دۇيسەنبى, 1 ناۋرىز 2021
پىكىر 2415 13 پىكىر 20 قاڭتار, 2021 ساعات 12:21

جەر دە، ەل دە - قازاقتىكى!

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، قازاقستاننىڭ ۇعا اكادەميگى ءۋاليحان قاليجانوۆتىڭ Abai.kz سايتىنا شىققان «جەر دە - قازاقتىكى، ەل دە - قازاقتىكى!» دەپ اتالعان ماقالاسىن وقىپ شىعىپ بىرقاتار ماسەلەلەرگە قاتىستى وي بولىسكىم كەلىپ وتىر.

ەڭ باستىسى، بۇل ماقالادا قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا جاسالعان بىرنەشە ەكىجاقتى كەلىسىم-شارتتار كەلتىرىلىپ، ولاردىڭ مازمۇنىنداعى ەكى ەلدىڭ اۋماقتارىنىڭ تۇتاستىعى مەن شەكارالارىنىڭ مىزعىماستىعى جونىندەگى ەرەجەلەرگە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن ەكەن.

سونىمەن قاتار، 1994 جىلى جەلتوقسان ايىندا بۋداپەشت قالاسىندا الەمنىڭ يادرولىق دەرجاۆالارىنىڭ بەلارۋس، ۋكراينا جانە قازاقستاننىڭ ساياسي تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا بەرگەن كەپىلدىكتەرىن بەكىتكەن مەموراندۋم دا كەلتىرىلىپتى. اتالعان ءۇش مەملەكەتكە مۇنداي كەپىلدىك بەرگەن الىپ ەلدەردىڭ ىشىندە رەسەي دە بار ەدى.

ءۋاليحان قاليجانوۆ اتى شۋلى رەسەي دەپۋتاتتارى وسى قۇجاتتارعا كەزىندە وزدەرى داۋىس بەرىپ، ەندى ولاردىڭ ەرەجەلەرىن ۇمىتىپ قالعان با دەگەن وي كوتەرەدى.

شىنىمەن دە، مۇنداي حالىقارالىق شارتتار بار، ولار قولدانىستا، ەشكىم دە ولاردىڭ كۇشىن وسى ۋاقىتقا دەيىن جويعان ەمەس.

سوندىقتان ۋاليحان قاليجانوۆ ايتقانداي:

«رەسەي مەملەكەتىندە وتىرىپ، ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزگە سەپاراتيستىك پيعىلداعى ءىس - ارەكەتتەر جاساۋ، ونىڭ ىشىندە شىندىققا جاناسپايتىن ۇگىت - اقپارات تاراتۋعا جول بەرۋگە بولمايدى. بۇگىنگى تاڭدا، ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىندا بولاشاقتا مۇنداي  كەلەڭسىزدىكتەرگە تيىم سالۋ ءۇشىن ارنايى كەلىسىم شارت قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداعان سياقتى»، دەگەن پىكىرگە تولىق قوسىلامىن.

وسىعان قوسا، جالپى الاتىن بولساق، كورشىلەس ەلدە ءارتۇرلى ساياسي كۇشتەردىڭ بار ەكەندىگىن ەسكەرۋ قاجەت جانە سولاردىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن كوزقاراسى دۇرىس ەمەس توپتار دا بار. مىسالى، ۆ.ۆ. جيرينوۆسكي باسقاراتىن رەسەيدىڭ ليبەرالدى-دەموكراتيالىق پارتياسىن سايلاۋلاردا رەسەي حالقىنىڭ 10-15% قولداپ وتىرادى. ياعني، وسى پارتيانى قولداۋشىلار اراسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن پيعىلى تەرىس كۇشتەر باسىم ەكەندىگى كۇمان تۋعىزبايدى. بىراق، سونىمەن بىرگە، رەسەيدە قازاقستاندى قولدايتىن ساياسي كۇشتەردىڭ بار ەكەندىگىن دە ۇمىتپايىق. ولاردىڭ دا سانى جوعارىدا كەلتىرىلگەن كورسەتكىشتەن كەم ەمەس دەپ ەسەپتەيمىن. وسى ەكى ساياسي اعىم اراسىندا رەسەي حالقى ءۇشىن كۇرەس جۇرۋدە. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرىن كورە الماۋشىلار ءارتۇرلى پروۆوكاتسيالار جاساپ، ەڭ الدىمەن، رەسەيدىڭ نەگىزگى حالقىن ءبىزدىڭ ەلگە قارسى قويماقشى. رەسەيلىك مەملەكەتتىك دۋما دەپۋتاتتارىنىڭ سوڭعى سوزدەرى وسىنداي پروۆوكاتسيالار قاتارىنا جاتادى. سوندىقتان، ولارعا دەگەن ءبىزدىڭ جاۋابىمىز: قازاقستان حالقىنىڭ ودان ارى بىرىگۋى كەرەك جانە بىزدەر ۇلتقا قاراپ بولىنبەگەنىمىز دۇرىس. قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان، ءبىزدىڭ ەلىمىزدى ءوز وتانى دەپ ەسەپتەيتىن جانە ونىڭ بولاشاعىنا جانى اۋىراتىن بارلىق ازاماتتاردى ءبىز باۋىرىمىزعا تارتۋىمىز كەرەك!

ال، ەندى ءۋاليحان قاليجانوۆتىڭ ماقالاسىندا قوزعالعان ۇكىمەت دەڭگەيىندە بىرقاتار ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىلىگىنە دە كەلىسەمىن. شىنىمەندە، ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك پەن شىعىس وڭىرىنە وڭتۇستىكتەن حالىقتى كوشىرۋ ماسەلەسىن دۇرىستاپ قولعا الماسا بولمايدى. ول ءۇشىن، مەنىڭ ويىمشا، وسى سولتۇستىك وڭىرگە قاتىستى ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاما دايىندالۋى كەرەك جانە وسى باعدارلاماعا سايكەس ءوندىرىستى، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اگرو-ونەركاسىپتى جانە ت.س.س. دامىتۋ شارالارى قاراستىرىلۋى كەرەك.

قالاي بولسا دا، جەر مەن ەلدىڭ قازاقتىكى ەكەندىگىنە ەشبىر كۇمان جوق. تاۋەلسىزدىگىمىزگە ساق بولعانىمىز ابزال!

ەركەبەك قامبارۇلى ارعىمباەۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى، قوعام قايراتكەرى

Abai.kz

13 پىكىر