулық не шәлі кигізетін еді. Бұл бас киім ерінің жылы өткенде ғана ақ жаулыққа ауыстырылатын. Ал қазір көшеге шықсаң байы өлмей-ақ шаштарын арқасына жайып жіберіп сайрандап жүрген ұрғашыдан көз тұнады, ал қара жамылғандар әзірге, құдайға шүкір, некен-саяқ. Мектептер мен орта және жоғары оқу орындарында жыныстық қатынастқа қашан және қалай "қауіпсіз" бару туралы дәріс өткізіп, ұрпақты азғындыққа итермелегенше, ұлттық салт-сана негіздерін насихаттау артық емес пе? Ал мешіттерде қарамен тұмшаланып келген қыз-келіншектерді иммамдарымыз табалдырықтан аттатпағаны дұрыс, бірақ олар әзірге ақыл айтудан әріге бара алмай жүр.

    • #3
    • Ашу
    • бн, 17/11/2016 - 11:18

    Кара кузгындай киiнiп жургендрi жиiркенiштi. Олар казак салт-дастурiн шокып жаткан кара кузгындар гой.

    • #4
    • Бейбарыс
    • бн, 17/11/2016 - 11:28

    Мұхамбеткәрімнің жазғаны дұрыс.ақ пен қараны айырып.дінге сену әркімнің өз ісі.әркім өзі жауап береді.
    Қазақта жоқ дәстүр .Қара жамылған айналайындарды көргенде шошып кетесің.
    Қазағымның қыздар көркем.білімді.батыр апаларындай болса қуанар едік.

    • #5
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 11:33

    *** Қылышынан қан тамған, атеизмді насихаттайтын СССР заманында діни білім аламын деушілер Бұқарадағы (Өзбекстан) "Мири Араб" һәм Қазандағы (Татарстан) "Мұхаммадия" медіреселеріне оқитын. Сол заманның өзінде түркі халықтары жасайтын республикалардың мұсылмандары өздерінің қай мазһабқа жататынын, қайсы ағымдағы (сүннет, шиит) мұсылман екенін білетін.
    *** Ал, қазір "қой көрмеген қой көрсе, қуалап жүріп өлтіредінің" кері келіп, 70 жыл атеизм уымен уланған қазақ Ислам дінінің 40 сектасына бөлініп кетті.
    *** Тәуелсіздіктің бастапқы жылдарында Мысыр мен Түркияда, Пәкстан мен Иранда һәм Сауд Арабстанында діни сауатын ашып келген қазақ жастары сол өзі оқыған елдердің салт-дәстүрін, ғұрып-әдетін Қазақстанның тіршілік ортасына әкеліп тықпалауда.
    *** "Ғылым Қытайдан болса да барып игер" деген кітаби сөз бар.
    Сен Сауд Арабстанында мың жыл оқысаң да араб бола алмайсың, қазақ болып тудың ба, қазақ болып өлесің. Орысша Пушкиннен өткізіп сайрасаң да орыс бола алмайсың. Орыс сені өз ортасына қоспайды.
    Қара жамылып, хиджаб киіп, жасыңа жетпей қартайып сақал өсіріп, балағы шолақ дамбал кигеніңмен араб бола алмайсың.

    • #6
    • Абу бакр
    • бн, 17/11/2016 - 12:07

    Есенғали Араб болу үшін Хиджап киімейді Аллах тағаланың бұйрығы болғасын киеді. Аллах тағала Əйел қыздарға əурет жерін жабуды бұйырды.Ал Аллахтың бұйрығы талқыланбайды.
    Ал сақал өсіру,балақ қысқарту сүннет, Сақал өсіріп балақ қысқартуға міндеттелмейді.
    Есенғали КСРО кезіндегі атеистендіру саясатының кесірінен дінді дұрыс түсіне алмай жүр екенсің.

    • #7
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 12:12

    Өзбек өлген жерге көңіл айтуға баратын болса, жаназа намазына қатысатын болса, қандай лауазымдағы шенеунік болғанына қарамастан басына мыжырайған атасынан қалған тақиясын, Versace кәстүм-шалбарының үстінен әкесінен қалған жыртық шапанын киіп баруға арланбайды.
    Ал қазақтың шөпкетышары ондай ортаға баратын болса, галстукке қылғынып, басы жалаңбас, тойға баратындай шыртиып барады. Айырмашылық жер мен көктей.

    • #8
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 12:24

    # 6 !
    а). Нигің Абу бакр болғанымен араб бола алмайсың ! Маған ақыл айтпастан бұрын адамның аты-жөнін дұрыс жазуды үйреніп ал.
    Мұхаммед пайғамбардың ізбасары, мұсылмандардың алғашқы халифының аты-жөні Әбу Бәкір болып жазылады, "ғұлама" !
    b). Менің діни сауатымды ашпай-ақ қой. Екі атам да, оқыған, сауатты молда болған, әкемді құрдастары "Мақсым" деп атайтын.

    • #9
    • Абу бакр
    • бн, 17/11/2016 - 12:29

    Есенғали Өзбекстанда дінге шектеулер қойылған Намаз оқыған мұсылманның артына Кнбшік түседі.Хиджапда солай.
    Мұсылман парызын орындап жатқандар үлкен қысым көреді.
    Сол себепті Өзбектердің көбісі Шетелдерге(Ауғанстан,Шешенстан,Сирия,Ирак т.б) кетіп Өзбекстандағы билікке тісін қайрап жүр.
    Қазақстанда Өзбектен үлгі алып дінге шектеулер қойса Сирия мен Иракка кететіндер саны көбейіп кетуі мүмкін.

    • #10
    • Боранбай Ғалиев. Атыраудан.
    • бн, 17/11/2016 - 12:31

    Кеңестік жүйе тұсында қазақ орысқа еліктеп көптеген ұлттық құндылықтарын жоғалтып алды. Енді келіп арабқа ұқсаймын деп ата-баба дәстүрін мансұқ етуде. Қайда бара жатырмыз, бауырлар?!
    Ең бірінші елімізді, жерімізді, ұлтымызды, тілімізді, дінімізді өзіміз қадірлемесек бізді ешкім мойындамайды. Осыны ұмытпалықшы.

    • #11
    • Абу Бакр немесе Əбу Бəкір
    • бн, 17/11/2016 - 12:37

    Мен Арабқа еліктеп есімімді солай қойған жоқпын, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) жəне Сахабалардың есімін қойған адам Арабқа еліктеген Арабқұл болама сонда?!Кішкене ойланып жаз.

    • #12
    • Айбек Кенесары
    • бн, 17/11/2016 - 12:45

    Көңілім сергек, келемін жаяу,
    Күз күні бұлтты, ауарай салқын.
    Дыбысты сезіп естілген таяу,
    Артыма кенет бұрыла қалдым.

    «Астаһфаралла! Астаһфаралла!»
    Еріксіз шықты дауысым қатты.
    Дір етпес, шіркін, батырлық қайда,
    Қап-қара шайтан жақындап қапты.

    Қап-қара жылан шығар антұрған,
    Ниеті де қара, бұзықта бәлем.
    Көздерді көрдім сығалап тұрған,
    Тұмшалап алған сызықтан әрең.

    Өзге ұлтқа ерген опасыз бұлар,
    Бабалар заңын, дәстүрді бұзған.
    Болашақ елді сақтасын құдай,
    Қазасыз қара жамылған қыздан!

    • #13
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 12:51

    Шешінген ұяттан безген шлюхадан Ұяты бар Қара жамылған Қыз Мың,Миллион есе артық емеспа?Мұсылмандар?????

    • #14
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 12:54

    # 9 !
    Сен маған қыртыма, жылда Өзбекстанда болып тұрамын. Намаз оқыған мұсылманды қуалап жүрген / МХХ / Миллий Хавфсизлик Хизмати (Кнбшік емес !) қызметкерлерін көрмедім. Қазақстандағыдай сақалдыларды гранатомётпен жайпап жатқандарын көрмедім.
    Ошшым, сендей ортағасырлық деңгейде қалып қойған сақалдымен айтысып отыратын уақытым жоқ. Өзіңнің деңгейіңдегідей "коллега" тауып ал да, таң атқанша айтыс та отыр.

    • #15
    • Бек
    • бн, 17/11/2016 - 12:56

    Абу бакір сен сөзді түсініп оқысай. Бұл жерде уяттты жер емес, қара киім болып тұр. Қазақ шапанын.кимешегин .орамалын киссен капірсің ба.қазақ болса сол арабтарға ұлттық киімімізді насихаттамайсың ба.ертен шотландықтар келсе юбка ки десе , сол киімді киемиз бе

    • #16
    • Жанашыр
    • бн, 17/11/2016 - 12:56

    Бізге анамыз барлығын түсіндіріп айтып отыратын түстергеде мəн беріліп айтатын.əрбір ісімізді қадағалап ескерту жасайтын табалдырыққа отырма , босағаны керме ,үйге жүгірме, шашыңды жайма т.б тіпті танымайтын елдің жігітінен аулақ бол сырын білмейсің дейтін қазір орта жасқа келгенде дұрыс екенін білдім.менде қызыма( қызым тура бетке айтады тік мінез болғасын) қызыма оңтүстікке сенің мінезің келе бермейді, батыстың қызысың батыстың жігітін таңда деген болатынмын қызым айтқанымды тыңдады қазір шүкір отбасылы.

    • #17
    • шал - #9 Абу бакрге
    • бн, 17/11/2016 - 13:09

    Қазақстанда Өзбектен үлгі алып дінге шектеулер қойса Сирия мен Иракка кететіндер саны көбейіп кетуі мүмкін
    --------
    Өте жақсы! Тек сол жақта қалсын!

    • #18
    • далдон
    • бн, 17/11/2016 - 13:17

    1--ке... Ей кеще Абу Даби сен нағыз мұсылман емессің, нағыз сатқынсың... Ата-бабаңның салт-дәстүрін, әдеп-ғұрпын, мәдениеті мен барлық болмысын арабтардың әдебіне алмастырып, соған түбегейлі сатылып кеттің... өзіңе айнадан немесе өзің секілді "братандарыңв" қарашы көшеде кетіп бара жатқан, олар мұсылманға емес тура бір бичтерге ұқсайды... сақалы аузына түскен бичтер кім сендер кім... бірдейсіңдер... Сендерге кайдағы мұсылмандық...

    • #19
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 13:17

    Есенғали, Мұсылмандарға сен орта ғасырда қалып қойғансың деп айтатындар көп, олар Орыстың жүргізген саясатынан милары əбден уланып қалғандар.Сенде соның біреуісің.
    Миың уланбаған болғанда ақыретіңді ойлап намаз оқитын едің.Ал сен керісінше жүрсің парызын орындаған мұсылмандарды Арабқұл деп, Олар Алланың сүйген құлы.Сенде тырыс Аллахтың сүйген пендесі болуға Аллахтан нұсрат сұра.Жəннатты сұра.

    • #20
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 13:24

    Бірде түрікпен танысымнан : "Мына шыжыған ыстықта (40-45 градус) көйлегімен тротуар сыпырып жүрген қыз-келіншектеріңнің күнтимесі шіріп кетпей ме ?" деп сұрағанымда, жауабы мынандай болды :
    "Ал, сен ол ұзын көйлектің ішінде дамбал барлығына сенімдісің бе ?".
    Тәк што, Абу бакр сияқты "законниктер", ұят пен абыройды, ақыл мен сананы қыз-келіншектеріміздің өздеріне берсін !
    Зинақорлық жасаймын деген қатын хиджап киіп қамыр илеп отырып, дамбалын байына шештіріп, ойнасынан "сигнал" келсе 10 минөттің ішінде білгенін істей алады.

    • #21
    • Ерсін
    • бн, 17/11/2016 - 13:27

    Шал ,Ал Сирияға кете алмағандары Күлекбаев сияқты Менттарды жəне сен сияқтыларды қуалап жүріп жайратып салады сосын болады өте жақсы.

    • #22
    • Варди
    • бн, 17/11/2016 - 13:30

    Есенғали Уахахахаха қатырасың?

    • #23
    • шал - Ерсінге
    • бн, 17/11/2016 - 13:47

    Мент, әскерлеріміз ондайларды Таусамалдағыдай жоюды үйренер біраз уақыттан.

    • #24
    • шынымен
    • бн, 17/11/2016 - 13:51

    шынымен сол кара кимдер кигендер турсилериде кара мекен алде ошшым жок пекен ?40 ыстык кутимеске обал емеспе?

    • #25
    • Бейбарыс
    • бн, 17/11/2016 - 14:05

    Дінге сену тек киген киіміне байланысты емес қой.жүрегіңде болмаса мүнафихсың.Бұрынғы қазағымның қыз.келіншектері ашық шашық жүрген жоқ қой.Әжелердің киімдері де әдемі болды.
    Ақ жаулық.ұзын көйлек.әдемі қамзол кигенде не дінсіз бола ма?
    Мұхаммет пайғамбар с.ғ.с.айтып кеткен:дінде шектен шықпаңдар.мүміндер бір-біріңе бауырсыңдар деп.
    Енді неге бөліне береміз?

    • #26
    • Прогноз
    • бн, 17/11/2016 - 14:14

    Баска планеталардагы инопланетяндардын катындары калай журет екен? Инопланетяндарды ким жаратты екен осы? Чето олар туралы китабта информация жок ко?

    • #27
    • ШАЛА Казахпын
    • бн, 17/11/2016 - 14:15


    Жыл сайын 50 000 жуык Казахстанда кыздар бала тауып алады акесiз !!!
    Бул кыздардын ен жасы 13 жаста !!! Онанда барi кара киiп жургенi артык.




    • #28
    • https://www.youtube.com/watch?v=2OlVe_HSfIE
    • бн, 17/11/2016 - 14:20

    https://www.youtube.com/watch?v=2OlVe_HSfIE

    • #29
    • Орынбек
    • бн, 17/11/2016 - 15:07

    Прогноз сен Бірінші Инопланетияндардың бар екенін дəлелдеп келіш сосын сөйлейсің қияли інім.

    • #30
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 15:16

    Шала Казах қатырдың жарайсың .
    Мына жердегі ахмақтардың көбісі Хиджаптағы əйелден шешінген турсимен көшеде серуендейтін тозақтың отындарын сүйеді ,өздерініңде сол отын болып кететінін білгенде Əйелдерін Көрпемен орап тастайтын еді.
    Ертең өлгесін кеш болады біліңдер соны.
    Аллахтың бұйрықтарына қарсы шығып куфрлікке бармаңдар.
    Аллах бəрін көріп тұр осыны біліңдер.

    • #31
    • шал
    • бн, 17/11/2016 - 15:21

    Бул кыздардын ен жасы 13 жаста !!!
    --------
    ШАЛА Казах, мұсылмандарда 9 жасар қызға үйленуге болады.

    • #32
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 15:21

    Есенғали Көке,Ол Арсыз адам Хиджап киіп тұрып зина жасаған болса.

    • #33
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 15:24

    Есенғали Көке,Ол Арсыз адам Хиджап киіп тұрып зина жасаған болса.

    • #34
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 15:46

    # 33 !
    Мен не деп отырмын ? Ынсапты қыз-келіншектеріміздің санасына берсін деп отырмын !
    Қара киімге оранған қатын зина жасай алмайды деп отырсың ба ?
    Қара киімге орамақ түгілі, күнтимесіне құлып салып қойсаң да, зинақор қатын оның да кілтін табады.
    ШАЛА Казах екі ауыз сөз айтты деп қуанып отырсың ғой, сол 50 000 қыздың қаншасы хиджаб киіп жүргенін ШАЛА Казах есепке алғанына сенімдісің бе ?

    • #35
    • АБУ БАКР
    • бн, 17/11/2016 - 15:56

    Есенғали, Мен Хиджап киген Қыз Келіншектердің бəрі зина жасамайды деген жоқпын.Арасында бар шығар.Əр адам санасы əртүрлі.
    Əуретін жауып жүрген қыздар артықшылығы олар Аллах тағаланың бұйрығын орындап жүр.
    Қысқа юбка мен ашық шашық киініп жүргендер еркектерді зинаға итермелейді,Міне солар таза күнəхарлар.

    • #36
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 16:06

    Есенғали мына сұрағыма жауап берші!
    Саған қандай қыз жақсы Хиджап киген қызба Əлде қысқа юбка мен жабыстырып шалбар киген современный қызба????

    • #37
    • Мен
    • бн, 17/11/2016 - 16:20

    Қара жамылғандардың өз бастарына көрінсін! Елден, халықтан аулақ! Осы пәлекеттерді ұстап алып, тірідей жон терілерін сыпырса, шіркін!
    Шешелеріміз, әжелеріміз кезінде аппақ қардай кимешек киіп, жаулық салып көңілімізде күннің шуағын жағып жүруші еді. Мына сұрқиялар ай тұтылған, пері қаққан, жын кезген түнді елестетеді...

    • #38
    • Абу Бакр
    • бн, 17/11/2016 - 16:28

    Мен,Жақсы Қатты патриот болсаңдар Сол Кимешекті киіп жүріңдер.
    Сендер оныда кимейсіңдерғой.Хиджап арабтікі,Буркену арабтікі деген Ол нəрсені кимеу үшін айтылған сылтау ғанағой.
    Шешініп жүріңдер өздеріңе жақсы болса, Аллахтың алдына барғанда кеш болады.

    • #39
    • Түзету
    • бн, 17/11/2016 - 16:44

    Ей дiнсiздер неге қара қара деп қақылдап қалдыңдар.
    Ақ та бар емеспе?.
    Ақ аппақ хиджап та болады.
    Соны киiп жүргендер қандай көркем.керемет,сұлулығы барi бiлiнiп тұрады.
    Хиджап ты дұрыс ойлап шығарған.

    • #40
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 16:45

    # 36 !
    Мен қыз таңдап жүретін жастан өтіп кеткен адаммын.
    Маған шашын ешкінің құйрығындай қып қиып тастаған, ол құйрықты сарыға бояған, мордиясына 5 келі бояу жаққан бләнденке кемпірлер ұнайды. Жауабыма қанағаттандың ба, салафит інім ?

    • #41
    • ШАЛА Казахпын
    • бн, 17/11/2016 - 17:09

    #34 Есенғали, Антакиядан

    Мукым Казахстанда 100ге жуык хиджап киген кыз тапсан куанасын, Чечендер емеспiз гой 99% ХИДЖАП киетiн !!!
    Бул МАЗАХСТАН 99% кыздар жалан бас, жалан бут журедi.

    #31 шал
    Онанда уйленген жаксы балаларын туалетке, кокыска лактырганан. Мазахстанда канша жетiм бар бiлесiнбе. Ол жетiмдер аспанан тускен жок сол 9-13 жастагы кыздардын балалары. Мектеп пен универ де кыздар канша АБОРТ жасайтынын бiлесiнбе. Осындай корсеткiш анау Ауганстандада жок.



    • #42
    • Пылч Пылч
    • бн, 17/11/2016 - 17:35

    Есенгали Кемпир деген ак жаулык тагып журу керекгой сен не деп кеттин боянган бландинка дейсинба?Казактын дастурин сыйламайсынба?!

    • #43
    • А
    • бн, 17/11/2016 - 17:38

    мен Алматыға Сарыарқадан келдім.таң қалатыным мен жұмыс істейтін жерде көп зейнеткер əйелдер істейді жазда тізесінен келетін юбка не көйлек киеді(жаспын деп ойлайды-ау)бірен сараны мүлдем шалбар киеді.(жас болса ештеңе етпес дер едік)сол ұзын емес көйлектен аяғы жап-жалаңаш.ай ұят -ай.маған айтып қойады немене ыстықтамайсың ба колготки киіп аласың күн ыстық қой дейді.басыма қазақы орамал тағып жүрем соны да немене əлі жассың ғой орамал тақпай жүрмейсің бе жаңа түскен келін құсайсың да жүресің дейді.

    • #44
    • О май гат фак ю ие ие ие О нов
    • бн, 17/11/2016 - 17:40

    Тыржалаңаш қыздарға не жетсін? Солайма маған қосыласыңдарма?Тауларын қысып қойып....

    • #45
    • Есенғали, Антакиядан
    • бн, 17/11/2016 - 18:02

    Пылч Пылч, сен өзі Қазақстанда жасайсың ба, әлде Өзбекстанда жасайсың ба ?
    Алматы мен Астанадан "ак жаулык тагып журген кемпир" тауып берші.

    • #46
    • Төре
    • бн, 17/11/2016 - 18:06

    Мұхамбеткәрім Қожырбайдың барлық мылжыңын қолдаған емеспін, қолдамаймында! Ал "қара жамылу" жамандықтың белгісі екенін қай Қазақ білмейді, барлығымыз білеміз. Осы жолы Төреде оны қолдайды! Әй Мұхамбеткәрім, "талантты-нақұрыс" мылжың?!

    • #47
    • Серік
    • бн, 17/11/2016 - 18:33

    Мұхемедкәрім есен-амансың ба.
    Қарсы болмасаң элетронды почтамен хат алмассақ.
    Серік Сүлейменұлы.
    эл.почта juzbayev@mail.ru

    • #48
    • о
    • бн, 17/11/2016 - 18:34

    cccр дан кутылып едик енди арапкулдар арапстандарымен шаршатты даиштын арты айырылып жатыр кетпейсиндерме курып со жакка

    • #49
    • Атист
    • бн, 17/11/2016 - 19:59

    48,Ресейге артыңды бер құтылыасың сосын Арапқұлдардан.

    • #50
    • Нұрбану
    • бн, 17/11/2016 - 20:02

    Есенғали фотоңды жіберш Мордияңды көрейік бəлкім ұнап қаларсың.

    • #51
    • Казақ кыздары
    • бн, 17/11/2016 - 22:24

    Жаман ырым. Қара кимеме екен. Баска кисін. Паленің бəрі сол қара жамвлгандармен кетсін.

    • #52
    • Салафи
    • бн, 17/11/2016 - 23:05

    Жалпы бидғатқа ұшыраған дәстүрлісымақ "Исламды" жақтап, бірақ Пайғамбарымыз с.а.с. әкелген таза Исламға қарсылардың негізігі сипаты екіжүзділік екенін көбіне көріп жатамыз. Ондайлар Исламға кәпірлерден де қауіпті деген. Жаһаннамдағы олардың азабы да кәпірлерден ауыр болатындығы қатты ескертілген. Өзбекстандағы диктаторлық биліктің мұсылмандарды қалай қудалайтын дым білмейтіндей сөйлейді ау.

    • #53
    • Орамал төңірегіндегі ой
    • бн, 17/11/2016 - 23:11

    Қазіргі уақытта дініміз бұйырған шарттардың ішінде жұрттың көңілі толмай, арасында күмән тудырып, наразылыққа да ұшырап, үлкен дауға айналған тақырып – хижаб мәселесі. Біреулер әуретін жапқан мұсылман қызын «ортағасырда қалып қойған» әлде «заманына сай жүргісі келмейтінге» баласа, бәз біреулер хижаб десе тіпті шошып, оны ислами экстремизмнің сипаты деп санайды, ал, әрбір оранған қызды көрсе, оны лаңкес әрекеттерге баратын терроршы болуы ықтимал деп сенеді. Осы пікірлер себепті, жас қыздарымыз хижабты қартайған шақта, зейнеткерлікке шыққасын ғана кие жатармыз, жас кезімізде «жүректе иман» болса, сол да жеткілікті, ал, оқу, жұмыс пен сәтті мансапқа жету, бақытты тұрмыс құруда хижаб кедергі болады деп ойлайтынға көшіпті.

    Әрі қарай, Алланың қалауымен осы жайында сөз өрбітетін боламыз.

    ***

    Ең алдымен мына жайтты білейік: әйел баласына оранып жүру бұйрығы тікелей Жаратушының Өзі – Алла Тағаладан келген.

    «Нұр» сүресінде Алла Тағала айтады:

    «Ей, Мұхаммед! Мүмін әйелдерге де айт: “(бөгде ерлерден) көздерін сақтасын. Әрі ұятты жерлерін (зинадан) қорғасын. Сондай-ақ, зейнеттерін көрсетпесін. Бірақ олардың өзіндігінен көрінгендері басқа (беті, қол-аяқтары). Және бүркеншіктерін омырауларына түсірсін. Зейнеттерін керсетпесін. Бірақ ерлеріне, әкелеріне, қайын аталарына, өз ұлдарына, өгей ұлдарына, аға-бауырларына, олардың ұлдарына, әпке-сіңлілерінің ұлдарына, мұсылман әйелдерге, қолдарындағы күңдеріне, әйел керек қылмайтын қызметшілерге немесе әйелдердің ұятты жерлерін білмейтін балаларға көрсетулеріне болады. Және де көрік- зейнеттерін басқаларға білдіру үшін аяқтарын ұрып жүрмесін...» (24:31).

    Ал, Құранның «Ахзаб» сүресінде былай делінген:

    «Ей, Пайғамбар! Жұбайларыңа, қыздарыңа және имандылардың әйелдеріне айт: жаулықтарын үстеріне түсіріп жапсын. Бұл олардың танылуына жақын. Сөйтіп олар қорлыққа ұшырамайды. Әрі Алла өте Кешірімді, ерекше Мейірімді! » (33: 59).

    Хижабты дәлелдейтін хадистердің ішінде танымал болған мына хадисте:

    «Айша анамыздан (Алла оған разы болсын) жеткені: Әбу Бәкір қызы Әсма (Алла ол екеуіне разы болсын) Алла Елшісінің (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын), қасына жұқа киіммен кіріп келеді. Сонда Пайғамбарымыз (ған Алланың сәлемі мен игілігі болсын), оған қарап: « Әй, Әсма! Қыз бала балиғат жасына жеткен күннен бастап, мыналардан басқа жерлері көрінбеуі керек», – деп, беті мен екі қолын (білезігіне дейін) көрсетті» (Әбу Дауд).

    Осы секілді, Алла Елшісі (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын), әйел қауымын қатаң ескертіп отырған: «Киімі бар, бірақ, сонда да жалаңаш, шайқалған жүрістерімен еркектерді еліктіретін әйелдер Жәннатқа кірмейді, тіпті оның жұпар иісін де сезбейді» (Әбу Һурайрадан жеткен хадис, имам Муслимнің жинағында келген)

    Байқағанымыздай, әйелдің жабық жүруі аяттар мен хадистерде міндеттелген, сол себепті, дін мамандары хижаб киюді парыз амалына жатқызады, парызды елегісі келмейтіндер күнә жасаған болады, ал, мүлде оны мойындамайтындарға келсек, олар күпірлік етушілер, яғни, Құранның анық аяттарын мойындамаған болады.

    Сондықтан, бір себептермен хижаб кигісі келмей немесе мұны өзіне ауыр санайтын мұсылман қыздарына айтарымыз, хижаб жайында өз сөздеріне өте абай болса екен, мысалы, хижабты ортағасырлық дін мамандарының ойдан шығарғаны деп санау, әйелдің өмірін қиындату үшін ер адамдардың ойлап тапқан қисынсыз қалауы деп айтудан аулақ болған жөн.

    Хижаб қандай болуы тиіс?

    Енді хижабтың пішіні мен түсіне келсек, бұған қатысты көптің арасында дау да, жаңсақ пікірлер де жиі кезігеді. Кейбір білімсіз адамдардан еститініміз, олар хижаб біздің елге таңсық, басқа елдің өзіндік киімі ғана деп есептейді, мысалы, ауғандықтардың шапаны, арабтардың қара түсті «абайя» дейтін, әйелді аяғынан басынан дейін жауып тұратын киімі секілді. Ал, тағы бір мұсылмандар арабтардың әлгі «абайясы» мен түріктердің «чаршафынан» (түрік мұсылман әйелдерінің дәстүрлі киімі) өзгесі хижаб емес, болған күнде де ол толық хижаб болмайды деп, үзілді-кесілді пікір айтады әрі қыз-келіншектерге де солай үйретеді. Сонда, егер қарапайым көйлек пен белдемше немесе туника (бұлар хижабтың шарттарына сай келсе де) киетін болса, ол әйел дініміздің шартымен жабық киінген болып саналмайды. Мұндай үзілді-кесілді ой айту енді ғана әуретін жауып бастаған қыздарымызды шошытып әрі діннен алыстататыны белгілі.

    Ал, енді, мән - жайдың анық-қанығына келсек:

    Хижаб (дәлме-дәл аудармасы « жамылғы», яғни, жасыратын зат) ретінде төмендегі шарттарға сай кез-келген киімді айтуға болады:

    - бет, екі қол (білезікке дейін) және ханафи мәзхабы ғұламалары пікірінше, екі аяқ табанынан өзге бүкіл денені жауып тұрады;
    - еркін киілетін (дене пішінін білдіртпейтіндей) кең болуы;
    - өте жұқа болмауы тиіс;
    - иіс сулар және өзге де парфюмерия түрі себілмеген;
    - өзгенің назарын аудармас үшін, көзге түсер өте ашық түстер болмауы керек.

    Хижабтың қара түсті болуы шарт па?

    Бұл туралы ислам ғұламаларының пікірі қандай?

    «Кейбір мұсылман бауырларымыз хижаб қара түсті болуы керек деп, оған дәлел ретінде Умм Сәләмадан Әбу Дауд жеткізген мына хадисті келтіреді: « Біздерге «Ей, Пайғамбар! Жұбайларыңа, қыздарыңа және имандылардың әйелдеріне айт: жаулықтарын үстеріне түсіріп жапсын. Бұл олардың танылуына жақын. Сөйтіп олар қорлыққа ұшырамайды. Әрі Алла өте Кешірімді, ерекше Мейірімді! » («Әл-Ахзаб», 59) деген аят түскенде ансарлық әйелдер құтты бір бастарында қарға бар секілді (өз үйлерінен) шыға бастады. (Яғни, мұндағы «қарға секілді» дегені бастарына тартқан жаулықтарының түсі қара болған еді).

    Дегенмен, дін мамандары хадиске түсіндірме берген кезде сахаба әйелдер қара хижабты оның шарты қара түсті болуы керек деп емес, бұл түстің көзге аз түсетіндігі үшін кигенін айтқан.

    Сенімді хадистерден байқайтынымыз, сахаба әйелдер қарадан өзге түсті хижабты да киген. Айша анамыз (Алла оған разы болсын): «Рифа'а әл-Къурази өз әйелімен ажырасты, оның әйеліне Абдур-Рахман ибн аз-Забир үйленді. Ол әйел жасыл орамалда еді», - деп айтқан. (Әл-Бұхари)

    Ибраһим ан-Наха'и былай әңгімелейді: бірде ол Әлқама және әл-Әсуадпен бірге Пайғамбардың (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын), әйелдеріне келді, ал, олар қызыл түсті киімде болатын. (Ибн Әби Шейба)

    Са'ид ибн Жүбайрдың айтуынша, ол Пайғамбардың (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын) кейбір әйелдерінің Қағбаны айналып жүрген сәттерінде көрген,олардың киімдері қызғылт сары түсте еді. (Ибн Әби Шейба)

    Міне, осыдан ұғатынымыз, хижабтың қара түсті болуы шарт емес, әрі сүннетте де бұл түстің артықшылығына қатысты нұсқау келмеген. Яғни, әйелдер өздеріне ұнамды болған түсті өзге де кие алады.

    Десек те, белгілі бір себептермен қара түсті киім таңдайтын әйелдерді «уаххабшы» немесе «террорист» деп атап, оларға «қара қарға» т.б. сол секілді күлкілі лақап аттар ойлап табу шектен шығу болып табылады. Мұсылман қызы өзге бауырын бұлай келемеждеуден алыс болуы тиіс. Жоғарыда айтылғандай, мұндай қара түсті киімді сахаба аналарымыз және Исламның бірінші ғасырларында өзге де тақуа әйелдер киген еді, егер, бұған сын айтып, келемеждейтін болсақ, сол аналарымызға тіл тигізген боламыз.

    Тағы бір ұғып алатын жайт, уаххабизм – бұл идеология және адасушы ағым, ал, оның белгілі бір киімге немесе сыртқы көрініске (қара киім, ерлердің сақал қоюы т.б. сол секілді) ғана қатысы жоқ.

    Сәнді хижаб пен мұсылмандық мода?... Хижаб - бұл өзіңді көрсету емес!

    Қазіргі мұсылман қыздары ұрынып жүрген арбаудың бірі – сән, яғни мода. Өздерін «ортағасырда қалып қойған», «жабайы, түк көрмеген» деп кінә тағылудан арылу үшін кейбір әпке-сіңлілеріміз хижабты сәнді «брендке» айналдырып, сән көрсетулерін өткізіп, оны «исламдық мода» деп атап алыпты. Сол көрсетулерде боянған қыздар биік өкшелі аяқ киіммен хижабқа шамамен ғана ұқсас киімдерді жарнамалап жатқан күйі бар. Ал, біз мынаны білуге тиіспіз, хижабтың мағынасы белгілі бір киімді ғана қамтымайды, хижаб - әйелдің әдебі, оның жүріс-тұрысы, өзін барынша ұяң ұстауы, тіпті, қажеттілік болмаса бөгде ер адамның да көзіне түсуден өзін сақтауы.

    Осы жайында ғұламалар пікірі:

    http://annisa-today.ru/hidzab/sootvetstvuet-li-sariatu-tn-islamskaa-moda-158/

    Дініміздегі шынайы әйел киімінің мақсаты - әйелдің әдемілігін жасырып, өзгенің артық назарын түсірмеу. Ал, сән көрсету кезінде, керісінше, адам өзін көрсетіп, бәрінің назарын аудартады. Сондықтан да, «исламдық мода» термині мүлде орынсыз және шариғатқа қайшы нәрсе.

    Сән көрсетілімі, сәнді киім - мұның бәрі әйел адамды қажетсіз үйден шығуға итермелейді, ал, негізінде шариғат әйел баласын себепсіз үйден шықпауға шақырады. Үйден шыққан күннің өзінде де, әйел өзінің әдемілігін көрсетпеуі керек. Қасиетті Құранда былай дейді:

    وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّة

    «Әрі үйлеріңде отырыңдар және алдыңғы (исламға дейінгі) надандық кезеңінде ашық жүрген секілді ашылмаңдар (көріктеріңді ашпаңдар)» («Әл-Ахзаб» сүресі, 33)

    Сәнді киімнің мақсаты – адамның назарын аулау, хижаб әйелдің сұлулығын жасырса, сәнді киім оны өзгеге паш етеді, демек, хижаб пен сән бір-біріне қарама-қайшы ұғым. Аталмыш сәннің исламмен ешбір байланысы жоқ, сондықтан, оны исламдық сән көрсетілімі деп атау – исламға қатысты үлкен әділетсіздіктің біріне жатады. Шариғат бойынша әйел адам үйде күйеуіне арнап әдеміленіп, сәнденсе оған рұқсат, ал, біз бұл тұста «исламдық мода» дегеннің әйелі мен күйеуінің жеке отбасылық өмірінен мүлде алыс екенін, ол тек қоғамдық көрсетілім үшін ғана арналғанын ұмытпай, әрбір ісімізді есепке тарта жүрсек екен. (Мүфти Сухайл Тармахомед)

    Ғаламтор әдебі турасында жазған мақаламызда кейбір мұсылман қыздарының әлеуметтік желіде өз парақшаларына «селфи» - ойнақы кейіпте, қылымсып жымия түскен хижабтағы жеке түскен суреттерін салуы туралы айтқанбыз, олардың осы қылықтарынан соң хижаб тағы да ер адамның назарын еліктіру құралына айнала бастады.

    Орамал тағудың пайдасы мен ондағы даналық

    Жабық киінудің ыстық күнде де пайдалы екенін тіпті зайырлы қоғам ғалымы – дәрігерлер мен психологтар да мойындап келеді.

    Дәрігерлер теріні күн сәулесінің зиянынан қорғап, кез-келген ауа ағымы денені салқындата алатындай, табиғи таза матадан тігілген, денені тарылтпайтын киім таңдауға кеңес береді. Себебі, тар киім денені ысытып жібереді.

    «Күн астында жалаңаш жүру жалпы пікірлерге қарамастан, гипертермияға (дене температурасының өсуі, қызыну) әкеп соғады. Өйткені, ыстық күнде дене терлеп, тер денені салқындатады, ал, тікелей күн сәулесі астында тер буға айналады да, дене содан ыси бастайды. Денеде киім болса тердің буға айналуын болдырмайды және дене салқындайды», - дейді, Би-Би-Си «Тайны выживания» деректі филімінің авторлары.

    Дәрігер-диетолог Надежда Мельничук барлық әйел қауымына мұсылман әйелдерінен үлгі алуды ұсынады: «Ыстық күнде шешініп жүруді тіпті ойға алмаңыз, одан да, Араб Әмірлігі тұрғындарынан үлгі алуымыз қажет, киім денені толығымен жапқаны дұрыс, - дейді ол - Сонымен бірге, ыстық күндері адам басына міндетті түрде бас киім - кепеш, панама, қалпақ киіп, үшкіл орамал тағып жүруі тиіс. Егер адамның басы қызатын болса, онда күн өтуі де әбден мүмкін»

    Егер әйел атаулы барынша жабық, ұяң қалпын сақтап киінер болса, бұл қоғам үшін де пайдалы болмақ. Әйелдер өзге еркекті азғыруын тоқтатса, қоғамда некесіз қарым-қатынас, отбасылық өмірде кезігетін көзге шөп салу, ажырасу дерттері азайып, жанұя беріктігі сақталар еді. Табиғатынан нәзік әйел баласы нәпсіқұмар еркектерден, олардың тарапынан ерсі қалжың мен қырыңдауларынан да қорғалған болар еді. Ер адамдар да бұдан кейін әйелді тек нәпсісін тойдыратын құмарлық объектісі деп қана қарамай, оны жеке тұлға ретінде құрметтеп, сыйлай бастайды.

    Әйелдердің тәні жартылай ашық-шашық күйде әркез еркектің алдында жүруі ер адам денсаулығына өзіндік зиянын тигізеді. Жалаңаштанып әрі безеніп-жайнап тұрған әйел денесіне көзі түскен еркек өзінің тәнқұмарлығын әрең тежесе бұл да оның денсаулығына кері әсер етеді. Ол адам невроз, қабыну (простатит аденомасы), белсіздік, рак ауруларына ұщырауы мүмкін. Міне, осылай, әуреті жабық әйел ер атаулының денсаулығы мен олардың қоғамда үлес санын сақтап қалуға үлкен септігін тигізеді. (Яғни, ер адам белсіздікке душар болса, әйелдің бала көтере алмасы белгілі).

    Хижаб киюге ниеттеніп, қатарымызға жаңа қосылып жүрген қыз-келіншектерге айтар кеңесіміз

    Ең маңыздысы, әйелдің оранып жүруі - Жаратушымыз тарапынан бұйырылғанын ұмытпаңыз. Хижаб киіп, әуретіңізді жапқаныңыз - Алланың бұйрығын орындағаныңыз, ал, бұдан бас тарту - күнәға жатады әрі Алланың ашуын тудырады.

    Қиындықсыз ешнәрсе болмайды демекші, бұрын көңіліңіз жарасып, ұрсу дегенді білмеген ата-ата, жақындарыңыз орамал таққаныңызды бірден түсіне қоймасы анық, бұл - алғашқы қиындықтың бірі. Кейде өкінішке қарай, ата-анасы қызының намаз оқып, ораза тұтқанын, харам астан бас тартып, ішімдік қойылатын кештерге бармауын құптап, салқынқанды қарайды да, ал, егер қызы сырт киімін өзгерткісі келсе,оны өте қатаң соққыға алады.

    Ислам дінінде ата-ана – біздің тарапымыздан аса үлкен махаббат пен құрметке ие жандар, бірақ, олар Алланың бұйрығына қарсы келіп жатса, біздің оларды тыңдамауымызға болады.

    Пайғамбарымыз (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын) айтқандай: «Жаратушы бұйрығы тұрғанда, жаратылғанның бұйрығы жоқ».

    Сондықтан, киім киісіңізге ата-анаңыздың қарсылығы хижабтан бас тартуға сылтау бола алмайды. Дегенмен, иә, күнделікті жиі айыптау мен қорқытуларды ести беру де оңай емес. Бірақ, діни міндеттеріңізді сізді біреу өлтіремін деп қорқытып, өміріңізге қауіп төніп, зақымдануы мүмкін жағдайда (қауіп төніп тұрғанына көзіңіз жетсе) ғана тоқтата аласыз. Ал, ата-ананың мұндай іске баруы екі талай, сол себепті де, әке-шешеңізден әлдебір ауыр, қорқыту сөздерін естісеңіз, оны шыдаммен тыңдап қана құтылған дұрыс болар.

    Бұл тұста мынадай кеңестер бере аламыз: біріншіден, барлық жайтқа дайын болып, бойдағы сабырды күшейту керек. Ата-анаңыз исі бөлек ортада, білімсіз, атеистік қоғамда өмір сүрді, оларды да түсінуге тырысайық, сіздің қалауыңызды бірден құптап, дінге ілесе кету оларға өте қиын. Қандай жағдай болмасын, олар сіздің әке-шешеңіз, сізді жақсы көреді және бұл әрекеттерінің бәрі сіз үшін уайым шегетіндіктерін айтып тұр. Олардың санасындағы түсінік үшін қалыптасып кеткен стреотип, қоғамдық пікір мен бұқаралық ақпарат құралдарының да тигізген кесірі бар.

    «Сені кім бұл күйіңде тұрмысқа алады?»;
    «Біздің әжелеріміз бұлай жүрмеген, бұл - арабтардың киімі!»;
    «Көшеде ел сені саусақтарымен көрсетеді, туған-туыс пен көршілердің алдында тіпті ыңғайсыз!»

    - бұл, айтылатынның біразы ғана, міне, осы секілді сөздерді тыңдауыңызға тура келеді. Өзіңізді сабырға шақырып, қарсы шығудан, ұрыс пен жанжалға себеп болар сөздерден аулақ болыңыз, дөрекі сөйлемеңіз және арпылдаса жауап қайтарудан бас тартыңыз. Керісінше, оларды қалай сүйетініңізді білдіріп, сыртқы өзгерісіңіз оларға деген қарым-қатынасыңызға еш әсер етпейтінін, әлі де сіз оларлың сүйікті қызы болып қала беретініңізді сездіріңіз, мүмкін, ата-анаңыз сізді өзгеріп кетеді деп қорқатын болар. Сіздің тайсалмастығыңызды олар да сезіп, ерте ме, кеш пе сізді өз жайына қояр.
    Енді әлгі ата-ананың әлі де ақылы тола қоймаған қызына айтып, оны қорқытпақшы болатын сөздерінің мәнісіне тоқталсақ.

    Шындығында да, біздің апа-әжелеріміз хижаб дегенді білмеген бе?.. Кейде діннен жетік хабары жоқ кісілер: «Хижаб – біздің халыққа жат, ол арабтың киімі» деген пайымды алға тартумен әуре. Алайда, бұл пікір иелері хижаб деген не, оның мақсаты қандай деп ізденген де емес, олар жоғарыда келтіргеніміздей, хижабты абайя әлде паранджа секілді ғана деп біледі. Бұрынғы КСРО кезеңінің өзінде әрбір халықтың ұлттық киімі ұзын етекті көйлек пен сарафаннан тұратын немесе белдемше, блузка және басты жабатын жамылғы, орамал болатын. Ал, қазіргі джинсы, қып-қысқа белдемше, жеңі қысқа кофта дегенді біздің әжелеріміз кимек түгілі білмеген де болар!

    Мына суреттерге мән берер болсақ:


    Қазақ мұсылман қыздары


    Татар халқының әйелдері


    Дағыстанның әртүрлі халқының ұлттық киімдері



    Тіпті өзге діндегі православты қыздар да толығымен оранған күйде!

    ****

    Ал, енді, жұрт аузындағы «хижаб киген қыздың тұрмысқа шығуы қиын болады» деген пікірге келер болсақ. Бұл жерде бәрі керісінше, әуреті жабық, әрі өзі ұяң қызды ер адамдар да бағалай біледі, сол себепті, ол қыз жарқыратып боянған, жартылай жалаңаш қызға қарағанда үйленуге ниет қойған жас жігіттің назарына тез ілігеді. Ал, кейбір қыздардың ойы былай екен, «Қазір орамал тағуыма ата-анам қарсы, хижабты кейін тұрмысқа шыққасын киемін!» дейді. Бірақ, ол қыз ойланып көрсінші, тұрмысқа шығып, хижаб киюі үшін, алдымен ол дінді ұстанатын жігітті кезіктіруі керек, ал, ондай иманды жігіттер де өздеріне орамал таққан, ұяң қыздарды іздейді. Сол үшін, қыз алдымен өзі әуретін жабуға тырыспаса, иманды жігіттің де оған ниет білдірмейтіні анық.

    Сөз соңында бірнеше тәжірибелік кеңестермен бөлісейік. Сіз егер туған-туыс, таныстарыңыз діннен алыс болған ортада өмір сүріп жатсаңыз, сіз үшін бірден толыққанды хижаб киіну, яғни, ұзын әрі кең көйлек кию, (мысалы ұзын белдемше мен туника кию) орамал тағу, қиынға соғуы мүмкін. Бұл жағдайдан шығудың әдісі - «екі аралықты ұстап», сәл де болса кең шалбар, үстіңізге кең кофта, туника немесе жейде кию. Бүкіл басыңызды жабатын орамал таға алмасаңыз, оны артқа да байлауға болады, ал, алқымыңызға шарф байлап немесе ұзын жағалы кофта, әлде «водолазка» киіп, бас киім, орамалыңызды соған түйреуішпен қыстырсаңыз болғаны. Тағы бір әдіс – капюшоны бар кофта алып, капюшон ішінен бас киім әлде үшкіл орамал (косынка) тағыңыз. Сонда киіміңіз жабық, әрі өзіңіз бен өзгелер үшін үйреншікті көрінеді. Дегенмен, әрине, біраз уақыт өткесін хижабты толық шарттарына сай кие бастаған жөн, осы әдіспен бірте-бірте киінгеніңіз өзіңізге де, ортаңыздың да көзі де тез үйреніп кетуіне ықпал етеді.

    ***

    Орамал төңірегінде жиі қойылатын сауалдар:

    Орамал тақпайтын адамның намазы қабыл бола ма?

    Егер әйелдің намаз уақытында әуреті жабық болып, бірақ, өзге уақыттарда хижаб кимейтін болса, оның намазы қабыл болады, инша Алла. Құлшылық кезден бөлек хижаб кие алмау - намазға әсерін тигізбейді. Керісінше, егер ол адам үнемі намазын қалдырмай оқып жүрсе, түбінде оның орамалға да ниеті ашылады деген үміттеміз. Құранда айтылғандай, намаз - адамды жақсылыққа үйретіп, арсыздықтан қорғайтын құлшылық.

    Құран оқу кезінде, зікір мен дұға еткенде орамалда болу міндетті ме?

    Құран әдебіне сай, оған құрмет ретінде әйел адамның басымен бірге бүкіл денесі жабық болғаны абзал. Ал, Құранды тыңдау барысында айналасында бөгде (махрам емес) ер адамдар болмаған жағдайда басына орамал тағу міндетті емес, десекте, Құранға құрмет көрсетіп, әуреті жабық болса, сонысы үшін инша Алла сыйға бөленіп, Алланың разылығын алады (Мүфти Сухайл Taрмахомед).

    Қорытындылай келе, әпке-сіңлілерімізге тағы айтарымыз: өзіңізді қоршаған қоғамға қарсы тұру, әлбетте, оңай нәрсе емес, бірақ, мына дүниенің өткінші әрі қысқа екенін естен шығармаңыз, өлімнен соң бәрімізді істеген істерімізге сай есеп күтіп тұр, Алланың бұйрығымен өмір сүрген сыйға бөленеді, Оның тыйымдарын бұзған жазаға ие болады. Ал, егер сіз өзіңізді мазақ етіп, сізге кінәрат тағып жүрген адамдар себебінен хижаб киюге батпай жүрсеңіз, мынаны біліңіз, есеп берер Қиямет күні: «Алланың әмірін неге орындамадың?», - деп сұраққа алынғанда, әлгі адамдар сіз үшін жақтаспақ түгілі, көмекке де келе алмайды.

    Алла баршамызға Оның дінін ұстануды нәсіп етіп, тыйғандарынан аулақ болуды жазсын.


    Муслима (Аня) Кобулова

    ____________________

    Орыс тілінен аударған Azan.kz

    P.S. Сайтымызда жарияланған мақалалар мен шет елдік сайттардан алынған аудармалардың авторлық құқығы Azan.kz сайтына тиесілі.

    Azan.kz сайтында жарияланған кез келген ақпараттарды көшіріп алып, өзге желілерге таратушылардан және басқа сайттарға жариялаушылардан міндетті түрде Azan.kz сайтына сілтеме қоюларыңызды сұраймыз.

    Өзге адамның еңбегіне құрметпен және аманат ретінде қарауды ең алдымен мұсылман бауырларымыздан сұраймыз.

    Түсіністік танытқандарыңыз үшін алғыс білдіреміз Құрметпен, Azan.kz сайтының ұжымы

    http://www.azan.kz/article/show/id/7710.html

    • #54
    • Қазақ
    • жм, 18/11/2016 - 0:38

    Арапқұл дейтіндер қазақты араб болып кетеді деп тызақтап жүрген жоқ, Исламды дұрыс ұстанатын мұсылман болып кетеді деп тызақтап жүр. Олар арабты жек көрмейді, олар нағыз Исламды жек көреді.

    • #55
    • анекдот
    • жм, 18/11/2016 - 0:41

    Как и что говорят девушки во время секса:
    Анг: - О! Ейс - ейс! Фак ми!
    Герм: - О! Йа - йа! Гут! Шнеле - шнеле!
    Рус: - О! Да - да! Трахни меня!
    Каз: Ешкімге айтпашы! Ешкімге айтпашы!

    • #56
    • Төре.1986
    • жм, 18/11/2016 - 3:38

    Биліктіңде Қара Халықты жаншып ескермей мазақ қылып жүргені Сопы ұқсап содан екен

    • #57
    • Че
    • жм, 18/11/2016 - 3:44

    Қандай болсада жаулыққа қарсы шыққан ұлт тəрбиесі қызда дегенге қарсы шықандар. Қолайлысы араб стиліндегі хиджап қыздарға болғалы көріністе көп. Қазақи стилде хиджап болса оныда киер оқушы қызбалада мектеп үлгісінде.

    • #58
    • Дəурен Қуатқа
    • жм, 18/11/2016 - 3:48

    #55 тобыр мүшесін алып тасташы нəлетті

    • #59
    • Төре
    • жм, 18/11/2016 - 17:59

    Ағайындар! Пікір жазудан бұрын, ойланып не жазатындарыңызды жүйелеп алыңыздар! Сауаттылық - білім жайын ұмытпайық? Әйтпесе Абай - кз, (бетке ұстар қазақ саиты!) сауатсыз пікір жазғандар үшін жарыс, бәйгі жариалап ұятқа қалармыз?

    • #60
    • !!!!!
    • жм, 18/11/2016 - 18:52

    3-ші,4,38-ші,39,43,53-пікірлер жақсы жазыпты.

    • #61
    • тентек
    • жм, 18/11/2016 - 19:43

    Абу Бакр кумай сойле Казах болып тудынба казах болып олесин Арабтардын кулысын сен, созин анау, исин анау, Кимин де сол Арабтын ити кусап уре берме оз казагына мын олип мын тирилген, сен сияктылар казахты мын олтирген

    • #62
    • Мұқан
    • жм, 18/11/2016 - 20:52

    53 жақсы емес

    • #63
    • Мұқан
    • жм, 18/11/2016 - 20:52

    53 жақсы емес

    • #64
    • Қожырбайұлы Мұхамбеткәрім
    • сб, 19/11/2016 - 18:58

    ОРАМАЛЫ ҚАЛҚАНЫҢ БЕС ЖҮЗ ЖОРҒА

    Күні кешегі бала кезіміз. Бірде-бір қазақ баласы (қызы да, ұлы да) жалаңбас жүрмейтін. Ұлдар тақиялары мен кепкаларын, қыздар орамалдарын бастарынан тастамайтын. Ал келіншек болып босаға аттаған соң орамалдың орнын сәукелеге ауыстырып, кейін жаулық тартатын. Бір балалы ана болған соң түрлі жоралғыларымен басына кимешек кигізетін.
    Орамалдың қадірін білетін екі адам болса, ол бірі менің анам болатын. Өмірімде анамның жалаңбас жүргенін ешқашан көрмеппін. Басындағы ақ шаңқан жаулығын күн сайын ауыстырып отыратын. Сол бала кезімде көргендеріммен, қазіргі жағдайды салыстырсам, ішім алай-дүлей болып, жүрегім қан жылайды. Орамалдың қасиетін Әкеміз бен Шешеміз, біздерге кезінде жеріне жеткізіп-ақ айтып кеткен болатын. Мына еңбектің негізі маған солардан қалды.
    Осы еңбекте жазар да әне бастаймын, міне бастаймын деп ұзақ жүрдім. Бір күні таңға жақын түс көріп жатыр екенмін. Түсімде жұбайым екеуміз қілең қазақша бас киімдер сатылатын дүкен аралап жүрміз. Ішінен бір ақ шаңқан, сүттей ақ, шашақты ақ жібек орамал екеумізге де қатты ұнады. Ұнағаны сонша, сол бойда келінімізге алып сыйлағымыз келді. Сұрадым. Бағасы, өте қымбат болып шықты. Абдырап қалдым. Зейнеткердің қалтасы көтеретіндей ақша емес екен. Ойыма қайдан келгенін білмеймін (Құдай салған шығар) «Қыз Жібек» ариясындағы «Орамалы қалқаның бес жүз жорға» деген өлең жолдары түсті. Есептеттім, ұзақ мерзімге кредитпен айына 41 000 теңге төлеуге тиіс болдым.
    Сіздер мені не істеді деп ойлайсыздар? Оның жауабын осы еңбектің өн бойынан толық табасыздар.
    Ж. Манкеева 1997 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Мәдени лексиканың ұлттық сипаты» атты еңбегінде; «Қазақтың ерлері мен әйелдерінің киімінде әлеуметтік айырмашылықтар айқын көрініп отырған. Қазақ еркектері шашын түгел алғызып тастап, үйде де, түзде де бас киім киген. Ер адамның бас киімі оны киген адамның дәрежесі мен беделін танытқан» деген анықтама береді.
    Ал бүгінше, көшеге шықсаң көретінің бастары жалаңбас қыз-қырқын. Көбінің шаштары қысқа, кейбіреулерінің қысқалығы соншалық, жүнін жұлған тауықтан бір аумайды. Ал, кейбіреулері байы өлген әйелдердей шаштарын жайып жіберген. Қап-қара болып киініп қара жамылғандар... Енді бірінің үстерінде «лыпа» жоқтың қасы. Бар киімі белдерінде бір қарыс белдемше, арасын бір қарыстай етіп ашық қалдырып таққан ені жарты қарыс кеудеше. Барлық дене мүшелерін, әсіресе ұятты жерлерін айқындап көрсететін тар шалбар кигендер. Жарнамаларда (билборд), қаптата салынған жалаңаш қыздар... жалаңаштар..., жалаңаштар... Ер адамдардың көздері көшеде алақ-жұлақ, тура бір зоопаркте жүрген сияқты.
    «Экспресс К» газеті биылғы 2014 жылдың шілде айының 5 мен 8 аралығында Қазақстанның солтүстігіндегі Бурабайда Нудистер (жалаңаштар) фестивалы өтетінін жариялапты. Ұйымдастырушылар Ресейдің Омскідегі нудистер қоғамы екен. Айтуынша жариялаған бойда бірнеше жүздеген адамдар қатысуға ниет білдірген. Батыс елдерінің нудиске айналғандары әлдеқашан. Ана бір жылы тұтастай бір қала халқының көшеге жалаңаш шыққандарын да көргенбіз. Батыстың көптеген елдерінде нудистерге арналған арнайы жағажайлар (пляж) жұмыс жасайды. Демек, бұл «ауру» орысы көп Солтүстік арқылы қазақ даласына да келіп жетті деген сөз.
    Демек, бұл күндері басқа «Орамал» тарту әлемдік проблемаға айналған.
    Қасиетті Құран – Кәрімде: «Мүмін әйелдерге айт: (бөгде ерлерден) көздерін сақтасын; әрі ұятты жерлерін (зинадан) қорғасын. ...және бүркеншіктерін омырауларына түсірсін». Аятта парыз етілгендей, оның тафсирінде де (түсіндірмесінде) әйелдердің басын және денесіндегі ұятты есептелетін жерлерін неке жүретін бөгде ерлерден және мұсылман емес әйелдерден жасырып жүруі міндет делінген. Осы аят түскеннен кейін Хз. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) сахабалардың және басқа да мұсылман әйелдері өз ұятты жерлерін жауып жүретін болды. Бұл кейін барлық мұсылман елдерінде дәстүрге айналды. Тарихқа үңілсек, бұл дәстүр қазақ халқында Исламнан да бұрын болған. Ислам діні келгенге дейін жаһилия (надандық) дәуіріндегі арабтардың әйелдері жалаңбас жүрген.
    Түркия Республикасы да қазіргі таңда осы орамал мәселесінде бір байламға келе алмай жүр. Оларда оқу орындарына орамал тартып келуге тыйым салынатын (батыстың ықпалымен қабылданған) заң бар. Түркия премьер-министрі Р.Т.Эрдоган мемлекеттік университеттерде студент қыздардың бастарына орамал байлап жүруіне бөгет қойған заңды жоюға шақырды.
    Ресей. Нижнекамск прокуратурасы жергілікті № 5-ші орта мектебінің әкімшілігінен басына орамал тартып, намаз оқитын оқушы қыздың мектеп формасын ретке келтіруді талап етті. Қадағалаушы органның пікірінше, мұсылман киім үлгісі мен намаз аталмыш оқу орнының зайырлы сипатына қайшы келеді. Прокуратураның талабы мұсылман ата-аналардың наразылығына тап болды.
    Орыс тілді Қазақстан билігі де тура осыны қайталады. Бiлiм беру саласының жоғарғы басшылығы мектеп басшыларына, университет ректорларына министрлiктiң атынан: "Мектеп, университеттерге ешқандай орамал тағып келуге болмайды" деген мағынада хат жолдады. Бұл жағдай ел арасында наразылық туғызғаннан кейін барып, Ел басымыздың араласуымен тоқтатылды.
    Әрбір халықтың киім кию үлгісі тарихына, табиғи ерекшеліктеріне, климаттық жағдайларына байланысты өзгеріп отырады. Осы тұрғыдан қарастырғанда мұсылмандардың орамал тарту, киім кию үлгілері әр жерде әр басқа үлгіде болып келеді. Мәселен, Арабстанның көп жерлері мен Иранда, Иракта әйелдердің қара түсті жамылғы киіп жүруі күнделікті дәстүрлі киім есебінде болса, біздің қазақ халқының дүниетанымында мұндай жағдай тек адамның басына, не болмаса ел басына нәубет түскен қаралы кезде ғана киетін болған. Демек, бір өркениеттегі қалыпты саналатын дәстүр екінші бір өркениетте керісінше болатыны заңды құбылыс.
    Ал, қозғаушы күші Еврейлер болып табылатын, Европадағы Евангелиені «ұстанған» Еваның ұрпақтарына келсек, олар қазір барлық киімдерін шешіп тастауға айналды, яғни адами қасиеттің ең биік шыңынан құрдымға құлап келеді. Тура бір, маймылдан жаратылғандардың маймыл болуға асығатыны сияқты. Европалықтар (іштерінде мына солтүстіктегі көрші орыстарда бар) өздерінің ішкі ұстанымдарында Дарвиннің Адамзаттың атасы маймыл деген теориясын басшылыққа алады. Олардың да, біздердің де мектеп оқулықтарымызда күні бүгінде де осылай жазулы.
    Өздеріңіз көріп отырғандай жоғарыда көрсетілген атаулардың бәрі «Ев», «Ева» деген бір түбірден. Еске ұста! Сөз түбірі (өз түбі) ешқашан жаңылысып көрген емес.
    Түсініктеме. Чарльз Роберт Дарвин (1809 - 1882) - ағылшын натуралисі, оның табиғи сұрыптау теориясы биологиялық көптүрліліктің пайда болуының революциялық негіздемесін берді. Дарвин идеялары «Түрлердің шығу тегі туралы» (1859) еңбегінде жарық көрді. Оның түрлердің біртіндеп эволюциялық дамуы туралы идеяны білдіретін ғылыми тәсілі кең таралды және, сонымен бірге, алғашында өшпенділікпен қарсы алынды, әсіресе, шіркеумен.
    Ол Т.Мальтустың шығармаларын зерттеп, оның ойларын тірі табиғатқа пайдаланды. Оның тұжырымы бойынша жануарлардың жоғары репродуктивтік потенциалына қарамастан табиғи популяциялардың саны тұрақты болады. Түрлердің өзара бәсекелестік, күреске шыдамды, бейімделгіш түрі ғана көп ұрпақ қалдыра алады. 1858 жылы тура сондай тұжырымға А.Р.Уоллес те келді. Бұны Ч.Лейльдің жұмыстары дәлелдеді. Ол прогрессивті өзгерістердің полеонтологиялық материалдарда болатынын көрсетті. Дарвин мен Уоллес Лондондағы Линнеевтік отырысқа докладпен шықты. Ал 1859 жылы Дарвин өзінің негізгі шығармасын - «Табиғи сұрыпталу арқылы өмірдің пайда болуы» жарыққа шығарды.
    Антропологиялық проблемаларға тікелей қатысы бар Дарвиннің екі шығармасы бар. Олар: «Адамның шығу тегі және жыныстық тандау» (1871ж) мен «Адам мен жануарлардын мінез – құлықтары» (1872ж). Осы жұмыстар Ч.Дарвиннің жалпы теориясын адамның шығу тегі проблемаларын шешуде қолдануды ұсынады. Дарвиннің теориясында «адам маймылдан шықты» деп тұжырымдады.
    Осы ілім анағұрлым күшті әрі сол ортаға бейімделген органикалық заттар мен ағзаларға қолдануға жарамды, өйткені күшті әлсізді табанына басып жаныштап отыруы тиіс. Дарвинге жүгінсек, “артықшылықты раса” өмір сүру күресінде жеңіске жетуі тиіс. Оның ойынша олар еуропалық ақ адамдар да, ал африкалықтар мен азиялықтар бұл күресте жеңіліс табуы керек. Ол тіпті бұлар көп кешікпей құрып кетеді деген тұжырым жасады. Дарвин былай деп жазды: “Тек ғасырлармен ғана өлшеуге болатын алдағы аз уақыттың ішінде өркениетті раса оларды сөз жоқ құртып тынады, ал бұдан кейін әлемдегі жабайылардың бәрін жояды. Сонымен бірге антропоморфты маймылдар “яғни маймылдың адамға айналу сатысындағылар” да құртылып жіберіледі.
    Адам мен оның жақын тектері арасындағы алшақтық жедел қарқынмен ұлғая түседі, өркениетті адамдар мен жабайылар арасындағы айырмашылық мысалы Кавказ халықтары мен гиббондар арасындағы сияқты алшақтайды, қазіргі кезде ол негр немесе автралиялықтар мен гориллалар арасындағыдай сипатта”.
    Дарвин бұл теориясын жасау кезінде идеялық “серпілісті” сол кездегі зиялылар ортасында кеңінен танымал болған британдық экономист Томас Мальтустың кітабынан алған. Ол жер бетіндегі адамдар саны өте көп, олардың көбеюінің жолын кесу қажет дейді. “Соғыс, аштық және жұқпалы аурулар сияқты алапат апаттар халықтың санын азайтуға қажетті механизм болып табылады, өйткені адамдардың белгілі бір бөлігі, басқаларының жақсы өмір сүруі үшін өлуі тиіс. Тек осындай “(үздіксіз) перманентті соғыстың” нәтижесінде ғана адамзат өмір сүре алады”, – деп санады.
    Дарвин үздіксіз шиеленісті ауқымы зор табиғи құбылыс ретінде қарастырады. Бұл тіршілік үшін күресте әрқашан күштісі және жағдайға анағұрлым жақсы бейімделгені жеңіске жетеді, ал бұл тек солар өмір сүруге құқылы, өйткені осы заң табиғаты тұрғысынан өзін ақтай алады деп мәлімдеді. Міне, атағы әлемге әйгілі ғалымның сөзі осындай. Бүкіл Европа, Ресей осындай адами қасиеттен жұрдай, «жабайы (тұрпайы)» тұжырымды басшылыққа алып, соны іске асыру жолында ашықтан-ашық күресіп келеді.
    «Орамал – сүртінуге арналған ұзынша төрт бұрышты мата. Этнолог С.Қасимановтың айтуынша, орамал сөзінің түбірі парсылардың “рой” – бет және “мал” – мата сөздерінен қалыптасқан. Орамал пайдалану мақсатына қарай бет орамал, қол орамал, сулық орамал, майлық орамал деп бөлінеді. Қол орамалды ертеректе қыздар кестелеп ұнатқан жігітіне сыйға тартатын болған. Еуразияны мекен еткен көптеген халықтардың әйел өкілдері орамалдың арнайы жасалған түрлерін басқа да тартқан. Оның көлемі мен түрі әрбір тарихи-мәдени өңірлерде әрқалай болып, оған жергілікті ұлттық ерекшеліктер (калорит) берілген. Дәстүрлі қазақ қоғамында орамалдың ерекше бағаланғандығын халық арасындағы “Орамал тон болмайды, жол болады” деген мақалдан да аңғаруға болады. Оны адамдар өзара сыйластық пен ықыласты көрсету үшін бір-біріне сыйға да береді. Халық арасында орамалдың басқа тартатын шаршы, қиықша, т.б. түрлері кең тараған. (Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет).
    «Бас киімдер қалай өмірге келді? Алғашында адамдар бас киімді жауыннан, қардан қорғану үшін және бастан күн өтіп кетпес үшін киген. Солтүстіктегі халық бас киімдерді жылы болу үшін былғарыдан жасаған. Ал оңтүстіктегілер бұл киім түрін қамыстан не сабаннан жасап киген.
    Содан соң адамдар әскери шлемдер ойлап тапты. Бірақ оны әркім өз қалауынша киді: бірі әскери мақсатпен, ал бірі әскери шлемдерді күнделікті киім түрі деп санады. Басты оқ пен жарылыстардан аман сақтап тұруы үшін ондай бас киімдер металдан жасалған. Кейбір алғашқы тайпалар бұл бас киім түрін дұшпанды имендіретін киім ретінде қабылдады. Әскери шлемді киген адам қарсыласын оңай қорқытады деп түсінді.
    Уақыт өте келе әр елде өз дәстүріне сай бас киімнің өз сәні пайда бола бастады. Мысалы, тақия немесе жолақсыз кепеш. Тақия – көбіне түркі халықтарына ортақ бас киім түрі.
    Ал жолақсыз кепеш – Батыс Азияға аса танымал бис киім.
    Сонымен қатар, арабтар әр түрлі сәнмен әсемделген сәлде ойлап тапты.
    5 немесе 6 жүзжылдықтан кейін ғана адамдар бас киімдердің жасалуына аса көңіл аудара бастады. Алғашында бас киімдерді қой жүнінен жасай бастады. Одан кейінгі жылдарда бас киім жасау үшін құндыз жүні пайдаланылып, кәмшат жүнінен қалпақтар өмірге келді. Уақыт өте келе бас киімдерді қарапайым адамдар да басынан тастамайтын болды. Ал жалпақ көлемді қалпақтарды джентельмендер киіп алатын. Қарапайым ғана қалпақтар кей-кейде діни және саяси қайраткерлердің де басынан жиі көріне бастады.
    Көптеген бас киімдердің аты сол үлгіні жасап шығарып, алғаш киіп шыққан адамның құрметіне қойылған (Мысалы, боливар) немесе сол киім үлгісінің қай жерде киілетініне байланысты аталған (Хомбург). Ал қарапайым панама бас киімі 300 жыл бұрын Панамада өмірге келген». (Ақерке Әбілхан).
    Бүгінгі қазақ қоғамының, әсіресе жастардың орамал, киім жайлы бар білетіні де, ұстанатын тұжырымдары да осы. Ал, ғалымдарымыз тіпті орамалды қазақтың төл сөзі деп есептемейтін көрінеді.
    Келіңіз енді аналарымыз бастарына орамалды не үшін тартты соны саралап көрелік:
    Біріншіден, баршамызға белгілі Ұлы Жаратушы Алла - Адам баласын жарық дүниеге әкелгенде киіммен бірге жаратқан жоқ. Адам баласы дүниеге жалаңаш келді. Соған сәйкес қазақтың салтында «о дүниеге» кеткеніңде де жалаңаш кетесің (Еуропалықтар киіммен жерлейді). Адам баласы басында ұзақ уақыттар бойы жалаңаш жүрді. Аллатағала оларға сана берген күні «ұялып» алды-артын жапырақпен жапты. Бұл оқиға Манқыстауда өтіпті. Манқыстаулық ақын Түмен Балтабасұлы атамыз оны былайша жырлайды:
    Маңғыстау Машайықтың жатқан жері
    Ағарып атқан таңның атқан жері
    ...Маңғыстау Машайықтың жатқан жері
    Ашылған абыройын жапқан жері. Сол жер күні бүгінде де «Жапырақты тауы» деп аталады. Сол жапырақтар Маңғыстауда күні бүгінде де бар. «Түйе жапырақ» деп аталады. Жалпақтығы ерекше зор. Ең ірі деген адамдардың алды-артын толықтай жабуына молынан жетеді. Ары қарай ауа райы өзгеріп күн суыды, қыс келді. Адам баласы алғаш рет аңның терісінен үстеріне киім, бастарына бас киім, аяқтарына етік тігіп киді. Әйелдер жағы жүннен тоқып бастарына орамал тартты. Күні бүгінде де сол жерлер (алғашқы киім тігіліп, құдаларына киіт сыйлаған жерлер) Қиян, Қияқты, Қиянды, орамал тартылған жер Ор, ал етік тігілген жер Ақ Кетік (қазіргі Форт-Шевченко қаласы) деп аталады. Киім мен Қиянның, Ор мен орамалдың, Кетік пен етіктің түбірлес болатыны осыдан. Еске ұста! Сөз түбірі жаңылыспайды. Сол үшінде Маңғыстаулық қазақтарды Қас би (Қаз би, Каспий) деп атаған. Міне осылайша, жер бетіндегі бүткіл адамзат баласының үстеріне киім, бастарына бас киім, аяқтарына етік тігіп киюлері Қазақ даласының бір пұшпағы 362 әулиелі киелі Маңғыстау топырағынан бастау алған болатын. Демек, бүкіл әлемді киіндірген бүгінгі қазақтың ата-бабалары болатын. Еске ұста! Біз қарашаңырақта отырмыз.
    Демек, киім, оның ішінде бас киімде бар, адамдардың «ұятын» қорғайды. Адам мен айуанның негізгі айырмасы да осы. Айуан (маймыл) ешқашан адам бола алмайды. Себебі, Ұлы Жаратушы оған сана (ұят соның ішінде) бермеген.
    Екіншіден, Адам Ата ұрпақтарының ұятты жерлерінің бәрін жауып киінуі Қазақ, яғни Азия мәдениетінің ең биік шыңы болатын. Ал, біз ұлы аталарымыз ұстанған «Тарихат» жолынан ауытқығанымыздың кесірінен Дарвин айтқандай «маймылға» бала болдық. «Атаға қарап ұл өсер» деп Ұлы аталарымыз айтып кеткендей, Маймылды ата деп мойындаған адам оңушы ма еді, енді міне сол «маймыл» күйімізге қайта оралып келеміз. Еске ұста! Маймыл киім кимейді. Еуропадағы «жеңіл жүрісті демократияның» нудистерді дүниеге әкелуі осы айтқанымыздың айдай айғағы болмақ.
    Тарихқа шегініс жасасақ, бүкіл Азия (ежелде бәрі Аз, Азау, Азаулы, Қаз, Қазақ, Қазар, Қазан деп аталған) халқы алғашқы адамдарды Адам Ата (Адамдардың атасы) және Ауа Ана деп аса құрметпен атап келеді. Олар ешқашанда Адам мен Ауаның қасына Ата мен Ана деген сөзді қоспай атамайды. Ал, батысқа (Еуропаға) келсек, олар жай ғана ауыл-үйдің тентек баласы, немесе «көңілдесі» сияқты етіп «Адам и Ева» деп атайды. Міне батыстың (орыстар солардың бел ортасында) ата мен аналарын сыйламай қарттар үйінен тоғытатындарының бастау алатын жері.
    Әңгіменің ашығын айтқанда Ата мен Ананы құрмет тұтатындардың басында бүкіл Азия халқы, яғни Қазақ атаның ұрпақтары, Қазақтың сөз түбірінің Аз (Әз) болатыны осы), ал Европаның «жалаңаш» ілімінің басында Еваның ұрпақтары. Олар өздерін Еврей, Таураттың (Торы аттың) киелі сөздерін өзгертіп, «жиендік» жасаған «киелі» кітаптарын Евангелие, Азияға жалғасып жатқан құрлықты Европа, Арабиядағы бір елдің Израил (Еврей), Арабиядағы өзеннің Евфрат, Ресейдегі Амур өзенінің жағасындағы бір елдің Еврей автономиялық облысы, Қырымдағы қалалардың Евпатория, Севастополь, Иса пайғамбардың анасын Дева Мария, мына көрші орыстардың қыздарын девушка, қызтекелерді евнух, ортақ ақшаларын Евро деп атайтындарының сыры осы. Олар тіпті ерлі-зайыптылардың арасындағы қатынасты да осы түбірмен атайды. Өздеріңіз көріп отырғандай бәрі «Ев, Ева» деген бір түбірден. Кешегі Еврейлік Кеңес үкіметінің барлық қазақтарға зорлап жазып берген «Ов пен Ев және Ич» тердің де сыры осы. Жалпы бұл сөздерді қазақ тіліне аударғанда мынадай: Атам да, Анам да, әкем де, шешем де Еврей деген мағына береді. Бүгінгі Қазақстан билігі басындағылардың бірде біреуінің өз тектерін «қазақтың ұлы, қызы» деп өзгертпей, Азияны Европаға (бай әйелге) үйлендіріп, Евроодақ құрамын деп жүргендерінің де сыры осы. Еске ұста! Сөз түбірі (өз түбі) ешқашан жаңылыспайды. Жалпы ойлары дұрыс, бірақ дәл қазір сол «жалаңаштарды» киіндіру қолымыздан келе ме? Әлде өзіміз де «күшік күйеу» атанып, әкемізді Папа (Папаны теріс оқы) деп, ит болып үріп, бас киімдерімізді сірә шештік, енді қалған барлық киімдерімізді де шешіп тастап «жалаңаштанып» нудис - маймылға айналып кетеміз бе?
    Бай әйелге (Европаға) үйлену бұрында да болған. Алғашқы «үйленгендер» Тобыштар болатын. Қазіргі Ресей еліндегі Батыс Сібірді бойлай ағатын ең ұзын өзендердің бірі күні бүгінде де Об (Тобыш) деп аталатынының және олардың бұлтты «облако», ауыстырылатын затты «обмен товаров», маймылды «обезян», Дарвин бастаған Европа ғалымдарының адам маймылдан жаратылды, маймыл бәріміздің атамыз деп жар салып жүргендерінің сыры осы. Орыстардың өз тектерін Иванов, Сидоров, Петров деп жазатындары да осыдан. Қазақтың шежіре дерегінде бүкіл Азия мен Еуропаға билігін жүргізген атақты Еділ (Аттила) патшаның да, одан кейінде сан ғасырлар бойы сол елдерге билігін жүргізген Орақ, Мамай, Қарасай, Қази т.б. бәрінің тегі қазақтың Тобышы еді. Қазақ даласындағы Тобыл, Қобда өзендерінің атаулары да солардан қалды. Демек, олар біздің аталарымызды «Маймыл» деп атады, өздері де осыған сенді. Бұл сенімнің саналарына сіңгендігі соншалық күні бүгінде де сеніп келеді. Олардың мектеп оқулықтарында да осылай жазулы. Ол жоғарыда айтқанымдай Дарвин ілімі деп аталады. Бірақ, олар сан ғасырлардан бері қаншама сынақ (эксперимент) жасаса да бірде-бір маймылдан адам жасай алған жоқ. Жасай да алмайды. Себебі, Ұлы Жаратушы адамнан басқаға сана бермеген. Керісінше, Құранда адамдар азғындаған кезде маймылға айналатыны айтылған.
    Шындығында да, адамды маймыл қылу, оңайдың оңайы. Ол кім көрінгеннің қолынан келеді. Тіпті тек қана маймыл емес, боққа аунайтын шошқа жасауды да бар-жоғы бес-он минутта іске асыруға болады. Бар-жоғы 200-300 гр арақ пен шамалы есірткі берсең жарап жатыр.
    Өздеріңіз көріп отырғандай өздерін Адам Атадан таратқандар киім киюді, Ева мен обезяннан (маймылдан) таратқандар жалаңаш жүруді қолай көреді.

    Үшіншіден, Ұлы Жаратушы адамның басына шашты мәңгі өсетін етіп жасаған. Себебі, шашыңның астында бас терің мен бас суйегіңнің ішінде миың бар. Бұлардың бәрінің басты мақсаты осы миды қорғауға арналған. Шаш бүгінгіше айтқанда «фильтрдің» қызметін атқарады. Себебі, мына ауада барлық микроорганизмдер (жағымдысынан, жағымсызы аса көп) қотысып жатыр. Қазақтардың осылардың үстіне бас киімді ойлап тауып оны бастарынан тастамай киіп жүрулері теңдессіз ұлы ғылыми жетістік болатын. Қазіргі Қазақ атам ұрпақтарының арасынан осы бас киімді шешіп тастағалы бері анау айтқандай ұлы тұлғалардың, яғни елді аузына қаратқан әулие-пірлердің, дана мен данышпандардың шыға алмай, көпшілігіміздің тек қана дүние қуалап кеткендеріміздің және әйел адамдардың (қыздардың) киімдерін сыпырып тастап, маймылға ұқсап бара жатқандарының басты себептерінің бірі осы десем шындықтың ауылынан онша көп алыстап кетпесім анық.
    Қазіргі заманда елдің бәрі Еврей ұрпақтарын ақылды деп санайды. Берген бағалары да дұрыс. Себебі, олардың өздері де, әйелдері де ешқашан жалаңбас жүрмейді. Бүкіл Европа бас киімдерін шешіп, жалаңаштанған кезде олар шаштарының үстіне «парик» киді. Күні бүгінде де бірде-бір Еврейдің ұлдары тақиясыз, қыздары париксіз жүрмейді. Олар Пирамиданың басына тек қана «долларды» қойып, сол арқылы бүкіл әлем елдеріне дегенін істетіп отыр. Олар, соншама ақылды болғандарымен мына бір нәрсеге бастары жетпей келеді. Олардың басты қатесі Пирамиданың басында Арды емес, тек қана ақшаны қоюы. Ардың орнына ақша жүрген жерде әділетсіздік, парақорлық, өтірік-өсек пен жемқорлық қатар жүреді. Сондықтан бұндай «тірліктің» ғұмыры ұзаққа бармайды. Бұндай жағдайлар Адам баласының жетпіс мың жылғы ғұмырында сан рет болған. Бірақ, соның бәрінде де «Ат айналып қазығын тауып отырған», яғни Әз (Қазақ) аталарына қайта оралған. Себебі, Әз Ата ұрпақтарының тұрғызған пирамидаларының ұшында «ақша» емес «Ар» тұрған. «Ақшаның» ойлайтыны бүкіл Адамзат баласының қамы емес, тек қана өз қара бастарының қамы.
    Өздеріңіз көріп отырғандай «париктің» сөз түбірі «ар». Демек, Еваның ұрпақтары ақшаны «арым» деп қорғап отыр.
    Демек, шаш «антеннаның да» қызметін атқарады. Ғарыштан берілетін тылсым күшті дұрыс қабылдауы үшін шаш таза ұсталуға тиіс. Шаш ластанған кезде, қызметтік функциясы нашарлайды.
    Бүгінгі таңда өздерін маймылдан тарататындардың бұны түсінуге саналары (ақылы мен білімі) жетпеуде.
    Төртіншіден, бас киім басыңды қыста суықтан, жазды ыстықта күн өтіп кетпеуден және әр түрлі соққы, немесе құлап қалу кезінде алынатын жарақаттан және мидың шайқалуынан қорғайды.
    Бесіншіден, күні кешеге дейін бірде-бір қазақ баласы жалаңбас отырып ас ішпеген, соған сәйкес қазақтың бірде-бір келіні орамалсыз қазан ошаққа жоламаған. Себебі, олар адам өміріне аса қауіпті микробтардың (күні бойы лас ауадан жинаған) бәрі тамаққа түсетінін бізден жақсы білген. Қазіргі уақыт та тамақ ішінен ұзын шаштардың шығатынын кездестірмеген адам баласы қалып жарымаған болар. «Ауру астан, дау қарындастан» деген мақалда осыған орай айтылған. Демек, орамал тартуды сүттің бетін жауып қойғанда, сүттің бетіне қоқыс түспейтінімен салыстырсақ дұрысы осы болар. Бұны бүкіл әлем елдеріндегі медицина ғылымы бір ауыздан мойындайды. Әйтпесе, бүкіл қоғамдық асхана, тойхана, кафелерде аспаздардың, өзге де қызметкерлердің бастарына бас киім киюлерін қатаң талап етпес еді. Кез-келген қоғамдық ас дайындайтын орындарда бас киімсіз жүрген аспазды сол бойда жұмыстан шығарып жібереді... Қайран, Аналарым! Неткен, Дана едіңдер! Қазіргі қазақтың, әсіресе жоғары білім алған қыз-келіншектеріміздің осындай қарапайым дүниені де түсінуге шамалары жетпеу де! Демек, маймыл болмаған неміз қалды???
    Ары қарай не болады, дейсіңдер ме? Ары қарай... Ары қарай маймылдан маймыл туады...

    Алтыншыдан, қыз баланың аса қатты боянып, ашық-шашық киінуі, шашын жинамай, жайып жүруі барып тұрған ақымақтық. Шынында да, кеуденi ашып, санын жалтыратып, кiм көрiнген еркектiң нәпсiсiн қоздыру, қоздырып қана қоймай, оны жаман жолға итермелеу – қайбiр жақсылық болсын. Бұл – қазақтың салты мен санасында жоқ нәрсе. Бұл еуропалық, батыстық тобырлық мәдениеттiң ықпалы.
    Құмарлық сезiмi қозған кезде адам ақыл-есiнен белгiлi мөлшерде айрылатынын медицина саласының мамандары әлдеқашан дәлелдеген. Құмарлық сезiмi артып, нәпсiсi қозған имансыз адамдар (қазір ондайлар өте көп) ақылға, заңға, ар-ожданға да ырық бермейді. Сондықтан еркектердiң осы бiр осал тұстарын түрткiлемеу үшiн әйел адамдар ашық-шашық киiнбеуi керек. Атам қазақтың «Естi қыз етегiн қымтап ұстайды» деген дана сөзі осыған орай атылған. Еуропадағы "Queens" әйелдер бюросының мәлiметтерiне сүйенсек, Канадада әр 6 минут сайын 1 зорлау оқиғасы тiркелетiн көрiнедi. Онда әрбiр үш әйелдiң бiреуi өмiрiнiң бiр кезеңiнде зорлау оқиғасына тап болады. Демек, бiрiншi ұятты жерге көз түседi, одан кейiн ол (Құдай сақтасын) «iске» көшедi...
    Жартылай жалаңаш жүргеннен, ұятты жерлерді жауып жүрген мың есе артық. Орамал қыз баланың қорғаны. Орамал қыз баланың ары. Қыз баланың арын жоғалтып, теріс жолға түсіп кетуі жартылай жалаңаш киім киінуден бастау алады. Зорлық-зомбылықтың қоғамда көбею себебі де осы.
    Тағы бір аса көңіл аударатын жағдай, бүгінгі қоғамда заман талабына iлесудiң өлшемi – «жалаңаштану» сияқты көзқарас қалыптасқан. Ал орамал тағып, ұзын етек киiп жүрген жандар замана көшiне iлесе алмай, қатардан қалып кеткен ескiшiл адамдардай бағалануда. Бүгiнде әйел баласы бейне бiр зат секiлдi, әркiмнiң ойына келген арам пиғылдарына ойыншық болып жүр. Мысалы, әйелдiң жалаңаш тәнi өзгелердiң назарын тарту үшiн кәсiпкерлердiң тауарларын жарнамалайтын жарнама құралына айналды. Әйтпесе, газет жарнамасында, көлiктiң дөңгелегiнiң жанында жалаңаш тәнiмен тұрған әйелдiң оған қандай қатысы бар?!
    Жалпы, әйел болсын, еркек болсын, сұлу тәнiн жауып жүру, әуреттi жерiн көрсетпеу – Ата салтымызбен қалыптасқан табиғи құбылыс болатын. Бiрақ, бұл құбылысты Еуропаның «витриналық мәдениеті» бұзды. Бұл нарықтық қоғамға тән құбылыс. Ол адам тәнiн саудаға салған сияқты көрiнiс тапты. Осылайша, оларда тәнiн көрсетiп жүру қатты белең алды. Сөйтiп, өзiнiң тәнiн базардағы тауар ретiнде көрсеттi. Бұл – батыстық (Европалық) мәдениетке тән құбылыс. Сондықтан, қазақ қыздарының ашық-шашық киінуі анайылық.
    Ондай қыздарға есі дұрыс қазақ баласы үйленбейді. Ондайға үйленетіндер де тек қана солардың өздері сияқты ақымақтар. Себебі, ер азамат үйленген қызын көрмеге қоймайды. Оған табиғи көркіне ақылы мен білімі сай жар мен балаларына асыл ана керек. Сондықтан қазақ қыздарына батыстың «жалаңаш» мәдениетімен емес, өзіміздің Ата дәстүрімізбен «мұздай» қаруланғаны керек.
    Осы «витриналық мәдениеттің» айқын бейнесін қазақ теледидарынан күнде көреміз. Билікке араласқан әйелдер мен тележүргізуші қыз-келіншектердің бірде-бірі бастарына орамал тартпайды. Қашан көрсең «жеңіл» киініп, шашын жайып «жоқтау айтып» отырғандары. Ашығын айтқанда, бүгінгі қазақтың ұл-қызын «шешіндірушілер» тура осылар деп батыл айтуға болады. Қазіргі жастардың бәрі соларға еліктейді. Бұрындары шашын жайып, жеңіл киінушілер анау айтқандай көп болмайтын, ал қазір олар ата-аналарының да тілін алмауға айналды. Айтатындары «антеннасы» кірлеген адамның сөзі, «мода» солай, қазір ешкім орамал тартпайды...
    Елу жылдық еңбек өтiлi бар профессор Мәкен Молдабаева университетке қысқа белдемшемен келетiн студенттердi дәрiстен шығарып жiберетiн кездерi де болатынын жазыпты. «Бұл туралы өздерiне қатты батырып та айтамын», – дейдi педагог Мәкен Молдабаева. Бiрi тыңдайды, ал кейбiрi өзiңе айбат көрсетедi. Өздерiнiң анасымен жасты ұстазға дауыс көтеретiнiн қайтерсiз? «Ұяты жоқтың – иманы жоқ» деген сөздiң рас екенiне сол кезде көзiм жеттi. Ал орамал тағып, иманын сақтаған қыздардан байқағаным, оларда адамдармен қарым-қатынаста үлкенге құрмет, кiшiге iзеттiлiк, өтiрiк айтпау, сөзiнде тұру секiлдi адамгершiлiк қасиеттер басым. Қазақ жерiнiң әр аймағының ауа-райына тән әйелдердiң кимешегi әртүрлi болған, сондай-ақ, ол жас ерекшелiктерiне қарай түрлi үлгiде тiгiлген. Ата-бабаларымыз Құран қағидасына қарсы шықпаған. Керiсiнше, оны ғұрпымен сабақтастырып, ою-өрнегiмен көркемдеп, өзiнiң төл киiм үлгiсiне айналдыра бiлген».
    Әйел адамдардың өз тәндерін ашықтан-ашық саудаға алып, ер адамдарды қылмысқа шақыруы барып тұрған күнә.

    Жетіншіден, соңғы кездері қазақтың қыз-келіншектерінің арасынан қап-қара матадан «хиджаб» киетіндерді көптеп кездестіріп жүрміз. Ашығын айтқанда, Хиджаб жалаңаш жүргеннен көп артық. Дегенмен, екеуі де қазақтың Ата салтына (Ата заңына) жат нәрсе. Қазақтың хиджабтан шошитыны оның қап-қара түсі. Себебі, қазақтың ата салтында жұбайы қайтыс болған әйелдер ғана шашын жайып, қара жамылған.
    Қазақта «Шашын жаю» деген салт бар. «Қара бір шашым жаяйын,
    Жаяйын да, жылайын» (Жоқтау).
    Жоқтау, жылау қайғылы, шерлі, күйікті, мұңды, зарлы, азапты, бақытсыз әйелдің ісі. Бұл әдет дауыс қылу, жоқтау кезінде жасалады. Кешегі өткен зұлмат заманда соғыс, аштық, тәркілеу, апат, жұт кезінде әйелдердің шашын жайып жылауы көп болды. Әйелдер мұң, шер жырларында шығарады. Мұндай кезде ақсақалдар, әйелдер келіп, мұңды адамға тоқтам, басым айтып жұбатуы керек. Қазақ қыздарына «шашыңды жайма» деген тыйым сөз төркіні осындайдан шыққан.
    Қазір қаладағы қазақтың көптеген келіндері мен қыздары бұл тыйымды сақтаудан бас тартқан. Мүмкін, дұрысы да сол болар. Елімізде бақытсыз кәртейген қыздар, жұбайынан ажырасқан жас келіншектер, тірі жетім балалар жыл сайын, ай сайын, күн сайын, сағат сайын адам айтса нанғысыз деңгейде көбейіп келеді емес пе?
    Қазақ әйелдері, апаларымыз ешқашан жалаңбас, ашық-шашық жүрмеген. Сәукеле киген, орамал тартқан, жамылғы жамылған. Бірақ, ол хижаб деп аталмаған. Қазақ қыздарының киімі шариғатқа және ұлттық әдет-ғұрпымызға, салт-дәстүрімізге сай болған.
    Басы ашық нәрсе: қазақ халқының қыз-келіншектерге арналған бүкіл киімдерінің бәріне ортақ бір ерекшелігі бар. Ол адамның дене бітімін қымтап жауып тұратындығында. Бұл қазақ киімдерінің барлығы дерлік қасиетті дініміздің талаптарына сай келеді дегенді білдіреді. Менің қолымдағы материалдар дәл осындай қорытынды жасауыма толықтай мүмкіндік береді.
    Әйел затының шариғат бойынша киінуі мен орамал тағуының дініміздегі үкімі – парыз. Бұл мұсылман үшін талқыланбайтын әмір. Құран кәрімнің «ән-Нұр» сүресінде бұл жайлы анық айтылған: «Мүмін әйелдерге айт, өздеріне харам етілген нәрселерге қарамасын, ұятты жерлерін зинадан, күнә атаулыдан қорғасын, мәжбүр көрінген жерлерінен (бет, екі қол, тобықтан төмен екі аяқ) тыс әдеміліктерін көрсетпесін. Орамалдарын жағаларының ойығын жабатындай етіп тақсын…». Құранда қап-қара етіп киінуді міндеттейтін бірде-бір аят жоқ. Демек, бұл қара киіну қазақ қыздарының ұлттық сана-деңгейінің көрсеткіші ғана деген сөз. Қазақ қызына қара кигізу жеңілдетіп айтқанда достың ісі емес. Қазақ азаматтарына отбасы мүшесін (әйелін, не қызын) қара киюіне рұқсат етсе, ол үйде қазақтың ер-азаматы жоқ, ол үйде тек қана тірі өлік бар деген сөз.
    Мұсылманша киімді қазақыландырып киюге шариғат бойынша рұқсат етілген. Өйткені, Құранда парыз етілген киім үлгісі «қара, жасыл түсті болсын» деген секілді нақты әрі қатаң форма көрсетілмеген.  Олай болса, әйел баласы өзінің дене бітімін қатты кескіндемейтіндей кең, денесін көрсететіндей жұқа емес және жүзі, екі қолы, тобықтың төменгі жағынан тыс басқа барлық жерлерін жабатындай кез келген киім үлгісін таңдап киюіне болады.
    Тағыда қайталаймын, қап-қара түсті матадан тігілген және тек көзді ғана ашық қалдыратын пәренже кию шариғатымызда парыз емес. Елбасымыз да қазақ қыздары ешқашан жүздерін жаппағанын сан рет ескерткен болатын. Ол кейбір елдерде қалыптасқан дәстүр екені айтпаса да түсінікті. Әр бір қазақ азаматы осыны қыз-келіншектерге ашық түсіндіруге міндетті. Оларды қап-қара киінбей, керісінше, шариғатқа да сай, ұлттық санамызға да жат емес, әрі күнделікті киіп жүруге ыңғайлы заманауи талғамға сәйкес киім үлгілерін киюге шақыруға тиіспіз.
    Жаулық жабынудың физиологиялық тұрғыдан да әйелдерге пайдасы көп. Мұны медицина саласының мамандары мойындауда. С.Асфендияров атындағы мемлекеттік медицина университетінің емдік гигиена кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымының докторы, профессор Қарлығаш Тоғызбаева бұл жайлы былай дейдi: «...Ер адам көбiне көктен, әйелдер жерден қуат алады. Сондықтан болар, әйелдiң шашы магнит тәрiздi ауадағы кiр-лас қуатты жинағыш келедi. Бұл да оның, әсiресе, бас ауруына ұшырауына әсер етедi. Ашық-шашық жүрген әйел көктен өзiне қажет емес, артық қуатты алады, сөйтiп оның бойында еркектерге тән гистостерон гормоны пайда болады. Нәтижесiнде, ағзаның гормональды бұзылуы етек алып, жыныс органдарындағы қатерлi iсiк, т.б. ауруларға жол бередi. Ал баланың бiтуi мен тууына аса қажет әйелге тән экстрогенос гормондарының керектi мөлшерде қалыптасуына ықпал ететiн жерден келетiн қуат ұзын, кең көйлек арқылы әйел денесiне молынан, еркiн өтедi. Тар шалбар осындай аса маңызды процеске кедергi жасайды. Осы процестер дұрыс жүзеге аспағандықтан, қоғамда жантүршiгерлiк түрлi оқиғалардың (лесбиянкалар, гомосексуалистер, трансвеститтер, т.б.) орын алуына себеп болуы мүмкiн. Күштi феминистiк қозғалыстар салтанат құрған Батыста бедеу әйелдер мен еркектердiң көбеюi, сөйтiп моральдық азғындаудың шыңына жетпеген ТМД елдерiнен бала асырап алу өзектi мәселеге айналуы тегiн емес" ("Мұсылман" журналы, №1, қаңтар, 24-бет, 2004 жыл.)

    Сегізіншіден, орамал тарту ешбір дінге жат емес. Киiм киюдiң бұл үлгiсi жөйт (еврей) пен христиан дiнiнде, мәдениетi тым бұрыннан басталады делінетін кәрiс, жапон секiлдi елдерде де бар. Мысалы Менахем Брейер («Йешива» университетiнiң профессоры) яһуди дiнiнiң талабы бойынша әйелдердiң мiндеттi түрде орамал тағу керектiгiн айта келе, бiр интернет басылымында танымал раввиннiң мынандай сөздерiн келтiрiптi: «Еврей қыздарына орамалсыз сыртқа шығу жараспайды, әйелдерiнiң жаулықсыз жүруiне рұқсат еткен еркектердi қарғыс атсын, еркектерге ұнау үшiн басын ашып жүрген әйелдер жоқшылық әкеледi…»
    Әйелдiң орамалсыз жалаңбас жүруi жалаңаш жүрумен тең саналғандықтан, яһуди дiн өкiлдерi мұндай жағдайда оның жанында дұға қылуға, ғибадат жасауға тыйым салады. Олардың көзқарасы бойынша, орамал – әйелдiң абыройы мен беделiн, әлеуметтiк жағдайын бiлдiретiн дiни белгi. Сондықтан төменгi таптағы әйелдер жоғарғы таптағы әйелдердiң қатарында көрiну үшiн орамал тағуға тырысатын. Әуретті жабуды тектiлiктiң нышанына балаған жөйттер кезiнде Израильде зинақор әйелдердiң орамал тағуына рұқсат бермегенiне қарт тарихтың өзi куә. Еуропадағы еврей әйелдерi ХIХ ғасырға дейiн басынан орамалын тастамаған. Батыста жалаңбас жүру күштеп енгiзiлгеннен кейiн еврей әйелдерi оның орнына парик киген. Яһуди дiнiнiң «hassidism» бағытын ұстанушылар орамалға балама ретiнде әлi күнге дейiн парик киюде. Бұл батыс баспасөзінің тұжырымы. Ал, шындығында, олар бүкіл Европаны «шешіндіріп» тастап, өздері бас киімнің орнына жұртты алдау үшін парик киді. Демек, олар бас киімнің не үшін киілетінін жақсы білген.
    Ал христиан дiнiнде орамал тағу мәселесiне келсек, католик шiркеуiндегi монах әйелдердiң 1000 жылдан берi орамалын тастамай киiп келе жатқаны белгiлi. Христиан дiнiнiң Тертуллиян есiмдi ғалымы бойжеткендердiң шашын бүркемелеуге байланысты баяндамасында былай дейдi: «Бойжеткендер, көшеде жүргенде бастарыңа орамал тағыңдар, шiркеуде, бөгде адамдардың жанында бастарыңды ашық ұстамаңдар...»
    Еуропа елдерiнде орамал таққан әйелдердiң қоғамдық жұмыстарға белсене араласуы – мұсылманша киiну қызметке кедергi емес. Мысалы: Ұлыбританияда тегi пәкiстандық мұсылман әйел баронесса Саида Варси осы елдегi консерваторлар партиясының әкiмшiлiк төрайымы және министр болып тағайындалған. Оны бұл лауазымға Ұлыбританияның премьер-министрi, консерваторлардың көшбасшысы Дэвид Кэмерон тағайындады.

    Тоғызыншы, енді орамал сөзінің не мағына беретініне келейік: Орамал – Ор, Ора, Орам, Ал, Мал, Ам, Амал, Орал деген біріккен сөздерден тұрады.
    Ор – Ар тобына жатады. Ар, Әр, Ер, Ир, Ор, Өр, Ур, Ұр, Үр, Ыр, Ір барлығы сөздің басында да, ортасында да, сөз соңында да кездесе беретін 11 буын сөз. 12-ге жетпесе, не асып кетсе ол аналық текті білдіреді. Осы топтың негізгі мағынасы Ар қорғауға байланысты. Біз Ар деп күні бүгінде де Ар-иман, Отан және Отбасымызды айтамыз. Егер адам баласында осы үшеуі болмаса және сен де осыларды

    • #65
    • Қожырбайұлы Мұхамбеткәрім
    • сб, 19/11/2016 - 19:00

    Егер адам баласында осы үшеуі болмаса және сен де осыларды қорғайтын сенім болмаса, онда сен нағыз арсыздың өзі болғаның. Бұндайларды Атам Қазақ «Ер туған еліне, ит тойған жеріне» деп итке теңеген. Бұл қазір ғылыми тілде «космополитизм» делінеді. Қазіргі халықты тонап шет ел асып кеткендердің бәрі осы топқа жатады.
    Тарихқа шегініс жасасақ, сонау ескі замандарда, яғни алғашқы қауымдық құрылым замандарында адамдар өз тұрақтарының айналасына жаудан, жабайы алып аңдардың шабуылынан қорғану үшін ор қазған және оны әр адамға бөліп беріп, шабуыл кезінде әркім өзіне тиісті Арын қорғауға міндетті болған. Менің бұл тұжырымыма қазақтың ұзындық өлшемдері бірінің Аршын деп аталуы толықтай куәлік ете алады. Қазақтардың ежелде, Маңғыстаулық қазақтардың күні бүгінде де «Арма», яғни Арың барма? Соны қорғайтын шамаң бар ма? деп амандасатындарының сыры осы.
    «Қобланды Тайбурыл мен Қараман батырдың жасағының артынан қуып жеткен де:
    ...Бұқанға келді – «арма»! – деп
    «Алдыңда кісі бар ма? – деп. Ежелде қазақтар бір-бірімен «Арма» деп амандасып «бар бол» деп жауап берген. Бесқаланың қазақтары күні бүгінде де осылай амандасады» (М.Қожырбайұлы «Маңғыстау һәм Қазақтың құпия шежіресі» Алматы-2013. 368 бет).
    Жаудан қорғану үшін Ор күні бүгінде де қазылады. Оны мына көрші орыстар «окоп» деп атап, алғашқы ор қазғандардың тегін дәлдеп атайды. Оқ – оғыздар, обымыз – Тобыш. Сөз түбірі (өз түбі) жаңылыспайды.
    Ал, қыз балалар (әйелдер) Арларын басына Орамал етіп тағып, күні кешеге дейін көздерінің қарашығындай етіп қорғады. Алай да, кейіннен сол Алғашқы аталарымыздың атындағы орамалдың мән-мағынасы өзгеріске ұшырап, киелі орамал, кестелі ақ жібек орамалға, одан бара-бара қарапайым қол орамалға (қол сүртетін майлық орамалға) айналды. Тіпті сүлгіні де орамал дейтін болдық.
    Бар бәле тағы да әйелдің ер адамға деген махаббатынан басталды. Қыздар сүйген жігіттеріне кестелеп ақ жібек орамалды сыйға тартты. Бұл мен сендікпін, менің арым сенікі, менің Арымды енді сен қорға дегені еді. Басында бәрі (мәні де, мағынасы да) жақсы болғанымен, соңғы жағын бұзылған жігіттер мен бұзылған қыздар оңдырмады. Бірі-біріне ерегесіп жүріп, сол кестелі ақ жібек орамалды қол сүртетін майлыққа айналдырды. Қыздарда қарап қалмады. Мә саған, керегі сол болса, өзің де, атаңда құры деді де, шешіп далаға лақтырып тастады. Міне, біз осылайша ештеңенің парқына бармай, тарихаттан ажырап, Ата мен Ананы, жасы үлкенді, ер-азаматты сыйлаудан қалғанымыздың кесірінен Ардан жұрдай болып, қыздарымыз бас киімдерін шешіп тастап, кейбірі шашын жайып, кейбірі қара жамылып, түгелге жуық қайтадан жалаңаштанып шыға келді.
    Ақырында, сол махаббатты да оңдырмай, оны да араққа «тойып» алып жырлайтын жағдайға жеттік. Бұл күндері «Қазақстан» теледидарын қосып қалсаң болды: «Көтерейік кәне достар, Махаббат үшін», немесе «Құй ақ», «Құй ақ» деп сарнап шыға келеді. Құдайым ау! Осы әнді тыңдап өскен қаншама қыздар тұрмысқа шықпай жатып «абыройларынан» жұрдай болды десеңізші!
    Араққа тойып «жырланған» махаббат не оңсын. Қазақстанда жылына үйленген отбасылардың үштен бiрi ресми түрде ажырасып тынуда. Ал, ресми емесi қаншама?! Екi-үш жылдан кейiн ажырасып кететiнi тағы бар. Мысалы, Алматы қаласының 2007 жылғы нақты санақ дерегiн келтiрейiн. Алматы қаласында 12227 жұп отбасын құрса, бiр жылдың iшiнде соның үштен бiрi, яғни 4226-сы ресми түрде ажырасып кеткен. Мұның артында қаншама қыздарымыз жесiр, қаншама сәбилер жетiм қалуда. Бұл қоғам iштей шiрiп жатыр деген сөз. Осының бәрi, айналып келгенде, бiздiң шариғаттан шалыс кетуiмiзден туындап отыр. Сондықтан бiз шариғат бойынша киiнуден қорықпауымыз керек. Қорықсақ ашық-шашық, жеңiл-желпi киiнуден қорқайық.
    Қыз баланың (әйел адамдардың) орамалы біздің Ата мен Ананы, жасы үлкенді сыйлау, Ар қорғау жолындағы соңғы «бастионымыз». Енді бұдан әрі шегінетін жер жоқ. Қалғаны, Европадағы сияқты бәрін сыпырып тастап нудис пен маймылға айналу.
    Ор түбірінен жасалатын сөздер: Ор (қолдан қазылған ой жер), Ора, Орау, Орам, Орану, Оралу, Тор, Торы ат (Таурат), Бор (ақ тас), Қор (жинақ қор), Сор (тұзды жер) т.т. болып кете береді. Өздеріңіз көріп отырғандай, осылардың бәрінде бір нәрсе айдан анық, Ор түбірінен жасалған сөздердің бәрі Ар қорғауға арналады. Бор (ақ) мен Ар синоним. Тор (қоршау). Мысалы, балық аулайтын тор, немесе Аспанды бұлт торлады. Торы ат (Таурат) дініңді қорғаса, Сор (тұз) асыңды азудан қорғайды. Қайран аталарым! Тарих жазсаң, осылай жаз. Сенің бұл жазғандарыңды, қазақтың ана тілін білетін кез-келген саналы қазақ баласы мың, тіпті миллион жылдардан кейін де оқи алатыны сөзсіз.
    Ар қорғауды әлемге үлгі еткендер Қазақтың үш арысы (Ақарыс (Аға арыс), Жанарыс және Бекарыс); Сегіз Арыс Адай (Тәзіке, Қосай, Құнанорыс (Рысқұл), Ақпан, Балықшы (Шыбынтай), Бұзау, Тобыш және Мұңал), Арап, Парсы т.т. яғни сөз түбірінде Ар сөзін ұстанып отырған рулар мен ұлттар.
    Ора (бұйрық рай) мен Орам (кез-келген заттың сыртын орау, немесе қоршау) күні бүгінде де қолданыста жүрген ұғымдар. Негізгі мағынасы «Арыңды қорға». Сол сияқты кез-келген дүниені, әсіресе ішетін, жейтін асыңды.
    Ал (Әл) – Алғы (алғашқы, алдыңғы), Алғи (ру, жер аты), Алан, Алты Алаш, Алшын, Алтай, Әли мен Әлім (ру аттары) т.т. Бұл «Ал» мен «Әл» қай сөздің құрамында жүрсе де, сол ұғым Алаштың ұрпағы деген сөз. Еске ұста! Алаш пен Қазақ синоним.
    Мал – а. қолға үйретілген үй жануары; ә. Салт-дәстүр «Орамал тон болмайды, жол болады»; б. Байлық Ердің үш байлығының екіншісі «Екінші байлық – Ақ жаулық».
    Амал, Аман, Аму дария, Амур, Амазонкі, Амапа, Америка, Амман, Амстердам т.т., яғни бұлардың бәрінің бастау алатын тегі әйел адамдар деген сөз.
    Амал - жыл басы, аталарымыз Наурыз айын осылай депте атаған. Бұл атау күні бүгінде де қолданыста бар.
    Орал – а. Атамыздың аты және соған сәйкес Батыс Қазақстандағы облыс атауы; ә. Бұйрық рай (кейін қайт, қайта орал);
    Міне Қазақ атамның Орамал деген жалғыз ауыз сөзге сыйғызған толық ұғымы.
    Бұл ұғым негізінен тек қана әйел адамдарға қатысты екенін, орамалдың (сәлі, шәлі, шыт, т.б.) аталатынынан анық байқауға болады. Қазіргі кинофильмдердегі (мысалы, «Жаужүрек Мың бала») ер жігітке орамал тағулары «адасқанның» ісі. Ол кездері қазақтың бірде-бір Ер-азаматы бастарына орамал тартпаған. Бұндайларға Қазақ атамның берген тарихи бағасы «күшік күйеу».
    Орамал – қазақ аналарының (әйелдерінің, қыздарының) ары. Әйтпесе, қазақтың айтыскер ақыны Серікзат Дүйсенғазинның өз анасына арнаған толғауында «Арым деп әлпештеген ақ жаулығын» деген жолдар болмаған болар еді.
    Бұл сөздің тек қана әйел адамдарға қатысты екендігінің тағы бір айғағы бар. Кезінде Қас (Қаз) би атанып, бүкіл әлем елдерімен мойындалған қазақтың сөз жасау жүйесінде (қазіргі қазақтар мұны ұмытқан) Орамал сөзінің тағы бір негізгі мағынасы бар. Ор-ам-ал дегенімізде өздеріңіз көріп отырғандай, Орал (бұйрық рай) сыртында, ортасында Әйел адамдардың ежелгі атауы тұр. Қазақта мұндай сөз жасау жүйесі ежелден бар. Мысалы, С-ада-қ – Сақтардың атасы, Санақ – Сақтардың анасы, Сағақ - Cақтардың ағасы, Сабақ - Сақтардың апасы, Сенек – Сақтардың енесі, Қаған – Хандардың ағасы, Қатар – Ақиқаттың атасы (Қар мен ақ синоним), Қағаз – Қаздың (қазақтың) ағасы т.т. болып кете береді. Демек, Орамал дегеніміз, барлық бұзылған Салт-дәстүрлерді, барлық бұзылған адами қасиеттерді қайта қалпына тек қана Әйел-Аналар келтіре алады деген сөз. Елді ел, ұлтты ұлт, ерді ер қылатын да, ерді езге, елді тобырға, азаматты маймылға айналдыра алатындар да тек қана Әйел-Аналар. Демек, Ата-салттың сақталуына ең бірінші болып Әйел адамдар, әсіресе қыздар жауапты. Ежелгі қазақтардың қыз бала тәрбиесіне аса қатты көңіл бөлгендері осыдан. Сондықтан да, «Қызға қырық үйден тыйым» деген. Ер адамның ұлттық санасының температурасы 40 градус болса, қыз балалардікі (әйел-аналардың) 96 градус болып қайнап жатуы тиіс. Қазақтың аналары дүниеге Ер Дәуіт пен Сүлеймен, Алпамыс пен Қобыланды, Еділ мен Шыңғыс, Қашаған мен Нұрым, Абай мен Шәкәрім сияқты дана мен данышпандарды, жүрек жұтқан батырларды, хан мен қаған болуға лайық ұлы тұлғаларды көптеп әкелулері керек. Сонда ғана біз 300 жыл бойғы бодандық кезеңіміздегі жоғалтқан дүниелерімізді тез қалпына келтіре аламыз. Олардың осы айтқандарға санасы (ақылы мен білімі) жетіп Ата салтқа өздері орала алмаса, оларды бүкіл ел болып қайта оралта алмасақ, онда ертең бәріміз де жалаңаштанып, маймылға (нудиске, мартышкаға) айналып, өз «абыройымызға» өзіміз қарап, шұқылып ойнап, өзімізге, өзіміз күліп отыратын боламыз. Оның арты құрдым. Одан шығатын жол жоқ. Маймыл ешқашан адам бола алмайды. Себебі, Ұлы Жаратушы оларға сана бермеген.
    Енді осы Орамал сөзінің тегіне келейік: Орамалдың авторлары жоғары да атап кеткенімдей Қазақ – Бекарыс (Алшын) – Он екі ата Байұлы - Адай – Келімберді – Тобыш – Ораз болып таратылады. Одан бері таратсақ, Ораздан Жайық пен Алып. Жайықтан - Әлменбет. Әлменбеттен – Табынай, Зорбай, Шоңай, Баубек, Теке. Бұлар ел арасында бес Әлменбет деп аталады. Алыптан – Шегем. Шегемнен – Бабық, Сырлыбай, Жаубасар, Ожау, Қараш. Орал мен Ораздың түбірлес болатыны осыдан. Осы екі Орға жалғанған Ал мен Азға келсек, бұл екеуі синоним. Алымыз Алты Алаш, яғни Алшын, ал Азымыз Қаз, Қазақ деген мағына береді.
    Жоғарыда көрсетілген он бір буынның ішінде Аз (Әз) атамыздың есімімен қосылып тек қана екі сөз жасалады. Біріншісі Араз, екіншісі Ораз. Ораз Әліппе дыбыстарының орналасу рет санымен қарағанда бесінші орында тұр. Бес саны Ақпанның (Ақ Ман ұлдарының), Ақиқаттың атасының лақап аты. Бұл қағида күні бүгінде де бүкіл әлем елдерінің қолданыстарында бар. Бір - өте жаман, екі - жаман, үш - қанағаттанарлық, төрт - жақсы, бес - өте жақсы деп баға беретіндеріміздің негізі осы. Бұл дауға жатпайды.
    Қазақта осыған орай «Ораздының үш қонағы бір келер» деген мақал бар. Әлем тарихында Қосай Нұқтың үш баласы Хам, Сам және Иафес ұрпақтары араздасып, бір-бірінен алшақтап кеткендерімен әрқашанда қарашаңыраққа (Иафес ұрпақтарына, яғни біздерге) қайта оралып, ата жұртты қуантып отырған.
    Ораздының үш қонағы әр қазақтың үйіне бірге келгей лайым да!
    Бұрын қазақ салтында әйел адамдар ерекше құрметтеліп, сыйланып келген. Елге белгілі, күні кешеге дейін қазақ қыздары басына қызыл орамал тартып келді. Ол оның қыз бала екендігінің белгісі болып есептелді. Қыз келін болып түскеннен кейін оның орамалы өзгереді, басына ақ орамал тартады. Ондайда орамалын өзгертті деп айтылады. Бұл сөздің астарында қыз ұзатылып басқа елге келін болғанын білдіреді. Басына қызыл орамал тартқан әйел адам келсе, оның қыз бала екендігі белгілі болып, оның қасында түрлі дөрекі әзілдер, ұнамсыз сөздер айтылмаған. Қазақ қыз баланы төріне шығарып сыйлаған. Бұл дәстүр қыз баланы әдепті, көргенді, үлкенді сыйлай білетін және ақылдылыққа тәрбиелеудің жолы болды.
    Орамалдың қазақ үшін аса ұлағатты көрініс беретін сәті, үйге келін түскендегі «Беташар» салты. Қазақ салтында келінді ауылға көлікпен әкелмейді. Бір қырдың астына жеңгесімен бірге түсіріп кетеді. Ауылдың қыз-келіншектері жас келіннің алдынан шығып, ешкімге көрсетпей шымылдық ішіне кіргізіп әкеледі. Ақ босағаны оң аяқпен аттайды. Шашу шашылады. Құтты болсын айтылады. Келінді жеңгелері қыздың қызыл орамалының үстіне ақ орамал жауып, алдына шымылдық ұстап, «Беташарға» алып шығады. Жаңа түскен келінді «Беташар» дәстүрі жасалмай ешкім көре алмайды. Беташарға тойға жиналған туыc-туғандар түгел қатысады. Жас келіннің екі жағында екі көргенді келіндері тұрады. Мұнда «Беташар» жыры айтыла отырып, келінге оның атасы, енесі, оның басқа туыстары таныстырылып, келін оларға сәлем жасайды. Сәлем жасаған адамдар «көрімдік» береді. Беташар біткен бойда, жеңгелері қыздың қызыл орамалын шешіп алып, орнына ақ орамал тартады.
    Демек, қыз бала ақ адал ниетпен, ақ некеге отырады, ақ отауға кірер сәтте Беташармен қызыл орамалды ақ орамалға ауыстырады. Бұл сенің бұдан былайғы жұбайлық өміріңе адал бол, бұдан былай бұл әулеттің арын сен қорғайсың, арыңа кір келтірме дегені болып табылады.
    Осыған орай қазақ даласының кейбір өңірлерінде «Шарғы салу» деген дәстүр бар. Ұзатылған қыз өзінің жас шамасына жақын сіңлісіне басына тартатын орамалын береді. Бүл «ендігі кезек сенікі, бақытыңды тап» деген сөз. «Шарғы» салынған қызға жеңгелері, замандастары бас қосып келіп, жақсы тілек білдіріп келіп шай ішеді.
    Жас келін түскен жерінде бір жылға дейін желек жамылып жүреді. Ойын – тойға барғанда сәукелесін де киіп барады. Сәукеле көбіне ұзатар кезінде ғана киіледі. Келін болып түскеннен соң шешіп алып қояды. Жас келін перзентті болған соң ауыл әйелдері, бәйбішелер жиналып келіп, келінге кимешек кигізеді. Бұл келіннің ана болған кезі. Қазақстанның солтүстік жағында мұны «жаулық салды» деп атайтын көрінеді. Кимешек те, жаулық та ана болған әйелдің белгісі екендігін көрсетеді. Жас адам болғандықтан бұл бас киімдер әшекейленіп, шашақталып, кестелеп тігіледі.
    Міне орамалды жырлай-жырлай, толып-толысқанды білдіретін Тобыштардың лақап аты тоғызға да келіп жеттік. Меніңше, сөз түсінетін ақыл-есі бүтін жандарға осы келтірілген деректер жеткілікті болса керек. Бірақ, ақымаққа (ақылсызға) дауа жоқ.
    Осы еңбекті жазу кезінде қаншама кітап, қаншама интернет деректерін ақтардым, бірнеше ондаған әйелдермен (қыздармен) сұхбат жүргізіп, сұрау (опрос) салдым. Қорытындысында, орамал тартатындарының бәрінің ойы жоғары да көрсетілген «тоғыздың» шеңберінде болды.
    Ал, жалаңбас жүретіндер мен «жалаңаш» жүруге құмар жандар өздерінің бұл әрекеттерін ақтап алатындай бірде-бір дәйекті дерек келтіре алмады. Айтатындары «уақыт» алады, Европадағы «Мода» солай, қазір ешкім орамал тартпайды. Өздерінің жалаңбас жүрулерінің себептерін «ақтау» жолында бар келтірген уәждері осы. Демек, қыздарымыздың «маймыл» болмаған несі қалды. Демек, бүгінгі қазақ қоғамы «Атам заманның» ақыры «Ақыр заманға», яғни білімділіктің (адами қасиеттің) шыңынан, білімсіз надандықтың құрдымына тезірек жету үшін «жан аямай» жанталаса жүгіріп келеміз. Көшбасшыларымыз Европаның Дарвин ілімімен «мұздай» қаруланған бүгінгі көздері тірі Аналарымыз, Жеңгелеріміз, Әйелдеріміз, Келіндеріміз және Қыздарымыз. Арты не болады, дейсіңдер ме? Осылайша, қол қусырып қарап отыра берсеңдер, көресіңдер... Жарайды, төзімдеріңді тауыспай-ақ қояйын. Ешкім-ешкімнен (қыз әкеден, келін атадан) ұялмайтын болады, жақын келешек те Қазақстанның (Қазақтың емес) барлық өзен, көл, теңіз жағаларынан нудистерге арналған жағажай (пляж) салатын боламыз, артынан ол да керек болмай қалады... Содан соң не болады, дейсіңдер ме? Туу, сендерде қоймайды екенсіңдер, қайта, қайта Не болады? Не болады? деп. Маймыл боласыңдар... Өз «аталастарыңызға, тумаластарыңызға» барып қосыласыңдар...Тағы не болды? Не, баратын жерің ұнамады ма? Барғың келмей тұр ма? Қарай гөр өзін... Кім сені соған бар деп зорлап жатыр... Тоқтата алмай жүрген жоқпыз ба, жанымыз қиналып... Басыңда тауықтың миындай ми қалмаса, өміріңде бірде-бір кітап оқымасаң, «тарихат» жолынан өтпесең, ата-анаңды, жасы үлкенді сыйлай алмасаң, тек қана қара басыңның қамын ойлап, оларды кәртейген шағында қарттар үйіне «тоғытсаң», ата-анаңа, жасы үлкенге, туған-тумаласыңа мейірімің болмаса, олардың тілін алмасаң, басқа қайда баруым мүмкін деп ойлайсың!
    Сондықтан, Атам Қазақта бас пен бас киімге қатысты төмендегідей ұлағатты сөздер мен ырымдар және тыйымдар бар:
    - «Бiрiншi байлық – денсаулық,
    екiншi байлық – ақ жаулық,
    үшiншi байлық – он саулық (Халық нақылынан).
    - Бас екеу болмай, мал екеу болмайды (Мақал).
    - Орамал тон болмайды, жол болады (Мақал).
    - Басқа бәле тілден (Мақал).
    - Бастан құлақ садақа (Мақал).
    - Жау жоқ деме, жар астында,
    Бөрі жоқ деме, бөрік астында (Мақал).
    - Бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығару (Мақал).
    - Жалаңбас жүрме.
    - Дастарханға жалаңбас отырма.
    - Жалаңбас қазан-ошаққа аралас па!
    - Шашыңды жайма.
    - Бөркіңді теріс киме.
    - Шашыңды, тырнағыңды өсірме.
    - Маңдайыңды, басыңды ұрма.
    - Қыздың басына ақ, қара орамал тартпайды.
    - Адам басы кемиді деп бөтен адамға бас киім бермейді, немесе айырбастамайды.
    - Бас киімді теріс қаратып кимейді.
    - Бас киімді жерге тастамайды.
    - Малдың басына ұрмайды.
    - Бас киіммен ойнамайды.
    - Бір қағиданы ерекше ұғындырғысы келсе, мұны сен басыңдағы малақайыңдай біл делінеді.

    Басындағы сұрағымның жауабы. Біз сол Ақ Шаңқан орамалды алдық. Жұбайымыз екеуміз қазір Келініміздің басынан сол орамалды көргенімізде жүрегімізді қуаныш билейді. Қазағымның салт-дәстүрі саналы ұрпағы арқылы ғана жалғасады деген осы ғой дейміз, жұбайымыз екеуіміз шүкіршілік етіп.

    • #66
    • Қыр қазағы
    • сб, 19/11/2016 - 19:59

    Қожырбай өткенде жекпе-жектен жеңіліп қалып, беті ауған жаққа қашып кетіп едің, мылжыңдап тағы пайда болғансың ба, қырт неме? Дегенмен, осы жолы жазғаныңның жөні бар, қосылуға болады! Дұрыс жаздың, тек осыдан әрі мылжыңдап жаза бермеші оттаған қырт-сырт мылжыңдарыңды!....

    • #67
    • Қыр қазағы
    • сб, 19/11/2016 - 20:08

    Мақалаң тәуір, ал соңғы 64,65-пікірлерің өзіңнің мылжың мақаласымағың ба, кітапсымағың ба, білмеймін, әйтеуір боқ сияқты езілген қыртымбай жазбаларыңнан кесіп алып мына жерге жүктей салатын жаман әдетіңе бастың ба? Ей, Қожырбай, шаң басқан, шөл Маңғыстаудың айқұш-ұйқыш жолдарында қаңғырып жүріп-жүріп, миыңның 1-2 шаригі түсіп қалған бейшарасың ғой, барып емделмейсің бе психиаторларға, рушылдығыңның қоламса иісін сасытпай, қазақ ұлтышылдығының моншасына барып, жақсылап жуын! Әйтпесе рушылдығыңның қоламса иісі күлімсіленіп сасып тұрады, жүрген жеріңде....

    • #68
    • Авторға құлаққағыс
    • сб, 19/11/2016 - 23:05

    Мына 66 мен 67 пікірдің авторын адам арына тиетін қорлау сөздерді қолданғаны үшін қылмыстық жауапкершілікке тартуға әбден болады. Бұл жайлы Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінде арнайы бап бар екені қаперіңізге беремін. Тек арыз берсеңіз болды. Қалғанын өздері қатырады.

    Мына пікірдің авторын табудың еш қиындығы жоқ.

    • #69
    • Заңгер
    • сб, 19/11/2016 - 23:36

    Өзіне өзі құлаққағыс жасап отырған білгіш неме, сол баптарыңды арқалап құлаш арызыңды жазсаң кім қой деп отыр? "Мылжың", "қыртымбай", "миының шаригі түсіп қалған" деген сынаушы сөздер азаматтың ар намысын қорлау сөздер екенін қай заңыңмен дәлелдемексің?

    • #70
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 0:08

    68-авторға жанашырлық танытушыға: Қожырбайұлының қырт екендігінің дәлелдері жетіп, артылады. Ол кісінің қырт, рушыл, мылжың, еш дәлелсіз өтірік тарих жасаушы, шын тарихқа қиянат жасаушы екендігін мына бір ғана мысалмен дәлелдеуге болады. Ол қазіргі Арабтар мен Еврейлерді, яғни Семиттік халықтарды Адайдың Бұзауының жетінші ұрпағы деп соғады! Еврейлер мен Арабтар қайда, Адайдың Бұзаулары қайда? Сонда басқасын былай қойғанда, Арабтың Құрайыш руынан шыққан Мұхаммед пайғамбарымызды да мына Қожырбай ұялмай-қызармай Адайдың Бұзауына тели салмақшы ма?.....

    • #71
    • Сыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 1:14

    Қыр қазағы, көрінбей кеттіңіз соңғы кезде? Президент әкімшілігінен сылдыр жауаптар алдым, кейін жазармын деп едіңіз, оның да әлі шықпаған сияқты?

    • #72
    • Адвокат
    • жб, 20/11/2016 - 8:41

    69-заңгерге! "Қыр қазағының" 67-ші пікіріндегі "бейшарасың ғой" деген сөздің қорлау сөз екенін дәлелдеудің түкке де қажеті жоқ. Бұл сөзді неге қоспадың? Әлде бұлда сын сөз бе?

    Осы саиттерден "Қыр қазағығың" мұндай сынға жатпайтын, адамды кемсіту, қорлау сөздерінің жүзін табуға болады.

    Заңгер! Келіңіз, екеуміз түгендеп шығайық.

    • #73
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 14:40

    71-Сыр қазағына: ПӘ сырғытпа жауаптары сіздерге де, маған да қызық емес шығар. Үштілділік біздің ұрпақтарымызға әлемдік білім-ғылым кеңістігіне еркін енуі үшін керек, ағылшын тілі мен орыс тілі БҰҰ халықаралық қатынас тілдері, оларды білу, ол тілдерде білім алу біздің ұрпақтың болашақта бәсекеге қабілетті болуының басты факторларының бірі дейді. Атыраудағы митинг ұйымдастырушылар деп сотталып жатқандар бойынша-бұл заң шеңберінде шешілетін, соттың мәселесі, оған Президенттің, ПӘ-нің еш қатысы жоқ деді. Ал саяси реформаларға байланысты сұрағыма-Президент айтқандай, саяси реформалар 2020 жылдарға дейін жүзеге асырылады, Қазақстан Республикасы қазіргі Президенттік басқару жүйесінен Парламенттік басқару жүйесіне біртіндеп, сатылап өтетін болады, соған байланысты заң саласында көптеген түбегейлі өзгерістер жүзеге асырылатын болады, оған қам жемеңіздер деген сырғытпа, алдаусырату жауаптарын алдым Ерлан Жамубаев деген ПӘ-нің талдау-сараптау бөлімінің меңгерушісінен....

    • #74
    • Сот
    • жб, 20/11/2016 - 14:42

    Адвокаттар да кейде қуып кетеді. Олардың бәрі сын. Сындар ауыр да болуы мүмкін, жеңіл де болуы мүмкін. Дұрысы, ондай ауыр сындарды көтере алмайтын болса публикаға шықпасын.

    • #75
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 14:46

    72-Адвокатқа: менің өтірікке, тарихты бұрмалаушылыққа, рушылдыққа қарсы эмоциялық пікірлерімді түгендемекшісіз бе? Мен бұл жерде Қожырбайұлының діл осы мақаласы туралы оң пікірімді білдірдім. Ал ол кісінің 64,65-пікірлерін сынадым, қыртып, негізгі мақаланың сырын кетірді, мылжыңдамай қоя салсаңызшы дедім. Ал бейшара-бей шара деген сөзге келсек-ол ешқандай да қорлау сөз емес, шарасыз, амалсыз дегенді білдіреді....

    • #76
    • Сыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 15:02

    Президенттің сайлау мерзімін қатал шектеу, партиялық тізіммен парламентке сайлану жүйесін жою, сенатты жою, сайлау жүйесін түбегейлі реформалау, жергілікті басқару, сот реформасы, Ішті істер саласын түбегейлі ауыстыру, шикізат пен банк секторына салықты арттырттырып, өндіріс саласына кеміту, табыс белгі бір мөлшерге жеткенше ешқандай салық ұстамай, ол мөлшерден асқаннан бастап салық ставкасын да өсіре беру туралы жаңа салық реформасы, денсаулық сақтау мен білім беру реформасы, мемлекеттік билікті барлық жемқорлардан түбегейлі және бір сәтте тазарту және тағы басқа қайта құруларды қолға алмай сорлы болған халық одан сайын сорлы болып отыра береді.

    • #77
    • Филолог
    • жб, 20/11/2016 - 15:08

    Қоя бер оны. Бөтен ұлттардың қазақша аударылған сөздерінен ұқсас іздеп қыртып отырып "тарих" жазғанымен бейшара мен шарасыз дегендерді ұқсатуға өресі жетпейді.

    • #78
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 15:17

    76-Сыр қазағына: Сіздің бұл пікірлеріңізбен толық қосыламын. Мәселен, Президенттік лауазымға сайлану мерзімін ең көп дегенде қатарынан екі рет 7 жылдан сайлану құқығын беру, Сенат біздей унитарлы, халқының саны аз мемлекетке қажеті жоқ, қос палаталы парламент тек мемлекеттік құрылысы күрделі, халқының саны мол, федеративті, көп ұлтты мемлекеттерде ғана қажет, партиялық тізіммен парламентке сайлану жүйесін жою, бір мандатты сайлау жүйесіне қайта көшу,басқа да пікірлеріңіз оңды пікірлер, қосыламыз.....

    • #79
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 15:29

    77-Филологқа: М.Қожырбайұлының "ғылыми дәлелдеріне" қарап көріңізші. Каспий теңізінің атауы- бірде Қас би, бірде Қаз биден шыққан дейді. Ол Қаз би кім, тарихта болған тұлға ма десем, дәлелі жоқ. Маңғыстау-Ман патшалығының жері дейді, Ман-Адам, Адам-Адай сөздерінің түбірі бір, барлық адамдар Адайдан, Маннан шыққан дейді. Ман деген сөздің түбірі Адай сөзінен қарағанда Най ман сөзіне жақынырақ қой, мүмкін Найман руының да ман сөзіне қатысы бар шығар десем, жоқ, ман тек Маңғыстауға қатысты дейді.Қожырбайұлы: Алтай-Алты Адай, Тарбағатай-Тарбаға Адай, Үгедей-Ақ Адай, Моңғол-Мұңал,т.с.с., тіпті Геннадий Головкин бокс кештерін кейде өткізетін Нью-Йорктегі Мэдисон Сквэр Гарден, АҚШ-тың Мэдисон қаласы, Испанияның Мадрид қаласы атауларының түбірі Мад-Маңғыстау Адай сөздерінен шыққан деген күлкілі дәлелдермен кесек-кесек ойлар түйеді....

    • #80
    • Филолог
    • жб, 20/11/2016 - 15:54

    "Өтірікшінің шын сөзі зая" демекші, оның аты жөні шығып тұрған тақырыптар мен пікірлерді ішінара бір қарап өте шыққаным болмаса, негізінен оқуды қойғанмын.

    • #81
    • Жандос
    • жб, 20/11/2016 - 16:09

    Сендердің түйдек-түйдек ой тастауға өрелерің жетпейді. Адам баласының бәрінің бастауы бір емес пе? Базар жырау айтпақшы "Атасы алыс болғанмен, Жәмиғи қазақ бір туған" ғой. Осыдан 6000 жылдан әрі де бүкіл әлемнің бір тілде сөйлегенін қазіргі ғалымдар да айтып жүрген жоқ па?

    Демек, Сендердің мынадай қорлау сөздер қолданып, ол кісінің жағасына жармасқандарыңа қарағанда ол кісінің тұжырымдарында ақиқат бар түсінсек, дұрысы сол. Әйтпесе, орыс айтты, орман айтты, қырым айтты, қытай айтты, арап айтты, парсы айтты дегенде "мыңқ" отыра беретін сендер, осылардың бәрін олар емес "қазақ айтты" деген де неге жандарыңыз шығып кете жаздады.

    Оданда ол кісімен бірге осы саланы өздеріңде бірге зерттемейсіңдер ме?

    Болмаса, кім не жазбай жатыр, кім қазақты "ағаш аттың басына іліп" жамандамай жатыр. Сендер олардың ешқайсысының авторларының "жағасына" жармаспайсыңдар. Олай болса, айыздарың қанып қосыла жамандайсыңдар.

    Қазақты қазақ қыламын деп, шынайы тарихын зерттеп жүрген жанға осындай сөз айтасыңдар.





    • #82
    • Жандос
    • жб, 20/11/2016 - 16:14

    Сендерге ол кісіден ең бірінші шыдамдылықты және кім-кімге де (тіпті өзінің атына қорлау сөздер жазатындарға да) тек қана құрметпен қарауды үйрену керек.

    Осы уақытқа дейін ол кісінің ешкімнің атына қорлау сөз жазғанын оқымаппын. Ақиқаты осы. Үлкендер айтады, негізінде ақиқатты білетін адамдар осындай болады деп.

    • #83
    • Ақиқат
    • жб, 20/11/2016 - 16:24

    Тарихи ақиқаттыі енді біреулердің за и против пікірлеріне қарап анықтайтын болсақ жетіскен екенбіз.

    • #84
    • Шындық
    • жб, 20/11/2016 - 16:40

    Кез-келген даудың ақиқатын пікір таластан шығаруға болады. Ол тек адамдардың білім деңгейіне байланысты дүние. Мына таласта сол ақиқатты іздеу емес пе? Әйтпесе, олар осы жерде өз пікірлерін не үшін жазып отыр?

    • #85
    • Шындық
    • жб, 20/11/2016 - 16:46

    Білімді адамдар сын сөзді жазылған жайға (мақалаға) байланысты айтады емес пе? Меніңше, Қожырбайұлының жоғарыдағы "қара жамылғандар" мен "орамал жайлы" мақалаларына сын айтпай, автордың жағасына жармасып кеткендеріңізді түсіне алмай отырмыз.

    • #86
    • Білім іздеуші
    • жб, 20/11/2016 - 16:55

    80-филологқа, мақала авторына, қыр мен сыр қазақтарына және басқаларға! Сандардың атауы қайдан шықты? Авторы кімдер? Осы сұрақтың жауабын еш жерден іздеп таппадым. Өтінемін жауап жазыңыздар?

    • #87
    • Филолог
    • жб, 20/11/2016 - 18:15

    Сандар қазіргі Индия жерінен шығып, оны әлемге таратқан арабтар деген әңгіме бар, ақиқатын Алла біледі. Бірақ арабтардың алтын-күміспен, саудамен, жиһангерлікпен, жақын әлемнен барған қажыларға қызмет көрсетумен айналысқан, басқа қауымдармен көп алыс-беріс жасаған халық екенін ескерсек ақиқат осыдан көп алыс болмауы мүмкін.

    • #88
    • Арман
    • жб, 20/11/2016 - 19:42

    86-ға! Сіздің бұл сұрағыңыздың жауабын ғалым профессор - "Қыр қазағы" білуге тиіс. Сол кісіден сұрайық.

    • #89
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 20:16

    86-Білім іздеушіге: Қазіргі замандағы кең қолданыстағы араб цифрлары Үндістан жерінде біздің заманымыздың 5-ғасырына дейін шыққан деген ғылыми тұжырымдар бар. Ал арабтың мұсылман ғұламалары, олардың ішінде атақты Хорезмнен шыққан әл-Хорезми Әл-Жебр, яғни қазіргіше айтқанда Алгебра еңбегінде осы араб цифрлары деп жүрген сандардың ғылыми негіздемесін берген деген ақпарат бар. Өткенде бір интернет көздерін ақтарып отырып орыстардың осы цифр атауларын өздері емес, арабтардан алғандығы туралы аса қызығушылық тудыратын ақпаратқа жолықтым. Сон сіздің назарыңызға ұсынайын:

    ****************************************************************************

    ОДИН – от арабского ва:х#идин (واحد) “один” после падения гортанной Х. В арабском языке это название связано с железом и профессией кузнеца, железных дел мастера, оружейника: х#ида:да (حدادة) “кузнечное дело”.
    ДВА – от арабского т#ува: (طوى) “сложенный вдвое”, а также “свернутый, сокрытый”. Связано с идеей сокрытости, с миром потусторонним, с профессией химика, поскольку химические свойства вещей недоступны прямому восприятию, От этого корня происходит имя египетского Бога сокрытого мира, того мира, второго мира: Тот.
    ТРИ – происходит от русского третий, которое, в свою очередь, идет от обратного прочтения арабского ата:рат (أثارة) “остаток, излишек”. Сравните известную пословицу: третий – лишний.
    ЧЕТЫРЕ – происходит от арабского выражения ‘ак#т#а:р ‘арбаъа ( أربعة أقطار ) “четыре стороны света”, где первое слово “стороны” переведено как четыре, а ‘арбаъа “четыре”, рубъ “четверть” переведено как румб “направление, сторона”, (используется в морском деле).
    ПЯТЬ – произошло от русского пятерня “растопыренный кулак”, а последнее – от арабского фитр (فتر) “расстояние между пальцами”, родственно глаголу фа:т (فات) “отличаться, расходиться”, откуда фаут, ф:ут (فوت) “расстояние, путь” и откуда русское путь.
    ШЕСТЬ – происходит от обратного прочтения арабского тисъ (تسع) “девять” (при раздельном написании арабских букв: ع ‚ س , ت видно, что последняя буква точно соответствует букве Е, но если ее повернть на 90 градусов влево, она превратится в букву Ш). Как шесть получилось из девяти легко видеть на цифрах: 6 и 9. Можно оборачивать цифру, а можно – корень: ситт (ست) “шесть”.
    СЕМЬ – от арабского сама:’ (سماء) “небо”. Также и русское небес(а) в обратном прочтении по-арабски значит “семь”. При этом буква Е читается по-арабски как Ъайн (ع) Сравните английское seven, которое либо прямо от арабского сабъун (سبع), либо от русского небеса.
    Восемь – от обратного прочтения арабского месав(и) (مساو) “равный”. То же примерно значит и арабское название восьмерки, сравните сама:ни, в диалектах таман (ثماني) “восемь” и таман (ثمن) “цена”, “зквивалент”.
    ДЕВЯТЬ – от русского дева, и отрицания а, т.е. буквально “не дева”, иначе говоря, имеется в виду срок беременности, который равен в солнечном календаре девяти месяцам.
    ДЕСЯТЬ – идет от арабского тисъат (تسعة) “девять”. В русском языке иногда числительное девять значит то же, что числительное десять, сравните выражение из русских сказок: в тридевятом царстве, в тридесятом государстве. Дело в том, что срок беременности, если исчислять по лунному календарю, равен десяти месяцам, а если по солнечному, – девяти.
    *****************************************************************

    • #90
    • Білім іздеуші
    • жб, 20/11/2016 - 21:15

    Жауап бергендеріңізге рахмет. Бірақ мен бірінші кезек те қазақша сандардың мағынасын білгім келіп еді.

    • #91
    • Қыр қазағы
    • жб, 20/11/2016 - 22:24

    90-Білім іздеушіге: қазақша цифр атауларының мағынасын іздестіріп, тауып, жақын арада түсіндіріп беруге тырысайын, қажет деп тапсаңыз....

    • #92
    • Білім іздеуші
    • дн, 21/11/2016 - 8:53

    "Қажет деп тапсаңыз" дегеніңіз не. Мұның сырын кімнің білгісі келмейді дейсіз. Әрине қажет.

    • #93
    • прогноз
    • дн, 21/11/2016 - 11:42

    Некоторые фирмы по программе эмиратизации обязывают нанимать именно граждан страны, и они размещают вакансии с условием: только для местных арабов. Для них выбирают высокие должности, с хорошими зарплатами и простыми обязанностями. Большинство местных арабов ленивы и не блещут умом.
    У них главные интересы — деньги и машины, а у женщин лишь один — выйти замуж. Недавно я по работе посетил женский университет и поговорил с учащимися на бухгалтеров последних курсов. Они не могли не то что ответить, чем планируют заниматься, но и даже назвать компании «большой четверки».

    Образование не очень качественное и дорогое. Все завязано на иностранных брендах: Австралийский университет, Американский, Канадский и так далее. В среднем бакалавриат (четыре года) обходится в сумму порядка 70 тысяч долларов. Но некоторые родители предпочитают отправить ребенка сюда, чтобы оградить от наркотиков и алкоголя, распространенных в кампусах за границей. Считают, что здесь с этим строже. Когда я жил в США, к нам в кампус заехали студенты из Саудовской Аравии. Дорвавшись, арабы курили марихуану и пили с десяти утра.
    ----------------------------------
    арапқұлдардың арманы

    • #94
    • Қыр қазағы
    • дн, 21/11/2016 - 18:29

    92-Білім іздеушіге: мына сайтта неше түрлі адамдар жүреді, қажет тапсаңыз деп сөйлеп, сыпайы болмасаңыз, бәлеге ілініп қалуың мүмкін. Сенің білімің не керек, білгеніңді бір жеріңе тығып қой дейтіндер табылып қалуы әбден мүмкін. Цифрлардың қазақша атауларын жақын арада тауып, сізге жіберуге тырысамын...

    • #95
    • Есен
    • сн, 23/11/2016 - 12:56

    Қыр қазағы! Әлі жауап таба алмай жүрсіз бе?

    • #96
    • Білім іздеуші
    • сн, 30/11/2016 - 8:05

    Қыр қазағы! Уәде бергенсіз. Жауабыңызды күтіп жүрмін!

Пікір қосу

  • 6 + 49 =

Кіру