Manghystaudaghy әskery oqu-jattyghu kezinde sarbazdardyng qaza boluyna qatysty әleumettik jelide rastalmaghan aqparat pen týrli boljam әli de tarap jatyr. Anonim akkaunttar qaza bolghandardyng sany, aman qalghan sarbazdar men izdeu júmystaryna qatysty kýmәn tudyratyn jazbalar jariyalauda. NoFake.kz olardyng birqataryn tekserdi.

«Áskeriylerding tizimi ózgertilgen» degen kýmәn

Áleumettik jelide әskery qyzmetshilerding aty-jóni jazylghan tizimning fotosy tarap, ondaghy qolmen qoyylghan belgiler týrli boljamgha sebep bolghan. Keybir qoldanushylar osy tizimge sýienip, qaza bolghan nemese joghalghan әskery qyzmetshilerding naqty sany kórsetilmedi degen kýmәn keltiredi.

Bir jazbada Gilaj A.B. jәne Dihanbaev O.T. esimderining túsyna qoyylghan súraq belgilerine nazar audarylyp, olardyng 24 qyrkýiekte tabylghany turaly aqparatpen salystyrylady. Sonday-aq Gumarov M. esimining túsyndaghy qolmen jazylghan belgige qatysty súraq qoyylghan.

«Aldymen 19 sarbaz dedi. Keyin 17 boldy. Búl tizim 24 qyrkýiekten beri tarap jýr. Gumarov tizimde bar, biraq onyng túsynda “200” dep jazylghan. Súraq: búl tizimge nege týzetu engizilmegen?»  dep jazady jeli qoldanushylarynyng biri.

Qorghanys ministrligining resmiy mәlimetine sәikes, oqu-jattyghugha 19 әskery qyzmetshi qatysqan. Keyin Qorghanys ministrligi olardyng 17-sin Kaspiy tenizine aghys alyp ketkenin, al eki әskery qyzmetshining jaghalauda qalghanyn naqtylady.

«Aynar Ahmetovti tuystary izdep jatyr»

Jelide taraghan jazbalardyng birinde merzimdi әskery qyzmettegi matros Aynar Ahmetovting tuystary ony izdep jatqany aitylady. Avtordyng sózinshe, sarbaz qaryndasyna telefon arqyly habarlasqannan keyin onymen baylanys ýzilgen.

«Kaspiydegi әskery oqu-jattyghuda aman qaldy degen Aynar Ahmetovten habar joq. Tughan-tuysy izdep jatyr. Telefonnan dauysyn estigen, sosyn habarsyz ketken. Jas sarbaz qayda?!», — dep jazady jeli qoldanushysy.

Búdan bólek, aty-jóni kórsetilmegen basqa akkauntta da osy taqyryp kóterilip, sarbazdyng tiriler tiziminde nege joq ekeni turaly kýmәn keltirilgen.

«Mynau ne súmdyq! Búl bala qayda?! Tiri bolsa nege tirilerding tiziminde joq? Keshe sóilesse, tiri bolghan ghoy. Qayda bala?», — delingen.

Alayda búl jazbalardyng derekkózine qatysty birneshe súraq tuyndaydy. Atap aitqanda, ekinshi jazbany jariyalaghan akkaunttyng aty-jóni kórsetilmegen, paraqshada búghan deyin basqa jariyalanym bolmaghany jәne onyng pikirler bóliminde rastalmaghan boljamdardy odan әri órbitken pikirler jazylghany bayqalady.

Jelide әskery oqytu sharalaryna qatysqan sarbazdar sanyna qatysty da әr týrli manipulyasiyalyq aqparatty bayqaugha bolady. Olardyng 14-i qaytys bolyp, ýsheui aman qalghany belgili. Jeli qoldanushylary arasynda qalghan eki sarbaz qayda degen súraqtar tuyndaghan. Keyinnen resmy mәlimet boyynsha, A. Ahmetov men Á. Maghauiya teniz jalauynda jattyghu oryndaghany belgili boldy.

«Kaspiydegi әskery oqu-jattyghuda aman qaldy degen Aynar Ahmetovten habar joq. Tughan-tuysy izdep jatyr. Telefonnan dauysyn estigen, sosyn habarsyz ketken. Jas sarbaz qayda?!», – dep jazylghan әleumettik jelidegi jazbada.

Taghy bir aty-jóni kórsetilmegen akkaunt ta osy aqparatty taratyp, sarbazdyng «tiriler tiziminde» nege joq ekenin súraghan.

«Mynau ne súmdyq! Búl bala qayda?! Tiri bolsa nege tirilerding tiziminde joq? Keshe sóilesse, tiri bolghan ghoy. Qayda bala?», – delingen jazbada.

Alayda jazbalarda aqparattyng qaydan alynghany kórsetilmegen. Ekinshi jazbany taratqan akkauntta avtordyng aty-jóni turaly mәlimet joq, búghan deyin basqa jariyalanymdar da bolmaghan. Pikirler bóliminde de rastalmaghan týrli boljam aitylghan.

Qorghanys ministrligi Aynar Ahmetov pen Ály Maghauiyagha qatysty taraghan aqparatqa týsinikteme berip, eki әskery qyzmetshining de әskery bólimde ekenin habarlady.

«Qazirgi uaqytta atalghan әskery qyzmetshiler әskery bólimde jәne kýn tәrtibine sәikes qyzmetin atqaryp jýr», – dep mәlimdedi QR Qorghanys ministrligining baspasóz qyzmeti.

Keyin әleumettik jelide eki sarbazdyng viydeosy da jariyalandy. Aynar Ahmetov 24 qyrkýiekte kemege minbegenin, teniz jaghalauynda bolghanyn jәne oqighadan keyin jaqyndaryna habarlasqanyn aitty.

«24 qyrkýiekte teniz jaghalauynda boldym, yaghny kemege mingen joqpyn. Oqigha oryn alghannan keyin ýidegilerge habarlasyp, jaghdayymnyng jaqsy ekenin jetkizdim», – dedi Aynar Ahmetov.

Ály Maghauiya da sol kýni kemege minbegenin jәne jaghalau kýzetinde qalghanyn aitty.

Osylaysha, Aynar Ahmetovting habarsyz ketkeni turaly jelidegi aqparat rastalmady. Qorghanys ministrligining mәlimetinshe, ol әskery bólimde qyzmetin jalghastyryp jýr.

«Sýnguirler turaly sujetti óshirgeli jatyr»

Taghy bir anonim akkauntta Kaspiydegi izdeu júmystary kezinde týsirilgen sýnguirler turaly sujetti internetten óshirgeli jatqany turaly jazba tarady.

Alayda búl mәlimdemeni rastaytyn dәlel keltirilmegen. NoFake.kz teksergen kezde atalghan sujet eki YouTube arnasynda da ashyq túrghan jәne viydeolar qoljetimdi.

Demek, sujetting «óshirilip jatqany» turaly aqparatty rastalghan fakt retinde qabyldaugha negiz joq.

«Aman qalghan sarbazdardan әdeyi súhbat alynbay jatyr» degen aqparat

Áleumettik jelide aman qalghan әskery qyzmetshilerden súhbat alynbauyn oqigha turaly aqparatty jasyru әreketimen baylanystyratyn pikirler de taraghan. Alayda «súhbat әdeyi alynbay jatyr» degen tújyrymdy dәleldeytin naqty derek nemese resmy mәlimet joq.

Oqighagha qatysty tergeu jýrip jatqanyn da eskergen jón. Qazaqstan Respublikasynyng Qylmystyq-prosestik kodeksining 201-babyna sәikes, sotqa deyingi tergep-tekseru derekterin jariyalaugha shekteu qoyylady.

«Sotqa deyingi tergep-tekseru derekteri jariya etuge jatpaydy. Olar prokurordyng rúqsatymen ghana jәne tergep-tekseru mýddelerine qayshy kelmeytin kólemde jariya etilui mýmkin», – delingen Qylmystyq-prosestik kodekstin 201-babynda.

Sondyqtan tergeuge qatysty barlyq aqparattyng birden jariyalanbauy onyng әdeyi jasyrylyp jatqanyn bildirmeydi. Tergeu barysy men prosessualdyq әreketterge qatysty mәlimetterding bir bóligi zang talaptaryna baylanysty jariyalanbauy mýmkin.