Seysenbi, 25 Aqpan 2020
Qoğam 4034 0 pikir 29 Mamır, 2014 sağat 01:47

QAZAQ TİLDİ MEKTEPTER JABILMASIN!

(Qızıl bağıt belgisi Kenjeköl auılın körsetip twr. Baydala auılı Pavlodar qalasınan ne barı 14 şaqırım ğana qaşıqtıqta)

Mamırdıñ 14-i, Egemen Qazaqstan gazetinde Farida Bıqaydıñ «Baydalanıñ bağın baylamayıq» attı maqalası jarıq kördi. Onda avtor  Pavlodar qalasınıñ Kenjeköl auıldıq okrugine qarastı, 700 dey adam qonıstanğan Baydala auılındağı mektep jabılatın boldı dep dabıl qaqqan. 50 jıldıq tarihı bar, büginde 45-ke juıq bala oqıp jatqan «№2 Kenjeköl bastuış mektebi» licenziyasız jwmıs istedi, sanitarlıq talapqa say emes degen siyaqtı  qisınsız negizdermen jabılmaq bolğan. Al mektep jabılsa, auıldıñ qarşaday balaları auıldan 8 şaqırım alıstağı Kenjekölge qatınap oquları qajet eken. Osığan baylanıstı  auıldıñ 76 twrğını barmağın basıp, qwzırlı mekemelerge  talap-arız jazğan.

Belgili qoğam qayratkeri, «Jeltoqsan Aqiqatı» respublikalıq qozğalısınıñ Pavlodar oblısındağı törayımı Ruza Beysenbaytegi de osı mäselege baylanıstı Baydala auılına kelip, ondağı jwrtpen tanısıp, auıldağı mäselelerdi özek etip Pavlodar oblısınıñ, Pavlodar qalasınıñ äkimderiniñ atına hat jazıptı. Ol hattıñ mazmwnında - mektebi jabılmaq auıl twrğındarınıñ talap-arızı tolıqtay körsetilgen.  Tek mekteptiñ jağdayı ğana emes,  qala irgesinde twrsa da tozıp twrğan auıl tağdırı aytılğan. Hat mazmwnındağı mañızdı faktorlarğa toqtala ketsek:

Auıldağı  ata-analar bilim mekemesi dayındap otırğan 8 şaqırım alıstağı Kenjeköl  mektebine  büldirşinderimiz qalay barıp-qaytadı dep alañdaydı... Oquşılar tasitın avtobustan qalıp qoyatın jağdaylar bolsa sonşa qaşıqtıqtan üyge jetui qiın, nemese sabaqqa bara almay qaluı mümkin.  Osı jılı  Kenjekölde orıs  tildi 1-sınıp oquşısı 3 ret joğalıp-tabılğan. Al  5-11 sınıpta oqitın Baydalalıq oquşılar auılda orta mektep joq bolğandıqtan bar uaqıtın sabaqqa barıp keluge jwmsaydı. Olar sabaqqa kelip, üylerine qaytatın uaqıtta Kenjeköldegi qatarlas-sınıptastarı üylerinde tamaqtanıp, mektepte sporttıq, körkemöner üyirmelerine qatısadı, qosımşa däristerin pısıqtaydı. Baydalanıñ özinde onday sporttıq,   türli bağıttağı üyirme, mädeni is-şaralar joq.   Auılda  oyın-sauıq mädeni ortalıqtarı  bar, biraq sol ğimarattardıñ jartısı mal qora bop ketken! Qalğan jartısı jılında 4 ret qana, 8 naurızda, 22 naurızda, qarttar küni jäne jaña jılda aşıladı eken. 700-den astam twrğını bar auılda mektepti jabudıñ ornına, kerisinşe, tolıqqandı, 11 sınıptı, tım bolmasa 9 sınıptıq mektep aşu qajet.  Osı auıldan Kenjekölge  qatınaytın orta mektep oquşıları 50-ge juıq, mektep jasına tayap qalğan balalar da, auıl twrğındarınıñ qatarın köbeytetin auır ayaq analarda köp eken. Äri Kenjeköl men Baydalanıñ arasındağı jer telimderi twrğın üyler salınuğa satılıp qoyılğan. Ol bolaşaqta  üyler salınıp, auıl  twrğındarı köbeye tüsedi degen söz. Äri ükimet qaulısına say biıl  Pavlodaar oblısına şet memleketten  100 otbası qandastarımız keledi eken. Olardıñ qalağa jaqın, üy bağaları qaladağıdan äldeqayda arzan sol auıldarğa ornalasuı mümkin ğoy. Ornalastıru kerek te.

Ekinşi mäsele, jalpı auıl jağdayı. Twrğındardıñ aytuı boyınşa, 2009j. pavlodar äkimi tolıqqandı, qalamen baylanısatın  jol salıp bermekke, auız sumen qamtamasız etuge uäde bergen (twrğındardıñ basım köpşiligi özderi qazıp alğan, sapası belgisiz aşı sudı paydalanıp otır). Biraq jıldar öte äkimder auıssa da uäde orındalmağan. Biılğı jılı Kenjekölge qatınaytın 24 marşruttağı avtobus Baydalağa da jolauşı tasuı kerek edi. Biraq jol ayaqsız qalğan. Auıldağı mektep jabılmay, kerisinşe jaña mektep salınar bolsa, mektebi bar auılğa qonıstanuşılardıñ qatarı köbeye tüsetini, jaña jwmıs orındar bolatını da anıq.

«Egemen Qazaqstanda» jariyalanğan maqala men Oblıstıq, qalalıq äkimdikke Ruza Beysenbaytegi jazğan hattan keyin Baydala auılındağı  mekteptiñ jağdayın «31 arna» tilşileri de tüsirgen.

  Baydaladağı «№2 Ken­jeköl bastauış mektebi jabıladı. Oquşılar tasımalmen avtobus qatınası arqılı oqidı…» degen habardı Bi­lim jäne ğılım ministrligi Bilim jäne ğılım salasındağı baqılau komitetiniñ «Bilim salasın baqılau departamenti» basşısınıñ orınbasarı Alevtina Vedel', qalalıq oqu bölimi basşısınıñ orınbasarı Gul'sina Şindlyarskaya, bö­lim qızmetkeri Natal'ya Ka­zan­cevalardıñ auılğa kelip,  mektep direktorı Jwldız Twyaqızın «audarmaşı» etip jürip, auıldıqtarğa «estirtkenine» qaramastan 23 mamırda Pavlodar oblısı äkiminiñ baspasöz qızmeti: «Ağımdağı jıldıñ 21 mamırı küni «31 arna» keşki qorıtındı jañalıqta Pavlodar qalasınıñ Baydala auılındağı bastauış qazaq mektebi jabıladı degen teris aqparat berdi. Telearna tilşileri Baydala mektebine qatıstı problemanı tereñ zerttemegen, mäseleniñ mänisine barmağan», - dep baspasöz habarlamasın taratqan. Bir qızığı Pavlodar oblıstıq baspasöz qızmeti jalğan aqparat tarattı dep, mektep mäselesin jazğan «Egemen Qazaqstan» men «31 arnadan» tek «31 arnanı» kinalap mälimdeme taratıp otır. Ol mälimdemede: «Qazirgi tañda Baydala mektebin jabu probleması kün tärtibinen tüskeni» aytılıp, «jergilikti atqaruşı bilik ata-analardıñ kelisimsiz bastauış sınıp oquşıların basqa mektepke köşire almaydı. Baydala mektebin Kenjeköldegi jaña mektepke köşiru turalı soñğı şeşimdi auıl twrğındarı ğana şeşedi.» - dep, mäseleni jılı jabuğa tırısqan. Osığan baylanıstı Ruza Beysenbaytegi qwzırlı orındar men BAQ-qa bağıttap tağı da aşıq hat jazıp otır. Tömende aşıq hattıñ mätini:

 

***           ***         ***

QR Prezidenti N.Nazarbaevqa,

QR Prem'er-ministri K.Mäsimovke,

QR Bas prokurorı QR A.Dauılbaevqa,

Bilim jäne ğılım ministri A.Sarinjipovke,

«Egemen Qazaqstan» gazetine,

«31» arnağa jäne barşa memlekettik BAQ-qa

 

Aşıq hat

 

Biılğı jılı 14 mamırda Baydaladağı mektep jağdayı turalı  «Egemen Qazaqstanda» maqala jariyalandı. Osı mäselege baylanıstı auıl twrğındarımen kezikkenimde mağan: «Bizge qaladan bilim beru mekemesi kelip: «mektepteriñiz  standartqa say emes. Licenziyası joq, sanitarlıq normalarğa da säykes kelmeydi, auıldarıñızda 1 ğana mwğalimniñ kategoriyası bar, sondıqtan balalarıñız 7 şaqırımdağı Kenjeköl mektebinde oqidı» degenin ayttı.» Mektepti jappaqşı bolğandar auıl twrğındarınıñ: «6-10 jasar büldirşinderimiz köz aldımızda bolıp, öz auılımızda oqısın, ol üşin ğimarat qajet dese  asar jasap özimiz de salayıq, kömegimizdi körseteyik. Avtobuspen tasımaldauğa qarsımız.» - degenine qwlaq aspağan.

Baydaladağı mäsele turasında Pavlodar oblısı äkimi Q. Bozımbaevtıñ, Pavlodar Qalası äkimi B. Baqauovtıñ blogına jazğanmın. Äri jergilikti BAQ-qa da jariyaladım. Bwl mäsele nemqwraylı qaraytın mäsele emes,  öytkeni Pavlodar oblısı boyınşa  38972 oquşı qazaq tilinde, 48246 oquşı orıs tilinde bilim aladı. Oblıs boyınşa 406 mekteptiñ  161-i aralas ( aralas mekteptiñ orıs tildi mektepten ayırması joq), 89-ı orıs tildi jäne 156 mektep qazaq tilinde.

 Osıdan 3 jıl bwrın, memleket qaramağındağı jetim balalardıñ Pavlodar oblısı boyınşa  oqu-tärbiesimen tanısqanımda: mekemelerde 90 payız şamasındağı bala (2 tilde bilim-tärbie alatın Tereñköl balalarınan basqa) körşi memlekettiñ memlekettik tilinde bilim men tärbie alıp jatqanın bilip, qay memlekettiñ bolaşağın tärbielep jatırmız dep qattı nalığam. Qazir oblıs boyınşa 100 den astam auıl (olar tügeldey qazaqtar köp qonıstanğan auıldarı)mektepsiz twr. Soñğı jıldarda oblısta 5 qazaq  tilinde bilim beretin mektep jabıldı.

Baydala auılındağı mektep mäselesin «Egemen Qazaqstan» men  «31 arna» kötergennen keyin «mektep japqıştar» jappaymız dep jar salıp jatır. Öte jaqsı. Joğarğı jaq mektepti jabudıñ ornına 11 sınıptı  keşendi mektep salıp berui,  auılğa taza auız su qwbırın jürgizui, sonday-aq infraqwrılımdı jasauı qajet. Baydala auılı Pavlodardan 14-aq şaqırım qaşıqtıqta bolsa da kölik-qatınas mäselesi şeşilmegen.  Auılğa keler joldıñ qarı qıs bolsa ılği da kürelmey qaladı.

«Mektep jabıladı»  degen äñgime şıqqanda auıl twrğındarınan 76 adam qol qoyıp  talap-arız hat jazğan edi, endi sol hat jergilikti bilik koridorlarında joq bolıp ketti. Biraq mende köşirmesi bar. Sonday-aq «31 arna» tüsirgen naqtı beyne material da bar. Osılay bola twra oblıstıq baspasöz qızmeti «31 arnanı» jalğan aqparat tarattı dep kinäladı. Bir sözben aytqanda, jergilikti bilik, öz äreketterin aqtap alu üşin, auıl adamdarın, qoğamdı, gazetti, arnanı ötirikşi qıluda.

Bas prokurordan swraytınımız, E.Arınnıñ kezinde jabılğan 5 qazaq mektebi jöninde tekseris jürgizip, kinälilerdiñ esebinen mektepterdi qaytadan aşu. Mektepterdiñ sebepsiz jabıluına  bilim ministrligi de kinäli. Öytkeni olar bilim oşaqtarın köptep aşu turalı prezident tapsırmasın orındaudıñ ornına, mektepter jabıluına jol berip jatır. Är  bir qazaq mektebiniñ jabılğanı jergilikti biliktiñ, onıñ işindegi bilim çinovnikteriniñ memleket tiline, memlekettilikke, Prezident bekitken 2025 bağdarlamasına  qarsı jasap jatqan qılmıstıq äreketi dep bilemin.

 

Qwrmetpen:

«Jeltoqsan Aqiqatı» RQB  Pavlodar oblısındağı  törayımı

Beysenbay tegi Ruza.


Pavlodar qalası, Qayırbaev köşesi. 104-136.

Telefon:       8 (7182) 51-10-50,      +7701-182-52-65

 

***         ***        ***

 

Nwrğali Nwrtay

 

Abai.kz

0 pikir