Jeksenbi, 26 Sәuir 2026
214 0 pikir 25 Sәuir, 2026 saghat 22:26

Aida Balaeva: Kreativti industriyalar Qazaqstannyng jana ekonomikalyq sayasatynyng manyzdy baghytyna ainalyp keledi

Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng Kreativti industriyalardy damytu qorynyng kensesine baruy otandyq kreativti sektordyng institusionaldyq túrghydan qalyptasuyndaghy manyzdy kezeng boldy. Memleket basshysynyng tapsyrmasymen qúrylghan Qor salagha jýieli qoldau kórsetetin negizgi ortalyqqa ainalugha tiyis. Múnda talanttardy qoldau, infraqúrylym qalyptastyru, investisiya tartu, kreativti ónimdi ilgeriletu jәne eksportqa shygharu baghyttary birtútas jýiege biriktiriledi.

Qordyng jana kenistigi iydeyadan bastap óndiris pen ónimdi naryqta ilgeriletuge deyingi tolyq sikldi qamtityn shourum formatynda tanystyryldy. Preziydentke zergerlik jәne aghash óndeu sheberhanalary, muzykalyq kenistikter, kilem óneri zaly, suretshiler zaly jәne fashion-aymaq syndy taqyryptyq alandar kórsetildi.

Erekshe nazar audartqan nysandardyng biri – Yurt Capsule immersivti kenistigi boldy. Múnda kiyiz ýiding dәstýrli pishini sifrlyq óner, mulitiymediyalyq kontent jәne mәdeny bayandau arqyly zamanauy tehnologiyalyq sipatta janasha úsynylghan. Qordyng manyzy, ónirlik habtardy damytu, elding halyqaralyq arenadaghy beynesin qalyptastyru jәne kreativti ekonomikanyng әleueti turaly QR Premier-ministrining orynbasary – Mәdeniyet jәne aqparat ministri Aida Balaeva aityp berdi.

– Preziydent Qasym-Jomart Toqaev Kreativti industriyalardy damytu qorynyng kensesine bardy. Memleket basshysynyng búl salagha erekshe nazar audaruy neni bildiredi?

– Memleket basshysynyng búl sapary airyqsha mәnge iye. Búl kreativti industriyalardyng endi mәdeniyet salasynyng qosymsha baghyty retinde emes, ekonomikalyq jәne qoghamdyq damudyng tolyqqandy әri keleshegi zor salasy retinde qarastyrylyp otyrghanyn kórsetedi.

Preziydent Qasym-Jomart Toqaev adam kapitalyn jan-jaqty ashugha, bastamashyl jastardy qoldaugha, kәsipkerlikti damytugha jәne ósimning jana kózderin qalyptastyrugha túraqty týrde basa nazar audaryp keledi. Kreativti ekonomika dәl osy mindetterding toghysqan túsynda túr. Ol jana júmys oryndaryn ashugha, sifrlyq kontentti damytugha, tyng ónimder jasaugha, elding turistik tartymdylyghyn arttyrugha jәne últtyq biregeylikti qazirgi zaman tilimen tanytugha mýmkindik beredi.

Osy baghytqa jetekshilik etetin vedomstvo retinde biz ýshin salanyng naqty institusionaldyq mәrtebege ie bolghany óte manyzdy. Memleket basshysynyng tapsyrmasymen Qordyng qúryluy jekelegen qoldau sharalarynan jýieli júmysqa kóshudi bildiredi. Endigi mindet – Preziydent erekshe nazar audaryp otyrghan osy salada kreativti mamandar, ónirler, investorlar jәne syrtqy naryqtar ýshin naqty әri tiyimdi qoldau tetikterin qalyptastyru.

– Demek, Qor kreativti ekonomikany qoldaytyn negizgi institutqa ainaluy tiyis degen sóz. Búl rette ol eng aldymen qanday mindetterdi sheshui kerek?

– Qordyng basty mindeti – saladaghy bytyranqylyqty enseru. Býginde Qazaqstanda myqty avtorlar, dizaynerler, muzykanttar, qolóner sheberleri, kino, animasiya, sәn, sifrlyq óner jәne basqa da baghyttardyng ókilderi bar. Alayda olardyng kópshiligi bir-birinen oqshau damyp keledi. Kreativti mamandardyng túraqty infraqúrylymgha, kәsiby saraptamagha, investisiyagha jәne ónimdi ilgeriletu arnalaryna qol jetkizu mýmkindigi әli de shekteuli.

Qor әkimshilik qúrylym emes, salanyng jýieli operatory boluy kerek. Onyng negizgi róli – talantty, óndiristi, ilgeriletudi, naryqty jәne syrtqy mýmkindikterdi ózara baylanystyru. Basqasha aitqanda, kreativti maman óz iydeyasymen qayda jýgine alatynyn, qanday qoldau ala alatynyn, ónimin qalay rәsimdep, auditoriyasyn qalay tabatynyn jәne jergilikti naryq shenberinen qalay shygha alatynyn naqty týsinui tiyis.

Búl júmystyng Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng tapsyrmalary ayasynda jýzege asyrylatyny manyzdy. Memleket basshysy jana ekonomikalyq mýmkindikter qalyptastyrugha erekshe mәn berip keledi. Osy túrghydan alghanda, kreativti sektor sonday perspektivaly baghyttardyng birine ainala alady. Qor shygharmashylyq әleuetti túraqty ekonomikalyq qúndylyqqa ainaldyrugha yqpal etui qajet.

– Qazaqstannyng kreativti ekonomikasynda 48 myngha juyq kәsipkerlik subektisi júmys isteydi. Jalpy búl salada 160 myng adam enbek etedi eken. Búl kórsetkishter neni anghartady?

– Búl derekter Qazaqstanda kreativti ekonomikanyng aitarlyqtay әleumettik әri ekonomikalyq negizi qalyptasqanyn kórsetedi. 48 myngha juyq kәsipkerlik subektisi men osy salada júmyspen qamtylghan 160 myng adam – búl jekelegen bastamalar ghana emes, týrli mamandyqtardy, biznes-modeliderdi jәne óz mýmkindigin iske asyrudyng san aluan joldaryn biriktiretin tútas sektor.

Búl kórsetkishterding artynda iydeya, bilim, tehnologiya jәne mәdeny kod arqyly qosymsha qún qalyptastyryp jýrgen naqty adamdar túr. Olar – dizaynerler, produserler, sәuletshiler, suretshiler, muzykanttar, sifrlyq kontent әzirleushiler, sәn, media, kino, animasiya jәne halyqtyq qolóner ókilderi. Olardyng qyzmeti býginde júmyspen qamtugha, kәsipkerlikting damuyna, qalalyq ortagha, turizmge jәne elding halyqaralyq imidjine tikeley yqpal etip otyr.

Qazaqstannyng búl saladaghy sayasaty osy әleuetting stihiyaly kýide qalyp qoymauyna baghyttalghan. Biz ýshin jobalardyng sapasyn arttyrugha, olardyng auqymyn keneytuge jәne syrtqy naryqtargha ilgeriletuge jaghday jasau manyzdy. Sondyqtan Qor tek qalyptasqan oiynshylarmen ghana emes, industriyagha endi qadam basyp jatqan jas kreativti mamandarmen de júmys isteui tiyis.

– Qordyng jana kensesi tolyq sikldi shourum retinde tanystyryldy. Múnday modeli sala ýshin nege manyzdy?

– Kreativti ekonomika tek shabyt pen iydeyagha ghana sýienip damy almaydy. Kez kelgen myqty iydeya naqty qúndylyqqa ainaluy ýshin birneshe kezennen ótui qajet. Ony әzirleu, óndiru, kórkem әri sapaly úsynu, naryqqa shygharu, ilgeriletu jәne tútynushygha jetkizu manyzdy. Shygharmashylyqtyng ekonomikalyq ónimge ainalatyn túsy da – osy.

Qordyng jana kensesi osy tolyq siklding qalay júmys isteytinin kórneki әri praktikalyq túrghydan kórsetedi. Búl jay ghana tanystyrylymgha arnalghan kenistik emes, zamanauy kreativti ekojýiening qanday boluy kerektigin aiqyndaytyn naqty ýlgi. Zergerlik jәne aghash óndeu sheberhanalary, muzykalyq kenistikter, kilem óneri zaly, suretshiler zaly, fashion-aymaq – múnyng bәri kreativti industriyalardyng auqymy ken, mazmúny bay әri naqty ekonomikalyq әleueti bar sala ekenin kórsetedi.

Qazaqstan ýshin kreativti ónimmen júmys isteuding jana mәdeniyetin qalyptastyru óte manyzdy. Óitkeni jaqsy joba jasau jetkiliksiz. Ony dúrys úsyna bilu, naryq talabyna beyimdeu, kәsiby dengeyde ilgeriletu jәne tútynushygha deyin jetkizu qajet. Dәl osy baghytta Qor saladaghy eng ózekti olqylyqtardyng birin tolyqtyra alady. Bizde talant ta, iydeya da bar. Endigi mindet – sol әleuetti jýieli týrde qoldap, ony bәsekege qabiletti ónimge jәne túraqty tabys kózine ainaldyru.

– Qor barlyq oblys ortalyqtaryndaghy ónirlik habtardyng júmysyn ýilestiretin bolady. Búl ónirler ýshin qanday jana mýmkindikter ashady?

– Ónirlik habtardyng strategiyalyq manyzy zor. Óitkeni Qazaqstannyng kreativti әleueti tek Astana men Almaty qalalarymen shektelmeydi. Ár ónirding ózine tәn mәdeny kody, qolóner dәstýri, jas avtorlary, jergilikti brendteri men zamanauy bastamalary bar. Eng bastysy – sol iydeyalardyng kәsiby ortagha shyghuyna jәne әri qaray damuyna naqty mýmkindik beru.

Býginde Qazaqstannyng memlekettik sayasatyndaghy manyzdy mindetterding biri – ósu qúraldaryna barynsha teng qoljetimdilikti qamtamasyz etu. Ónirlik hab jay ghana is-shara ótkizetin alang emes, qúzyret ortalyghyna ainaluy tiyis. Múnday ortalyqtarda kreativti mamandar kәsiby kenes alyp, jobalaryn damytyp, seriktester taba alady, komanda qúryp, últtyq qoldau jýiesine qosylady.

Búl rette Qordyng ýilestirushi róli erekshe manyzdy. Eger әr ónir óz betinshe, bólek damityn bolsa, onyng әseri shekteuli bolady. Al, habtar birynghay әdisteme, ortaq baghdarlamalar, saraptamalyq qoldau jәne ilgeriletu jýiesi arqyly ózara baylanyssa, el boyynsha kreativti damudyng tútas jelisi qalyptasady.

Búl jergilikti jerlerdegi jastardy qoldap qana qoymay, ónirlerde ekonomikalyq belsendilikting jana nýktelerin qalyptastyrugha mýmkindik beredi.

– Qazaqstan mәdeniyet, turizm jәne kreativti ónimder arqyly elding halyqaralyq tanymaldyghyn arttyryp keledi. Búl túrghyda qay baghyttardyng mýmkindigi mol?

– Eng aldymen, últtyq bolmysty әlemge zamanaui, tartymdy әri týsinikti tilde tanyta alatyn baghyttardyng әleueti joghary. Búl qatargha kino, muzyka, animasiya, dizayn, sәn industriyasy, sifrlyq óner, zergerlik is, kilem toqu, qolóner jәne mәdeny turizm jatady.

Elding halyqaralyq beynesi tek әdemi belgi, útymdy úran nemese turistik jarnama arqyly qalyptaspaydy. Ony әlemge úsynylatyn sapaly ónim, tyng tәjiriybe, mazmúndy oqigha jәne tereng maghyna qalyptastyrady. Sondyqtan Yurt Capsule siyaqty jobalardyng mәni erekshe. Múnday bastamalar Qazaqstannyng dәstýrli múrasy ótkennen qalghan jәdiger ghana emes, býgingi zamanmen ýndesip, jana tehnologiyalyq sheshimderge arqau bola alatyn jandy qúndylyq ekenin kórsetedi.

Preziydent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyng turistik әleuetin ashugha, eldi mәdeniyet, últtyq múra jәne zamanauy industriyalar arqyly tanytugha túraqty týrde basymdyq berip keledi. Búl kreativti sektordy últtyq bәsekege qabilettilikting manyzdy qúramdas bóligi retinde qarastyratyn memlekettik sayasatpen tolyq ýndesedi.

Bizding mindetimiz – últtyq mәdeny kodty, joghary sapany, zamanauy pishindi jәne eksporttyq әleuetti úshtastyratyn jobalardy qoldau. Osynday ónimder Qazaqstangha degen qyzyghushylyqty arttyryp, otandyq avtorlardyng halyqaralyq naryqqa shyghuyna jol ashady jәne elimizding әlem aldyndaghy ornyqty, zamanauy әri tartymdy beynesin qalyptastyrady.

Abai.kz

0 pikir