سەنبى, 23 قىركۇيەك 2017
تالقى 1892 13 پىكىر 13 قىركۇيەك, 2017 ساعات 19:58

ا. پەرۋاشەۆ: جاڭا الفاۆيت قولدانۋعا ىڭعايلى، وقۋعا جەڭىل بولۋى ءتيىس!

كەشە ماجىلىستە لاتىن گرافيكاسىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن ەنگىزۋ تۋرالى پارلامەنتتىك تىڭداۋ بولدى.

مىنە، پارلامەنتتەگى جيىندا ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ينستيتۋت ماماندارى لاتىن ءالىپبيىنىڭ جوباسى قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر.

وسىدان كەيىن ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ءتىل دامىتۋ ورتالىعى لاتىن الىپبيىنە قاتىستى ەسكەرتپەلەردى نەمەسە ۇسىنىستاردى قابىلدايتىنىن مالىمدەدى.

ءيا، لاتىن قارپىنە كوشۋ ماسەلەسى ءجۇردىم-باردىمنىڭ شارۋاسى ەمەس. بارلىق پىكىرلەر مەن ۇسىنىستار تىڭدالىپ، پىسىقتالىپ بارىپ بىرىڭعاي نورما قابىلدانۋى كەرەك.

تىڭداۋ بارىسىندا ۇسىنىلعان نۇسقانى قولداۋشىلار از بولىپ شىقتى. بۇل تەگىندە قازاق ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋگە قارسىلىق دەگەندى بىلدىرمەسە كەرەك. قولداۋ – قوس قولدى كوتەرىپ الىپ ۋرالاي بەرۋ ەمەس، قولداۋ دەگەن بىزشە بولعاندا، كەم كەتىكتى دەر كەزىندە ايتۋ، كورسەتۋ.

وسى رەتتە ءماجىلىس دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆ مىرزا «Abai.kz» اقپاراتتىق پورتالىنا لاتىن ءالىپبيى تۋرالى ءوز پىكىرىن ايتقان ەدى.

ازات پەرۋاشەۆ، ءماجىلىس دەپۋتاتى:

-الدىمەن قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ  اتقارعان جۇمىستارىنا زور العىسىمدى بىلدىرەمىن.

لاتىن قارپىنە كوشۋ جونىندەگى شەشىمنىڭ ۇلتتىق مەملەكەتىمىز بەن قازاق ۇلتىنىڭ دامۋىندا ۇلكەن ءرول اتقاراتىندىعىنا جانە دەر كەزىندە قابىلدانعاندىعىنا سەنەمىن. ەندى كەشىگۋگە بولمايدى.

«اق جول» پارتياسى 2007 جىلدان بەرى ءوزىنىڭ باعدارلامالىق قۇجاتتارىندا، مالىمدەمەلەرىندە قازاق ءتىلىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋدى جاقتاپ بىرنەشە باستامالار كوتەرگەن بولاتىن. ول كەزدە بۇل بالكىم ەرتەرەك بولعان شىعار،ال، قازىر ونى كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايدى. كەشە ەرتە بولسا، ەرتەڭ كەش بولادى. بۇل ءبىزدىڭ الەمدىك وركەنيەتكە ەنۋىمىزدىڭ جاڭا بەلەسى. بۇل رەفورما- رۋحاني وتارسىزدانۋدىڭ تۋرا جولى!

بۇگىندە قوعامدا وسى ماسەلەگە بايلانىستى قىزۋ پىكىر تالاس ءجۇرىپ جاتىر. مەنىڭشە ول وتە دۇرىس. سەبەبى بۇل حالىقتىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان جوبا. قازىرگى ۇسىنىلىپ وتىرعان نۇسقاداعى ەرەكشە ءبىر بەلگىلەر مەن ارىپتەردى قوسپاي-اق الەمدىك اقپارات كەڭىستىگىندەگى دايىن سيمۆولداردى ۇسىنعان دايىنداۋشىلاردىڭ نيەتىن دە تۇسىنۋگە بولادى. ولاردىڭ ويى - الەمدىك اقپارات كەڭىستىگىنە ەش كەدەرگىسىز ەنۋ ەكەنى دە تۇسىنىكتى. سونىمەن بىرگە قازاق ءتىلىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن ۇندەستىگىن، سۇلۋلىعىن، شۇرايىن ساقتاپ قالۋعا ءتيىس ەكەنىمىزدى ۇمىتپاعانىمىز ءجون. ونىڭ تۇيتكىل تۇستارىن قازاق ءتىلىن زەرتتەۋشى ءتىل ماماندارىنىڭ وزدەرىنە تاپسىرىپ، ولاردىڭ دۇرىس جولدى تاڭدايتىنىنا سەنگەنىمىز دۇرىس.

ءتىل – ۇلتتىق مىنەزدىڭ كورىنىسى. قازىرگى قازاق ءتىلى ەشقانداي بۇرالاڭدى بىلمەيتىن ورلىكتىڭ، تاباندىلىقتىڭ، شەشەندىكتىڭ بەلگىسى. سۇلۋ دا سۇبەلى ءتىل. قازاقتىڭ ۇلى بيلەرىنىڭ ءبىرى قازىبەكتى قازداۋىستى دەپ تەگىن اتاماعان عوي.

بۇگىنگى ماقسات بىرەۋ- ءتۇرلى ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، لاتىن قارپىنە كوشۋدىڭ ورتاق نۇسقاسىنا كەلۋىمىز قاجەت. ودان سوڭ، ءبىر اتانىڭ بالالارىنداي بىرىگىپ، بۇكىل حالىق بولىپ قولداۋ، تاريحي رەفورمانى توقتاتپاي ءارى قاراي قوزعاۋ ء–بارىمىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز.

Abai.kz

13 پىكىر
Бану 2017-09-17 23:20:55
Қазақ сөздігінде "Ж", "Ш", "Ң", "Ө", "І", "Ғ" әріптері өте көп кездеседі. Бұл аріптерсіз қазақша сөйлеу мүмкін емес. Сондықтан бұл әріптерді қос аріптермен емес, жалқы аріппен, ал "Ц", "Ч", "Щ", "Ф", "Я" әріптерін қос әріптермен алмастыру керек. Себебі бұл әріптер қазақ алфавитінен емес.
азамат арын 2017-09-14 22:54:48
азаттың айтқанына толықтай қосыламын,бір дыбысты екі таңбамен таңбалау қазақ тәрйхында жоқ нәрсе!сонымен қатар қазақта жоқ 《ц》ны алып тастау керке!дауысты және дауыссыз《й》ды бір ғана таңбамен белғілеу керек,үйтпегенде жазғанда адасу көп болады!тағы бір мәселе ахымет байтұрсын атамыздан үлгі алып жасау керке латынша нұсқаны
Сайлай алмаушы 2017-09-14 20:00:39
қосар әріптің мұнша көп болуы ақылға қонбайды. 33 дыбысты тағы да 41 әріппен таңбалаған екеміз. не ұттық сонда? ==== Өте дұрыс аңғарып отырсыз, мырза! Осыған жобаны жасаушылар мен ұсынушылардың басы жетпей отырғасын не шара?
Сайлай алмаушы 2017-09-14 19:56:18
Ішіңіз қарсы болып қанша жерден бүлкілдеп отырса да жеме-жемге келгенде билік ұсынған жобаға қос қолдап дауыс беріп, ұстамсыздық танытасыңыз-ау деп қауіптенемін, Peruaшev myrza.
Төре 2017-09-14 18:58:08
"Шыжың" - шжң, деп жазармыз? Алла Тағала! сізді содан сақтасын?
Арман 2017-09-14 14:38:15
Толық келісем. Латын әліпбиіне көшу уақыт талабы. Бұл түркі әлемінің интеграциясына оң ықпалын тигізеді. Және де Елбасы айтқандай, Рухани жаңғыруға - сананың отарсыздануына әсер етуі керек. Бұл үдеріске қарсылық танытатындар да бар. Ондайлар әрқашан да болады. Тәуелсіздік алғанымызға ширек ғасыр болса да үлттық жаңғыруға қарсы дамдар көптеп кездеседі. Мысалы, биылға жылдан бастап ЖОО-да Қазақстан тарихы ХХ-ғасырдан бастап қысқартылған бағдарлама бойынша оқыту осындай кертартпа әрекеттердің салдары. Мен бұны қазақ халқына қарсы жасалған опасыздық деп білемін! Елбасы сананы жаңғыртуда Ұлттық тарих негіз болуы керек деп жатқанда бұлардың қасакқана кері әрекетке баруы опасыздық болмай немене?!
Асан 2017-09-14 14:30:50
қосар әріптің мұнша көп болуы ақылға қонбайды. 33 дыбысты тағы да 41 әріппен таңбалаған екеміз. не ұттық сонда?
Ерлан 2017-09-14 13:15:33
Латын әліпбиіне көшіру жөніндегі мәселе кездейсоқтық емес, бұл болашаққа батыл қадам жасау, руxани отаршылдықтан құтылу және қазақ тілінің болашағына жаңа серпін беретін шара деп санаймын. Қоғамдағы қызу жүріп жатқан пікір-талас, өте дұрыс нәрсе. Ата бабаларымыз айтпақшы, Бірігіп пішкен тоң келте болмас. Бәріміз қосылып, өз пікірімізді айтып, қызу қолдасақ, ана тіліміздің болашағына қосатын үлесіміз зор болмақ.
Сағат 2017-09-14 09:42:50
Қазақты Ана тілінен айыратын нұсқаны ұсынып отыр. Осы нұсқаның авторларын білу керек.
Ерко 2017-09-14 09:23:54
Латынға өтуді босқа қолдағам екен, мыналар ең нашар нұсқаны таңдамақшы. Эх...
Төре 2017-09-14 07:46:38
Латынға көшкен дұрыс шығар... Оны депудаттар қолдапты дегенге... Құдай біледі, ертең 01-міз жаңылысып, қазақ осыдан кейін МАҚАУ болсын! деп қалса, сол депудаттар, қандай тамаша болды, бұл ұлы көрегендік, ұлы даналық! деп шулап шығары сөзсіз. Осындайларды іріктеп алған, міне ұлы кісәпір-даналық!
Еркен 2017-09-14 07:40:48
Қазақтың "Шыжың" деген сөзі қалай жазылады?
QA 2017-09-14 06:21:16
Жұлдыз - Zhuldyz емес - Juldyz болу керек!

ۇزدىك ماتەريالدار

رۋحاني جاڭعىرۋ

قانات ابىلقايىر. قارىز بەن پارىز

Abai.kz 5879
قاۋىپ ەتكەننەن ايتامىن

قازاقستاندا جۇرگەن قىتايلار كىمگە سۇيەنەدى؟ 

ن.قوشامانۇلى 12385