Germaniya sapary bizge ne beredi?
Memleket basshysynyng Germaniyagha saparyndaghy oilar tóniregine kelsek, Qazaqstan óz shiykizatynyng ainalasynda óndiris qalyptastyrugha mýddeli ekeni jәne songhy kezdesulerding barlyghy osy logikagha qúrylghany bayqaldy. Búl taza pragmatizm.
Qasym-Jomart Toqaev Handelsblatt basylymyndaghy maqalasynda ony ózi de aitady. Qazaqstan Europa ýshin strategiyalyq manyzy bar 34 týrli shiykizattyng 21-in óndiredi. Biraq tabighy resursqa bay bolu men odan mol tabys tabu eki bólek mәsele. Negizgi qosylghan qún shiykizatty óndegende, odan kýrdeli materialdar men dayyn ónim shygharghanda qalyptasady. Sol ýshin Preziydent Germaniyagha geologiyalyq barlaudan bastap dayyn ónimge deyingi óndiristik tizbekti birlesip qúrudy úsyndy.
Al múnyng qarapayym qazaqqa qanday paydasy bar? Óndeu óndirisi elimizde ornalassa, injenerge, tehnologke, óndiristik mamangha súranys payda bolady. Zauyttyng ainalasynda otandyq jetkizushiler, servistik kompaniyalar, tasymaldaushylar júmys isteydi. Shiykizattan týsetin tabystyng kóbirek bóligin el ishinde qaldyrugha mýmkindik tuady. Áriyne, búl nәtiyje jobalar naqty iske asqanda keledi.
Osy jerde qarjylandyru mәselesi algha shyghady. Iri óndiristi salugha úzaq merzimdi kapital, investorgha týsinikti kepildik jәne tәuekeldi bólisu tetigi qajet. Toqaev úsynghan Qazaqstan–Germaniya investisiyalyq qarjylyq platformasynyng mәni osynda. Úsynys boyynsha german jәne europalyq kapital bizding qosa qarjylandyrumen úshtasyp, jobalardy qúrylymdaugha «Bәiterek» holdingi qatysuy tiyis. Meninshe, sapar ayasyndaghy ekonomikalyq bastamalardyng ishinde osy úsynysqa erekshe nazar audarghan jón. Aqsha bolsa óndiris te bolady.
Endi ónerkәsiptik yntymaqtastyqtyng naqty baghyttaryna kelsek, D.A.R. Metall AG basshysymen kezdesude Qazaqstanda metall óndeu jobasyn iske asyru perspektivalary qaraldy. Kompaniya Alatau qalasyndaghy túrmystyq jәne ónerkәsip qaldyqtaryn qayta óndeuge, Qarmet-pen jana jobalargha qyzyghushylyq bildirdi.
Men búl sapardyng ekonomikalyq manyzyn Qazaqstannyng halyqaralyq óndiristegi ornyn kýsheytu mýmkindigimen baylanystyramyn. Germaniyagha senimdi jetkizilim men óndiristik seriktestik qajet. Qazaqstangha tehnologiya, kapital, maman dayarlau tәjiriybesi jәne dayyn ónim ótkizetin naryq kerek. Osy mýddelerdi naqty jobalar arqyly úshtastyrugha bolady.
Bastysy búl úsynystardy qarjylandyruy bekitilgen, iske qosylu merzimi aiqyn jobalargha jetkizu. Sonda diplomatiyalyq kelissózding jemisin kәsipker jana tapsyrystan, maman jana júmys ornynan, memleket budjetke týsken salyqtan jeydi. Qazaqstan ýshin eng qúndy ekonomikalyq nәtiyje de osy.
Aybar Oljaev
Abai.kz