28 aqpanda Astanada jana Konstitusiya jobasyna arnalghan partiyaaralyq dialog ótti. Pikirtalas "Qazaqstan" telearnasynyng әleumettik platformalarynda jәne "Habar"telearnasynyng YouTube-arnasynda tikeley efirde kórsetildi.
Partiyaaralyq dialog-spiykerler ýshin naqty reglamenti men naqty mindeti bar 4 raundtan túratyn biregey talqylau formaty.
Dialogqa Qazaqstannyng 7 partiyasynan 14 spiyker qatysyp, moderatorlar men qarapayym qazaqstandyqtardyng súraqtaryna jauap bere otyryp, jana Konstitusiyanyng jobasy turaly sóz sóiledi.
Spiykerler egemendik pen últtyq birlikti Konstitusiyalyq bekitu, parlamenttik baqylaudy kýsheytu, bilim men ghylymdy damytudyng basymdyghy, әleumettik kepildikter, menshikti qorghau, memleketting ekologiyalyq jauapkershiligi, azamattardyng sifrlyq qúqyqtary jәne negizgi sheshimderdi qabyldaudaghy jalpyhalyqtyq referendumnyng rólin talqylady.
Mәjilis deputaty, "AMANAT" partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Aydos Sarym jana konstitusiya jobasynyng 3 – baby turaly súraqqa jauap bere otyryp, onda alghash ret konstitusiyalyq dengeyde memleket qyzmetining strategiyalyq qaghidattary-egemendikti qorghau, últtyq birlikti nyghaytu, qoghamdyq dialogty damytu, adam qúqyqtarynyn, ghylym men bilimning basymdyghy bekitiletinin týsindirdi.
"Jana Konstitusiyanyng 3-baby turaly aitatyn bolsaq, biz memlekettik sayasattyng negizi turaly aitamyz. Búl qúndylyqtardyng tizimi ghana emes, biylikting barlyq tarmaqtarynyng zandary men sheshimderi sәikes kelui tiyis qúqyqtyq baghdarlar", - dep atap ótti Aydos Sarym.
Óz kezeginde Mәjilis deputaty, "AMANAT" partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Unzila Shapak jahandyq transformasiyalar men tehnologiyalyq ózgerister jaghdayynda Konstitusiyany janartu qajettiligine nazar audardy. Onyng aituynsha, negizgi zandy janghyrtu memleketting qúqyqtyq damuynyng zandy kezeni bolyp tabylady.
"Konstitusiyany janartu-búl qúqyqtyq damudyng tabighy jәne tabighy kórinisi. Jana joba demokratiyalyq instituttardy nyghaytugha jәne qúqyqtyng ýstemdigin qamtamasyz etuge baghyttalghan", - dep atap ótti Unzila Shapak.
Mәjilis deputaty, "Auyl" partiyasynyng tóraghasy Serik Egizbaev óz sózinde jana Konstitusiya jobasy Memleket adamgha qyzmet etui tiyis, kerisinshe emes, memleket damuynyng adamgha baghyttalghan modelin bekitetinin atap ótti.
"Jana Konstitusiyada adamy kapital jer qoynauy men tabighy resurstardan manyzdyraq ekendigi naqty bekitilgen. Búl bilim berudi, ghylymdy damytu jәne azamattardyng ómir sýru sapasyn arttyru memleketting tikeley mindetine ainalatynyn bildiredi", - dedi Serik Egizbaev.
Mәjilismen, "Auyl" partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Jiguly Dayrabaev óz sózinde jalpyhalyqtyq referendum arqyly konstitusiyagha ózgerister engizuding jana rәsimine egjey-tegjeyli toqtaldy.
"Endi Konstitusiyagha ózgerister tek jalpyhalyqtyq referendum arqyly qabyldanady, búl halyqtyng sheshushi rólin bekitedi", - dep atap ótti Jiguly Dayrabaev.
Mәjilis deputaty, "Respublica" partiyasynyng tóraghasy Aydarbek Hodjanazarov óz sózinde jana Konstitusiya úzaq merzimdi investisiyalar ýshin boljamdy ortany qalyptastyratynyna basa nazar audardy.
"Ekonomikalyq ósu resurstardyng kólemine emes, instituttardyng sapasyna, erejelerding túraqtylyghyna jәne mýlikti qorghaugha baylanysty. Jana Konstitusiya dәl osy institusionaldyq negizdi bekitedi", - dedi Aydarbek Qojanazarov.
Mәjilis deputaty, "Respublica" farksiyasynyng mýshesi Ekaterina Smolyakova memleket pen biznesting әriptestik filosofiyasyn atap ótti.
"Konstitusiya memlekettik jәne jeke menshikti teng qorghaudy bekitedi jәne adal seriktestikting jana qaghidattaryn qalyptastyrady", - dep atap ótti Mәjilis deputaty Ekaterina Smolyakova.
Mәjilis deputaty, Qazaqstan Halyqtyq partiyasy fraksiyasynyng basshysy Magerram Magerramov janartylghan negizgi zannyng әleumettik mәnine basa nazar audardy.
"Jana Konstitusiya – búl memleketting adam ýshin bar ekenin jәne әleumettik bolugha mindetteme alatynyn moyyndau", - dedi Magerram Magerramov.
Qazaqstandyq "baytaq" jasyldar partiyasynan onyng tóraghasy Azamat Ámirtaev ekologiyalyq jauapkershilikti kýsheytu mәselesine nazar audardy.
"Qorshaghan ortany qorghau memleketting de, әrbir azamattyng da konstitusiyalyq mindetine ainalady", - dedi ol.
Óz kezeginde "baytaq" partiyasynyng mýshesi Tәnirbergen Berdongharov Konstitusiya mәtinine "Miranda erejesi" dep atalatyn erejeni engizu turaly ong pikir bildirdi.
"Búl normagha konstitusiyalyq mәrtebe beru ýndemeu qúqyghyn jәne advokattyng kómegin azamattardy qorghaudyng negizgi kepili etedi", - dep atap ótti Tәnirbergen Berdongharov.
"Aq jol" demokratiyalyq partiyasynan onyng tóraghasy jәne Mәjilis deputaty Azat Peruashev sóz sóilep, proporsionaldy saylau jýiesine kóshudi qoldady.
"Proporsionaldy saylau jýiesi sayasy әrtaraptandyrugha jәne kóppartiyalylyqty damytugha jaghday jasaydy", - dedi Azat Peruashev.
Mәjilis tóraghasynyng orynbasary, "Aq jol" partiyasynyng mýshesi Daniya Espaeva jeke menshikti qorghaugha basa nazar audardy.
"Memlekettik jәne jeke menshik teng Konstitusiyalyq qorghaudy alady, al memlekettik organdardyng zansyz әreketteri óteluge jatady", - dep atap ótti Daniya Espaeva.
Mәjilismen, Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiyanyng tóraghasy Ashat Rahymjanov óz sózinde Negizgi Zannyng jana redaksiyasy adam ómirining edәuir bóligi sifrlyq kenistikke kóshken shyndyqtyng ózgeruin eskeretinin atap ótti.
"Jana Konstitusiya jeke ómirdi qorghaudy sifrlyq salagha taratady. Adamnyng jeke derekteri onyng ýii men jeke hat-habarlary siyaqty qorghanysqa ie bolady", - dedi Ashat Rahymjanov.
Al onyng fraksiya boyynsha әriptesi Núrlan Áuesbaev otbasy jәne balalardy qorghau institutynyng nyghayghanyn atap ótti.
"Otbasy, anasy, әkesi men balasy memleketting qorghauynda – búl bolashaq úrpaqtyng qúqyqtyq kepili", - dep atap ótti Núrlan Áuesbaev.
Osylaysha, partiyaaralyq dialog alany jana konstitusiya jobasyn talqylaugha sayasy kózqarastardyng keng auqymyn kórsetti jәne kórermenderge elding odan әri damuynyng negizgi mәseleleri boyynsha partiyalardyng ústanymdaryn salystyrugha mýmkindik berdi.

Abai.kz