Búdan bylay JIY-di  – jasandy intellekt emes, jogharghy intellekt dep ataudyng qisyny bar sekildi. BÚÚ Bas assambleyasynyng 81-shi sessiyasynda AQSh Preziydenti D. Tramp osynday úsynys jasady. Ol «jasandy» degen sózding «jasandy» estiletinin aityp, «jogharghy intellekt» atauynyng meylinshe naqty termin ekenine nazar audardy. Shynynda da, ónerkәsiptik revolusiyanyng ghajayyp jetistigin adam aqylynyng «jemisi» bolghan song ghana «jasandy intellekt» dep ataudyng jetimsiz ekeni kәmil.   

Adam aqyl-oyynyng nәtiyjesi: ghylym men jana tehnologiyalardyng arqasynda «dýniyege kelgen» JI, is jýzinde, tiyisti baghdarlama ayasynda ghana júmys jasap qoymay, ózin-ózi ýzdiksiz jetildiru men basqaru mýmkindigine iye. Demek, jasandy intellekt termiynining ayasy tarlyghymen,  onyng JIY-ding «jaratylysyn» ashyp kórsete almaytynymen kelissek kerek.  Ózin-ózi  basqaryp qana qoymay, ghylym men tehnologiyagha sony óris ashyp, ony algha «jeteleytin» intellektige  jogharghy intellekt atauy layyq.

Sondyqtan bastapqyda adamnyng aqyl-oyymen jasalghan baghdarlama ayasynda júmys istey otyryp, aqparatty óndeu, taldau arqyly  derbes әri shapshang sheshim qabylday alatyn intellektini «jasandy» emes, «jogharghy» intellekt dep ataudyn, onyng «missiyasyn» meylinshe dәldi kórsetetinin moyyndaghan abzal. Biraq, jogharghy intellektining  adamgha baghynbay ketuining derekterin keltirip, onyng damuyn bayaulatpasa, múnyng adamzat ýshin asa qaterli ekenimen «ýrkitip», dabyl qaghushylar  da az emes.

Osy orayda taghy da sol Tramp myrza JIY-di baqylaudyng keng kólemdi amal-sharghysyn jasaugha tyrysudyng kez-kelgen týrine AQSh-tyng ýzildi-kesildi qarsy ekenin jәne jol bermeytinin aiqyn anghartty. Jalpy,   jana tehnologiyalardyng qoldanysqa engiziluining qashanda onay emesi mәlim. Búl  JIY-ge de tikeley qatysty. Kezinde «jahandyq jylynudyng apatymen  aqyrzamandy tayatyp qoyghandardyng endi JY adamdargha shabuyl jasap, ómirine qater tóndiredi deuge kóshkeninin» kuәsi ekenimiz de ras.

Alayda, qazir biz planetanyng qayta salqynday bastaghanyn kórip otyrmyz. Olay bolsa, janaghyday  qúlazu men pessimistik boljamdargha tosqauyl qoidyng da, әlbette kesip aitudan aulaqpyz, jóni bar siyaqty.  Eger  jogharghy intellektining aqyly tolysyp, adamnan kem soqpasa, tipti jyldamdyq pen dәldik jaghynan bizden asyp týsse,  gumanistik, adamgershil ústanymdar oghan da jat bolmasa kerek. Adamzat damuynyng «tizginin» JIY-di tez әri isker mengergen memleketting ghana qolyna alary dausyz.

Jogharghy intellektining ónerkәsiptik revolusiya men internetten de asyp týsken úly tabys ekeni de aqiqat. Osy túrghydan kelgende bizding respublikamyzda da jogharghy intellektini damytugha memleket basshysynyn  basa kónil bólip otyrghany ghylymiy-tehnikalyq revolusiya tabysynyng elimizding tәuelsizdigin odan әri nyghaytudyng kepiline ainalatynyna sendiredi. Al,  JY – jogharghy intellekt,  qazirgi internet tómengi intellekt bolsa, ortadaghy intellekt qaysy nemese kim?..

Sayyp kelgende, super intellektining de ómirimizge aralasatyn kýni kóp kýttire qoymaytyn siyaqty. Olay bolsa, әsirese jas úrpaqtyn, bizdinshe, besinshi ónerkәsiptik revolusiyanyng tabystaryn iygeruine iygi yqpal etip, olardy osy salagha belsendi týrde júmyldyru Oqu-aghartu, Ghylym jәne joghary bilim, Jasandy (?) intellekt jәne sifrlyq damu  ministrlikterining tikeley әri asa jauapty mindeti. Búl  jauapkershilikti dúrys týsinu barsha qauym, әsirese ata-ana  ýshin de abyroyly paryz.

Bolat Jýnisbekov, jazushy

Abai.kz