Qazaqstan Preziydenti Qasym-Jomart Toqaevtyng bastamasymen elimizde auqymdy sayasy reformalar jýzege asyp jatyr. Sol ózgeristerdin, Konstitusiyalyq janarular ayasynda Qúryltay saylauy 23 tamyzgha belgilenip otyr.

Qúryltay saylauy qarsanynda «Qazaqstan» respublikalyq teleradiokorporasiyasynyng úiymdastyruymen Almaty qalasyndaghy jana mediakeshende saylaugha qatysatyn sayasy partiyalar arasyndaghy Últtyq teledebat ótti.

Pikirsayysqa «Ádilet», «Auyl», Respublica, Qazaqstan Halyq partiyasy, «Baytaq», «Aqjol» jәne Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiyalarynyng ókilderi qatysty.

Teledebat 5 kezennen túrdy. Alghashqy kezende partiya ókilderi ózderining saylaualdy baghdarlamalarynyng negizgi baghyttaryn tanystyryp, Qúryltay saylauyna qanday maqsatpen qatysyp otyrghanyn jәne saylaushylargha úsynatyn bastamalaryn bayandady.

II kezende barlyq qatysushygha ortaq eki súraq qoyylyp, partiyalar adam kapitalyn damytugha qatysty kózqarastary men baghdarlamalyq ústanymdaryn ortagha saldy.

«Betpe-bet» formatyndaghy III kezende partiya ókilderi bir-birine súraq qoyyp, ózara pikir almasty. Búl bólimde qatysushylar baghdarlamalaryndaghy basymdyqtardy naqtylap, kóterilgen mәseleler boyynsha óz pikirlerin dәleldeuge mýmkindik aldy.

IV kezende әleumettik jeliler men messendjerler arqyly kórermenderden týsken saualdar qoyyldy. Ol saualdar men úsynys-pikirlerin qabyldau ýshin arnayy baylanys ortalyghy júmys istedi. Partiya ókilderi qoghamdy tolghandyrghan әleumettik sala, ekonomika, bilim beru jәne densaulyq saqtau baghyttaryna qatysty súraqtargha jauap berdi.

Qorytyndy kezende әr partiya ókili saylaushylargha týiin  sózin sóilep, óz baghdarlamalarynyng negizgi basymdyqtaryn taghy bir mәrte tanystyrdy.

Serik Egizbaev «Auyl» partiyasyn qoldaghandargha alghysyn aityp, partiyanyng saylaugha naqty baghdarlamamen qatysqaly otyrghanyny aitty. Songhy kezende ol «Qalagha hat» degen ólennen ýzindi oqyp berdi.

«Auyl solay biyikte qalu kerek,

Al auylgha erinbey baru kerek.

Adamnyng kindik qany tamghan jerge», dep aqyn  Bauyrjan Shermedinning óleninen ýzindi oqyghan sayasatker sózin elektortattyng qoldauyn súrap, qortyndylady.

Núrgýl Qadyrbaeva «Baytaq» jasyldar partiyasynyng ústanymy – taza aua, taza su, taza jer, taza niyet, aghayyn. Ol taza tabighatsyz bizding ómirimiz joq. Tabighat pen adam ómiri tikeley baylanysty. Biz tek tabighatpen ýilesimdi ómir sýremiz» dep týiindedi sózin.

«Ádilet» partiyasynyng ókili Renat Bektúrov el bolashaghy adamnyng әl-auqatyn ashatyn jýie qúrumen tikeley baylanysty ekenin aityp, «Ádilet» partiyasyna dauys beruge shaqyrdy. Ol bilimdi qogham ghana bәsekege qabiletti memleket qúra alatynyn, densauylyghy myqty qogham ghana quatty memleket qúratynyn, әdelettilik, otansýigishtik, enbekqorlyq, jauapkershilikti ózine alatyn qogham damyghan qogham bolatynyn basa aitty.

JSDP ókili Tazabek Sәmbetbay eng qymbat qúndylyq adam ekenin erekshe atap ótti. Búdan bólek ekonomikanyn, kәsipkerliktin, әsirese, orta jәne shaghyn biznesting manyzyna toqtaldy. Sonymen birge dәriger, qúrylysshy, kóshe sypyratyn qarapayym júmysker de qajettigine, olar da qamqorlyqqa zәru ekenine nazar audardy. Osyghan baylanysty ol partiya baghdarlamasynda teng mýmkindikter úsynylghanyn jetkizdi.

«Aq jol» partiyasynyng mýshesi Oldas Núraldinov óz partiyasynyng adamy kapitalgha salynghan naqty investisiyalardyng biri – adamdargha ekinshi mýmkindik beru dep sanaytynyn jetkizdi. Ol partiyalastyrynyng bastamasymen jýzege asqan zang jobasynyng nәtiyjesinde myndaghan qazaqstandyq ózderining qaryz jýktemesinen qútylyp, ómirdi janadan bastaugha mýmkindik alghanyn eske saldy.

Reslublica ókili Ekaterina Smolyakova saylau – el bolashaghy ýshin jauapkershilikti kim óz moynyna ala alatynyn aiqyndaytyn tandau ekenin aitty. «Biz adal enbek baghalanatyn, kәsipker erkin júmys istey alatyn, balanyng bolashaghy bilimi men qabiletine baylanysty bolatyn, adamnyng qúqyghy qorghalatyn elde ómir sýrgimiz keledi» degen ústanymdy bildirdi.

Qazaqstan Halyq partiyasynyng ókili Súnqar Islam partiyanyng saylau baghdarlamasy naqty әleumettik mәselelerge jauap beretinin atap ótti. Jenildetilgen ipotekalyq baghdarlamalar iske qosu, sutdentterding stiypendiyasyn kóteru, jataqhanamen qamtu, eng tómengi jalaqany kóteru siyaqty mәselelerdi nazarda ústaytyndaryn jetkizdi.

Teledebat barysynda kórermender ekrandaghy QR-kod arqyly onlayn saualnamagha qatysyp, pikirsayysqa qatysqan partiya ókilderining óner kórsetuine bagha bergen edi. Tikeley efir sonynda dauys beru qorytyndysy jariyalandy. Barlyghy 21334 adam dauys berdi. Onyng ishinde «Ádilet» – 67,1%, JSDP – 2,2%, «Baytaq» – 2,1%, QHP – 8,2%,  «Auyl» – 5,4%, «Aq jol» – 9,9%, Reslublica – 4,3%, eshqaysysy únamady  – 0,8% boldy.

Últtyq teledebat Qazaqstan Respublikasy saylau zannamasynyng talaptaryna sәikes úiymdastyrylyp, tikeley efirde kórsetildi. Pikirsayystan keyin teledebattyng qorytyndylary men kóterilgen mәseleler sayasy sarapshylardyng qatysuymen «Qazaqstan» telearnasynyng «Ashyq alan» baghdarlamasynda talqylandy.

Abai.kz