سەنبى, 21 قىركۇيەك 2019
دەپ جاتىر 3428 2 پىكىر 24 ءساۋىر, 2018 ساعات 12:23

ءوزىڭ ديۋاناسىڭ، كىمگە ءپىر بولاسىڭ...

رەداكتسيادان: 2018 جىلدىڭ 13-كوكەگىندە Abai.kz اقپاراتتىق پورتالىندا  "ەلباسىعا اشىق حات. "سۋرەتشىلەر وداعىندا ەشقانداي جاريالىلىق جوق" اتتى پروفەسسور جاناربەك بەرىستەن باستاعان ءبىر توپ بەلسەندى ازاماتتىڭ  اشىق حاتى جاريالاندى. وندا قازاقستاننىڭ سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ىشكى پروبلەمالارى جايلى جازىلعان ەدى.

كەيىن، پروفەسسور جاناربەك بەرىستەننىڭ جەكە باسىنا قاتىستى كەيبىر اقپاراتتار الەۋمەتتىك جەلى مەن باق-تا تارادى. سويتسەك، ج.بەرىستەن مىرزا الاياقتىق جاساعانى ءۇشىن قۇزىرلى ورگان تاراپىنان قۇرىقتالىپ، ءوز كىناسىن مويىنداعان ەكەن.

ال بۇگىن جوعارىداعى اشىق حاتقا قاتىستى قر سۋرەتشىلەر وداعى اكىمشىلىگىنىڭ رەسمي تەرىستەمەسىن جاريالاپ وتىرمىز. 

Abai.kz ەركىن اقپارات الاڭى. مۇندا وي جارىستىرىپ، پىكىر تالاستىرۋ ءار وقىرماننىڭ ەركىندە. پورتالدا جاريالانعان اۆتورلىق ماقالالار رەداكتسيانىڭ ۇستانىمىن بىلدىرمەيدى. رەداكتسيا ۇجىمى كەز كەلگەن تاراپتىڭ ءۋاجىن جاريالايدى. 


قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنان شۋ شىقتى، سەبەبى وتىرىكتى شىنداي ساپىراتىن، ءسويتىپ ەلدىڭ اقشاسىن سۇمداي جىمقىراتىن ءبىر قۋ شىقتى.

پروفەسسور، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دەگەن دارداي اتاعى بار جاناربەك بەرىستەن وداقتاعى جاۋاپتى حاتشىلىق قىزمەتىن (سول كەزدەگى) جانە بىرنەشە وقۋ ورنىنداعى ۇستازدىق مىندەتىن  ادال اتقارۋ ورنىنا، قىزمەت بابىن پايدالانىپ، الاياق ايەلمەن اۋىز جالاسا ءجۇرىپ التىن شىعار «قۇدىق» قازۋدى باستادى. ال «التىن شىققان جەردى  تەرەڭ قاز» دەمەۋشى مە ەدى اتام قازاق؟! «دانىككەننەن قۇنىققان جامان» دەگەندى دە قوسا ايتقان جارىقتىق اتالارىمىز. بىراق، جاي ادام تۇگىلى، اق پەن قارانى اجىراتا الاتىن، وزگەنىڭ ءمىنىن كوزىنە شۇقىپ، كوسىلە اقىل ايتۋعا شەبەر وقىمىستى عالىمدى دا جولدان تايدىراتىن قۋ دۇنيە كوزدىڭ قۇرتىن جەپ بارا جاتسا نە دەيسىڭ؟! سونىمەن الاياقتىق قالاي باستالدى دەسەڭىزشى...

2013 جىلى قىركۇيەك ايىندا ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى  قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا ساندىك قولدانبالى ونەر كافەدراسىندا وقىتۋشى-پروفەسسور بولىپ بولاشاق ونەر يەلەرىنە ۇستازدىق ەتكەن  كەيپىپكەرىمىز اباي اتىنداعى ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقۋ بولىمىندە ىستەيتىن سەرىكباەۆا داريعا دەيتىن كەلىنشەكپەن قىزمەت بابى بويىنشا جاقىن ارالاسادى. جاقىن ارالاسقانى سونشا، سول كەلىنشەكتىڭ «ءبىلىم مينيسترلىگىندە جۇمىس جاسايمىن» دەگەنىنە، ءوزى ايتپاقشى «سەنىپ» قالىپ، «ەكسپەريمەنتالدى ماگيستراتۋرا جوباسىنا گرانت شىعادى،  وسى جوباعا تىڭداۋشىلار قابىلدانادى، سوندىقتان دوكتورانتۋرا مەن ماگيستراتۋراعا ءتۇسىپ وقۋدى قالايتىن، ءتيىستى قۇجاتتارى ساي تىڭداۋشىلاردى تاپ،  ولاردىڭ دوكتورانتۋراعا ءتۇسۋدى قالايتىندارى 5000, ال ماگيستراتۋراعا ءتۇسۋدى قالايتىندار  2000 اقش دوللارىن بەرسىن، سەن سولاردى جيناپ، مەنىڭ ەسەپشوتىما سال»،- دەگەن قىلمىسپەن پارا-پار ارەكەتىنە بىلدەي عالىم ج بەرىستەن كامپيتكە كوزىن سۇزگەن بالاداي الدانىپ قالدى دەگەنگە كىم سەنەدى. ونىڭ كوكەيىندە مۇنداي ىسكە  ارااعايىن بولا ءجۇرىپ، ءوز بىلىمىنە ەمەس، وسىنداي ءىستى توتەسىنەن شەشەتىن «پاراقورلارعا» سەنەتىن كەيبىر ءالجۋاز جانداردان  ءوز پايدامدى دا جىمقىرىپ قالسام دەگەن جىمىسقى وي سۋماڭ ەتكەنى انىق. ال گرانت دەسە كەز كەلگەنىمىز  ەلەڭ ەتە قالاتىن بۇگىنگى زاماندا بۇل ناعىز مايلى جىلىكتىڭ باسى ەكەنى داۋسىز شىندىق.

سونىمەن، ج.بەرىستەن مىرزا بارشا شاكىرتتەرى مەن دوستارىنا، تانىستارىنا: «شەتەلدە وقيسىڭ، 180 مىڭ تەڭگەدەي شاكىرتاقى الاسىڭ»، – دەپ باسى بار دا، اياعى جوق  باتپانقۇيرىق ويىنىن جارنامالاۋدى باستايدى. وسى جۇرت  نەگە اڭعال ءارى سەنگىش دەپ جانىڭ اشيتىن ۋاقىت ەمەس قازىر، اۋىردىڭ ۇستىمەن، جەڭىلدىڭ استىمەن ويناپ ءجۇرىپ وڭاي پايدانى ولجالاسام دەپ، بىرەۋدىڭ كوز مايىن تاۋىسا ءجۇرىپ، ادال ەڭبەكپەن جەتەتىن باق-تالايىن كوز قىستى، بارماق باستىمەن ءىلىپ اكەتسەم دەيتىن الگى ىرىمشىك اڭدىعان تۇلكىدەي سۋماڭداپ، ۇرىمتال تۇستى، تۇيەنى تۇگىمەن جۇتاتىن دوكەي كوكەلەرىن اڭدىعان، ياعني كەز كەلگەن ءىستى پارامەن شەشۋدى كوزدەپ، سونى باستى امالى ەتكەن،  ءتىپتى بەرەتىن پاراسىن قاتتاپ، ۇرى قالتاسىندا ساقتاپ جۇرەتىن قۋ، ايلاكەرلەردىڭ زامانى دەسەك وتىرىك ەمەس. ۇلكەن قالانىڭ استىنان ساسىپ، بورزىپ اققان جىلىمىق كارىز سۋىنداي سول جەمقورلىق تامىرىمىزدى ۇڭگىپ، شىرىتۋگە جاقىن قالعانىن قالاي مويىندامايسىڭ.

ءسويتىپ، ج بەرىستەن 2013 جىلدىڭ قازانىنان 2015 جىلدىڭ تامىزىنا دەيىن جۇزگە جۋىق ادامنىڭ باسىن قاتىرىپ، سىتىرلاتىپ دوللار ساناپ، استانادا شالقىپ جۇرگەن، مينيسترلىكتە جەمقور كوكەسى بار  سىبايلاسىنىڭ ەسەپشوتىنا جاسىل قاعاز سۇڭگىتۋمەن اينالىسادى. اتاپ ايتقاندا، دوكتۋرانتۋراعا ءتۇسۋدى قالاعان 33 ادامنان، ماگيستراتۋراعا  ءتۇسۋدى قالاعان 52 ادامنان – جالپى 178 000 ء(جۇز جەتپىس سەگىز مىڭ) اقش دوللارىن استانالىق  «قالقاشىنا» جولدايدى. ارا-اراسىندا اۋەسى مەن دامەسى ويانىپ كەتىپ، «كەيىن سالارمىن» بولماسا «ءاي، وسى مەن نەعىپ اق تەر، كوك تەر بوپ ءجۇرمىن وسى؟ بۇل ىستە مەنىڭ دە ۇلەسىم بار ەمەس پە؟» - دەگەن ىشكى سەنىمدى داۋسى ءورشىپ كەتىپ، «بال ۇستاعان بارماعىن جالايدى» دەمەكشى، اقشانىڭ ءبىراز مولشەرىن ءوزى جاراتىپ، از كۇن بولسا دا اقشانىڭ بۋىنا ەلىتىپ، قاعاناعى قارق، ساعاناعى سارق شالقىپ  جۇرەدى.  الايدا، قۇر ۋادەمەن كۇن وزدىرعان «ساۋلەم، ساۋلەم، ساۋلەمسىڭنىڭ» دە وتىرىگى تاۋسىلدى ما، بۇل ءىستىڭ ارتى سيىرقۇيىمشاقتانا باستاعانىن سەزگەن جۇرت اقشاسىن تالاپ ەتىپ الدىنا بارعىشتاپ، سۋرەتشىلەر وداعى حاتشىسىنىڭ كابينەتىن بوساتپايتىن حالگە جەتەدى.

اشىنعان جۇرتتىڭ كۇدىگى ۇدەپ، قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنا شاعىمدانا باستايدى. ءىستىڭ سوڭى ناسىرعا شاۋىپ، سوتتان ءبىر-اق شىققان ارىپتەسىمىز زاڭ الدىندا وسىلاي ايىپتى بولدى. قىلمىسكەر ءدۇيىم حالىققا ۋادە بەرىپ، اقشانى العانىن دا،سىبايلاسىنا بەرگەنىن دە، كەرەگىنشە سول اقشادان وزىنە الىپ قالعانىن دا مويىنداعان تاسپا بەينەسى 31 ، «كتك» ، ت.ب تەلەارنالاردىڭ  جاڭالىقتارىنان جارياعا شىقتى.

«سۋعا كەتكەن تال قارمايدى» دەمەكشى، ەندى ج.بەرىستەن  شىنىمەن-اق تۇڭعيىققا باتىپ بارا جاتقانىن سەزگەندەي، شۇعىل قورعانىسقا كوشىپ، تۋرا سۋرەتشىلەر وداعى عيماراتىنا باق وكىلدەرىن شاقىرىپ، ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن بەرىپ كەپ جىبەرەدى. بار ماقساتى – قولىندا تۇرعان جالعىز دالەلى مەن سۇيەنەرى - الگى استاناعا، د. سەرىكباەۆا سىبايلاسىنا جىبەرگەن تولەم تۇبىرتەكتەرىن الدىعا تارتىپ، بار بالەنى سوعان اۋدارۋ. «ويباي، سەنىپ قالدىم، مەن دە قۇرباندىقپىن!» - دەپ كوپشىلىكتىڭ كوزىن بوياۋعا تىرىسقان جاناربەك بەرىستەننىڭ ءبىر ساۋساعى بۇگۋلى ەكەنىن كوزى وياۋ، كوكىرەگى اشىق كوپشىلىك ۇعىپ تا قالعان. بۇل جانتۇرشىگەر جاڭالىقتان سوڭ ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى ويلانىپ وتىرماي اق ج بەرىستەندى جۇمىستان بوساتادى.

بوستاندىق اۋداندىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى د.سەرىكباەۆا جانە جاناربەك بەرىستەننىڭ  ۇستىنەن قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ «الاياقتىق» تۋرالى 190-بابى، 2-تارماعىمەن («مەملەكەتتiك فۋنكتسيالاردى ورىنداۋعا ۋاكiلەتتiك بەرىلگەن ادام نە وعان تەڭەستiرiلگەن ادام نە لاۋازىمدى ادام نە جاۋاپتى مەملەكەتتىك لاۋازىمدى اتقاراتىن ادام جاساعان الاياقتىق، ەگەر ول ءوزىنىڭ قىزمەت بابىن پايدالانۋىمەن ۇشتاسسا») ايىپتى دەپ تانىپ، №167514031000479 قىلمىستىق ىسكە تىركەپ، 5 تومدىق تەرگەۋ جۇرگىزەدى. اقىر اياعى بوستاندىق اۋدانى سوتىنىڭ شەشىمىمەن د.سەرىكباەۆانىڭ الاياقتىعى دالەلدەنىپ، شارتتى تۇردە جازاعا كەسىلەدى.

ال وعان سىبايلاسى  ج بەرىستەن  بوستاندىق اۋدانى سوتىنىڭ 24-ءشى قازان 2016 جىلعى №7550-16-00-1/293 جەكە ۇيعارىمىمەن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى كەرەك بولاتىن، بىراق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 25 جىلدىق تاۋەلسىزدىگى قۇرمەتىنە بايلانىستى امنيستيا تۋرالى زاڭىنا سايكەس قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتىلدى.

جاناربەك بەرىستەن تەمىر توردىڭ ءدامىن تاتپاي، قىزىلكوز پالەنىڭ تىرناعىنان بوساعانداي ءبىر دەمالىپ الادى دا، «جول كورگەن جولعا شىعا بەرەدىنىڭ» كەبىن كيىپ، باسقا قۇيتىرقىلىقتارىنا كوشەدى. مانساپ پەن بيلىككە قولى ءبىر جەتىپ السا، المايتىن قامالى جوقتىعىن تۇسىنەدى. الدا كەلە جاتقان سايلاۋدا ءبىر سەكىرىپ وداق توراعاسى بولۋدى كوزدەيدى. سول ءۇشىن جانىنا جاقتاستارىن جيناپ، وداق  ءىشىن الاتايداي بۇلدىرۋگە شىنداپ كىرىسەدى. تۇيەنى تۇگىمەن جۇتاتىن جاناربەك بەرىستەننىڭ  85 قازاقستان ازاماتىنان 178 000 اقش دوللارىن الاياقتىق جولمەن جيناپ العانىن بىلە تۇرا، ءوز ەسەبىم وزىمدە ولمەسەڭ اتامنان ارى دەگەن قاعيدامەن ەلاعاسى جاسىنا جەتكەن، ازامات دەپ جۇرگەن بىلدەي سۋرەتشى اعا اپالارىمىزدىڭ قولداۋ كورسەتكەنىن، شاشباۋىن كوتەرىپ شاپقىلاپ، جارجاق بولعانىن كورىپ ەسىمىز شىقتى،   جاقتاستارىنا «اسپانداعى ايدى اپەرەم» دەپ ۋادەنى جاۋدىرىپ، بولاشاق قىزمەتتەرىن ۇلەستىرىپ قويسا كەرەك. ويتكەنى، توراعانىڭ سىرتىنان ءوزى قول قويىپ، جالعان حاتتار جازىپ، اكىمدەردى دە قارماققا ءىلىپ جاتقانى دا جاعامىزدى ۇستاتتى.

سۋرەتشىلەر وداعى توراعاسىنىڭ ورنىنا جاساندى قول قويىپ، اكىمدەرگە حات جازىپ، دەمەۋشىلىك سۇراۋدى جاقسى بىلەتىن جاناربەك بەرىستەن جالعان قۇجاتتار جاساۋ دا قىلمىستىڭ ءبىر ءتۇرى ەكەنىن نەگە قاپەرىنەن شىعاردى ەكەن؟ توراعالىققا ۇمىتكەر قارسىلاستارىن الدىن الا جويۋدى كوزدەگەن ول  توراعا بولۋعا نيەتىن بىلدىرگەن و. ەسەنباەۆتى  جاس سۋرەتشىلەر وداعىن زاڭسىز قۇرعان جانە جاس سۋرەتشىلەردەن  اقشا جيناپ جەپ قويدى دەپ ۇستىنەن ءىىب نا ارىز جازادى.   قازاقستان  جاس سۋرەتشىلەر وداعى  ارنايى سەكرەتارياتتىڭ شەشىمىمەن قۇرىلعاندىعى ( ءوزى قاتىسقان، ءوزى قولداعان), جينالعان اقشانىڭ قايدا،  قالاي ىستەتىلگەندىگى انىقتالىپ،  ەشبىر كەمشىلىك تابىلماعان  سوڭ  ارىز  ارى قارالمادى.  دەسەكتە، وسى جاعدايدان سوڭ دەنساۋلىعى سىر بەرگەن  و.ەسەنباەۆ ۇمىتكەرلىكتەن باس تارتادى.  قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەلەرى،  جاس سۋرەتشىلەر  سىرلىباەۆ ق.، بەلەگوۆا ا.، جازىقباەۆا ش. جانە ساعىندىقوۆا ءمولدىر  سۋرەتشىلەر وداعىنا ارىزدانىپ،  ۇستاز  جاناربەك بەرىستەننىڭ اقشالارىن الىپ، بەرمەي، الداپ كەتكەنىن ايتىپ كومەك بەرۋىن سۇرايدى.

وسىنداي  زاڭعا قايشى  ىستەرىن قاراپ شىعىپ، سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ سەكرەتارياتى 2007 جىلدان وداققا مۇشە ج.بەرىستەندى 14 قاراشا 2017 جىلى سۋرەتشىلەر وداعى پلەنۋمىندا باسقارما شەشىمىمەن وداق مۇشەلىگى قۇرامىنان شىعارادى. ال جاۋاپتى حاتشى قىزمەتىنەن 30.11.2017 جىلى الاستاتىلعان جاناربەك بەرىستەن بۇگىندە وداقتى سوتقا بەرىپ، «ادىلدىك» ىزدەگەنىمەن، ونىسىنان ەشتەڭە شىقپادى. سەبەبى ول ءوزىنىڭ گازەتتەرگە جالعان اقپارات بەرگەندىگىن، توراعانىڭ ورنىنا جاساندى قول قويعاندىعىن، جاستاردان وقۋعا جاردەم بەرەم دەپ الداپ اقشا العاندىعىن مويىنداپ ارىزىن قايتىپ الۋعا ءماجبۇر بولدى.تۇپتەپ كەلگەندە  وداقتان بۇلىك شىعارارداي  ەشتەڭە تاپپاعان بالەقور فيلوسوف ەندى وزىنە جاقپاعان سۋرەتشىلەردىڭ جەكە شىعارماشىلىعىن  دالەلسىز سىناپ، جاقتاستىققا كەرەك سۋرەتشىلەردى سالىستىرا كەلە، كوزسىز ماقتاعانى، ولاردى وزىنە تارتپاقشى بولعان  كومەيىنىڭ نەنى اڭسايتىنى، ەكى قوياندى ءبىر وقپەن اتپاقشى بولعانىن ساناسى بار سەزىپ، كوزى بار كورىپ وتىرمىز.  بۇگىنگى تاڭدا وداقتا جۇمىس قايناپ جاتىر. رەگيوندارداعى شارالارمەن بىرگە  الماتى قالالىق اكىمشىلىگىمەن، قر قورعانىس مينيسترلىگىمەن اراداعى پروەكتەرمەن بىرگە جاقىندا بولاتىن كوپتەن كۇتكەن  سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ سەزىنە دايىندىق قىزۋ جۇرۋدە.  «كەرۋەن كوشەدى، يت ۇرەدى» دەگەن ۇلى ءسوز بار، ءمايدا شۇيدەگە كونىل بولمەي وداقتىڭ نەگىزگى ماقساتىنا قاراي  نىق قادام باسىپ،سۋرەتشىلەرىمىزدىڭ ونەرىمىزگە ەلەۋلى ۇلەس قوسۋىنا جاعداي جاساۋ ءۇشىن، ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ  «رۋحاني جانعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بەلسەندى جۇمىس ىستەي بەرمەك. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنگى ءىسشارالارى تۋرالى، كوپشىلىكتى قىزىقتىرعان وداقتىڭ وتكەن عاسىرداعى ساتىلىپ كەتكەن، ايىرىلىپ قالعان  مۇلىكتەرى تۋرالى مالىمەتتەردى وداقتىڭ  artist-union.kz سايتىنان وقي الاسىزدار، وندا وداقتاعى بار وزگەرىستەر جانە جوسپارلار ناقتى جازىلعان، تۇبنۇسقاسىمەن تانىسقىسى كەلگەن وداق مۇشەلەرىنە  اكىمشىلىك كەز كەلگەن جۇمىس ۋاقىتىندا مالىمەتتەردى كورسەتە الادى. وداقتا جۇمىس قايناپ جاتىر!

قر سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ اكىمشىلىگى

 

Abai.kz

2 پىكىر