Geosayasy qaterler men naryqtaghy jana shynayylyq

Songhy uaqytta reseylik eng iri marketpleysterding biri — Wildberries (RWB birikken kompaniyasy) Qazaqstandaghy logistikalyq infraqúrylymyn shúghyl týrde keneytuge kiristi. «Kommersant» basylymynyng derekkózderine sýiensek, kompaniya el aumaghynda 100 myng sharshy metrden astam qoyma alanyn jalgha aludy kózdep otyr. Keybir sarapshylardyng aituynsha, marketpleys Qazaqstandaghy qoljetimdi bos qoymalardyng barlyghyn derlik iygeruge dayyn.

Búl qadamnyng artynda qanday ekonomikalyq jәne geosayasy sebepter jatyr? Tómende negizgi faktorlargha taldau úsynamyz.

Soghys qaterleri jәne logistikalyq infraqúrylymnyng әlsizdigi

Negizgi әri shúghyl sebep — Reseydegi marketpleys qoymalaryna jasalyp jatqan úshqyshsyz úshu apparattarynyng (ÚÚA) shabuyldary.

• Shyghyn kólemi: Shilde aiynyng ortasynan bastap Reseyding birneshe ónirindegi (Sankt-Peterburg, Mәskeu týbi, Voronej, Tambov oblystary, Stavropoli jәne Krasnodar ólkeleri) 10-nan astam logistikalyq ortalyq zaqymdaldy. Búl kompaniyanyng jalpy qoyma alanynyng shamamen 8%-yn qúraydy.
• Tәuekelderdi diyversifikasiyalau: Reseyding europalyq bóligindegi iri habtardyng osaldyghy Wildberries-ti óz quattarynyng bir bóligin geosayasy túrghydan qauipsiz aimaqtargha — Ortalyq Aziyagha, onyng ishinde Qazaqstangha auystyrugha mәjbýrlep otyr.

Qazaqstan naryghyndaghy jaghday: Súranys pen úsynys disbalansy

Wildberries-ting Qazaqstandaghy jappay qoyma izdeui jergilikti kommersiyalyq jyljymaytyn mýlik naryghyna aitarlyqtay qysym týsirui mýmkin.

• Defisit faktorlary: Qazaqstanda A jәne B klasyndaghy sapaly qoyma alandarynyng úsynysy shekteuli. Reseylik alyp kompaniyanyng birden 100 myng sh.m. nemese odan da kóp alandy súranysqa ie etui jalgha alu baghasynyng ósuine alyp kelui yqtimal.
• Kompaniyanyng óz qúrylysy: RWB qazirding ózinde Qazaqstanda eki iri logistikalyq ortalyqtyng qúrylysyn jýrgizip jatqanyn habarlady. Biraq qúrylys ayaqtalghansha uaqytty útpau ýshin kompaniya qolda bar dayyn qoymalardy jaldaugha mәjbýr.

Sauda men logistikanyng baghyty ózgerude

Búl jaghday tek qauipsizdik sharasy ghana emes, sonymen birge aimaqtyq saudanyng jana qarqynyn kórsetedi:

• Ortalyq Aziya — jana hab: Qazaqstan Qytaydan, Europadan jәne Týrkiyadan keletin tauar aghyndarynyng týiisken jerinde ornalasqan. Qoymalardy osy jerde ornalastyru Reseyge, sonday-aq kórshiles Ortalyq Aziya elderine tauarlardy qayta bóluge mýmkindik beredi.
• Parallelidi import jәne kross-border: Logistikany Qazaqstangha jaqyndatu halyqaralyq jetkizu shynjyrlaryn retteuge jәne sanksiyalyq shekteuler shartynda tauar tasymalyn jenildetuge kómektesedi.

Negizgi qorytyndy: Wildberries-ting Qazaqstangha belsendi týrde bet búruy — әskeriy-sayasy tәuekelderden saqtanudyng («relokasiya») jәne Ortalyq Aziyadaghy logistikalyq pozisiyasyn nyghaytudyng aiqyn kórinisi.

Qazaqstan ýshin búl, bir jaghynan, logistika salasyna investisiya tartu jәne jana júmys oryndaryn qúru mýmkindigi bolsa, ekinshi jaghynan — qoyma mýlkining defisiyti men jalgha alu qúnynyng qymbattauy siyaqty ishki naryqtaghy jana syn-qaterlerge bastap alyp keledi.

Abai.kz