Qazaqstannyng qarjy sektorynda kliyentterdi biometriyalyq sәikestendiruding jana erejeleri kýshine endi. Endi bank operasiyalaryn jýzege asyru ýshin jay ghana kameragha qarau jetkiliksiz — jýie sizding «tiri» adam ekeninizdi dәleldeudi talap etedi. Búl sharalar ne ýshin qajet jәne qatardaghy qoldanushyny ne kýtip túr?

Tehnologiyalyq tosqauyl: Jana ereje ne deydi?

Songhy jyldary kiyberqylmystyng órshuine baylanysty Qarjy naryghyn retteu jәne damytu agenttigi qauipsizdik talaptaryn kýsheytti. Jana erejege sәikes, biometriyalyq tekseris tórt negizgi kezennen túrady:

Sәtsiz suret: Kliyentting naqty uaqyttaghy beynesin týsiru.

Derekterdi jinaqtau: Jeke basyn kuәlandyratyn qújattardaghy aqparatty alu.

Etalonmen salystyru: Memlekettik derekqordaghy nemese bankting ishki qoryndaghy negizgi keskinmen salystyru.

Qorytyndy: Barlyq derekter sәikes kelgen jaghdayda ghana tranzaksiyagha rúqsat beru.

«Ýsh әreket» prinsiypi: Alayaqtardyng jolyn jaba ma?

Jana talaptyng eng basty ereksheligi — «Liveness detection» (tiri ekenin anyqtau) testi. Búryn alayaqtar bóten adamnyng fotosuretin nemese sapaly viydeosyn kameragha kórsetu arqyly jýieni aldap soghatyn. Endi búl aila iske aspaydy.

Manyzdy: Paydalanushy kamera aldynda keminde ýsh kezdeysoq әreketti oryndauy tiyis. Mysaly: basyn búru, kózin jypylyqtatu nemese mimikasyn ózgertu (jymii, auzyn ashu).

Eger jýie kýmәn keltirse, prosedura qaytalanady. Alayda, qatelesu qúqyghy shekteuli: ýsh sәtsiz talpynystan keyin tekseris toqtatylyp, rúqsat berilmeydi. Búl — shotty bógde túlghalardyng basqaruynan qorghaytyn negizgi filitr.

Derekter qauipsizdigi: Qorqugha negiz bar ma?

Kóptegen azamattardy «Mening bet-әlpetimning sifrlyq kóshirmesi qoldy bolmay ma?» degen súraq mazalaytyny anyq. Maqalada aitylghanday, barlyq biometrikalyq derekter shifrlanghan týrde saqtalady. Bankter men mikroqarjy úiymdary (MQÚ) qoldanatyn baghdarlamalyq qamtamasyz etu rúqsatsyz kiruden qorghalghan.

Degenmen, songhy sheshimdi qarjy úiymynyng ózi qabyldaydy. Eger bankting ishki qauipsizdik kriyteriylerine sәikes kýmәn tusa, tipti biometriyadan ótken kýnning ózinde qosymsha tekseruler taghayyndaluy mýmkin.

Búl ózgerister sifrlyq qyzmet alu prosesin sәl úzartqanymen, qauipsizdik dengeyin edәuir arttyrady. Alayaqtardyng «betperde kiyip» nemese jasandy intellekt kómegimen jasalghan (deepfake) beynelerdi paydalanu mýmkindigi nólge tenesedi. Qazaqstannyng qarjy jýiesi «jyldamdyqtan — sapa men qauipsizdikke» baghyttalghan jana kezenge qadam basty.

Sarapshylardyng pikirinshe, búl qadam әsirese onlayn-nesie rәsimdeu kezindegi zansyzdyqtardy aitarlyqtay azaytugha tiyis.

Abai.kz