Jwma, 22 Qaraşa 2019
Bilgenge marjan 4320 4 pikir 11 Qazan, 2019 sağat 12:21

Halqı odan äri azayuı mümkin degen 10 el, olar kimder?

Ötkende Qazaqstan prem'eriniñ orınbasarı Älihan Smailov Qazaqstanda qarttardıñ köbeygeni turalı aytıp qaldı. Şındığında bwl bizde ğana bolıp jatqan process emes.

Älemde, onıñ işinde Reseyde de qart adamdar sanınıñ artuı bayqaladı. Qartayuğa qatıstı statistika bar eken. Ol boyınşa Japoniya birinşi orında. Reseyde qartayu koefficienti 2019 jıldıñ 1 qañtarına 21,5% bolsa, AQŞ-ta 22,0%-dı qwraptı.

BWW sarapşıları älem elderindegi halıq sanı men 2020 jıldan 2050 jılğa deyingi halıqtıñ tömendeu deñgeyine qatıstı boljamdar jariyalağan. Al tömende biz halıq sanı tömendegen 10 memleket turalı jazğandı jön kördik. Sonımen, halqı odan äri azayuı mümkin degen 10 el, olar kimder?

1. Bolgariya

Halıq sanınıñ 2020 jılı 6,9 millionnan 2050 jılı 5,4 millionğa deyin, yağni 22,5 payızğa tömendeui boljanadı.

Bolgarlardıñ jüyeli türde tömendeui ekonomikalıq ösuge jäne äl-auqattıñ ösuine kedergi keltiredi. Al jağımsız äserlerdi azaytuğa bağıttalğan basqaru şaraları mäseleniñ mänine äser etpeydi.

2017-2021 jıldarğa arnalğan memlekettik bağdarlama trendti özgertuge bağıttalğan birinşi memlekettik bağdarlama bolıp tabıladı.

Bwl bağdarlamada maqsatqa jetudiñ basımdıqtı qwraldarı: tuu koefficientin arttıru, jastardıñ emigraciyasın azaytu jäne bolgar biznesiniñ qajettilikterine bağıttalğan zamanaui immigraciyalıq sayasattı jüzege asıru üşin retteuşi jäne institucionaldı äleuetti qwru şaraları qarastırılğan.

2. Litva

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 2,7 millionnan 2050 jılı 2,1 millionğa deyin, yağni 22,1 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Halıq sanınıñ tömendeuiniñ negizgi sebepteri twrğındardıñ tez köşip ketui, ölimniñ artuı jäne tuu deñgeyiniñ tömendeui dep sipattalğan.

Aqparat közderine süyensek, Litvadan EO-ğa qonıs audarğandar sanı millionğa juıqtağan.

Olardıñ köpşiligi Batıs Europağa jwmıs isteuge barğan. 2010 jıldan 2019 jılğa deyin halıqtıñ azayuı 12%-ğa jetken.

3. Latviya

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 1,9 millionnan 2050 jılı 1,5 millionğa deyin, yağni 21,6 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Halıq sanınıñ tabiği tömendeuiniñ saldarınan ölim-jitim koefficienti tuu koefficientinen asqan kezde twrğındardıñ jalpı sanı 7,1 mıñ adamğa azaydı. Al köşi-qon nätijesinde olardıñ sanı tağı 2,5 mıñ adamğa qısqarğan.

Latviyadan ketetin azamattardıñ eñ köp sanı Irlandiya men Wlıbritaniyağa qonıs audaradı eken.

4. Ukraina

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 43,7 millionnan 2050 jılı 35,2 millionğa deyin, yağni 19,5 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Halıq sanınıñ tömendeui Ukrainanıñ barlıq aymaqtarında bayqaladı. Ukrainadağı kürdeli geosayasi jäne ekonomikalıq jağday elde emigraciyanıñ wlğayuına, sonımen birge tuu deñgeyiniñ tömendeuine äkeldi.

5. Serbiya

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 8,7 millionnan 2050 jılı 7,1 millionğa deyin, yağni 18,9 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Serbiya älemdegi halıq ösiminiñ eñ teris körsetkişteriniñ biri bolıp tabıladı. Tuudıñ jalpı koefficienti bir anağa 1,44 bala. Bwl älemdegi eñ tömengi körsetkişterdiñ biri.

Tuu deñgeyiniñ tömendigi jäne jastardıñ emigraciyasına baylanıstı el älemdegi halıqtıñ ortaşa jas mölşeri eñ joğarı on eldiñ qatarına kiredi.

6. Bosniya jäne Gercegovina

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 3,3 millionnan 2050 jılı 2,7 millionğa deyin, yağni 18,2 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Bosniya jäne Gercegovina Oñtüstik-Şığıs Europadağı memleket. Balqan tübeginiñ batıs böliginde ornalasqan.

Bügingi tañda bwl jwmıssızdıq deñgeyi öte joğarı Europadağı eñ kedey elderdiñ biri. Negizgi sırtqı sauda seriktesteri Europalıq Odaq elderi bolıp tabıladı.

Halıq sanınıñ azayuına Europalıq Odaqtıñ tabıstı elderine emigraciyanıñ joğarı deñgeyi jäne bala tuu deñgeyiniñ tömendeui sebep bolıp otır.

7. Horvatiya

Eldegi halıq sanı 2020 jılğı 4,1 millionnan 2050 jılı 3,4 millionğa deyin, yağni 18,0 % tömendeydi dep boljanuda.

Horvatiya bwrın YUgoslaviyanıñ qwramında bolğan elderdiñ işinde eñ damığanı.

Alayda 1991 jılı soğıstan memlekettiñ ekonomikası qalpına endi-endi kele bastadı. Demek, elde jwmıssızdıq deñgeyi joğarı. Ol 17%-dı qwraydı.

8. Moldaviya

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 4 millionnan 2050 jılı 3,4 millionğa deyin, yağni 16,7 % tömendeydi dep boljanuda.

Eñbekke qabiletti halıqtıñ edäuir böligi Reseydegi eñbek köşi-qonında.

Sandardıñ azayuı tuu deñgeyiniñ tömendeuine jäne sırtqı köşi-qonnıñ teris sal'dosına baylanıstı.

9. Japoniya

Eldegi halıq sanı 2020 jılı 126,5 millionnan 2050 jılı 105,8 millionğa deyin, yağni 16,3 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Japoniya - ömir süru deñgeyi öte joğarı damığan el. Japoniyada ömir süru wzaqtığı eñ joğarı jäne näresteler öliminiñ deñgeyi eñ tömen.

Alayda japon qoğamı tez qartayuda. Ekinşi düniejüzilik soğıs ayaqtalğannan keyin tuudıñ ösuinen göri bala tuu deñgeyiniñ tömendeui kürt köbeygen.

Demograftar men ükimet bwl mäseleni qalay şeşuge bolatındığı turalı qızu pikirtalastar jürgizude. Demografiyalıq mäselelerdi şeşu üşin  tuudıñ ösuin joğarılatu wsınıladı.

10. Albaniya

Eldegi halıq sanı 2020 jılğı 2,9 millionnan 2050 jılı 2,4 millionğa deyin, yağni 15,8 payızğa tömendeydi dep boljanuda.

Halıq sanınıñ azayuınıñ negizgi sebepteri - köşi-qonnıñ köbeyui jäne tuudıñ tömendeui.

Materialdı äzirlegen Kerimsal Jwbatqanov,

tarih ğılımdarınıñ kandidatı, Qazaq-Orıs Halıqaralıq Universitetiniñ docenti.

Abai.kz

4 pikir