Qyzylordanyng suyghy Astananyng boranynan ózgeshe. Ásirese, jeli ónmeninnen ótip ketedi. Semkamyzdy ayaqtap, Astanagha kelip, endi ghana esimizdi jinap jatqan jay bar.

Álem-jahangha kóz salsam, dýnie ekige bólingendey kórinedi. Býgingidey turbulentti kezende, «Ayvazovskiyding Toghyzynshy valynday» alasapyran uaqytta, el ishi gu-gu, du-dugha týsipti.

Mening úqqanym — basty mәsele til jayynda. Ana tili turaly.

Kózi ashyq qauym qazaq tilining ertenine alandauly. Tórgi bólmedegi tórden oryn tiymegen tilimiz tómenge jyljyghan. Búl býgin bastalghan joq. Ázirge emi joq dertting bizge kelgenine ýsh jýz jyldan asyp ketti. Tipti songhy qyryq jylda qyzuymyz qyryqqa tayady…

Bayaghyda Mәskeude menimen qatar Gennadiy Diyachkov degen jigit oqydy. Kinodramaturgiyada. Óte bilimdi edi, aty-jóni orys bolghanymen, últy — yukagiyr.

Sol zamanda jer betinde bar-joghy eki mynday ghana yukagir halqy baryn, olardyng sonau Soltýstiktegi Yakutiya men Chukotkany mekendegen kóne júrt ekenin Genadan estigem. Orys әskeri kelgenge deyin óz tarihy men mәdeniyetin, tili men әdet-ghúrpyn saqtaghan azghantay el eken.

Ol mening qazaqsha sóilegenimdi, men onyng óz tilinde sóilegenin qyzyqtaytynbyz.

Kezinde MGU-dyng matematika fakulitetin bitirgen jigitting nege kinodramaturgiyagha auysqanyn súraghanda:

— Jaqsy bir ssenariy jazsam deymin… Bizding el jayly, mening kishkentay Otanym turaly kino týsirilse… — deushi edi.

Taghdyrdyng alshysy basqasha týsti… Kurstasymyz biz jazghy demalysqa ketkende qaytys boldy.

Býginde qazaqsha kitap oqu, óleng jattau bylay túrsyn, qazaqsha sóileu men oilau da defisitting bir týrine ainaldy.

Kezinde auyl jastary qalagha ýdere kóshkende «mәmbet», «auylbay», «kolhoz» degen kelemej sózder sol kezdegi jastargha ýlken kompleks bolghany ras.

Býgingi urbanizasiya elimizding ekonomikasyna, әleumettik jaghdayyna, mәdeniyeti men ruhaniyatyna da ózgerister әkelgenin eshkim joqqa shyghara almaydy.

Mine, osy kezde til mәselesining qayta kóterilui — zandylyq.

Búl qoghamnyng jay belsendiligi emes, búl — últtyq sana-sezimning ósui degen dúrys bolar.

Búl kezeng — ertenge degen ýmit pen armanymyzdyng alandauy.

Bile bilgen adamgha til mәselesi — bolashaghymyzgha salynghan investisiya.

Tili birding — dili bir.

Ol — bizding Tәuelsiz memleketimiz.

Al tәuelsizdikting qasynda basqa dýniyening bәri ekinshi, ýshinshi mәsele ghana…

P.S. Songhy derekter boyynsha, jer betinde yukagir tilinde sóileytin on bes shaqty adam ghana qalghan eken… Esime bayaghy dosym Gennadiy Diyachkov týsti. Onyng armany iske aspay qalghany ókinishti…

Talghat Temenov,

Kinorejisser, Qazaqstannyng halyq artiysi.

Abai.kz