Seysenbi, 17 Qarasha 2026
Zang jәne Tәrtip: 116 0 pikir 17 Qarasha, 2026 saghat 13:54

Toqyrau keshken temirjol: Otynshiyev nege orgha týsti?

Suret: JY arqyly jasaldy / shyndyk.kz.

Qazaqstannyng strategiyalyq manyzy bar basty kólik arteriyasy – «Qazaqstan temir joly» (QTJ) men últtyq әl-auqat qorynyng ainalasyndaghy dau-damay ushygha týsti.

2026 jyldyng 11 qarasha kýni Últtyq Qauipsizdik komiyteti (ÚQK) jasaghan shúghyl mәlimdeme sayasi-ekonomikalyq elita arasynda ýlken dýmpu tudyrdy. Jemqorlyq qylmys jasady degen kýdikpen QTJ basqarma tóraghasy Eljas Otynshiyev pen «Samrúq-Qazyna» qorynyng basshysy Núrlan Jaqypov bastaghan bir top lauazymdy túlghalar qamaugha alyndy.

Qyzmetke kelgenine tórt aigha da tolmaghan Eljas Otynshiyevting búl qysqa mansaptyq ghúmyry men onyng artynda qalghan júmysy – el ekonomikasyndaghy jýielik týitkilderding ainasy ispettes desek artyq aitpaymyz.

Auditordan últtyq kompaniyanyng tizginine deyin...

1987 jyly tughan Eljas Otynshiyev – Mәskeu fizika-tehnikalyq institutynyng týlegi, qoldanbaly matematika jәne fizika mamandyghyn mengergen maman.

Onyng enbek joly men qalyptasu kezeni birneshe manyzdy kezenge bólinedi:

2007 jyly Mәskeudegi halyqaralyq «Ernst & Young» konsaltingtik kompaniyasynan bastap, keyin «Tau-Ken Samrúq» tau-ken kompaniyasynda investisiyalyq jobalar men qarjy instituttarymen júmys istedi.

2012 jyldan bastap «Samrúq-Qazyna» qorynda investisiyalyq jobalardy basqardy. 2019–2021 jyldary jeke sektorda (KIDF jәne PlanetCare Management) tәjiriybe jinaqtap, 2023 jyly qorgha qayta oraldy.

2025 jyldan bastap «Samrúq-Qazynanyn» strategiya jәne aktivterdi basqaru jónindegi basqarushy diyrektory bolyp, «QazaqGaz», «Qazatomprom» jәne «QazMúnayGaz» diyrektorlar kenesining qúramyna kirdi. Al 2024 jyldyng aqpanynda QTJ diyrektorlar kenesine mýshe bolyp, 2026 jyldyng 20 shildesinde últtyq kompaniyanyng basqarma tóraghasy bolyp taghayyndalghan edi.

Ayta keteyik, úzaq jyldar boyy enbek joldary týiisip kelgen Núrlan Jaqypov pen Eljas Otynshiyevting taghdyry bir kýnde toghysyp, ekeui de 11 qarashada sybaylas jemqorlyq kýdigimen temir torgha qamalyp otyr.

QTJ: Qaryzdar men infraqúrylymdyq daghdarys

Otynshiyev QTJ tizginin biylik pen deputattar tarapynan syn sadaghyna ilikken, infraqúrylymy әbden tozghan asa auyr kezende qabyldap aldy.

Mәjilis deputattary men ýkimet (premier-ministr Oljas Bektenov bastap) temirjol jelilerinde vagondardyng normadan tys jinalyp qaluyn, «qanghybas» poyyzdardyng kóbeygenin jәne Qytay men Ózbekstan baghytyndaghy eksporttyq josparlardyng 50-80%-gha negizsiz qysqarghanyn qatang syngha alghan bolatyn.

Joghary auditorlyq palatanyng tekserui QTJ-da milliardtaghan qarjylyq búzushylyqtar men tiyimsiz josparlaudy anyqtady.

2025 jyldyng qorytyndysy boyynsha kompaniyanyng aktivteri 7,6 trln tengege jetkenimen, mindettemeleri 31%-gha ósip, 5,2 trln tengege sharyqtady. Onyng ishinde qaryzdardyng kólemi 2,7 trln tengeni qúrasa, shetel valutasyndaghy qaryz ýlesi 65%-gha jetti. Jolaushylar tasymaly 25,1 mlrd tenge shyghynmen júmys istedi.

Túralap qalghan IPO jәne dauly jobalar

Otynshiyevting aldynda túrghan eng basty mindetterding biri – QTJ-ny London, Gonkong jәne qazaqstandyq AIX birjalary arqyly IPO-gha dayyndau edi. Kompaniya qaryzdaryn jabu ýshin aksiyalardyng 20%-gha juyghyn saudagha shygharyp, 5 milliard dollargha deyin qarjy tartudy kózdegentin.

Alayda, kompaniyanyng shash etekten qaryzy men naryqtyq baghalaugha qatysty qauymdastyqtardyng (mysaly, QAMS) kýmәni búl ýderisti edәuir qiyndatty. Sarapshylardyng pikirinshe, basshynyng qamaugha alynuy 2026 jylgha josparlanghan búl auqymdy IPO-nyng keyinge shegeruge nemese mýlde toqtap qaluyna әkep soghatyny anyq.

Osy tústa, Otynshiyev qyzmetke kirisken tústa bastalghan oqighalardyng biri – shveysariyalyq tehnologiyamen Qazaqstanda shygharylghan «Stadler» jolaushylar vagondaryn iske qosu sharuasy edi. Tehnikalyq qauipsizdikke baylanysty birneshe ret keyinge shegerilgen búl vagondardyng alghashqy reysi Astanadan Almatygha dәl Otynshiyev ústalghan kýni – 11 qarashada attanghany taghdyrdyng jazmyshy dersin.

Saraptamalyq kózqaras: Búl qamaular neni bildiredi?

QTJ siyaqty strategiyalyq alpauyttyng ainalasyndaghy korrupsiyalyq tekseruler men joghary lauazymdy túlghalardyng jauapqa tartyluy – memleketting búl salany týbegeyli sauyqtyrugha bet alghanyn kórsetedi. Jyldar boyy jinalghan jýielik qatelikter men qarjylyq sorghylardyng beti ashyla bastady.

Múnday joghary dengeydegi jemqorlyq janjaly últtyq kompaniyalardyng halyqaralyq naryqtaghy bedeli men aldaghy IPO josparlaryna auyr soqqy bolyp tiyeri sózsiz. Sheteldik investorlar qaryzy shash etekten jәne basshylyghy sybaylas jemqorlyqpen ústalghan kompaniyagha kapital qúigha asyqpasy anyq.

Qysqa uaqyt ishinde QTJ basshylarynyng jii auysuy jәne olardyng arty qylmystyq istermen ayaqtaluy kadr sayasatyndaghy ýlken olqylyqtardy әshkereleydi.

Qoryta aitqanda, Eljas Otynshiyevting QTJ tizginin ústaghan 4 ailyq qysqa merzimi qazaqstandyq transport salasynyng eng týiindi problemalaryn jarqyrata kórsetip berdi. Al búl tergeuding arty qayda aparatyny jәne strategiyalyq kompaniyanyng bolashaghy qalay órbiytini aldaghy uaqytta belgili bolady.

Abai.kz

0 pikir