جۇما, 25 مامىر 2018
بىلگەنگە مارجان 1288 10 پىكىر 12 اقپان, 2018 ساعات 09:40

ءدىني ساۋاتتىلىقتى  قالاي ارتتىرۋعا بولادى؟

زايىرلى مەملەكەتىمىزدە ءدىن مەن قوعام ارا-قاتىناسىن، رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ قوعامدىق ءومىر مەن  قوعامدىق ساناداعى ورنى مەن ءرولىن زەردەلەۋ ارقاشان دا وزەكتى بولماق. زايىرلى  مەملەكەتتىڭ قوعامدىق ساناسى مەن ءومىرىنىڭ  بارلىق  سالالارىن  مودەرنيزاتسيالاۋدا  ءدىننىڭ  ورنى  قانداي  بولماق جانە رۋحاني جاڭعىرۋدا  ءدىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ  اتقارار  قىزمەتىنىڭ ءمانى مەن ماقساتى نەدە؟ دىندارلىق پەن رۋحانيلىقتىڭ ارا قاتىناسى  قانداي؟ ءدىن  سالاسىنداعى مەملەكەتتىك  ساياساتتىڭ  بولاشاقتاعى باعىت-باعدارى قانداي بولماق؟ ءدىندارلاردى  زايىرلى مەملەكەتتىك  قاعيدا ساي  ۇيلەسىمدى  ءومىر  سۇرۋگە قالاي  باعىتتايمىز؟ زايىرلى قوعامدا ءدىني جانە ءدىني ەمەس دۇنيەتانىمنىڭ  ۇندەسۋى ءۇشىن قانداي ءىس-شارالار اتقارۋ  كەرەك؟ يننوۆاتسيالىق ورلەۋ مەن ادام  كاپيتالىن دامىتۋ جولىندا ءدىن  قىزمەتى  مەن دىندارلىق ءرولىنىڭ ءمانى نەدە؟

بۇل  ساۋالدار قوعام ءۇشىن  كوكەيكەستى. ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە وقىتۋ الەمدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ  وزىق جەتىستىكتەرىن ۇيرەنۋ مەن  جاس ماماننىڭ دۇنيەتانىمدىق باعىت-باعدارىن ايقىنداۋدا، تۇلعانىڭ رۋحاني ءبىتىم-بولمىسىن قالىپتاستىرۋدا وزىندىك ۇلەس قوسارى انىق. ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ  بويىنشا بولاشاق  مامانداردى دايارلاۋدا الەمدىك جانە ءداستۇرلى ۇلتتىق دىندەردىڭ ادامزات وركەنيەتىندە الاتىن ورنى مەن اتقارار ءرولىن، دىندەردىڭ قوعامدىق ومىرگە تيگىزەر ىقپال اسەرىن، ءدىني دۇنيەتانىمنىڭ قۇرىلىمى مەن ەرەكشەلىگىن، زايىرلى  مەملەكەت  جانە ءدىن، قوعامدىق سانانىڭ  فورماسى رەتىندەگى ءدىننىڭ اتقارار قىزمەتىن يگەرۋگە جانە تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋدى وقىتۋدا ءدىننىڭ پايدا بولۋى جانە دامۋى، قىزمەت ەتۋ زاڭدىلىقتارىن، ادامزات تاريحىندا ءدىننىڭ الۋان ءتۇرلى فەنومەندەرىنىڭ كورىنۋىن، ءدىني  مادەنيەتتىڭ قوعامنىڭ باسقا سالالارىمەن ءوزارا بايلانىسى مەن ءوزارا ىقپال اسەرىن، دىندەردىڭ رۋحاني الەۋەتى  مەن قۇندىلىقتارىن، ورتاق ۇستانىمدارىن جانە ايىرماشىلىقتارىن ۇيرەتۋ، ءدىني توزىمدىلىك پەن  كەلىسىم قاعيداتتارىن ءدىن  سالاسىنداعى  مەملەكەتتىك  ساياساتتىڭ ماقساتى مەن  مىندەتتەرىن بولاشاق  مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ ساناسى مەن  ادەپتىك مىنەز-قۇلقىنا راتسيونالدى تۇردە ءسىڭىرۋ  جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارىلۋى ءتيىس.

ءدىنتانۋ ماماندىعى دىندەر تاريحى مەن  تەورياسى، سالت-عۇرىپتار  جۇيەسى، سونداي-اق مادەني، ومىرلىك، رۋحاني-ادامگەرشىلىك، دۇنيەتانىمدىق، عىلىمي، ەتنومادەني، الەۋمەتتىك قۇندىلىقتاردى ۇرپاقتان-ۇرپاققا ساباقتاستىقپەن بەرۋشى جانە ادامنىڭ وزىنە جانە قورشاعان ورتاسىنا  قاتىناسىن قالىپتاستىرۋشى كەشەندى پاندەر  جۇيەسى رەتىندە ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرىن  رۋحانيلىققا، زايىرلى مادەنيەت پەن زيالى  ادەپكە  تاربيەلەۋ قاجەت.  يسلامتانۋ ماماندىعىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە وقىتۋ الەمدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ قوعامدىق جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ وزىق جەتىستىكتەرىن ۇيرەنۋ مەن  ءدىن  ماماندارىنىڭ دۇنيەتانىمدىق باعىت-باعدارىن ايقىنداۋدا، تۇلعانىڭ رۋحاني ءبىتىم-بولمىسىن قالىپتاستىرۋدا وزىندىك ۇلەس قوسارى انىق. يسلامتانۋ  ماماندىعىنىڭ  پاندەرى يمامداردىڭ يسلام ءدىنى مەن  مادەنيەتى، يسلام مەن  ءداستۇرلى ۇلتتىق  ءدىلدىڭ  اراقاتىناسى، مەملەكەت ومىرىندەگى  ءدىننىڭ  ورنى  مەن ءرولىن، ءدىننىڭ زايىرلى قوعامدىق ومىرگە تيگىزەر ىقپال اسەرىن، ءدىني دۇنيەتانىمنىڭ قۇرىلىمى مەن ەرەكشەلىگىن، قوعامدىق سانانىڭ  فورماسى رەتىندەگى ءدىننىڭ اتقارار قىزمەتىن يگەرۋگە جانە ءدىني  قىزمەتتىڭ  ءمان-ماعىناسىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس. يسلامتانۋ ماماندىعىن وقىتۋدا يسلام  ءدىننىڭ پايدا بولۋى جانە دامۋى، قىزمەت ەتۋ زاڭدىلىقتارىن، يسلام  وركەنيەتى تاريحىندا ءدىننىڭ الۋان ءتۇرلى فەنومەندەرىنىڭ كورىنۋىن، يسلام جانە ءداستۇر، ءدىن جانە مەملەكەت، ءدىن جانە قۇقىق، زايىرلىلىق پەن زيالىلىق،  ءدىننىڭ قوعامنىڭ باسقا سالالارىمەن ءوزارا بايلانىسى جانە ءوزارا ىقپال اسەرىن، ءدىننىڭ رۋحاني الەۋەتى  مەن قۇندىلىقتارىن، يسلام ءدىنىنىڭ عۇرىپتىق ۇستانىمدارىن جانە اقيدالىق جانە  فيكھ مازحابتاردىڭ  ورتاق  تۇستارى مەن ايىرماشىلىقتارىن ۇيرەتۋ، زايىرلى قوعامعا  ساي  ۋاعىز-ناسيحات جۇرگىزۋ، يسلامداعى كوركەم مىنەزدىلىك قاعيداتتارىن ءدىن  قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساناسىنا راتسيونالدى تۇردە ءسىڭىرۋ  جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارىلۋى ءتيىس.

ءدىندى وقىتۋ ادام، قوعام، عالام تۋرالى دۇنيەتانىمدىق جانە فيلوسوفيالىق سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋ بولىپ كەلەتىنى داۋسىز. ءبىلىم بەرۋدىڭ زايىرلى جۇيەسىندە ءدىنتانۋ ءپانىن وقىتۋ قوعامدا گۋمانيستىك جانە رۋحاني-ادامگەرشىلىك نەگىزدەردى قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى. رۋحانيلىق بۇل  تەك ءدىني ىلىممەن عانا شەكتەلمەيدى. رۋحانيلىق – فيلوسوفيالىق جانە  ەتيكالىق ۇعىم. رۋحانيلىق – بۇل  زايىرلى  مورالدىق ۇستانىم رەتىندە ادامنىڭ  رۋحاني جان-دۇنيەسىمەن، ىشكى جانە سىرتقى مادەنيەتىمەن بايلانىستى ايقىندالادى. رۋحاني بولمىسى بيىك  مەن رۋحاني الەمى  باي تۇلعا دىنگە بەيتاراپ بولۋى مۇمكىن. قازىرگى  تاڭدا  اگنوستيك  نە  اتەيستتىك  ۇستانىمداعى  ادامدى رۋحاني دۇنيەسى  كەمشىن دەگەن  قاتە تۇسىنىكتەر  كەزدەسەدى. رۋحانيلىق – زايىرلى ەتيكالىق ۇعىم  رەتىندە  ادامنىڭ  جان جانە  ار  تازالىعىن  ايقىندايدى. يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەلەۋدە ءدىنتانۋ زاماناۋي ءبىلىم  بەرۋ تەحنولوگياسىنىڭ  مۇمكىندىكتەرىن جانە  ىسكە اسىرۋ تاسىلدەرىن، ادىستەرىن قۇرالدارىن ايقىنداۋ ءۇشىن ادىستەمەلىك جانە پەداگوگيكالىق مودەلدەردى ىسكە اسىرۋ قاجەت. ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىندا ءدىنتانۋ ءپانىن وقىتۋدا زايىرلىلىق قاعيداتى ادىستەمەلىك نەگىز بولۋ كەرەك. بۇگىندە الەم ەلدەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگىندە مەملەكەتتىك مەكتەپتەر زايىرلى مارتەبەگە يە. زايىرلىلىقتىڭ تاريحىنا ۇڭىلسەك، تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ زايىرلىلىق قاعيداتى 1995 جىلى قابىلدانعان اتا زاڭىمىزدا بەكىتىلگەن. زايىرلىلىق قاعيداتى قوعامنىڭ، حالىقتىڭ، مادەنيەتتىڭ جانە قازىرگى ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇستانىمى بولۋ كەرەك. رۋحانيلىق بۇل بولاشاق ۇرپاقتىڭ ۇيلەسىمدى دامۋىنىڭ كەپىلى بولۋى كەرەك. سونداي-اق ول حالىقتىڭ رۋحانياتىمەن تىعىز بايلانىستى. پاراساتتىلىق، يماندىلىق، ىزدەنگىشتىك، وتانسۇيگىشتىك بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ نەگىزگى ۇستانىمى. يسلامتانۋ گۋمانيتارلىق عىلىمدارمەن تىعىز بويلانىستا  قاراستىرىلۋى ءتيىس. يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋدە ءدىندى كەشەندى جانە  عىلىمي تۇرعىدا تۇسىندىرۋگە ءمان بەرىلۋى كەرەك. ءدىن تۋرالى تەولوگيالىق ءبىلىم ءدىننىڭ شىعۋى مەن دامۋى تۋرالى جۇيەلى  ءبىلىم بەرەدى. يسلامتانۋ وقۋ  باعدارلاماسىندا   مىندەتتى پاندەر قۇران ىلىمدەرى، ءتاپسىر، حاديس ىلىمدەرى، سيرا، فيكھ، اقيدا  ىلىمدەرى، مىنەز-قۇلىق، ءدىني ۋاعىز جانە شەشەندىك  ونەر، اراب ءتىلىن قامتيدى. سونىمەن  قاتار، نەگىزگى كومپونەنتتەر – قازاقستان   تاريحى، فيلوسوفيا، شەت ءتىلى جانە  تاڭداۋ پاندەرى  وقىتىلادى. وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىندە ءدىني  پاندەرمەن قاتار، زايىرلى پاندەردى  وقىتۋ ادام جانە قوعام تۋرالى ءبىلىمدى ۇلعايتىپ، ۇلتتىق  پەن ازاماتتىق سانانى قالىپتاستىرۋعا  ۇيرەتەدى. يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋگە قاتىستى انا تىلىمىزدەگى وقۋ-ادىستەمەلىك  وقۋ قۇرالدارى   مەن وقۋلىقتار دايارلاۋ ماسەلەسى دە وزەكتى. زايىرلى قوعام مادەنيەتىنە ساي مەدرەسەلەرگە ارنالعان  ساپالى ءدارىس پەن  سەمينار  ساباقتارىنىڭ بىرىڭعاي ادىستەمەلىك قۇرالدارىن  شىعارۋ ماڭىزدى. يسلامتانۋشى  مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن تۋىنداعان جاعدايعا بايلانىستى مولدالاردى ايماقتىق جانە  جەرگىلىكتى  سۇرانىستارعا ساي ارنايى  دايارلاۋ  ورىندى. ءدىن  ىستەرى  كوميتەتىنىڭ  دەرەگىنە  سۇيەنسەك، قازىرگى  ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ مەشىتتەرىندە – 3800 جۋىق  ءدىن قىزمەتكەرلەرى جۇمىس  جاسايدى. ولاردىڭ  19 %-جوعارى ءبىلىمدى، 27%-ورتا ءبىلىمدى، 54%-ءدىني  ءبىلىمدى  جەتىلدىرۋ كۋرسىنان  وتكەن. ءدىن  قىزمەتشىلەرىنىڭ  7-8%-شەت ەلدىڭ ءدىني  وقۋ  ورىندارىن  بىتىرگەندەر. سولتۇستىك  جانە باتىس  وڭىرلەردە  يسلامتانۋلىق  ءبىلىم  بەرۋ  كۋرستارىن  اشۋ  جولىمەن  وسى  ايماقتاعى  ءدىني  بىلىمگە  قۇشتار ازاماتتاردىڭ  سۇرانىسىن وتەيمىز. ءدىندار ايەلدەرگە  ارنالعان   ۋاعىز جانە تاربيە ادىستەرىن مەنگەرگەن ءدىني ءبىلىمدى  ايەلدەردى دايارلاۋ   ماڭىزدى.  ءدىندار قىز-كەلىنشەكتەرگە  مەديتسينا  جانە ءدىن، ءدىن  جانە  عىلىم،ءدىن  جانە  قۇقىق، زايىرلى مەملەكەتتەگى  وتباسىلىق  قۇندىلىقتار  مەن  بالا  تاربيەسى تاقىرىبىندا ءبىلىم جەتىلدىرۋشى كۋرستار مەن سەمينارلار، جازعى ۋنيۆەرسيتەتتەر ۇيىمداستىرۋ  ۋاقىت تالابى. ءدىندار  وتباسىندا تاربيە العان  جاستارىمىزدى  زايىرلى  مادەني  ۇستانىمعا ساي  باعىتتاۋ  وتباسىنان  باستاۋ  الادى. ءدىندار  اتا-انالار  بالالاردىڭ  زايىرلى قوعامدىق  ورتادا ءوزىننىڭ ءبىلىمى مەن  بىلىگىڭ  تولىقاندى  اشىپ  كورسەتۋىنە بارىنشا  مۇمكىندىك بەرگەنى ءجون. توماعا-تۇيىقتىق بالا پسيحولوگياسىنا  كەرى  اسەر  ەتىپ ورتادان  جاتسىنۋعا  الىپ  كەلۋى مۇمكىن. ءدىني ورتادان  شىققان  جاستار قوعامنىڭ  مۇشەسى  رەتىندە قوعامدىق  ورتامەن ۇيلەسىمدى وركەندەۋى ءتيىس. سوندىقتان دا  جولداۋداعى:  «بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ءبىلىم بەرۋ ىسىندە ءوزىمىزدىڭ وزىق جۇيەمىزدى قۇرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت.

ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ نەگىزگى باسىمدىعى وزگەرىستەرگە ۇنەمى بەيىم بولۋ جانە جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرۋ قابىلەتىن دامىتۋ بولۋعا ءتيىس» [1] دەگەن  ەلباسىنىڭ  تاپسىرماسى  جەتىنشى  باسىمدىقتىڭ  ءمانى  مەن  باعىتىن ايقىندايدى. يسلامتانۋ  ماماندارىن وقىتۋدا ەڭ  ماڭىزدى ءىس جاڭا ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسىنا   جانە زاماناۋي تالاپقا  ساي ءدىن  ماماندارىن دايارلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن  ارتىراتىن جاڭا باعدارلاماسىن دايىنداۋ قاجەت. بۇل  باعدارلامادا  ءدىني  نەگىزدەگى راديكالدى يدەولوگيامەن ۋلانعانداردى تۋرا جولعا سالۋدىڭ  ءدىني جانە  پسيحولوگيالىق  ادىستەرى جۇيەلى  قاراستىرىلۋى  ءتيىس. زاماناۋي تەرروريزم  فيلوسوفياسى  جانە پسيحولوگياسىنىڭ ءادىس-تاسىلدەرىنىڭ اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيا تەحنولوگيالارىندا  قولدانىلۋى  ءدىن  قىزمەتشىلەرىنىڭ  عالامتوردى  پايدالانۋ  قۇزىرەتتىلىگىن  ارتتىرۋدى بولجايدى. سونىمەن  قاتار، تەرىس اعىمداردىڭ بەدەلدى مۇشەلەرىمەن  پىكىر-سايىس  جۇرگىزەتىن  دەڭگەيدە  قۇزىرەتتىلىككە يە ءدىن  قىزمەتكەرلەرىن  دايارلاۋدا  لوگيكا  جانە  ريتوريكا، مەملەكەت جانە  ءدىن، سالىستىرمالى ءدىنتانۋ، قۇقىقتانۋ پاندەرىنىڭ وزىندىك  ورنى بار، سوندىقتان  اتالعان  پاندەر  ەلىمىزدىڭ مەدرەسەلەرىنىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا جۇيەلى تۇردە  ەنگىزىلۋىن جانە وقىتۋ ادىستەمەسىن ءبىر ىزگە  كەلتىرىلۋى ءتيىس.

يسلامتانۋ ماماندىعى بويىنشا  وقىتۋ  ادىستەمەسىن جۇيەلەپ جەتىلدىرۋ ءۇشىن يسلامتانۋشى  جانە ءدىنتانۋشى عالىمدار مەن ماماندار قاتىساتىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسيالار  مەن  سەمينارلار ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارى مەن ايماقتارىندا وتكىزىلۋى ءتيىس. ەلىمىزدە يسلامتانۋ سالاسىندا جينالعان تاجىريبەنى كەڭ تۇردە  قولدانۋ مەن  ناسيحاتتاۋ ءدىني  ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جەتىلدىرۋمەن قاتار، يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ ۇستازدارى ءۇشىن وقۋ-ادىستەمەلىك كومەك بولار ەدى. ءدىنتانۋ بويىنشا ۇيرەتۋشى  سەمينارلار مەن كونفەرەنتسيالار ءدىنتانۋ  ماماندىعىنىڭ ۇستازدارى ءۇشىن ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋ باعىتىندا جاسالعان ماڭىزدى قادام وسىنداي ءىس-شارالاردا زايىرلى ەلىمىزدە  ءدىني ءبىلىم بەرۋدىڭ ماقساتى مەن مىندەتتەرى، دىنتانۋلىق  پاندەر جۇيەسى، زەرتتەۋ  ادىستەرى، ۇعىمدارى  مەن تەرميندەرى، بايانداۋ مەن  ءدارىس  جۇرگىزۋ  ادىستەمەسى، مادەنيەت جۇيەسىندەگى ءدىننىڭ ءرولى، مەملەكەت  جانە  ءدىن، راديكالدى  ءدىني  يدەولوگياعا  قارسى كۇرەس  ادىستەمەسى  تۋرالى جان-جاقتى ءبىلىم بەرۋ ىسكە اسىرىلادى. سونىمەن  قاتار، مەملەكەتتىك  قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان  دىنتانۋلىق وقىتۋ كۋرستارىن ايماقتاردا وتكىزۋ  قاجەت.

ءدىني فاناتيزم مەن كوزسىز  ەلىكتەۋشىلىككە قارسى تۇراتىن قالقان بولاتىن  ءدىني مادەنيەت پەن ءدىني سانا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءدىني ءبىلىم بەرۋ زايىرلى تۇرعىدا بەرىلۋى كەرەك. ەلىمىزدە ۇلتارالىق كەلىسىم، ءدىني توزىمدىلىك مادەنيەتى مەن ءوزارا قۇرمەت قاعيداتى ورنىققان. ءدىن ادامنىڭ رۋحاني الەمىنە تىنىشتىق بەرىپ، ادامنىڭ ابىرويى مەن ار-نامىسىن ۇيرەتەدى. ءاربىر ادامنىڭ جان-دۇنيەسىندەگى كەلىسىم مەن ىشكى مادەنيەت بۇل قوعامداعى ادامارالىق قارىم-قاتىناس  مادەنيەتىدەگى ءوزارا  تۇسىنىستىكتىڭ شارتى. ءاربىر ادام پاراساتتى جانە رۋحاني دۇنيەسى باي، رۋحى مىقتى بولعاندا عانا زۇلىمدىق پەن زورلىققا قارسى تۇرا الادى. سول سەبەپتەن ادام جانىن تاربيەلەۋ جانە ونىڭ دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن ءتيىمدى قولدانۋ ماڭىزدى بولىپ سانالادى. بۇگىنگى كۇندە ەلىمىز ءۇشىن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ ماڭىزدى. سوندىقتان دا ءدىن  قىزمەتكەرلەرى ەلىمىزدە  تىركەلگەن ءدىني  بىرلەستىكتەردىڭ  ءدىني سەنىمى تۋرالى حاباردار بولۋى كەرەك. ويتكەنى، ءدىن  ەتنوستىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمى مەن  رۋحاني مادەنيەتى مەن ۇلتتىق رۋح ەرەكشەلىگىن اشاتىن فەنومەن. ەلىمىزدەگى  ءدىني  ءبىلىم بەرۋ  ورىندارى  بولاشاق ءدىن قىزمەتكەرلەرىن زايىرلى  مادەني ۇستانىمعا،زيالىلىق پەن  ىزدەنگىشتىك رۋحىندا تاربيەلەپ، الەمدىك  جانە  ءداستۇرلى   دىندەردىڭ قۇندىلىقتارىنا وڭ كوزقاراس قالىپتاستىرۋى ءتيىس. ءدىن  قىزمەتشىلەرىن ۇلتارالىق جانە  دىنارالىق قارىم-قاتىناس مادەنيەتىنە ۇيرەتۋ، ءدىني مادەنيەتكە  باۋلۋ،  وزگە دىندەگىلەرگە قۇرمەتپەن قاراۋعا، دىندەردىڭ قۇندىلىقتىق نەگىزدەرىن تەرەڭ  ءتۇسىنىپ  پايىمداۋعا،زايىرلى ۇستانىمعا  ساي  قىزمەت  جاساۋعا  قۇزىرەتتى  دايارلاۋ بۇگىنگى  ءدىني  ءبىلىم  بەرۋدىڭ  ماقساتى. بۇل ءدىني ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءۇشىن وتە وزەكتى بولىپ تابىلادى.

زايىرلى مادەنيەت جانە ءدىني مادەنيەت ەرەكشەلىگىن جانە  جالپى ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ارتىقتىعىن، ياعني ءدىني جانە ءدىني ەمەس دۇنيەتانىم تۇسىنىكتەرىنىڭ بىرىكتىرۋشى جانە سۇحباتتاستىق نەگىزدەرىن توزىمدىلىكپەن ءتۇسىندىرۋ  جۇمىستارى  دا ماڭىزدى. يسلامتانۋدى وقىتۋ مازمۇنى مەن ادىستەمەسى زايىرلىلىق پەن توزىمدىلىك قاعيداتتارى، ار-وجدان، ءدىني سەنىم بوستاندىعى جانە وي-ەركىندىگى   سىندى ەلىمىزدىڭ جانە حالىقارالىق قۇقىقتىق قۇجاتتار تالاپتارىنا سايكەس بولۋى ءتيىس. يسلامتانۋ ماماندىعىن وقىتۋدا زاماناۋي اقپاراتتىق-اناليتيكالىق جانە وقۋ-ادىستەمەلىك نەگىزدەرگە سۇيەنۋ كەرەك. زايىرلى قوعامداعى يسلامتانۋلىق  ءبىلىمنىڭ  ماقساتى – زايىرلى  مادەني  جۇيەگە  ساي  قىزمەت جاساۋ  مەن  ءدىندار  ازاماتتاردىڭ  ءدىني  سۇرانىسىن  وتەۋدى  ىسكە اسىرۋ.

يسلامتانۋ مەن  ءدىنتانۋ ماماندىقتارى  جاستاردىڭ ومىرلىك جانە دۇنيەتانىمدىق قۇندىلىقتارىن قالىپتاستىرۋشى، ازاماتتىق پوزيتسياسىن ايقىنداۋشى، گۋمانيستىك قۇندىلىقتارىن بەكىتۋشى ءرول اتقارۋى قاجەت. ءدىني وقۋ  ورىندارىنىڭ  تۇلەكتەرى ەلىمىزدىڭ رۋحاني  قاۋىپسىزدىگى  جانە  ۇلتىمىزدىڭ  ءدىني  تۇتاستىعىن  نىعايتۋ  جولىنا قىزمەت ەتۋى  ءۇشىن  جان-جاقتى  ءبىلىمدى بولۋى شارت. يسلامتانۋ جانە  ءدىنتانۋ ماماندىندىقتارى وقىتۋ  باعدارلاماسىندا قازاقستانداعى يبراھيمدىك  دىندەردىڭ رۋحاني مۇرالارىن  سالىستىرمالى تۇرعىدان تالداۋ ەلىمىزدەگى دىنارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. ءداستۇرلى دىندەردىڭ قوعام ومىرىندە جانە ۇلتتاردىڭ رۋحاني مادەنيەتى مەن دۇنيەتانىمدىق ۇستانىمدارىنداعى الاتىن ورنىن زەردەلەۋ يمامداردىڭ ەلدەگى ءدىني جاعدايدىڭ  ەرەكشەلىگىن تانىپ  بىلۋىنە  جول  اشادى.

ءاربىر ءدىننىڭ سەنىمدىك ۇستانىمدارى مەن قۇندىلىقتارىنا قۇرمەتپەن قاراۋ، وتانسۇيگىشتىك، توزىمدىلىك مۇراتتارى مەن ورتاق قۇندىلىقتار جاستاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرىلىپ، ناقتى باعدارى رەتىندە زايىرلىلىق قاعيداتىنىڭ نەگىزدە وقىتىلۋى قاجەت. قازىرگى دىنتانۋلىق جانە يسلامتانۋلىق  ءبىلىم  بەرۋدە  دەسترۋكتيۆتىك  ءدىني ىلىمدەر جانە  ولاردىڭ حاريزماتيكالىق  ءدىني باسشىلارىنا  قارسى كۇرەسە بىلەتىن زاماناۋي  قۇزىرەتتىلىك قالىپتاستىرۋ دا ماڭىزدى. جات ءدىني اعىمدار مەن ءدىني فاناتيزمگە قارسى تۇراتىن ۇستانىم قالىپتاستىرۋ وسى يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ مىندەتى بولىپ تابىلادى. ءدىن ەكسترەميزم مەن تەرروريزم قاۋىپىن ادام مەن قوعام ومىرىنە، مەملەكەت نەگىزىنە قاۋىپتى ىندەت ەكەندىگىن جاستارعا بايىپتى جانە عىلىمي تۇرعىدا ءتۇسىندىرىلۋى قاجەت. بۇل 2013-2017 جانە 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى قابىلدانعان مەملەكەتتىك باعدارلامادا ناقتى كورسەتىلدى. اسىرە دىنشىلدىكتىڭ  دۇنيەتانىمدىق  جانە الەۋمەتتىك  نەگىزىنىڭ الدىن-الۋ  جولى جاستارعا تەڭ مۇمكىندىكتەر جاساۋ جولىمەن ولاردىڭ  الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك  پەن تەڭدىك قۇندىلىقتارىنىڭ قوعامدىق ومىردە  ناقتى ىسكە  اساتىنىڭ كورسەتۋىمىز  قاجەت. ەلىمىزدە قالىپتاسقان ءدىني جاعدايدى ەسكەرسەك، جاس  ۇرپاقتى ماڭگىلىك  ەل قۇندىلىقتارى نەگىزىندە تاربيەلەۋ، پليۋراليزم مەن ءتۇرلى ءدىني سەنىمدەردى ۋاعىزداعان ميسسيونەرلىك جانە جات- اعىمدار جاعدايىندا وزىندىك دۇنيەتانىم قالىپتاستىرۋ جانە ءوز وي-پىكىرىڭدى ايقىنداۋ، تەرىس اعىمدارعا  كۇمانمەن  قاراۋ جانە سىني كوزقاراستى ورنىقتىرۋ،  ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتار مەن  ۇلتتىق مادەنيەت قۇندىلىقتاردى ارداقتاۋدى جاس ۇرپاققا قالاي ۇيرەتەمىز. بۇل مىندەتتەردى شەشۋ  ءۇشىن ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ بارىنشا وزەكتى دە ءتيىمدى كونتسەپتسياسىن دايىنداۋمەن قاتار،قازىرگى وزگەرمەلى زامان  تالاپتارىنا ساي ادىستەمەلىك  جانە شىعارماشىلىق ىزدەنىسكە نەگىزدەلگەن جاڭا ءبىلىم  بەرۋ باعدارلاماسى  جانە  وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق  ادىستەمەسىن جاساۋ جولدارىن تابۋ وزەكتى.

ءدىني  ءبىلىم بەرۋ  ادىستەمەسى تۇلعانىڭ رۋحاني بولمىسىن جەتىلدىرۋگە جانە مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا، ءدىني ءبىلىم جەتىستىكتەرىن جان-جاقتى تۇسىنۋگە، ءدىني ىلىمدەردى زەردەلەپ، تالداۋعا ۇيرەتۋمەن قاتار، باسقانىڭ مادەنيەتىنە تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا، ءدىني تولەرانتتىلىق جانە  دىنارالىق كەلىسىم ۇستانىمدارىن سىيلاۋعا تاربيەلەيدى. ءدىنتانۋ جانە  يسلامتانۋ  ماماندىعىنىڭ تۇلەكتەرىن  مەملەكەتتىك  قىزمەتكە  دايارلاۋ مەن  تاربيەلەۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى  -ءدىن سالاسىنداعى  مەملەكەتتىك  ساياساتتىڭ باعىتى مەن ەرەكشەلىكتەرىن  ءتۇسىندىرۋ بولىپ  تابىلادى. جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە دىنتانۋلىق  پاندەردى وقىتۋ زايىرلى  مەملەكەتتىك قاعيداتقا تاربيەلەۋ،ءدىني  ساۋاتسىزدىق پەن   ءدىني توزىمسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا  كومەكتەسەدى .

جاھاندانۋ ۇدەرىسىندە ءاربىر ۇلت ءوزىنىڭ سالت-ءداتۇرى مەن ۇلتتىق سانا تىرەكتەرىنە سۇيەنىپ، ءوزىنىڭ بەت-بەينەسىن جوعالتپاي، ۇلتتىق بولمىسىن ايقىنداپ، ۇلتتىق رامىزدەرىن اسقاقتاتۋعا ۇمتىلۋدا. ءبىزدىڭ ءدىندار  جاستار دا زايىرلى  مەملەكەتتىك قاعيدانى، ۇلتىمىزدىڭ ءتىلى مەن ءدىلىن، تاريحىن، ءداستۇرىن سىيلاۋى جانە اتا مۇراسىن قاستەرلەۋى ءتيىس. ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك  قىزمەتشىلەر  دۇنيەتانىمىندا جانە  ادەپتىك  ۇستانىمىندا زايىرلى  جانە ۇلتتىق قادىر-قاسيەتىنەن تۋعان كيەلى ۇعىم تۇسىنىكتەرىن قۇرمەتتەۋدى قالىپتاستىرۋ ەلىمىزدىڭ قارقىندى يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالىق تۇرعىدا جاڭعىرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ۇلتتىق مۇددە مەن ازاماتتىق پارىزعا ادال  ءدىن  ماماندارىن بەلسەندى ءىس-ارەكەتكە تاربيەلەۋ بولىپ تابىلادى

ءدىن قىزمەتكەرى ءبىتىم-بولمىسى مەن مادەنيەتىمەن، ۇلگىلى ومىرلىك دەرەگىمەن جانە  زيالى  ۇستانىمىمەن ەرەكشەلەنىپ، عىلىمي  جانە ءدىني-فيلوسوفيالىق ماسەلەلەر توڭىرەگىندە پىكىر-تالاس جۇرگىزە الاتىنداي دەڭگەيدە بولۋى جانە ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك  ساياساتتى تەرەڭ  ءتۇسىنۋى  ونىڭ الەۋمەت پەن ءدىني  قاۋىم  اراسىندا بەدەلدى بولۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى. ءدىن قىزمەتكەرلەرى  ءبىلىمى  مەن بىلىگىن، قۇزىرەتىن رۋحاني ءتالىم-تاربيەلىك ءىس-شارالاردا، ءدىني توزىمدىلىك پەن ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جانە ءتۇرلى لاڭكەستىك جانە ەكسترەميستىك، زياندى اعىمداردىڭ  كەرىتارتپا ىلىمدەرىنىڭ  الدىن الۋ  ماقساتىندا ىسكە اسىرۋ  ءتيىس. قازىرگى زامانعى وقىتۋ ادىستەمەسى يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ پراكتيكالىق ماڭىزىن اشۋمەن قاتار، ينتەللەكتۋالدى تۇرعىدان تاعىلىمدى، وقىپ-زەرتەۋ ءۇشىن قىزىقتى، ءدىن مامانى   ءۇشىن  بەرەرى مول   رۋحاني   جانە  زايىرلى  ءبىلىم بەرۋى  قاجەت. ءدىن ماماندارى قوعام ءومىرى  مەن ادامارالىق قاتىناستى  ىزگىلەندىرۋ ۇدەرىسىندە وزىندىك ءرول اتقارادى. ءدىني مادەنيەت پەن شىنايى رۋحانيلىق بۇل ماڭىزدى گۋمانيستىك قۇندىلىق. بۇگىنگى ءدىن  قىزمەتكەرىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك  جۇكتەيدى. زاماناۋي  يمام اقىل-پاراساتىمەن، جەكە مادەنيەتىمەن، رۋحاني دۇنيەسىنىڭ بايلىعىمەن، شىعارماشىلىق  الەۋەتىمەن، جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىمەن دارالانۋى ءتيىس.

ءدىن ۇستازى ءدىن  نەگىزدەرىن زايىرلى مەملەكەتتىك  قۇندىلىقتارعا  سايكەس ساليقالى بايىپتى تۇردە تۇسىندىرگەنى ءجون. يمامنىڭ  ءدىني  قىزمەتى  ءدىندارلاردىڭ ءدىني  سۇرانىسى  مەن  رۋحاني  قاجەتتىلىكتەرىن تولىق  قامتۋى  ءتيىس. يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ادامزات وركەنيەتىندەگى ءدىننىڭ شىعۋ تاريحىن جانە ءدىني ىلىمدەر مەن عۇرىپتار جۇيەسى  جايلى، الەۋمەتتىك ينستيتۋت رەتىندەگى ءدىننىڭ قىزمەتىن، قوعامداعى كونفەسسياارالىق قاتىناس مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋشى توزىمدىلىك قاعيدالارىن، ءداستۇرلى دىندەردىڭ جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتارىن، ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات، مەملەكەت پەن ءدىن، قوعام مەن ءدىن، ءدىن مەن ءداستۇر بايلانىسى، ءدىن  جانە قۇقىق، زايىرلى مەملەكەتتەگى  ءدىني ۇيىمداردىڭ قىزمەت ەتۋ نەگىزدەرىن  وقىتۋ  زايىرلى  مەملەكەتتەگى ءدىننىڭ قىزمەت ەتۋ اياسى تۋرالى تولىققاندى عىلىمي تۇسىنىك بەرىلۋى ءتيىس.  ەلىمىزدەگى يسلام تاريحىن زەرتتەۋدىڭ تاريحنامالىق جانە دەرەكتانۋلىق ادىستەمەلىك ۇستانىمىن  زاماناۋي تالاپقا ساي جەتىلدىرۋ ءۇشىن يسلامتانۋلىق جانە تەولوگيالىق ادەبيەتتەردىڭ بىرىڭعاي دەرەكتىك جۇيەسىن قۇرعان ءجون. زايىرلى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىڭ يسلام  ءدىنى مەن ءدىني ىلىمدىك ەرەكشەلىكتەرىن وقىتۋدىڭ ادىسنامالىق وزەگىن عىلىمي  باعدار مەن  زايىرلىلىق قاعيداتى  قۇرايدى. دىندەر ءىلىمى مەن تاريحىن وقىتۋ بارىسىندا ناقتى ءدىننىڭ سەنىمى مەن عيباداتىڭ، وركەنيەتتىك قۇندىلىقتارىن جانە رۋحاني مۇراسىن زەردەلەۋدە عىلىميلىق جانە وبەكتيۆتىلىكتى ۇستانۋ قاجەت، «ءبىز جاڭعىرۋ جولىندا بابالاردان ميراس بولىپ، قانىمىزعا سىڭگەن، بۇگىندە تامىرىمىزدا بۇلكىلدەپ جاتقان ىزگى قاسيەتتەردى قايتا تۇلەتۋىمىز كەرەك» [2]. ەل تاريحىنداعى كورنەكتى ءدىن  قايراتكەرلەرىنىڭ   ەڭبەكتەرىن  وقىتۋ پروتسەسىنە ەڭگىزۋ ۇلتتىق  رۋح  تامىرىن، ۇلتتىق رۋحاني مۇرامىزدى ەگجەي-تەگجەيلى  تانىپ بىلۋگە جول اشادى.
زايىرلى قوعام مادەنيەتىنە  ساي ساپالى دىنتانۋلىق جانە ءدىني ادەبيەتتەر دايارلاۋ وزەكتى. ورتا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىنا ارنالعان «قوعام جانە  ءدىن»وقۋلىعىن دايىنداۋعا  مەكتەپ پەداگوگيكاسى مەن  پسيحولوگياسىن  تەرەڭ  بىلەتىن بىلىكتى مامانداردى  تارتقان ءجون. ءدىن  سالاسىنداعى  مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە  حابارلاما جازۋ، كوپشىلىك الدىندا  جانە  باق  سويلەۋ  مادەنيەتىن  جەتىلدىرۋ  دە  وزەكتى. مەشىتتەردەگى  ۋاعىز  بەينە  تاسپاعا  جازىلىپ  تاراتىلماۋى  كەرەك. زايىرلى مەملەكەتتە ءدىني  ۋاعىزبەن ۇلتتىق  شەشەندىك  ونەر  مەن  رۋحانياتتى،ءدىني ءىلىمدى  تەرەڭ  مەڭگەرگەن ءبىلىمدى  جانە بىلىكتى  ءدىن  قىزمەتكەرلەرى  اينالىسقانى  ءجون.

ءدىني ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن دايارلاۋدىڭ بىرىڭعاي ادىستەمەلىك جۇيەسىن قۇرۋ جانە يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋدىڭ ادىستەمەلىك تاسىلدەرىن زامان تالاپتارىنا ساي جەتىلدىرۋ دە ماڭىزدى. ءدىن  ماماندارىن  دايارلاۋ ادام، قوعام، دۇنيە تۋرالى فيلوسوفيالىق – دۇنيەتانىمدىق ماسەلەلەردى زەردەلەۋ  جانە تالقىلاۋمەن تىعىز بايلانىستى. بۇل  ماسەلەلەردى قاراستىرعاندا يسلامتانۋ ءدىني  ءىلىم  قۇندىلىقتارىن عىلىمي تۇسىندىرۋگە، فيلوسوفيا،تاريح،سوتسيولوگيا جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدار مۇراسىنا، عىلىم  مەن تەحنيكا جەتىستىكتەرىنە سۇيەنەدى. زايىرلى قوعامدا يسلامتانۋ نەگىزدەرىن وقىتۋدا يسلامداعى ءتۇرلى  اعىمداردىڭ جانە  راديكالدى  يدەولوگيانىڭ  ۇستانىمدارىن سالىستىرمالى تۇرعىدا ءتۇسىندىرۋ ماڭىزدى. زايىرلى مەملەكەتتە  ءدىنتانۋ  جانە يسلامتانۋ ماماندىعىن وقىتۋ مىندەتى ءدىندار  جاستار دۇنيەتانىمىندا دىندارلىق پەن زايىرلى مادەني ۇستانىمدى، گۋمانيستىك جانە رۋحاني-ادامگەرشىلىك نەگىزدەردى قالىپتاستىرادى. يسلامتانۋلىق ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىندا ءدىني جانە  زايىرلى مادەنيەت   ۇندەستىگى، ءدىني  جانە  زايىرلى  ءبىلىم بەرۋ قاعيداتى وقىتۋدىڭ ادىستەمەلىك نەگىزى بولعانى  ءجون. «شەت ەلدەرگە ءدىني ءبىلىم الۋعا ۇمتىلاتىن جاستارىمىزدىڭ قاتارى كوبەيىپ وتىرعاندىقتان، ولاردىڭ دۇنيەتانىمى  قالىپتاسىپ،ءدىني  ءبىلىمى  جەتكىلىكتى  دەڭگەيدە تولىققاننان كەيىن عانا  شەت ەلدەرگە ءدىني وقۋ ورىندارىنا جىبەرىلگەنى  ءجون. العاشقى ءدىني ءبىلىم ەلىمىزدە  جانە ءداستۇرلى قۇندىلىقتار نەگىزىندە بەرىلۋى كەرەك» [3]. تۇركيا، مىسىر، ساۋد  ارابياسى، ليۆيا، يەمەن، پاكىستان، ءۇندىستان، مالايزيا  ەلدەرىندە  ءدىني ءبىلىم  العان  تەولوگتار جانە  يمامدار  زايىرلى مەملەكەتتىڭ ءدىن  سالاسىنداعى  ۇستانىمدارى  مەن قاعيدالارى تۋرالى ، زايىرلى  مەملەكەتتە  ۋاعىز-ناسيحات  جۇرگىزۋ  ءادىسناماسى، ءدىن جانە قۇقىق، زيالى ادەپتىك ۇستانىم، مەملەكەت پەن  ءدىن  قاتىناسىنىڭ  نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتارى بويىنشا تەرەڭ  ىزدەنۋى  قاجەت. مەملەكەتتىك قۇرلىسى  مەن يدەولوگياسى ءارتۇرلى شەت ەلدەردىڭ  ءدىني  وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن ازاماتتارىمىزدى زايىرلى ەلىمىزدەگى  ناقتى قوعامدىق ءومىر  شىندىعىنا  ساي  قىزمەتكە  باۋلۋ ماڭىزدى. ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ ماماندىعىنىڭ  بىلىمگەرلەرى  زيالىلىق يماندىلىق، عىلىمعا  قۇشتارلىق، وتانسۇيگىشتىك، ۇلتجاندىلىق، ادەپتىلىك، يبالىلىق، توزىمدىلىك سىندى قاسيەتتەرىمەن دارالانىپ،  جالپىادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى تولىققاندى ءتۇسىنىپ، بۇل  ولاردىڭ ومىرلىك جولدارىندا  ءدىني  جانە  زايىرلى مادەنيەتتى قاتار  ۇستانۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىز.

اسىرە ءدىنشىل  توپتارعا قارسى ءدىني-اعارتۋشىلىق جۇمىستىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىنىڭ  ءبىرى  وڭىرلەردەگى ءدىني احۋالداردىڭ ديناميكاسى مەن تەندەنتسيالارىنا ىقپال ەتۋشى سىرتقى  جانە  ىشكى ىقپال-اسەرلەردى انىقتاۋ دىنتانۋلىق جانە يسلامتانۋلىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە نەگىزگى ماقساتتاردىڭ ءبىرى دەپ بىلەمىز. زايىرلى مەملەكەتتە ءدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ ماماندىعى قوعامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا، ءدىني ساۋاتتىلىقتى  ارتتىرۋعا،  ءدىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋگە جانە  دەسترۋكتيۆتىك  اعىمداردىڭ الدىن  الۋعا   كومەكتەسەدى. يسلامتانۋ جانە ءدىنتانۋ ماماندىعىن وقىتۋ ۇدەرىسى بولاشاق ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك  قىزمەتكەرلەردىڭ بويىنا كوركەم  مىنەزدىلىك، ءسوز بەن ءىستىڭ  ۇيلەسىمدىلىگى، يماندىلىق، سالاۋاتتىلىق، زايىرلىلىق  پەن زيالىلىق ۇلتتىق ءداستۇر مەن رۋحانيلىق ءنارىن ەگىپ، ولاردى ۇلتتىق جانە جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى ارداقتاۋعا ۇيرەتىپ، ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناس مادەنيەتىنە،تۇپنۇسقا ادەبيەتتەرمەن جۇمىس جاساۋ مادەنيەتىن  مەڭگەرۋگە، ءدىن  سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ  ءمانى مەن  مۇراتىن ايقىن ءتۇسىنۋ  مەن ءدىني ۋاعىزدىڭ  زاماناۋي  ادىستەرىن  يگەرۋگە باعىتتاپ، ءدىني ەكسترەميزم مەن فاناتيزمگە قارسى كۇرەسە  بىلەتىن  قۇزىرەت قالىپتاستىرۋى ءتيىس. وقۋ  ورنىنىڭ بەدەلىن كوتەرەتىن   ءبىلىمدى دە  بىلىكتى تۇلەكتەرى ەكەندىگى  ايقىن. زايىرلى مەملەكەتىمىزدىڭ  ءدىن  سالاسىنداعى مەملەكەتتىك  ساياساتتىن  جان-جاقتى  تۇسىنە  بىلەتىن  جانە  ءبىلىمى مەن  بىلىگىن  ناقتى شىندىققا  ساي ىسكە اسىراتىن  ءدىن سالاسىنداعى  مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى  دايارلاۋ ۋاقىت  تالابى. ۇلتىمىزدىڭ  تۇتاستىعى مەن  بىرلىگى – جەڭىستەرىمىزدىڭ  ءتۇپ  نەگىزى.

باعدات بەيسەنوۆ، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ دوتسەنتى، فيلوس.ع.د.

Abai.kz

 

 

10 پىكىر