Múhtar Áuezov atyndaghy Ontýstik Qazaqstan uniyversiyteti Zang fakulitetining dekany, zang ghylymdarynyng kandidaty, dosent Maqsat Elikbaydyng aituynsha, jana Konstitusiyasynyng jobasy qoldanystaghy Konstitusiyamen salystyrghanda memleketting qúqyqtyq bolmysyn, biylik tarmaqtarynyng qúrylymyn jәne azamattyng qúqyqtyq mәrtebesin janasha kózqaras túrghysynan qayta qalyptastyrudy kózdeydi.

«Qoldanystaghy Konstitusiyanyng 1-babynda elimiz demokratiyalyq, zayyrly, qúqyqtyq jәne әleumettik memleket retinde sipattalyp, adam, onyng ómiri men qúqyqtary eng joghary qúndylyq dep tanylady. Al jana Konstitusiya jobasynyng 1-babynda osy qaghida odan әri naqtylanyp, memleketting basty qúndylyghy – adam ekeni aiqyn әri naqty tújyrymdalady. Búl jerde memleket óz maqsatyn adamnyng iygiligimen baylanystyratyn, onyng qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghaudy negizgi mindet retinde aiqyndaytyn modelige kóshetini bayqalady», deydi sarapshy.

Onyng aituynsha, jeke ómirge qol súqpaushylyq mәselesinde de aitarlyqtay janalyqtar bar. Atap aitqanda, qoldanystaghy redaksiyada búl qúqyq dәstýrli baylanys qúraldarynyng qúpiyasymen shektelse, jana jobada ol sifrlyq kenistikke tolyqqandy taralady.

«Jeke derekterdi qorghau, olardy zansyz jinau men paydalanugha jol bermeu, elektrondyq aqparat almasudyng qúpiyalylyghyn saqtau Konstitusiyalyq dengeyde bekitiledi. Búl – qazirgi tehnologiyalyq damu jaghdayynda azamattyng qúqyqtaryn qorghaudyng ózekti әri zamanauy tetigi», dep oiyn bildirdi sarapshy.

Sonymen qatar, M.Elikbay jana Konstitusiya jobasyndaghy eleuli ózgeristing biri – Viyse-preziydent lauazymyn engizu men Preziydent ókilettigining merziminen búryn toqtatyluy jaghdayyndaghy biylikti beru tәrtibin janasha aiqyndaugha nazar audardy.

«Qoldanystaghy Konstitusiyada múnday lauazym qarastyrylmaghan. Preziydent óz ókilettigin jýzege asyra almay qalghan jaghdayda, onyng funksiyalary aldymen Senat tóraghasyna, keyin Mәjilis tóraghasyna, odan song Premier-ministrge ótedi. Al jana joba búl modelidi ózgertedi. 49-bapta Viyse-preziydent derbes konstitusiyalyq lauazym retinde bekitiledi. Ol Preziydentting úsynuymen taghayyndalyp, Kúryltaydyng kópshilik dausymen maqúldanady. Sonymen birge Viyse-preziydentke birqatar shekteuler qoyylady: ol deputat bola almaydy, kәsipkerlikpen ainalyspaydy, ózge aqy tólenetin qyzmet atqarmaydy jәne ókilettigi kezeninde sayasy partiya qúramynda bolmaydy», dep týsindirdi spiyker.

Onyng aituynsha, osylaysha, biylik sabaqtastyghynyng qúrylymy qayta jýielenip otyr. Búl tәsil biylik auysu mehanizmin aldyn ala aiqyndalghan túlghagha jýktep, basqaru jýiesining túraqtylyghyn qamtamasyz etuge baghyttalghan.

«Shyn mәninde, úsynylyp otyrghan ózgerister tek jekelegen normalardy jetildirumen shektelmeydi. Búl bastama – elding institusionaldyq jәne qúqyqtyq negizderin jana dengeyge kóterip, memlekettik basqaru jýiesin qayta qúrugha baghyttalghan keshendi qadam. Sonyng nәtiyjesinde mazmúny men ruhy janarghan, tújyrymdamalyq túrghyda ózgeshe sipatqa ie jana konstitusiyalyq qújattyng kelbeti aiqyndaldy», deydi ol.

M.Elikbay janartylghan Konstitusiya jobasynda tәuelsizdigin nyghaytyp, bolashaqqa senimdi qadam basqan elimizding berik memleket retindegi qúndylyqtary, strategiyalyq basymdyqtary men damu baghdarlary kórinis tauyp otyrghanyn jetkizdi. Búl – qogham súranysyna jauap beretin, zamanauy syn-qaterlerdi eskeretin qúqyqtyq negiz qalyptastyru talpynysy ekenin aitty.

Abai.kz