Seysenbi, 13 Qantar 2026
Alasapyran 189 0 pikir 13 Qantar, 2026 saghat 15:13

Jylqy jyly soghystar toqtay ma?!

Suret: zhasalash.kz saytynan alyndy.

Resey men Ukraina soghysy

Aqpan aiynda Ukrainadaghy soghys besinshi jylgha ayaq basady. Shayqas óte súrapyl bolghanymen, jalpy alghanda tyghyryqqa tirelgen. Resey armiyasy mimyrttap algha jyljuda, progress bayau әri shyghyndar kóp. Auyr shyghyndargha úshyraghanyna qaramastan, Ukraina armiyasy әli kýireu aldynda túrghan joq.

Degenmen, Ukrainadaghy әskerden qashu men әskerge shaqyrudan jaltarudyng artuyna alandaytyndar kómeski apattyng bastalyp jatqanyna senedi. Ukraina armiyasynyng pozisiyalary arasynda ýlken alshaqtyqtar payda boldy, búl Resey armiyasyna olardy paydalanyp, serpilis jasaugha mýmkindik berdi. Qazirgi uaqytta Resey armiyasy shaghyn, túraqty qysym kórsetip jatyr; eger Ukrainanyng adam kýshi tapshylyghy odan әri nasharlasa, onyng algha jyljuy jedeldeui mýmkin.

Saualnamalar kórsetkendey, shayqas alanyndaghy jaghday nasharlaghan sayyn, jaqyndary men dostaryn joghaltqan ukraindyqtar soghystyng ayaqtaluyn qalaydy, tipti búl Reseyge paydaly bolsada. Búl preziydent Zelenskiyge kelissózderdi bastau ýshin sayasy kenistik jasaydy.

Tramp әkimshiligi kommersiyalyq yntymaqtastyq turaly uәdelerdi Reseydi qaruyn tastaugha kóndiru ýshin tetik retinde paydalanugha tyrysuda, sonymen birge Ukrainagha shayqas alanyndaghy qoldauyn birtindep toqtatyp, tek barlau aqparatyn bólisudi jәne qaru-jaraqtyng bir bóligin satudy saqtap qaluda. Ekonomikalyq yntalandyrular preziydent Putinning Ukrainagha qatysty sheshimderine әser ete ala ma, joq pa, әli belgisiz. Putin ýshin Ukrainany Reseyge qosu iydeologiyalyq maqsat bolyp tabylady.

Ondaghan jyldar boyy Tayau Shyghystaghy gesayasy soghystar múnaygha baylanysty boldy. Sonymen qatar, Europany kesip ótetin múnay sauda joldaryna qauip tónip túr.

Ukraina eki tehnologiyagha kóp investisiya saldy: úzaq qashyqtyqqa úshatyn әue drondary jәne pilotsyz jer ýsti kemeleri (USV). Búl qúrylghylar qazirding ózinde múnay óndeu zauyttaryna, qúbyr sorghy stansiyalaryna, porttargha jәne tankerlerge baghyttalghan. Reseyding Qara teniz ben Baltyq tenizinde kýndelikti shamamen 3 million barreli múnay eksportyne qauip tóndirui mýmkin. Sonymen qatar, Venesueladan múnay jetkizu әli de birneshe jylgha keshiktirildi, yaghny shabuyldar kýsheygen jaghdayda múnay naryghyn túraqtandyru onay bolmaydy.

Izraili men HAMAS

Bir jyldan astam uaqyt búryn Siriyada kóterilisshiler úzaq uaqyt boyy diktator bolghan Bashar Asadty biylikten qúlatty, al elding kelesi jylghy damu baghyty onyng aqyrynda qanday últqa ainalatynyn anyqtaydy.

Siriyagha qatysty qazirgi pessimistik kózqarastargha mynalar jatady: onyng qalalary qirandygha ainaldy, iri kólemdi qalpyna keltiru qarajatynyng jetispeushiligi, jana ýkimetting últtyq birlikke qol jetkize almauy - sektanttyq zorlyq-zombylyq jii kezdesedi jәne keybir aimaqtar әli de ortalyq ýkimetting baqylauyna qarsylyq bildirude.

Optimistik kózqaras boyynsha, soghystan keyingi zorlyq-zombylyq baqylaugha alyndy, al Asadty biylikten qúlatugha әskery kýshterdi basqarghan búrynghy jihadshy preziydent Ahmed Shah sanksiyalardy sәtti alyp tastap, birneshe elmen kýtpegen jerden dostyq qarym-qatynas ornatty.

Asad qúlaghannan keyingi alghashqy jyly kóptegen jerler 13 jyldyq azamattyq soghystyng ayaqtaluyna jәne qorqynyshty diktatordyng qúlatyluyna quandy. Endi quanysh basylghannan keyin, Shah manyzdy súraqtargha tap bolady: ol Siriyanyng qanday elge ainaluyn qalaydy? Jәne ol ony qalay algha jyljytady?

Siriyanyng Tayau Shyghystaghy ortalyq ornalasuy onyng ishki problemalarynyng (mysaly, jihadshy toptar, zansyz esirtki jәne bosqyndar) kóbinese aimaqtyq mәselelerge úlasatynyn bildiredi. Eger el tirek ornata alsa, onyng túraqtylyghy ainalasyndaghy aimaqtargha da әser etedi.

Izraili Tayau Shyghystaghy eng ýlken búzghynshy.

2025 jylgha qaray Izraili Gazany, Livandy, Yemendi, Irandy jәne Katardy bombalady. Gaza men Batys jaghalaudy is jýzinde baqylaumen qatar, Izraili armiyasy Livan men Siriyanyng keybir bólikterin de basyp aldy.

2023 jyldyng 7 qazanynda HAMAS-tyng Izrailige kýtpegen shabuyly Gaza soghysyn tudyrghannan beri kóptegen izrailidikter әli de qatty alandauly. Netaniyahu ýkimeti qauipti tolyghymen jon ýshin auqymdy әskery әrekettermen jauap berdi.

Izraili Gaza sektoryndaghy HAMAS-ty, Livandaghy Hezbollany jәne Iran әskery kýshterin әlsiretude ýlken әskery jeniske jetti deuge bolady. Degenmen, elding halyqaralyq bedeline qatty núqsan keldi, jәne onyng kóshbasshylary mәngilik soghystan shyghyp, túraqty beybitshilikke jol taba ala ma, joq pa, ony әli kóru kerek.

AQSh pen Qytaydyng sauda soghysy

AQSh-Qytay bәsekelestiginde basymdyq 2025 jyly Qytay jaghynda bolyp kórindi. Búl serpin 2026 jyly da jalghasa ala ma?

Ótken jyly Qytay preziydent Tramptyng tariftik qysymyna tótep berip qana qoymay, sonymen qatar ózining alghashqy 1 trillion dollarlyq sauda profisiytine qol jetkizdi. AQSh-tyng Qytaydyng ozyq esepteu chipterine qol jetkizuine shekteu qoyghanyna qaramastan, Deepin siyaqty mysaldar Qytaydyng jasandy intellekt jarysynda kýshti qarsylas ekenin kórsetedi. Keyinirek Tramp әkimshiligi búl chipterge eksporttyq shekteulerdi jenildetti.

Búl jenister ishinara Qytaydyng óndiris pen tehnologiyagha investisiya saluyn jalghastyruyna baylanysty, biraq taghy bir manyzdy faktor - Tramptyng ózi.

Ótken jyly Tramp Qytaydan importty azaytu maqsatyna jetu ýshin tehnologiyalyq ýstemdik jәne Tayvani siyaqty manyzdy mәseleler boyynsha júmsaq pozisiya ústandy.. Biraq búl AQSh preziydenti solay bola beredi degen sóz emes jәne biyl basqa strategiyany qabyldauy mýmkin.

Qytaydyng kelissózder jýrgizu tәsilderi de sonday nәzik. Onyng eng ýlken kelissóz jýrgizu tәsilderining biri - siyrek kezdesetin jer miyneraldarynyng eksportyn toqtatu qaupi, biraq AQSh jәne basqa elder qazirgi uaqytta osy materialdargha Qytaygha tәueldiligin azaytu ýshin júmys istep jatyr.

Qytay búryn AQSh-qa eksporttyng tómendeuin basqa naryqtargha eksportty arttyru arqyly ótegen, biraq basqa elder de qytay ónimderining aghynyna alandaushylyq bildirude.

Múnyng bәri qarapayym Qytay azamattaryna aitarlyqtay әser etui mýmkin. Eger basqa elder qytay importyna qatysty qatang ústanym ústansa, júmyspen qamtu qysymy jәne jalaqynyng toqyrauy siyaqty bar problemalar ushyghyp ketui mýmkin.

Ótken jyldaghy tang qalarlyq bir nәrse - Qytaydyng júmsaq kýsh salasyndaghy aitarlyqtay jetistikteri. Labubu quyrshaghy jahandyq qúbylysqa ainaldy; sheteldik turister men әleumettik jelilerdegi yqpaldy túlghalar Shanhaydyng joghary tehnologiyalyq damuy men Chunsinning keshendi infraqúrylymyn madaqtaytyn kóptegen beynelerdi jariyalady. Saualnamalar amerikandyqtardyng Qytaygha degen dúshpandyghynyn, әsirese jastar arasynda, azayghanyn kórsetti.

Abai.kz

0 pikir