Konaev qalasynda Preziydentting «Ádiletti qoghamgha – shynshyl sóz» kitabyna arnalghan dóngelek ýstel ótti
Ádiletti qogham qalay qalyptasady, óz sózi men isine jauapkershilik tanytu nelikten qazirgi azamattyq mәdeniyetting manyzdy bóligine ainalyp otyr jәne búl ýderisterde memlekettik instituttar, jastar men agha buyn ókilderi qanday ról atqarady? Osy jәne basqa da mәseleler Qazaqstan Respublikasynyng Preziydenti Qasym-Jomart Toqaevtyng «Ádiletti qoghamgha – shynshyl sóz» kitabyn talqylaugha arnalghan kezdesude sóz boldy.
Memleket basshysynyng jana kitaby 21 taqyryptyq bólimnen túratyn mazmúndy jinaq. Oghan Qasym-Jomart Toqaevtyng 1994 jyldan bastap әr jyldary aitqan jәne jariyalaghan tandauly bayandamalary, súhbattary, maqalalary men oi-tújyrymdary engizilgen. Jinaqqa engen materialdar Preziydentting memleket pen qoghamdy damytugha, últtyq biregeylikke, mәdeniyetke, bilimge, zandylyq pen jauapkershilikke qatysty kózqarastaryn kórsetedi.
Talqylaugha Almaty oblysy әkimining orynbasary Ghany Maylybaev, ziyaly qauym ókilderi, ardagerler qozghalysynyn, memlekettik basqaru salasynyng jәne azamattyq qogham ókilderi qatysty. Qatysushylar kitapta qamtylghan әdilettilik, jauapkershilik, zannyng ýstemdigi, memleketti damytu jәne әr azamattyng qogham ómirindegi róline qatysty negizgi iydeyalardy talqylady.
Kezdesudi ashqan Ghany Maylybaev kitaptan Memleket basshysynyng elding damuy, qoghamdyq qúndylyqtar men azamattardyng jauapkershiligi turaly oi-tújyrymdary arqyly memlekettik sayasattyng negizgi baghyttaryn kóruge bolatynyn atap ótti.
– Úly babamyz Ábu Nasyr әl-Farabiyding «Adam boyyndaghy eng jaman qasiyet – nemqúraylylyq» degen sózi bar. Sizderding ózderiniz ainalysyp jýrgen kez kelgen júmys pen iske beyjay qaramay, týrli is-sharalargha belsendi qatysyp jýrgenderiniz quantady. Býgin Memleket basshysynyng jaryq kórgen, manyzy zor kitabyn talqylau ýshin dóngelek ýstelge arnayy kelgenderinizge shyn jýrekten alghys aitamyn, – dedi oblys әkimining orynbasary.
Kitapta Qasym-Jomart Toqaevtyng qazirgi Qazaqstannyng negizgi mәselelerine arnalghan bayandamalary, maqalalary men oi-tolghamdary jinaqtalghan. Olardyng qatarynda memlekettilik pen egemendik, tarih pen mәdeniyet, «Zang jәne tәrtip» qaghidaty, bilim men ghylym, últtyq ekonomika, sifrlandyru jәne jasandy intellekt, halyqaralyq sayasat, sonday-aq ekologiyalyq mәdeniyet pen «Taza Qazaqstan» baghdarlamasy bar. Kitaptyng mazmúndyq ózegi qoghamnyng damuyn aiqyndauy tiyis qúndylyqtar turaly Memleket basshysynyng payymymen baylanysty. Jauapkershilik, bilim, enbekqorlyq, kәsibiylik jәne zandy qúrmetteu ornyqty memleketting negizi retinde qarastyrylady. Sonymen qatar qoghamdyq dialog mәdeniyetine – adamnyng óz sózine jauap beruine, әngimelesushining pikirin qúrmetteuine jәne óz is-әreketining saldaryn týsinuine airyqsha mәn berilgen.
Qazaqstannyng enbek sinirgen qayratkeri, professor Erjan Abdrahmanov búl enbekting qalyng oqyrmangha, әsirese jas úrpaqqa qyzyqty әri paydaly ekenin atap ótti.
– Mening oiymsha, búl kitap halyq ýshin jazylghan. Onda Memleket basshysynyng jýrip ótken joly men ertengi kýnge degen kózqarasy kórinis tapqan. Ásirese jastarymyzdyng búl kitapty oqyp, zerdelegeni paydaly dep oilaymyn. Óitkeni erteng elimizdi odan әri damytu men nyghaytu mindeti dәl solardyng enshisinde, – dedi Erjan Abdrahmanov.
Professor kitapta pedagogterge, ghalymdargha, mәdeniyet qayratkerlerine jәne qoghamnyng odan әri damuyna ózindik ýles qosyp jýrgen basqa da azamattargha erekshe nazar audarylghanyn atap ótti.
Sóz sabaqtastyghyn jalghastyrghan Qazaqstannyng enbek sinirgen qayratkeri, aqyn, jazushy әri jurnalist Sәule Dosjan tariyh, mәdeniyet jәne ruhany qúndylyqtar mәselelerine toqtaldy. Osy túrghyda Memleket basshysynyng kitaby úrpaqtar sabaqtastyghy, últtyq jadyny saqtau jәne mәdeny múragha qoghamnyng jauapkershiligi turaly oy qozghaugha negiz boldy.
Almaty oblystyq ardagerler úiymynyng tóraghasy Erbolat Túrymbetov jastar mәselesine nazar audardy. Ol jastardyng kәsiby jәne túlghalyq damuyna jaghday jasau, olardyng enbekke, bilimge jәne qogham aldyndaghy jauapkershilikke degen qúrmetin qalyptastyru qajettigin aitty.
Talqylaudyng taghy bir manyzdy bóligi «Zang jәne tәrtip» tújyrymdamasyna arnaldy. Zang ghylymdarynyng kandidaty, Qazaqstan Respublikasy Preziydentining janyndaghy Memlekettik basqaru akademiyasynyng Almaty oblysy boyynsha filialynyng diyrektory Qazbek Dәutaliyev kitaptyng qazirgi Qazaqstannyng sayasiy-qúqyqtyq baghdarlaryn terenirek týsinuge mýmkindik beretinin atap ótti.
– Qazir biz óte manyzdy kezendi bastan ótkerip jatyrmyz. Jana dәuir jaghdayynda Qazaqstan ýshin basty sayasiy-qúqyqtyq baghdar – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng dýniyetanymy dep esepteymin. Kitapta Preziydentting qysqa әri mazmúndy oilary jinaqtalghan. Memlekettik qyzmetshiler ýshin búl enbek kýndelikti júmysta jaqsy baghdar bolyp, memlekettik sayasatty terenirek týsinuge kómektese alady, – dedi Qazbek Dәutaliyev.
Onyng aituynsha, Qazaqstanda shamamen 86 myng memlekettik qyzmetshi bar, onyng 4 mynnan astamy Almaty oblysynda enbek etedi. Sondyqtan kitapta aitylghan iydeyalardyng memlekettik sayasatty tikeley jýzege asyrugha qatysatyn azamattar ýshin praktikalyq manyzy zor.
Kezdesu barysynda qatysushylar memlekettik bastamalardyng azamattardyng kýndelikti ómirinen qalay kórinis tabatynyn da talqylady. Zandylyq, jauapkershilik, ózge adamdardy qúrmetteu jәne óz júmysyn adal atqarugha dayyn bolu әdilettilik iydeyalary naqty mazmúngha ie bolatyn qoghamdyq ortany qalyptastyrady.
Talqylau barysynda әrtýrli buyn ókilderi bas qosty. Ziyaly qauym ókilderi tarihy jady men mәdeniyet mәselelerine, ardagerler jastar tәrbiyesine, al memlekettik basqaru salasynyng mamandary el damuynyng qúqyqtyq jәne institusionaldyq aspektilerine toqtaldy. Búl taqyryptardyng barlyghy kitap mazmúnyna jan-jaqty qaraugha mýmkindik berdi.
Kezdesudi qorytyndylay kele, qatysushylar әdilettilik, jauapkershilik jәne zandy qúrmetteu iydeyalary kýndelikti ómirde jýieli týrde jýzege asyryluy qajet ekenin atap ótti. Adamnyng óz júmysyna, otbasyna, ainalasyna jәne memleketke degen kózqarasy arqyly elding bolashaghyna tikeley әser etetin qoghamdyq ahual qalyptasady.
Dóngelek ýstel Memleket basshysynyng kitabyn mazmúndy talqylaugha mýmkindik berip, әrtýrli buyn ókilderining býgingi tanda Qazaqstannyng qoghamdyq damuyn aiqyndaytyn mәseleler jónindegi óz kózqarastaryn ortagha saluyna jol ashty.
Abai.kz