Teniz joldary arqyly tauar tasu arzangha týsedi. Ári jyldam. Biraq onyng óz tәuekelderi bar. Songhy jyldary әlemdegi su joldary sayasy bopsa qúralyna ainalyp ketti. Ormuz búghazy bir ashylyp, bir jabyluda. Bab әl-Mәndeb many da tynysh emes. Onyng tynysyn husitter taryltuda. Qara teniz ben Azov tenizinde de jaghday mәz emes. Ukraina jýzdegen reseylik kemeni atqylap tastady, al Resey Odessagha baghyt alghan kemelerdi soqqylauda. Osylaysha búl tenizderdegi sauda joldary túralap túr. Osynday sәtte qúrlyq joldarynyng manyzy arta týsedi.

Qazaqstannyng aumaghy ýlken. Jerimiz Euraziyanyng qaq jýreginde ornalasqan.  Geografiyalyq ornalasuymyz eng ýlken artyqshylyqtarymyzdyng birine ainalyp keledi. Biz Qytay men Europany jalghaytyn negizgi jol, negizgi qaqpamyz. Teniz joldaryna ghana senim artu qauipti. Osy sәtte bizding aimaq arqyly tauar tasudyng manyzy taghy artty.

Ásirese Qytay, Europa ýshin. Qytay ýshin balama baghyttardyng bolghany manyzdy. Osy túrghydan alghanda, Qazaqstannyng tranzittik әleueti «izdegenge súraghan».

Preziydent Qytayda jýr. Býgin Qytaydaghy biznes ókilderimen kezdesude erekshe toqtalghan mәselelerining biri de osy taqyryp boldy. Qazaqstannyng Qytaydy Ortalyq Aziyamen, Kavkazben, Tayau Shyghyspen jәne Europamen baylanystyratyn negizgi kólik-logistika habyna ainaluy strategiyalyq maqsat ekenin aitty. Qazirding ózinde elimizding aumaghy arqyly 13 halyqaralyq kólik dәlizi ótedi. Al Qytay men Europa arasyndaghy temirjol jýk tasymalynyng shamamen 85 payyzy Qazaqstan arqyly jýzege asady. 85 payyz degen әjeptәuir kórsetkish.

Songhy 15 jylda elimizde kólik jәne logistika infraqúrylymyn damytugha 35 milliard dollardan astam investisiya salynypty. Jana temirjoldar salynyp, Orta dәlizding mýmkindigi keneyip keledi. Biraq býgingi әlemde tek jol salu jetkiliksiz. Ony odan әri tiyimdi ete týsu ýshin sifrlyq tehnologiyalar engizu manyzdy. Sebebi әlem tútastay sifrlyq kenistikke enip barady.

Preziydent qytaylyq investorlargha birge sifrlyq logistikagha, kólik dәlizderin sifrlandyrsaq jәne halyqaralyq jýk tasymalyna arnalghan birynghay sifrlyq ekojýieni damytsaq dep otyr. Mysaly, Smart Cargo platformasy. Ol kedendik, logistikalyq jәne kommersiyalyq qyzmetterding bәrin bir sifrlyq jýiege biriktiredi. Nәtiyjesinde tauarlardyng shekaradan ótui әldeqayda jyldam әri ashyq bola týsedi deydi sarapshylar.

Qazaqstan tek tranzittik el ghana emes, sonymen birge logistikany tútas sifrlandyrghan jәne joghary tehnologiyalyq óndiristing ónirlik ortalyghyna ainalghan el bolugha tyrysady. Al Qytay osy baghyttaghy maqsatqa jetuding manyzdy elderining biri sanalady.

Ashat Qasenghaliy

Abai.kz