Геосаяси қатерлер мен нарықтағы жаңа шынайылық

Соңғы уақытта ресейлік ең ірі маркетплейстердің бірі — Wildberries (RWB біріккен компаниясы) Қазақстандағы логистикалық инфрақұрылымын шұғыл түрде кеңейтуге кірісті. «Коммерсантъ» басылымының дереккөздеріне сүйенсек, компания ел аумағында 100 мың шаршы метрден астам қойма алаңын жалға алуды көздеп отыр. Кейбір сарапшылардың айтуынша, маркетплейс Қазақстандағы қолжетімді бос қоймалардың барлығын дерлік игеруге дайын.

Бұл қадамның артында қандай экономикалық және геосаяси себептер жатыр? Төменде негізгі факторларға талдау ұсынамыз.

Соғыс қатерлері және логистикалық инфрақұрылымның әлсіздігі

Негізгі әрі шұғыл себеп — Ресейдегі маркетплейс қоймаларына жасалып жатқан ұшқышсыз ұшу аппараттарының (ҰҰА) шабуылдары.

• Шығын көлемі: Шілде айының ортасынан бастап Ресейдің бірнеше өңіріндегі (Санкт-Петербург, Мәскеу түбі, Воронеж, Тамбов облыстары, Ставрополь және Краснодар өлкелері) 10-нан астам логистикалық орталық зақымдалды. Бұл компанияның жалпы қойма алаңының шамамен 8%-ын құрайды.
• Тәуекелдерді диверсификациялау: Ресейдің еуропалық бөлігіндегі ірі хабтардың осалдығы Wildberries-ті өз қуаттарының бір бөлігін геосаяси тұрғыдан қауіпсіз аймақтарға — Орталық Азияға, оның ішінде Қазақстанға ауыстыруға мәжбүрлеп отыр.

Қазақстан нарығындағы жағдай: Сұраныс пен ұсыныс дисбалансы

Wildberries-тің Қазақстандағы жаппай қойма іздеуі жергілікті коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығына айтарлықтай қысым түсіруі мүмкін.

• Дефицит факторлары: Қазақстанда A және B класындағы сапалы қойма алаңдарының ұсынысы шектеулі. Ресейлік алып компанияның бірден 100 мың ш.м. немесе одан да көп алаңды сұранысқа ие етуі жалға алу бағасының өсуіне алып келуі ықтимал.
• Компанияның өз құрылысы: RWB қазірдің өзінде Қазақстанда екі ірі логистикалық орталықтың құрылысын жүргізіп жатқанын хабарлады. Бірақ құрылыс аяқталғанша уақытты ұтпау үшін компания қолда бар дайын қоймаларды жалдауға мәжбүр.

Сауда мен логистиканың бағыты өзгеруде

Бұл жағдай тек қауіпсіздік шарасы ғана емес, сонымен бірге аймақтық сауданың жаңа қарқынын көрсетеді:

• Орталық Азия — жаңа хаб: Қазақстан Қытайдан, Еуропадан және Түркиядан келетін тауар ағындарының түйіскен жерінде орналасқан. Қоймаларды осы жерде орналастыру Ресейге, сондай-ақ көршілес Орталық Азия елдеріне тауарларды қайта бөлуге мүмкіндік береді.
• Параллельді импорт және кросс-бордер: Логистиканы Қазақстанға жақындату халықаралық жеткізу шынжырларын реттеуге және санкциялық шектеулер шартында тауар тасымалын жеңілдетуге көмектеседі.

Негізгі қорытынды: Wildberries-тің Қазақстанға белсенді түрде бет бұруы — әскери-саяси тәуекелдерден сақтанудың («релокация») және Орталық Азиядағы логистикалық позициясын нығайтудың айқын көрінісі.

Қазақстан үшін бұл, бір жағынан, логистика саласына инвестиция тарту және жаңа жұмыс орындарын құру мүмкіндігі болса, екінші жағынан — қойма мүлкінің дефициті мен жалға алу құнының қымбаттауы сияқты ішкі нарықтағы жаңа сын-қатерлерге бастап алып келеді.

Abai.kz