دۇيسەنبى, 18 جەلتوقسان 2017
قاۋىپ ەتكەننەن ايتامىن 21541 33 پىكىر 3 تامىز, 2017 ساعات 09:16

قازاقستاندا جۇرگەن قىتايلار كىمگە سۇيەنەدى؟ 

قىتايلىقتار بۇگىندە قازاقستاننىڭ 132-ءشى ەتنوسى بولىپ قالىپتاسا باستادى. كەلەسى ساناقتا بۇل جاڭا ەتنوس رەتىندە انىق كورىنەتىن بولادى. ۇلتى قىتاي جيەندەرىمىز دە دۇنيەگە كەلىپ جاتىر. ءبىر كۇندەرى ولار قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسى اياسىندا پارلامەنتتەن ورىن الادى. وعان كۇمانىڭىز بولماسىن. كەز كەلگەن شەت ەلدىك مەمەلكەت قازاق جەرىنە يە بولىپ وتىرعان ءوز ازاماتتارىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قۇقى بارىن تاعى ەسكەرەيىك.

قىتاي ادام قۇقىقتارىنىڭ حالىقارالىق نورما تالاپتارىنا ساي قورعالۋىنا اسا نازار اۋدارىپ وتىراتىن ەل. ول جاقتا 150 ميلليوننان استام ادام جۇمىسسىز ەكەن. قىتاي ۇكىمەتى قابىلداعان «باتىستى يگەرۋ» باعدارلاماسىندا وسى جۇمىسسىزدار قازاقستان رىنوگىن يگەرۋگە جۇمىلدىرىلماقشى. بۇگىندە جەتىسۋ وڭىرىنە قىتاي جاعىنان كەلۋشىلەردىڭ اعىنى تولاستار ەمەس.

ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ايتامىن، ەگەر الداعى ۋاقىتتا دا وسى ايتىلعان جايلارعا شىنىمەنەن كوڭىل اۋدارماساق، بۇل ماسەلەلەر بولاشاقتا قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا گەوساياسي جاعىنان دا، ەتنيكالىق جاعىنان دا ءتۇرلى الەۋمەتتىك تۇسىنبەستىكتەردى تۋىنداتۋى مۇمكىن. قازاقستاندى تىزەرلەتىپ بولعاسىن قىتاي تاياۋداعى 15-20 جىلدا ەۋرووداق ەلدەرىنە دە ىقپالىن جۇرگىزىپ، ولاردى كەز-كەلگەن ماسەلە توڭىرەگىندە مامىلەلەر جاساۋعا ءماجبۇر ەتە باستايدى. قىتايدىڭ «قاتال ويىنى مەن جۇمساق ەكسپانتسياسى» ەۋروپاعا قازاقستان مۇنايىنا يەلىك ەتۋ ارقىلى اشىلعان قاقپا ارقىلى جۇزەگە اسپاق. تالاي قاندى قىرعىن، قىپ-قىزىل سوعىسپەن الا الماعان قازاق جەرىن ەكى اراداعى وسىنداي قۇيتۇرقى تاسىلىمەن قولدارىنا ىلىكتىرگەن قىتايلىقتاردى ول كەزدە كۇشتەپ تە كەتىرە المايسىڭ!

قىتاي دياسپوراسى كىمگە سۇيەنەدى؟  ولاردىڭ يمميگرانتتارى الەمنىڭ قاي تۇپكىرىندە بولماسىن قىتايدىڭ اسكەري جانە قارجىلاي كومەگىنە ارقا سۇيەيدى. ەندەشە، بۇگىنگى قال-احۋالىمىز شىعىستاعى كورشىمىز قىتايمەن بايلانىسىمىزعا باعا بەرۋدى تالاپ ەتەدى. قىتايدىڭ سوڭعى جىلدارداعى ەكونوميكالىق جاعىنىن تەز وركەندەۋى مەن ونىڭ اسكەري كۇشىنىڭ ءوسۋى ەرتە مە، كەش پە ايماقتاعى مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ىقپالىنىڭ ارا-سالماعىن وزگەرتۋى مۇمكىن. ۋاقىت وتە كەلە ەكى ۇلت وكىلىنىڭ اراسىنداعى كەرىس تۋىنداپ، ول ەكى مەملەكەتتىڭ ماسەلەسىنە دەيىن كوتەرىلىپ، داۋىنا اينالسا، سوندا كىمنىڭ مۇددەسىنىڭ ۇستەم شىعاتىنىن ءوزىڭىز اڭعارا بەرىڭىز. ولارعا اسكەري تويتارىس بەرەمىن دەپ ويلاۋدىڭ دا قاجەتى جوق.

ن.قوشامانۇلى

Abai.kz

 

33 پىكىر