Сәрсенбі, 20 Қыркүйек 2017
Талқы 1860 13 пікір 13 Қыркүйек, 2017 сағат 19:58

А. Перуашев: Жаңа алфавит қолдануға ыңғайлы, оқуға жеңіл болуы тиіс!

Кеше Мәжілісте латын графикасының бірыңғай стандартын енгізу туралы парламенттік тыңдау болды.

Міне, Парламенттегі жиында А.Байтұрсынов атындағы институт мамандары латын әліпбиінің жобасы қоғамда қызу талқыланып жатыр.

Осыдан кейін Ш.Шаяхметов атындағы республикалық тіл дамыту орталығы латын әліпбиіне қатысты ескертпелерді немесе ұсыныстарды қабылдайтынын мәлімдеді.

Иә, латын қәрпіне көшу мәселесі жүрдім-бардымның шаруасы емес. Барлық пікірлер мен ұсыныстар тыңдалып, пысықталып барып біріңғай норма қабылдануы керек.

Тыңдау барысында ұсынылған нұсқаны қолдаушылар аз болып шықты. Бұл тегінде қазақ әліпбиін латын графикасына көшіруге қарсылық дегенді білдірмесе керек. Қолдау – қос қолды көтеріп алып уралай беру емес, қолдау деген бізше болғанда, кем кетікті дер кезінде айту, көрсету.

Осы ретте Мәжіліс депутаты Азат Перуашев мырза «Abai.kz» ақпараттық порталына латын әліпбиі туралы өз пікірін айтқан еді.

Азат Перуашев, Мәжіліс депутаты:

-Алдымен қазақ тілінің латын қарпіне көшу жөніндегі комиссияның  атқарған жұмыстарына зор алғысымды білдіремін.

Латын қарпіне көшу жөніндегі шешімнің ұлттық мемлекетіміз бен қазақ ұлтының дамуында үлкен рөл атқаратындығына және дер кезінде қабылданғандығына сенемін. Енді кешігуге болмайды.

«Ақ жол» партиясы 2007 жылдан бері өзінің бағдарламалық құжаттарында, мәлімдемелерінде қазақ тілін латын қарпіне көшіруді жақтап бірнеше бастамалар көтерген болатын. Ол кезде бұл бәлкім ертерек болған шығар,ал, қазір оны кейінге қалдыруға болмайды. Кеше ерте болса, ертең кеш болады. Бұл біздің әлемдік өркениетке енуіміздің жаңа белесі. Бұл реформа- рухани отарсызданудың тура жолы!

Бүгінде қоғамда осы мәселеге байланысты қызу пікір талас жүріп жатыр. Меніңше ол өте дұрыс. Себебі бұл халықтық талқылауға ұсынылған жоба. Қазіргі ұсынылып отырған нұсқадағы ерекше бір белгілер мен әріптерді қоспай-ақ әлемдік ақпарат кеңістігіндегі дайын символдарды ұсынған дайындаушылардың ниетін де түсінуге болады. Олардың ойы - әлемдік ақпарат кеңістігіне еш кедергісіз ену екені де түсінікті. Сонымен бірге қазақ тілінің өзіндік ерекшеліктері мен үндестігін, сұлулығын, шұрайын сақтап қалуға тиіс екенімізді ұмытпағанымыз жөн. Оның түйткіл тұстарын қазақ тілін зерттеуші тіл мамандарының өздеріне тапсырып, олардың дұрыс жолды таңдайтынына сенгеніміз дұрыс.

Тіл – ұлттық мінездің көрінісі. Қазіргі қазақ тілі ешқандай бұралаңды білмейтін өрліктің, табандылықтың, шешендіктің белгісі. Сұлу да сүбелі тіл. Қазақтың ұлы билерінің бірі Қазыбекті Қаздауысты деп тегін атамаған ғой.

Бүгінгі мақсат біреу- түрлі ұсыныстарды ескере отырып, латын қарпіне көшудің ортақ нұсқасына келуіміз қажет. Одан соң, бір атаның балаларындай бірігіп, бүкіл халық болып қолдау, тарихи реформаны тоқтатпай әрі қарай қозғау –бәріміздің ортақ міндетіміз.

Abai.kz

13 пікір
Бану 2017-09-17 23:20:55
Қазақ сөздігінде "Ж", "Ш", "Ң", "Ө", "І", "Ғ" әріптері өте көп кездеседі. Бұл аріптерсіз қазақша сөйлеу мүмкін емес. Сондықтан бұл әріптерді қос аріптермен емес, жалқы аріппен, ал "Ц", "Ч", "Щ", "Ф", "Я" әріптерін қос әріптермен алмастыру керек. Себебі бұл әріптер қазақ алфавитінен емес.
азамат арын 2017-09-14 22:54:48
азаттың айтқанына толықтай қосыламын,бір дыбысты екі таңбамен таңбалау қазақ тәрйхында жоқ нәрсе!сонымен қатар қазақта жоқ 《ц》ны алып тастау керке!дауысты және дауыссыз《й》ды бір ғана таңбамен белғілеу керек,үйтпегенде жазғанда адасу көп болады!тағы бір мәселе ахымет байтұрсын атамыздан үлгі алып жасау керке латынша нұсқаны
Сайлай алмаушы 2017-09-14 20:00:39
қосар әріптің мұнша көп болуы ақылға қонбайды. 33 дыбысты тағы да 41 әріппен таңбалаған екеміз. не ұттық сонда? ==== Өте дұрыс аңғарып отырсыз, мырза! Осыған жобаны жасаушылар мен ұсынушылардың басы жетпей отырғасын не шара?
Сайлай алмаушы 2017-09-14 19:56:18
Ішіңіз қарсы болып қанша жерден бүлкілдеп отырса да жеме-жемге келгенде билік ұсынған жобаға қос қолдап дауыс беріп, ұстамсыздық танытасыңыз-ау деп қауіптенемін, Peruaшev myrza.
Төре 2017-09-14 18:58:08
"Шыжың" - шжң, деп жазармыз? Алла Тағала! сізді содан сақтасын?
Арман 2017-09-14 14:38:15
Толық келісем. Латын әліпбиіне көшу уақыт талабы. Бұл түркі әлемінің интеграциясына оң ықпалын тигізеді. Және де Елбасы айтқандай, Рухани жаңғыруға - сананың отарсыздануына әсер етуі керек. Бұл үдеріске қарсылық танытатындар да бар. Ондайлар әрқашан да болады. Тәуелсіздік алғанымызға ширек ғасыр болса да үлттық жаңғыруға қарсы дамдар көптеп кездеседі. Мысалы, биылға жылдан бастап ЖОО-да Қазақстан тарихы ХХ-ғасырдан бастап қысқартылған бағдарлама бойынша оқыту осындай кертартпа әрекеттердің салдары. Мен бұны қазақ халқына қарсы жасалған опасыздық деп білемін! Елбасы сананы жаңғыртуда Ұлттық тарих негіз болуы керек деп жатқанда бұлардың қасакқана кері әрекетке баруы опасыздық болмай немене?!
Асан 2017-09-14 14:30:50
қосар әріптің мұнша көп болуы ақылға қонбайды. 33 дыбысты тағы да 41 әріппен таңбалаған екеміз. не ұттық сонда?
Ерлан 2017-09-14 13:15:33
Латын әліпбиіне көшіру жөніндегі мәселе кездейсоқтық емес, бұл болашаққа батыл қадам жасау, руxани отаршылдықтан құтылу және қазақ тілінің болашағына жаңа серпін беретін шара деп санаймын. Қоғамдағы қызу жүріп жатқан пікір-талас, өте дұрыс нәрсе. Ата бабаларымыз айтпақшы, Бірігіп пішкен тоң келте болмас. Бәріміз қосылып, өз пікірімізді айтып, қызу қолдасақ, ана тіліміздің болашағына қосатын үлесіміз зор болмақ.
Сағат 2017-09-14 09:42:50
Қазақты Ана тілінен айыратын нұсқаны ұсынып отыр. Осы нұсқаның авторларын білу керек.
Ерко 2017-09-14 09:23:54
Латынға өтуді босқа қолдағам екен, мыналар ең нашар нұсқаны таңдамақшы. Эх...
Төре 2017-09-14 07:46:38
Латынға көшкен дұрыс шығар... Оны депудаттар қолдапты дегенге... Құдай біледі, ертең 01-міз жаңылысып, қазақ осыдан кейін МАҚАУ болсын! деп қалса, сол депудаттар, қандай тамаша болды, бұл ұлы көрегендік, ұлы даналық! деп шулап шығары сөзсіз. Осындайларды іріктеп алған, міне ұлы кісәпір-даналық!
Еркен 2017-09-14 07:40:48
Қазақтың "Шыжың" деген сөзі қалай жазылады?
QA 2017-09-14 06:21:16
Жұлдыз - Zhuldyz емес - Juldyz болу керек!

Үздік материалдар

Рухани жаңғыру

Қанат Әбілқайыр. Қарыз бен Парыз

Abai.kz 5712
Қауіп еткеннен айтамын

Қазақстанда жүрген қытайлар кімге сүйенеді? 

Н.Қошаманұлы 11940